WEBVTT

1
00:00:01.390 --> 00:00:05.090
Audycje kulturalne. W dobrym tonie.

2
00:00:05.690 --> 00:00:12.850
To są audycje kulturalne, podcast Narodowego Centrum Kultury przy mikrofonie Aleksandra Galant.

3
00:00:13.110 --> 00:00:20.990
Rozmawiamy o wielu publikacjach. To są książki, są to wydawnictwa, płyty, aplikacje, tak również się zdarza.

4
00:00:21.430 --> 00:00:26.250
Niezależnie od tego, czemu są poświęcone, jakiej formie sztuki czy twórczości,

5
00:00:26.250 --> 00:00:34.330
koniec końców ja bardzo często mam wrażenie, że one są o ludziach, o ich historiach, o ich losach, o tym, co im się w życiu przydarzyło.

6
00:00:34.490 --> 00:00:38.930
I uśmiechnęłam się jeszcze zanim rozpoczęłyśmy to nagranie, zanim włączyłam mikrofony.

7
00:00:39.370 --> 00:00:45.250
Moja rozmówczyni stwierdziła, że album, o którym będziemy dzisiaj rozmawiać jest przede wszystkim o ludzkich historiach.

8
00:00:45.850 --> 00:00:47.330
Taka była też moja refleksja.

9
00:00:47.330 --> 00:00:54.490
Jestem też bardzo ciekawa, jak wy nazwalibyście album przygotowany przez Narodowe Archiwum Cyfrowe pod tytułem

10
00:00:54.490 --> 00:00:57.890
Kresy. Fotografie z Narodowego Archiwum Cyfrowego.

11
00:00:58.330 --> 00:01:03.670
Album jest nowością. Można go pobrać bezpłatnie ze strony, albo również bezpłatnie poprosić o to,

12
00:01:03.810 --> 00:01:10.370
by Narodowe Archiwum Cyfrowe taką wersję papierową, przepięknie zresztą wydaną, na wskazany adres wysłało.

13
00:01:10.370 --> 00:01:19.410
To jest wznowienie, dlatego, że pierwszy album, który był poświęcony tej tematyce został wydany w 1996 roku.

14
00:01:19.550 --> 00:01:29.830
Dlaczego akurat teraz taką możliwość przyjrzenia się jak przez szkło powiększające sytuacji na Kresach do 1939 roku mamy?

15
00:01:30.070 --> 00:01:37.510
O tym mam nadzieję opowie pani Monika Mosakowska-Biało, która jest kierowniczką oddziału popularyzacji zasobu archiwalnego

16
00:01:37.510 --> 00:01:41.670
w Narodowym Archiwum Cyfrowym. Była też koordynatorką projektu, o którym rozmawiamy.

17
00:01:42.350 --> 00:01:46.830
No i dzisiaj zaproszenie do rozmowy i udziału w audycjach kulturalnych przyjęła.

18
00:01:46.950 --> 00:01:49.770
Bardzo miło mi jest panią gościć w naszym nagraniowym studiu.

19
00:01:49.930 --> 00:01:57.310
Witam państwa bardzo serdecznie. Również bardzo się cieszę, że mogę państwu przybliżyć historię tego projektu

20
00:01:57.310 --> 00:02:02.970
i zachęcić do zapoznania się z tym arcyciekawym albumem.

21
00:02:02.970 --> 00:02:08.020
Już we wstępie zahaczyłam o kilka wątków, które myślę, że warto jest rozwinąć.

22
00:02:08.630 --> 00:02:13.950
Od szaty graficznej i tego jak album wygląda, przez to dlaczego on powstał i w tym momencie,

23
00:02:14.170 --> 00:02:18.830
po znaczenie jakie on ma dla odbiorców, dla ludzi, którzy już mieli go w rękach

24
00:02:18.830 --> 00:02:22.470
albo zapoznawali się z nim w tym wariancie wirtualnym.

25
00:02:22.630 --> 00:02:28.790
Ale na początek zapytam o to jakie kresy my możemy zobaczyć, skąd te zdjęcia się wzięły.

26
00:02:28.790 --> 00:02:35.750
W albumie we wstępie bardzo szeroko piszą państwo, kto te zdjęcia wykonał, z jakiego źródła one pochodzą.

27
00:02:35.930 --> 00:02:41.690
Tutaj mamy z tego co wiem pół tysiąca zdjęć. Nie liczyłam ich, ale tak mi się wydaje, że w jednym z opisów przeczytałam.

28
00:02:42.110 --> 00:02:44.530
Jakie to są kresy i skąd one się w tym albumie wzięły?

29
00:02:44.670 --> 00:02:48.810
Kresy, które przedstawiamy w albumie Narodowego Archiwum Cyfrowego,

30
00:02:49.130 --> 00:02:54.130
to są kresy, które doskonale zostały udokumentowane na fotografiach,

31
00:02:54.270 --> 00:02:57.210
które mamy w zasobie naszego archiwum.

32
00:02:57.210 --> 00:03:03.350
Pani już tutaj wspominała o wydawnictwie, które zostało wydane w latach dziewięćdziesiątych.

33
00:03:03.550 --> 00:03:07.530
To była publikacja Jana Bonieckiego jeszcze w Archiwum Dokumentacji Mechanicznej,

34
00:03:07.670 --> 00:03:11.050
a Narodowe Archiwum Cyfrowe właśnie wyrasta z tego archiwum.

35
00:03:11.210 --> 00:03:16.770
I tam były pokazane kresy, które można było zobaczyć w zespole ilustrowanego kuriera codziennego,

36
00:03:16.950 --> 00:03:22.210
takiego największego koncernu medialnego dwudziestolecia międzywojennego.

37
00:03:22.210 --> 00:03:29.610
I mieliśmy niedosyt, bardzo duży niedosyt, że od tego czasu, od lat dziewięćdziesiątych,

38
00:03:29.610 --> 00:03:33.410
no już upłynęło wiele, wiele lat, a Narodowe Archiwum Cyfrowe wzbogaciło się

39
00:03:33.410 --> 00:03:36.910
o ciekawe spuścizny fotograficzne fantastycznych fotografów,

40
00:03:37.050 --> 00:03:42.490
którzy działali w II RP, chociażby Henryka Poddębskiego, Narcyza Witczaka-Witaczyńskiego.

41
00:03:42.490 --> 00:03:48.650
Do Narodowego Archiwum Cyfrowego też trafił zbiór zespół fotografii Lwowa i okolic

42
00:03:48.650 --> 00:03:54.210
z fantastycznymi, pięknymi, ostrymi zdjęciami Lwowa i tych okolicznych właśnie miejscowości.

43
00:03:54.370 --> 00:03:59.690
I ja miałam zawsze w głębi takie poczucie, że powinniśmy pójść krok dalej

44
00:03:59.690 --> 00:04:04.930
i teraz po tych latach, gdzie Narodowe Archiwum Cyfrowe wzbogaciło się o tak piękne fotografie,

45
00:04:04.930 --> 00:04:13.410
wydać publikację poświęconą kresom, która pokaże pełen wachlarz możliwości

46
00:04:13.410 --> 00:04:18.750
takich dokumentacyjnych, fotograficznych naszego zasobu.

47
00:04:18.930 --> 00:04:22.650
Bo wiemy, że kresy interesują współczesnego odbiorcy.

48
00:04:23.190 --> 00:04:26.250
Tematyka kresowa jest dalej żywa.

49
00:04:26.530 --> 00:04:32.310
To już jest kolejne pokolenie, które wyrasta w zasadzie na micie tych kresów,

50
00:04:32.310 --> 00:04:37.110
ale ono jest dalej żywy i nie powinniśmy jakby obok tego tak przychodzić obojętnie.

51
00:04:37.210 --> 00:04:41.710
W związku z tym podjęliśmy tutaj za sprawą też oczywiście przychylności

52
00:04:41.710 --> 00:04:43.670
dyrekcji Narodowego Archiwum Cyfrowego.

53
00:04:43.830 --> 00:04:50.290
Taki temat i całym zespołem, bo tutaj należy wspomnieć, że jest to dzieło,

54
00:04:50.410 --> 00:04:55.330
które ma wielu autorów, zarówno pochodzących właśnie z Narodowego Archiwum Cyfrowego.

55
00:04:55.510 --> 00:04:59.370
Piotr Niedziela, ja w mojej skromnej osobie, Dorota Zielińska,

56
00:04:59.370 --> 00:05:04.810
Maja Wróblewska, współpracował z nami Pani Jarosław Dyrda z Archiwum Akt Nowych,

57
00:05:04.910 --> 00:05:07.230
który jest po sąsiedzku, Pani Beata Jóźwiak.

58
00:05:07.410 --> 00:05:11.770
Dodatkowo wspierał tworzenie opisów do tych zdjęć fantastycznych.

59
00:05:12.050 --> 00:05:14.790
Paweł Stefanowski też z Narodowego Archiwum Cyfrowego.

60
00:05:14.930 --> 00:05:18.670
Natomiast ten piękny projekt, absolutnie unikatowy,

61
00:05:18.810 --> 00:05:22.450
stworzyła Agnieszka Klementowska, graficzka,

62
00:05:22.870 --> 00:05:26.190
która tworzy tak wspaniałe rzeczy w Narodowym Archiwum Cyfrowym.

63
00:05:26.190 --> 00:05:30.950
I tutaj zaprezentowaliśmy zdjęcia, które przede wszystkim pokazują zwykłe życie.

64
00:05:31.170 --> 00:05:36.770
To znaczy my chcieliśmy pokazać tą codzienność, która ma wiele twarzy.

65
00:05:36.910 --> 00:05:39.190
I wydaje mi się, że udało się to.

66
00:05:39.450 --> 00:05:46.370
A sam album jest takim zaproszeniem do podróży przez poszczególne województwa kresowe,

67
00:05:46.470 --> 00:05:53.130
bo w albumie mają państwo w każdym rozdziale oddzielnym zaprezentowane poszczególne województwo.

68
00:05:53.130 --> 00:05:57.450
Zaczynamy, idziemy od północy i schodzimy w dół na południe.

69
00:05:57.590 --> 00:06:01.070
Od województwa wileńskiego do województwa stanisławowskiego.

70
00:06:01.250 --> 00:06:05.170
Każdy z tych rozdziałów jest poprzedzony oczywiście wstępem takim tekstowym,

71
00:06:05.270 --> 00:06:08.790
wprowadzającym w uwarunkowania danego województwa,

72
00:06:08.870 --> 00:06:11.570
takie geograficzne, gospodarcze, kulturowe.

73
00:06:11.710 --> 00:06:15.390
I potem wchodzimy właśnie w tą dalszą część rozdziału,

74
00:06:15.730 --> 00:06:19.130
gdzie już są zdjęcia przedstawiające te różne aspekty życia.

75
00:06:19.130 --> 00:06:26.190
Życie codzienne, czyli taka praca, święto, wydarzenia, architektura, miasto, wieś

76
00:06:26.190 --> 00:06:28.430
i pokazujemy jak to wyglądało.

77
00:06:28.710 --> 00:06:34.810
Jest to absolutnie bardzo ciekawa podróż i zachęcamy, żeby państwo ją odbyli z nami.

78
00:06:35.290 --> 00:06:39.410
Jeśli nawet ta tematyka kresowa może w jakiś sposób państwa nie interesuje,

79
00:06:39.410 --> 00:06:45.710
to warto zobaczyć, jak fotografowie dwudziestolecia międzywojennego

80
00:06:46.790 --> 00:06:51.530
dokumentowali to życie podróżując, często właśnie podróżując przez te województwa

81
00:06:51.530 --> 00:06:53.550
albo działając w danych miastach.

82
00:06:54.030 --> 00:07:03.690
A te podróże były rzeczywiście imponujące i też wydaje mi się,

83
00:07:03.730 --> 00:07:08.630
że nie ma się co w pewnym sensie dziwić takiemu ogromnemu sentymentowi

84
00:07:08.630 --> 00:07:12.570
i związanemu z kresami, dlatego że te ziemie, z tego co pamiętam,

85
00:07:12.810 --> 00:07:16.630
stanowiły niemal połowę powierzchni czy terenów Rzeczpospolitej.

86
00:07:17.350 --> 00:07:20.590
To oczywiście wszystko się zmieniło wraz z wybuchem wojny

87
00:07:20.590 --> 00:07:24.790
no i później z decyzjami administracyjnymi po jej zakończeniu.

88
00:07:24.930 --> 00:07:28.830
Nie zmienia to faktu, że dziś wielu z nas, kiedy słyszy hasło kresy,

89
00:07:29.170 --> 00:07:33.090
trochę przywołuje pewien mit kresów jako takiej perły Rzeczpospolitej.

90
00:07:33.090 --> 00:07:38.510
No oczywiście na myśl przychodzą te piękne, utracone, wspaniałe miasta, Wilno, Lwów,

91
00:07:38.630 --> 00:07:44.330
no ale oprócz tego jest przecież ten cały szeroki pas związany z życiem codziennym,

92
00:07:44.430 --> 00:07:48.250
z codziennością, z domami, budynkami, które nie są zabytkami,

93
00:07:48.310 --> 00:07:51.670
z domami, budynkami gospodarczymi, z takim życiem codziennym,

94
00:07:51.790 --> 00:07:54.630
które może wówczas nie zachwycało, bo też chyba warto powiedzieć,

95
00:07:54.950 --> 00:07:58.370
że mogę mówić zwłaszcza o tym okresie przedwojennym czy międzywojennym,

96
00:07:58.370 --> 00:08:03.470
to były tereny biedne, to były tereny, które w dużej mierze kojarzyły się z biedą,

97
00:08:03.570 --> 00:08:09.210
z nędzą, z jakimś takim ogromnym niedoborem, więc ta różnica w postrzeganiu jest ogromna.

98
00:08:09.370 --> 00:08:16.210
Tak, jest ogromna, ale też musimy pamiętać, że II RP była tym światem kontrastów

99
00:08:16.210 --> 00:08:22.970
i ta kontrastowość, czyli właśnie często bieda dotycząca właśnie mieszkańców wsi,

100
00:08:23.130 --> 00:08:26.310
tych małych miejscowości, miast, miaseczek, przedmieść,

101
00:08:26.310 --> 00:08:30.310
ona była znamienna dla w zasadzie całego obszaru II RP,

102
00:08:30.570 --> 00:08:34.570
natomiast tak bardzo widoczna była na przykład w województwie poleskim,

103
00:08:35.110 --> 00:08:39.210
które poprzez swoje ukształtowanie terenu, poprzez te meandry rzek Bagien

104
00:08:39.210 --> 00:08:44.030
powodowało, że było takim województwem chyba najmniej dostępnym

105
00:08:44.030 --> 00:08:47.170
i jednocześnie takim najbardziej zacofanym.

106
00:08:47.270 --> 00:08:53.390
Natomiast z drugiej strony było bardzo eksplorowane przez tych wszystkich podróżników,

107
00:08:53.390 --> 00:09:00.390
chcących doświadczyć tej poleskiej dżungli i to jest coś, co też chcieliśmy

108
00:09:00.390 --> 00:09:06.350
w jakiś sposób Państwu pokazać, absolutnie nie pudrując tej rzeczywistości,

109
00:09:06.450 --> 00:09:12.330
bo to nie są zdjęcia, które w jakiś sposób byłyby, no pewnie niektóre były pozowane,

110
00:09:12.450 --> 00:09:17.470
jak tam widzimy mieszkańców wsi siedzących równiutko na ławeczce, patrzących w obiektyw,

111
00:09:17.470 --> 00:09:23.430
ale oni są ubrani tak, jak są ubrani na co dzień, tak są ubrani do pracy na co dzień,

112
00:09:23.650 --> 00:09:28.350
a tak są ubrani od święta, gdy są dożynki na przykład chociażby,

113
00:09:28.490 --> 00:09:30.910
więc tu mogą Państwo sami ocenić.

114
00:09:31.090 --> 00:09:33.630
My nie narzucamy żadnej interpretacji,

115
00:09:34.790 --> 00:09:38.870
ale pokazujemy taką rzeczywistość, jak była wtedy

116
00:09:38.870 --> 00:09:44.850
i chciałam przywołać tutaj taką rozmowę moją podczas właśnie promocji tego albumu

117
00:09:44.850 --> 00:09:47.870
z Beatą Jóźwiak, jedną z współautorek, która powiedziała,

118
00:09:48.050 --> 00:09:53.910
że w zasadzie fenomenem jest to, że my cały czas mówimy i pamiętamy o kresach,

119
00:09:54.150 --> 00:09:58.150
bo jesteśmy kolejnym pokoleniem i jednak to jest fenomenem,

120
00:09:58.710 --> 00:10:04.290
że wracamy do tego tematu i ja chciałabym, żebyśmy wracali do tego tematu

121
00:10:04.290 --> 00:10:11.350
także w przyszłości, bo jest to temat, który sam w sobie niesie niesamowity

122
00:10:11.350 --> 00:10:14.770
taki potencjał, inspirujący przede wszystkim.

123
00:10:14.930 --> 00:10:18.470
Widzimy ludzi, którzy działali na tym terenie,

124
00:10:19.010 --> 00:10:22.030
widzimy taką wielokulturowość tego terenu,

125
00:10:22.290 --> 00:10:26.410
widzimy grupy etniczne, religijne, które żyły obok siebie,

126
00:10:26.670 --> 00:10:30.990
które działały razem i to jest taki fenomen też,

127
00:10:30.990 --> 00:10:36.890
który bardzo mocno, moim zdaniem, po dzisiejszy dzień potrafi zainteresować.

128
00:10:37.230 --> 00:10:42.310
W tym albumie szczególnie zwracam Państwa uwagę właśnie na takie zdjęcia,

129
00:10:42.450 --> 00:10:45.390
gdzie my widzimy te różne grupy właśnie,

130
00:10:45.730 --> 00:10:48.990
czy prawosławnych, czy Żydów, czy Ormian, czy staroobrzędowców,

131
00:10:49.790 --> 00:10:51.110
czy karaimów, katolików.

132
00:10:51.210 --> 00:10:54.170
To jest coś, co wypełniało tą przestrzeń kresową.

133
00:10:54.350 --> 00:10:57.050
Oczywiście możemy powiedzieć, że w ogóle wypełniało całą przestrzeń.

134
00:10:57.050 --> 00:11:01.320
Ta społeczność była zróżnicowana, ale kresy mają pod tym względem,

135
00:11:01.690 --> 00:11:03.310
moim zdaniem, szczególne miejsce.

136
00:11:03.630 --> 00:11:06.890
I oprócz tego widzimy też różne grupy etniczne,

137
00:11:07.030 --> 00:11:10.370
chociażby fantastycznych hucułów we wsi Żabie,

138
00:11:10.550 --> 00:11:15.090
czy społeczności w obrębie właśnie Wileńszczyzny, czy Nowogródka.

139
00:11:15.270 --> 00:11:20.210
No też ten album jest takim albumem bardzo mocno sentymentalnym,

140
00:11:20.210 --> 00:11:27.130
bo nie sposób robić taki album totalnie wyzbywając się tych naszych emocji

141
00:11:27.130 --> 00:11:30.770
jako badacza, czy antropologa, czy historyka, czy archiwisty.

142
00:11:30.910 --> 00:11:34.730
Więc w jakiś sposób jest tam taki ślad zostawiony nasz.

143
00:11:34.910 --> 00:11:39.290
Każdy z nas, twórców tego albumu, miał swoje ulubione zdjęcia.

144
00:11:39.450 --> 00:11:45.270
Gdyby tu byli wszyscy, pewnie każdy powiedziałby o tym swoim takim jednym,

145
00:11:45.410 --> 00:11:47.390
najważniejszym, ulubionym zdjęciu.

146
00:11:47.390 --> 00:11:52.330
No to rozumie pani chyba, że muszę zapytać, jakie jest pani ulubione zdjęcie?

147
00:11:52.510 --> 00:11:55.030
Ja tutaj muszę powiedzieć, że to u mnie się zmieniło,

148
00:11:55.670 --> 00:12:00.030
bo oczywiście zdjęcie wyjazdu samochodu po deszczu we wsi

149
00:12:00.030 --> 00:12:02.550
Chorodenka w województwie stanisławowskim,

150
00:12:02.650 --> 00:12:04.510
to było takie zdjęcie, które...

151
00:12:04.510 --> 00:12:06.810
Tu jest taka gra światła na tym zdjęciu.

152
00:12:06.870 --> 00:12:09.930
Oprócz tego, że dzieci wypychają samochód Henryka Poddębskiego,

153
00:12:10.750 --> 00:12:14.670
który prawdopodobnie zakopał się po deszczu w tej błotnistej drodze,

154
00:12:14.670 --> 00:12:18.670
ale wyszedł z samochodu i robi zdjęcie, ktoś tutaj inny siedzi za kierownicą.

155
00:12:19.590 --> 00:12:22.030
To są właśnie historie ukryte w zdjęciach, prawda?

156
00:12:22.330 --> 00:12:23.670
Tak, tak, zdecydowanie.

157
00:12:23.830 --> 00:12:26.870
Więc to jest jedno z takich zdjęć, które przez lata mi towarzyszyły,

158
00:12:26.970 --> 00:12:29.650
ale potem miałam zdjęcie właśnie młodzieży,

159
00:12:29.970 --> 00:12:32.890
która w plenerze gimnazjum Krzemienieckiego,

160
00:12:33.090 --> 00:12:36.870
gdzie młodzież ma lekcję rysunku w plenerze.

161
00:12:37.010 --> 00:12:39.510
I to jest zdjęcie, które akurat nie pokazujemy, tylko w dużym formacie,

162
00:12:39.510 --> 00:12:43.150
ale tam się bardzo dużo dzieje i jest niezwykle plastyczne,

163
00:12:43.530 --> 00:12:45.130
kompozycyjnie jest bardzo ciekawe,

164
00:12:45.350 --> 00:12:49.970
no i ma za sobą taką piękną właśnie historię wspaniałej młodzieży

165
00:12:49.970 --> 00:12:52.170
z tego liceum takiej twórczej.

166
00:12:52.410 --> 00:12:55.570
W zasadzie tutaj możemy powiedzieć, że to nasze motto

167
00:12:55.570 --> 00:12:57.570
Narodowego Archiwum Cyfrowego,

168
00:12:57.590 --> 00:13:01.570
że każde zdjęcie ma swoją historię,

169
00:13:01.970 --> 00:13:03.530
a nie każda historia ma swoje zdjęcie,

170
00:13:03.610 --> 00:13:06.090
więc tutaj to się jak najbardziej sprawdza.

171
00:13:06.090 --> 00:13:09.450
Wydaje mi się, że też ten album może państwa inspirować

172
00:13:09.450 --> 00:13:11.110
do takich swoich poszukiwań.

173
00:13:11.330 --> 00:13:14.570
To znaczy chcielibyśmy, żeby państwo też do tego podeszli

174
00:13:14.570 --> 00:13:17.850
w taki sposób, że te niektóre zdjęcia,

175
00:13:18.010 --> 00:13:22.050
które gdzieś tam państwu utkwią w głowie,

176
00:13:22.690 --> 00:13:24.270
żeby państwo poszli krok dalej.

177
00:13:24.530 --> 00:13:28.470
To znaczy, żeby spróbować się dowiedzieć czegoś więcej

178
00:13:28.470 --> 00:13:30.990
o tym miejscu, o tych ludziach,

179
00:13:31.210 --> 00:13:34.530
o tej wspaniałej cukierni, gdzie Stanisław Lem we Lwowie

180
00:13:34.530 --> 00:13:36.890
tak się rozpisywał w wysokim zamku.

181
00:13:37.030 --> 00:13:40.770
Proszę ciągnąć za te nitki, bo ich jest dość dużo

182
00:13:40.770 --> 00:13:43.430
i bardzo ciekawe historie wychodzą.

183
00:13:43.530 --> 00:13:46.470
Ja tylko mogę powiedzieć tak, żeby państwa zainspirować.

184
00:13:46.670 --> 00:13:49.130
Jest taka szara eminencja tego albumu.

185
00:13:49.410 --> 00:13:51.890
Ona pojawia się na niektórych zdjęciach.

186
00:13:52.050 --> 00:13:54.790
Między innymi właśnie pozuje leżąc.

187
00:13:54.990 --> 00:13:58.730
Przyjaciele stoją, on leży na podjeździe zamku w Podchorcach,

188
00:13:58.730 --> 00:14:04.550
czy ogląda mapę nad Dniestrem, siedząc na trawie,

189
00:14:04.770 --> 00:14:10.930
albo przemawia w oparach dymu papierosowego w schronisku rafaiłowej.

190
00:14:11.310 --> 00:14:13.590
To jest Mieczysław Orłowicz, doktor prawe.

191
00:14:13.830 --> 00:14:18.310
Podróżnik, krajoznawca i on w jakimś stopniu częściowo

192
00:14:18.310 --> 00:14:20.130
towarzyszy nam w tym albumie.

193
00:14:20.290 --> 00:14:23.770
To są jego wyprawy też, więc one też zostały tu uwiecznione.

194
00:14:23.970 --> 00:14:25.770
Proszę tych zdjęć nie bagatelizować.

195
00:14:25.770 --> 00:14:30.450
Muszą tam państwo pójść dalej i poczytać chociażby o Orłowiczu.

196
00:14:30.710 --> 00:14:33.930
To jest taka trochę nasza narracja wpleciona w ten album.

197
00:14:34.830 --> 00:14:36.870
Chcieliśmy, żeby był jak najbardziej pełny.

198
00:14:37.010 --> 00:14:38.990
W związku z tym ta warstwa tekstowa,

199
00:14:39.010 --> 00:14:42.610
ona jest bardzo nasycona różnego rodzaju informacjami.

200
00:14:42.810 --> 00:14:44.990
Ale też chcieliśmy, żeby one się pojawiły.

201
00:14:45.290 --> 00:14:48.610
I ten album trzeba powoli przyswajać.

202
00:14:48.770 --> 00:14:51.950
Natomiast proszę pamiętać, że to jest album fotografii

203
00:14:51.950 --> 00:14:55.790
i zachęcamy właśnie do takiego oglądania,

204
00:14:55.950 --> 00:14:57.890
delektowania się tą fotografią.

205
00:14:58.110 --> 00:15:00.070
I będziemy niezmiernie wdzięczni,

206
00:15:00.150 --> 00:15:03.250
jeśli państwo chcieliby podzielić się z nami

207
00:15:03.250 --> 00:15:05.870
taką refleksją, jak państwo odbierają ten album.

208
00:15:06.090 --> 00:15:08.890
O tym, z jakim odbiorem spotkał się album,

209
00:15:09.010 --> 00:15:10.990
mam nadzieję, że porozmawiamy za moment.

210
00:15:11.170 --> 00:15:15.010
Ja mówiąc szczerze, po raz kolejny jestem tak niezwykle poruszona

211
00:15:15.010 --> 00:15:19.350
siłą i mocą, czy ładunkiem, jaki niosą w sobie fotografię.

212
00:15:19.470 --> 00:15:22.510
Tak jak pani powiedziała, każda fotografia ma swoją historię,

213
00:15:22.570 --> 00:15:24.610
ale nie każda historia ma swoją fotografię.

214
00:15:24.670 --> 00:15:27.450
Dlatego to, co nam zostało, zwłaszcza po świecie,

215
00:15:27.570 --> 00:15:29.890
którego już w wielu wypadkach nie ma,

216
00:15:30.450 --> 00:15:31.430
powinniśmy doceniać.

217
00:15:31.550 --> 00:15:34.010
I chyba warto poświęcać temu czas i uwagę.

218
00:15:34.170 --> 00:15:36.850
Mówiła pani o ludziach uwiecznionych na zdjęciach.

219
00:15:36.930 --> 00:15:39.710
Ta fotografia, na której pani przed momentem opowiadała,

220
00:15:39.710 --> 00:15:43.070
jest akurat na stronie, na której otwarty jest album.

221
00:15:43.070 --> 00:15:47.630
Przyznam szczerze, że ja również w tym albumie znalazłam portrety.

222
00:15:47.910 --> 00:15:50.390
Jeden przykuł moją uwagę szczególnie mocno,

223
00:15:50.450 --> 00:15:52.590
również dlatego, że jest on opatrzony informacją,

224
00:15:52.630 --> 00:15:56.110
że ta hucułka, która została uwieczniona, ma 110 lat.

225
00:15:56.410 --> 00:15:59.930
Twarz jest rzeczywiście taka magnetyczna, hipnotyzująca.

226
00:16:00.070 --> 00:16:03.550
I pomyślałam sobie, że mimo, że w albumie znajdziemy też zdjęcia,

227
00:16:03.650 --> 00:16:06.110
które pewnie są dużą gratką dla miłośników historii.

228
00:16:06.150 --> 00:16:09.490
Bardzo duży segment poświęcony marszałkowi Józefowi Piłsudskiemu,

229
00:16:09.650 --> 00:16:10.890
ale nie tylko jemu.

230
00:16:10.890 --> 00:16:13.190
Inni wielcy tamtych czasów również się tam znajdują.

231
00:16:13.350 --> 00:16:16.390
No to właśnie te zdjęcia, takie jak portret hucułki,

232
00:16:16.530 --> 00:16:18.790
to są zdjęcia, od których ja nie umiem się oderwać.

233
00:16:18.890 --> 00:16:21.730
To jest absolutnie przyciągający portret hucułki,

234
00:16:21.910 --> 00:16:23.610
110-letniej z fajką.

235
00:16:23.950 --> 00:16:26.610
I tam obok jest portret takiej młodej hucułki.

236
00:16:26.770 --> 00:16:29.090
Zestawienie właśnie tych dwóch kobiet,

237
00:16:29.210 --> 00:16:32.070
takich z wyrazistymi, pięknymi oczami,

238
00:16:32.230 --> 00:16:34.090
patrzącymi wprost w obiektyw.

239
00:16:34.350 --> 00:16:37.750
I to są też takie nasze, jedne z bardziej ulubionych zdjęć.

240
00:16:37.750 --> 00:16:42.210
Ale też proszę zobaczyć, że ci bohaterowie zdjęć,

241
00:16:42.230 --> 00:16:43.790
oni często chętnie pozowali.

242
00:16:43.890 --> 00:16:45.410
To znaczy, tam jest coś więcej.

243
00:16:45.590 --> 00:16:47.790
To nie jest tylko takie zwykłe zdjęcie,

244
00:16:48.070 --> 00:16:49.510
takie bez emocji.

245
00:16:49.650 --> 00:16:51.750
Tam jest bardzo silny przekaz.

246
00:16:51.890 --> 00:16:53.850
I właśnie też chodziło o pokazanie

247
00:16:53.850 --> 00:16:57.470
takich ludzi, zwykłych, niezwykłych mieszkańców,

248
00:16:57.650 --> 00:16:58.910
tych wsi miasteczek.

249
00:16:58.910 --> 00:17:00.950
Mogą państwo zobaczyć ich właśnie

250
00:17:00.950 --> 00:17:03.630
w tych tradycyjnych strojach, w pięknych.

251
00:17:03.750 --> 00:17:05.110
No to są czarno-białe zdjęcia,

252
00:17:05.290 --> 00:17:06.690
ale właśnie można pójść dalej

253
00:17:06.690 --> 00:17:08.990
i zobaczyć, jak barwne były to stroje.

254
00:17:09.250 --> 00:17:10.530
Więc to jest taki zapis.

255
00:17:10.650 --> 00:17:12.490
Fotografia pozwala pamiętać

256
00:17:12.490 --> 00:17:13.970
i pomaga tej pamięci.

257
00:17:14.230 --> 00:17:16.910
To są takie opinie naszych użytkowników,

258
00:17:17.850 --> 00:17:19.950
jak pytamy, co im daje ta fotografia.

259
00:17:20.190 --> 00:17:21.290
Ale też pamiętajcie państwo,

260
00:17:21.410 --> 00:17:24.270
że to jest doskonałe źródło właśnie historyczne,

261
00:17:24.410 --> 00:17:25.270
takie do badań.

262
00:17:25.390 --> 00:17:27.370
To jest wierne źródło historyczne,

263
00:17:27.370 --> 00:17:31.230
gdzie oczywiście tam zawsze był jakiś taki procent,

264
00:17:31.730 --> 00:17:32.710
no niestety ryzyka,

265
00:17:32.810 --> 00:17:33.660
że coś było retuszowane,

266
00:17:34.090 --> 00:17:36.370
bo oczywiście chociażby w samym koncernie

267
00:17:36.890 --> 00:17:39.330
wspaniałym ilustrowanego kuriera codziennego

268
00:17:39.330 --> 00:17:41.030
byli specjaliści od retuszu,

269
00:17:41.150 --> 00:17:43.290
gdzie letarnia znikała, bo przeszkadzała.

270
00:17:43.430 --> 00:17:45.660
Ale akurat w przypadku Henryka Podębskiego,

271
00:17:46.050 --> 00:17:47.830
Narcyza Witczaka-Witaczyńskiego,

272
00:17:47.910 --> 00:17:49.470
czy tego zespołu Lwowa i okolic,

273
00:17:49.570 --> 00:17:52.370
z pewnością te zdjęcia są w stu procentach.

274
00:17:52.610 --> 00:17:53.570
Autentycznym odzwierciedleniem.

275
00:17:53.570 --> 00:17:56.290
Tak, autentycznym odzwierciedleniem

276
00:17:56.290 --> 00:17:57.510
tamtej rzeczywistości.

277
00:17:57.630 --> 00:17:59.350
To jest taki jeszcze inny aspekt,

278
00:17:59.390 --> 00:18:01.370
jak ta fotografia prasowa wyglądała

279
00:18:01.370 --> 00:18:02.530
w dwudziestoleciu międzywojennym,

280
00:18:03.370 --> 00:18:05.750
gdzie też współcześnie udoskonalamy

281
00:18:05.750 --> 00:18:07.470
te zdjęcia medialne,

282
00:18:07.610 --> 00:18:11.350
no a też było to w jakiś sposób też popularne

283
00:18:11.350 --> 00:18:14.270
na miarę możliwości właśnie w międzywojniu.

284
00:18:14.270 --> 00:18:18.110
Wspominała Pani o tym, że Narodowe Archiwum Cyfrowe

285
00:18:18.110 --> 00:18:21.330
zachęca do tego, żeby dzielić się swoimi wrażeniami,

286
00:18:21.950 --> 00:18:25.210
obserwacjami, tym, co spostrzegamy na fotografiach.

287
00:18:25.330 --> 00:18:26.910
I dlatego chciałam zapytać o to,

288
00:18:27.030 --> 00:18:29.530
z jakim odbiorem spotyka się sam album.

289
00:18:29.710 --> 00:18:31.150
To znaczy dowiedziałam się już,

290
00:18:31.150 --> 00:18:33.410
że zainteresowanie nim jest ogromne,

291
00:18:33.570 --> 00:18:37.030
że okazuje się, że jest bardzo wielu miłośników fotografii,

292
00:18:37.110 --> 00:18:39.450
ale też ludzi, którzy poprzez fotografię

293
00:18:39.450 --> 00:18:42.130
starają się trochę dotrzeć do swoich korzeni,

294
00:18:42.130 --> 00:18:44.570
przypomnieć sobie albo komuś bliskiemu

295
00:18:44.570 --> 00:18:46.390
ten swój świat sprzed lat opowiedzieć.

296
00:18:46.570 --> 00:18:49.090
Tak, to są wspaniałe w ogóle historie

297
00:18:49.090 --> 00:18:51.790
i takie spotkania i rozmowy,

298
00:18:51.990 --> 00:18:55.970
które nam towarzyszą od grudnia 2024,

299
00:18:56.190 --> 00:18:59.250
odkąd właśnie album miał swoją promocję.

300
00:18:59.370 --> 00:19:01.210
Odzew był od razu bardzo duży

301
00:19:01.210 --> 00:19:04.010
i dostapaliśmy mailowe zapytania

302
00:19:04.010 --> 00:19:06.030
o możliwość odbioru osobistego

303
00:19:06.030 --> 00:19:08.230
albo też o możliwość wysyłki albumu.

304
00:19:08.390 --> 00:19:10.610
Cały czas spływają do nas takie prośby,

305
00:19:10.610 --> 00:19:14.250
przychodzą do nas osobiście osoby zainteresowane,

306
00:19:14.630 --> 00:19:18.290
które ten album chcą mieć w swojej bibliotece domowej

307
00:19:18.290 --> 00:19:20.070
i to są niesamowite historie.

308
00:19:20.270 --> 00:19:22.130
Czasami tak sobie myślę,

309
00:19:22.390 --> 00:19:24.810
że to jest w ogóle powyżej oczekiwań

310
00:19:24.810 --> 00:19:28.050
naszych wszystkich w zasadzie pracowników

311
00:19:28.050 --> 00:19:29.850
Narodowego Archiwum Cyfrowego

312
00:19:29.850 --> 00:19:32.870
z jak fantastycznym odbiorem pozytywnym,

313
00:19:32.970 --> 00:19:35.250
niezwykle pozytywnym ten album się spotkał.

314
00:19:35.250 --> 00:19:36.850
I to jest bardzo budujące,

315
00:19:36.950 --> 00:19:40.310
gdy widzimy, jak po prostu przychodzą do nas użytkownicy

316
00:19:40.310 --> 00:19:42.950
i mówią, że chcą ten album uzyskać,

317
00:19:43.570 --> 00:19:45.810
bo zbliżają się święta,

318
00:19:46.170 --> 00:19:48.710
a przy stole zgromadzi się cała rodzina,

319
00:19:48.830 --> 00:19:51.230
więc będą mogli wspólnie ten album obejrzeć,

320
00:19:51.330 --> 00:19:54.230
a właśnie rodzina ma korzenie krysowe,

321
00:19:54.270 --> 00:19:55.670
na przykład z Wileńszczyzny.

322
00:19:55.830 --> 00:19:57.630
To jest coś niesamowitego.

323
00:19:57.950 --> 00:19:59.970
Są historie, gdzie widzimy,

324
00:20:00.410 --> 00:20:02.430
że to właśnie kolejne pokolenie

325
00:20:02.430 --> 00:20:04.210
jest zainteresowane poznaniem,

326
00:20:04.330 --> 00:20:06.570
tego obszaru, z którego pochodzili dziadkowie,

327
00:20:06.750 --> 00:20:09.530
więc dlaczego akurat album z fotografiami?

328
00:20:10.110 --> 00:20:12.530
No bo rzeczywiście ten obraz przemawia,

329
00:20:12.670 --> 00:20:14.590
ten obraz pokazuje rzeczywistość.

330
00:20:14.730 --> 00:20:16.570
Może tekst pisany nie do końca,

331
00:20:16.710 --> 00:20:18.770
w taki sposób plastyczny jest w stanie

332
00:20:18.770 --> 00:20:19.610
to wszystko przekazać,

333
00:20:20.030 --> 00:20:21.690
ale obraz jest bardzo pożądany.

334
00:20:21.810 --> 00:20:23.190
Ja bardzo serdecznie pozdrawiam

335
00:20:23.190 --> 00:20:24.650
pana Zenona z Rynu,

336
00:20:24.930 --> 00:20:27.210
który dzisiaj otrzymał swój album.

337
00:20:27.370 --> 00:20:28.630
Mieliśmy kilka rozmów telefonicznych

338
00:20:28.630 --> 00:20:32.510
i dużo, dużo, dużo dostaliśmy ciepłych słów

339
00:20:32.510 --> 00:20:33.370
od pana Zenona,

340
00:20:33.910 --> 00:20:35.190
który w latach 50-tych

341
00:20:35.190 --> 00:20:36.350
ze swoimi rodzicami

342
00:20:36.350 --> 00:20:38.430
przeniósł się z Wileńszczyzny do Polski

343
00:20:38.430 --> 00:20:40.970
i ten album chce pokazać

344
00:20:40.970 --> 00:20:42.670
swojej rodzinie, swoim wnukom.

345
00:20:42.890 --> 00:20:44.770
I my właśnie dla państwa,

346
00:20:45.010 --> 00:20:46.810
dla takich osób robimy ten album.

347
00:20:46.970 --> 00:20:48.150
Zrobiliśmy ten album.

348
00:20:48.370 --> 00:20:50.410
Zrobiliśmy ten album dla fanów fotografii,

349
00:20:51.010 --> 00:20:52.530
którzy nas dopytują

350
00:20:52.530 --> 00:20:54.150
i otrzymują album

351
00:20:54.150 --> 00:20:55.390
i są też zachwyceni.

352
00:20:55.390 --> 00:20:56.630
Dla historyków,

353
00:20:56.930 --> 00:20:58.870
dla ludzi ciekawych

354
00:20:58.870 --> 00:21:00.670
po prostu drugiej RP

355
00:21:00.670 --> 00:21:02.190
i tego obszaru,

356
00:21:02.370 --> 00:21:04.050
który już jest po drugiej stronie

357
00:21:04.050 --> 00:21:05.170
wschodniej granicy.

358
00:21:05.290 --> 00:21:06.550
Jest to jakaś część historii,

359
00:21:07.030 --> 00:21:09.610
która miała miejsce w przeszłości,

360
00:21:10.090 --> 00:21:11.610
a teraz możemy o niej wspominać.

361
00:21:12.090 --> 00:21:13.590
Chcemy pomóc

362
00:21:13.590 --> 00:21:16.210
w tym wspominaniu o tym czasie.

363
00:21:16.450 --> 00:21:18.930
Natomiast państwo mogą zgłaszać się

364
00:21:18.930 --> 00:21:21.690
cały czas do Narodowego Archiwum Cyfrowego.

365
00:21:21.890 --> 00:21:23.830
Uzgodnimy zasady wysyłki,

366
00:21:23.830 --> 00:21:25.950
zapraszamy po odbiór osobisty.

367
00:21:26.630 --> 00:21:27.770
Mieścimy się przy ulicy

368
00:21:27.770 --> 00:21:29.730
Hankiewicza 1 w Warszawie.

369
00:21:30.670 --> 00:21:32.210
Drzwi Narodowego Archiwum Cyfrowego

370
00:21:32.210 --> 00:21:33.570
są dla państwa otwarte.

371
00:21:33.730 --> 00:21:35.670
Nakład jeszcze się nie wyczerpał.

372
00:21:35.910 --> 00:21:37.430
Myślę, że wszystko to,

373
00:21:37.450 --> 00:21:39.770
co powiedziała moja dzisiejsza rozmówczyni,

374
00:21:39.890 --> 00:21:42.270
tak naprawdę jest bardzo wyczerpującą

375
00:21:42.270 --> 00:21:43.450
odpowiedzią na pytanie,

376
00:21:43.650 --> 00:21:45.730
czy na pewno warto po ten album sięgnąć.

377
00:21:45.850 --> 00:21:47.270
Czy to na pewno jest świat,

378
00:21:47.450 --> 00:21:48.570
czy ludzkie losy,

379
00:21:48.670 --> 00:21:49.970
które mnie dotyczą,

380
00:21:50.090 --> 00:21:50.650
interesują,

381
00:21:50.890 --> 00:21:52.030
mogą na mnie wpłynąć.

382
00:21:52.030 --> 00:21:53.470
Chociaż nikt nie zagwarantuje,

383
00:21:53.530 --> 00:21:54.670
że tak właśnie jest.

384
00:21:54.830 --> 00:21:55.770
To jestem przekonana,

385
00:21:55.790 --> 00:21:57.530
że odkrywanie tego świata

386
00:21:57.530 --> 00:21:58.350
i tego albumu

387
00:21:58.350 --> 00:21:59.950
może być wielką przygodą.

388
00:22:00.090 --> 00:22:01.130
Też taką przygodą,

389
00:22:01.370 --> 00:22:02.850
która zachęca do refleksji

390
00:22:02.850 --> 00:22:04.650
nad jakąś ulotnością świata,

391
00:22:04.770 --> 00:22:05.450
rzeczywistości,

392
00:22:05.570 --> 00:22:06.690
tego czym się otaczamy.

393
00:22:06.970 --> 00:22:08.190
Z tym większą przyjemnością

394
00:22:08.190 --> 00:22:09.610
ja również zachęcam was do tego,

395
00:22:09.610 --> 00:22:11.170
żeby po album Kresy

396
00:22:11.170 --> 00:22:13.450
fotografię z Narodowego Archiwum Cyfrowego

397
00:22:13.450 --> 00:22:14.050
sięgnąć.

398
00:22:14.170 --> 00:22:15.550
To jest publikacja,

399
00:22:15.670 --> 00:22:17.370
którą jak usłyszeliśmy przed chwilą

400
00:22:17.370 --> 00:22:19.130
można pobrać lub otrzymać

401
00:22:19.130 --> 00:22:20.630
bezpłatnie po to,

402
00:22:20.790 --> 00:22:23.210
żeby ten magiczny świat fotografii

403
00:22:23.210 --> 00:22:25.010
w naszych domach się pojawił.

404
00:22:25.130 --> 00:22:26.790
Dzisiaj o tym przedsięwzięciu,

405
00:22:26.990 --> 00:22:27.350
o albumie,

406
00:22:27.430 --> 00:22:28.090
o pracy nad nim,

407
00:22:28.150 --> 00:22:29.050
ale także o świecie,

408
00:22:29.050 --> 00:22:30.030
którego nie ma

409
00:22:30.030 --> 00:22:31.790
albo którego trzeba dobrze poszukać

410
00:22:31.790 --> 00:22:33.130
opowiadała kierowniczka

411
00:22:33.130 --> 00:22:34.450
oddziału popularyzacji

412
00:22:34.450 --> 00:22:36.270
Zasobu Archiwalnego Narodowego

413
00:22:36.270 --> 00:22:37.290
Archiwum Cyfrowego,

414
00:22:37.290 --> 00:22:39.230
a także koordynatorka wydawnictwa

415
00:22:39.230 --> 00:22:41.310
pani Monika Mosakowska-Biało.

416
00:22:41.410 --> 00:22:43.090
Bardzo pani dziękuję za tę rozmowę.

417
00:22:43.270 --> 00:22:44.050
Bardzo dziękuję,

418
00:22:44.150 --> 00:22:45.570
bardzo dziękuję państwu za uwagę.

419
00:22:47.450 --> 00:22:48.970
Audycje kulturalne

420
00:22:48.970 --> 00:22:50.930
w dobrym tonie.