WEBVTT 1 00:00:00.000 --> 00:00:01.360 Mateusz Adamczyk, dzień dobry. 2 00:00:01.780 --> 00:00:03.980 Witam Państwa w kolejnym odcinku podcastu 3 00:00:03.980 --> 00:00:05.680 Ojczysty Nieoczywisty, 4 00:00:05.820 --> 00:00:08.580 a moim dzisiejszym gościem jest prof. Jacek Wasilewski 5 00:00:08.580 --> 00:00:09.920 z Wydziału Dziennikarstwa 6 00:00:09.920 --> 00:00:11.380 Uniwersytetu Warszawskiego, 7 00:00:11.880 --> 00:00:13.680 medioznawca, dziennikarz i pisarz. 8 00:00:14.000 --> 00:00:15.180 Dzień dobry, panie profesorze. 9 00:00:16.140 --> 00:00:17.940 Porozmawiamy o prostej polszczyźnie 10 00:00:17.940 --> 00:00:19.780 i może właśnie zacznijmy od podstaw. 11 00:00:20.140 --> 00:00:22.440 Czym jest prosta polszczyzna, panie profesorze? 12 00:00:22.580 --> 00:00:24.100 Mówimy o prostej polszczyźnie, 13 00:00:24.200 --> 00:00:26.160 ponieważ w wielu językach mówimy 14 00:00:26.160 --> 00:00:27.720 o, no właśnie o prostej 15 00:00:27.720 --> 00:00:29.900 albo o czystej, tak jak w tych 16 00:00:29.900 --> 00:00:31.700 w tych germańskich językach, 17 00:00:31.820 --> 00:00:34.040 czyli w Danii, w Szwecji mamy raczej klar. 18 00:00:35.060 --> 00:00:35.640 Natomiast 19 00:00:35.640 --> 00:00:37.780 ja lubię takie 20 00:00:37.780 --> 00:00:39.220 określenie jak przystępna. 21 00:00:39.600 --> 00:00:41.740 No bo prosta polszczyzna oznacza, 22 00:00:41.900 --> 00:00:43.440 że ona jest nieskomplikowana, 23 00:00:43.620 --> 00:00:46.020 a przystępna mówi nam o pewnym celu. 24 00:00:46.100 --> 00:00:48.020 O pewnym celu związanym z tym, żeby 25 00:00:48.020 --> 00:00:49.680 ludzie rozumieli to, 26 00:00:49.880 --> 00:00:51.500 co wspólnie sobie ustalamy. 27 00:00:51.700 --> 00:00:53.560 Czyli jeżeli mówimy na przykład o urzędach, 28 00:00:53.640 --> 00:00:56.220 albo mówimy o jakichś regulacjach, regulaminach 29 00:00:56.220 --> 00:00:57.780 w instytucjach, jak szkoły, 30 00:00:58.220 --> 00:00:59.760 jak zakłady pracy, 31 00:00:59.900 --> 00:01:01.480 i jeżeli mówimy o umowach, 32 00:01:01.820 --> 00:01:03.960 to ta przystępność wtedy pokazuje nam, 33 00:01:04.180 --> 00:01:05.620 jaki jest cel tego działania. 34 00:01:05.780 --> 00:01:07.140 Więc prosta polszczyzna 35 00:01:07.140 --> 00:01:09.560 ma w sobie taki cel autoteliczny, 36 00:01:09.640 --> 00:01:11.280 że po prostu, żeby było prosto, 37 00:01:11.420 --> 00:01:12.920 a jeżeli mówimy o przystępności, 38 00:01:13.000 --> 00:01:14.680 to wtedy możemy myśleć trochę bardziej. 39 00:01:14.920 --> 00:01:17.960 Czyli nie tylko chodzi o nieskomplikowanie języka 40 00:01:17.960 --> 00:01:19.420 na takim poziomie, 41 00:01:19.420 --> 00:01:23.040 żeby troszczyć się przynajmniej o pewną średnią wykształcenia, 42 00:01:23.120 --> 00:01:26.920 bo jeżeli mamy regulaminy, które są ludzie w stanie zrozumieć dopiero 43 00:01:26.920 --> 00:01:28.860 na poziomie studiów magisterskich, 44 00:01:29.000 --> 00:01:29.800 albo więcej, 45 00:01:30.080 --> 00:01:31.720 to znaczy, że coś jest nie w porządku. 46 00:01:31.860 --> 00:01:34.860 Więc jeżeli chcemy, żeby to działało, 47 00:01:34.860 --> 00:01:36.360 czy informacje dotyczące, nie wiem, 48 00:01:36.400 --> 00:01:37.300 chociażby mandatów, 49 00:01:37.360 --> 00:01:39.460 żeby nie było tak, że się idzie do sąsiada 50 00:01:39.460 --> 00:01:42.240 i się zastanawia, co też to tam jest napisane, 51 00:01:42.320 --> 00:01:43.560 no bo to oczywiście jest czas, 52 00:01:43.760 --> 00:01:44.760 koszty błędów, 53 00:01:44.760 --> 00:01:46.540 to nam się po prostu wszystkim nie opłaca, 54 00:01:47.020 --> 00:01:49.900 to też przy tym określeniu przystępność 55 00:01:49.900 --> 00:01:51.300 my możemy sobie powiedzieć, 56 00:01:51.380 --> 00:01:53.140 no dobrze, czyli rozumieją to osoby 57 00:01:53.140 --> 00:01:54.640 na poziomie szkoły średniej, 58 00:01:55.040 --> 00:01:57.200 więc zmniejszamy liczbę pomyłek, 59 00:01:57.300 --> 00:01:59.040 więc odciążamy od razu te służby, 60 00:01:59.200 --> 00:02:01.760 które muszą te pomyłki korygować i naprawiać, 61 00:02:01.860 --> 00:02:04.940 ale kto jeszcze powinien się załapać, 62 00:02:05.080 --> 00:02:06.580 mówiąc bardzo kolokwialnie, 63 00:02:06.720 --> 00:02:07.880 na ten komunikat? 64 00:02:08.080 --> 00:02:09.300 I wtedy myślimy sobie, 65 00:02:09.380 --> 00:02:10.900 dobrze, to widocznie potrzeba nam 66 00:02:10.900 --> 00:02:12.340 chociażby audio, tak? 67 00:02:12.480 --> 00:02:14.400 Jeżeli jest ktoś niedowidzący 68 00:02:14.400 --> 00:02:15.860 albo potrzeba nam Braille'a, 69 00:02:15.940 --> 00:02:17.820 albo potrzeba nam czegoś takiego, 70 00:02:18.080 --> 00:02:20.500 żeby objąć tym komunikatem publicznym 71 00:02:20.500 --> 00:02:22.420 jak najszerszą liczbę osób, 72 00:02:22.580 --> 00:02:23.600 jak największe audytorium 73 00:02:23.600 --> 00:02:26.380 i dlatego lubię to słowo przystępne. 74 00:02:26.720 --> 00:02:28.300 Jeżeli tworzymy pewną wspólnotę, 75 00:02:28.400 --> 00:02:28.940 to dobrze jest, 76 00:02:29.000 --> 00:02:32.220 żeby ta wspólnota dbała o siebie nawzajem 77 00:02:32.220 --> 00:02:33.620 i żeby nie było tak, 78 00:02:33.720 --> 00:02:34.400 że jeżeli ktoś, 79 00:02:34.640 --> 00:02:35.240 wiadomo, 80 00:02:35.480 --> 00:02:36.480 jeżeli ktoś jest na wózku 81 00:02:36.480 --> 00:02:39.020 i nie może się dostać do pokoju 82 00:02:39.020 --> 00:02:39.840 na jakimś urzędzie 83 00:02:39.840 --> 00:02:41.920 i urzędnicy musieli go wcześniej 84 00:02:41.920 --> 00:02:43.340 przed przepisami unijnymi 85 00:02:43.340 --> 00:02:44.880 wnosić po schodach, 86 00:02:44.960 --> 00:02:46.200 bo nie było wymogu tego, 87 00:02:46.240 --> 00:02:47.680 żeby były windy czy podjazdy, 88 00:02:47.840 --> 00:02:49.220 to tak samo jest z językiem. 89 00:02:49.360 --> 00:02:50.920 Jeżeli my operujemy językiem 90 00:02:51.640 --> 00:02:52.720 dotyczącym naszych praw 91 00:02:52.720 --> 00:02:53.880 albo obowiązków 92 00:02:53.880 --> 00:02:55.120 i nie jesteśmy w stanie 93 00:02:55.120 --> 00:02:56.460 zapewnić wszystkim 94 00:02:56.460 --> 00:02:57.460 równego dostępu 95 00:02:57.460 --> 00:02:58.480 do zrozumiałości 96 00:02:58.480 --> 00:02:59.460 w tych regulacjach, 97 00:02:59.660 --> 00:03:01.120 no to wtedy coś jest nie w porządku, 98 00:03:01.180 --> 00:03:02.800 a przecież wszyscy płacimy podatki, 99 00:03:02.880 --> 00:03:03.460 w związku z tym 100 00:03:04.080 --> 00:03:05.000 firmy już 101 00:03:05.000 --> 00:03:06.240 zatroszczyły się o to, 102 00:03:06.320 --> 00:03:08.640 żeby posługiwać się językiem przystępnym, 103 00:03:08.740 --> 00:03:09.680 gdyż oznacza to często 104 00:03:09.680 --> 00:03:10.580 większe zaufanie. 105 00:03:10.680 --> 00:03:11.400 Im większe zrozumienie, 106 00:03:11.400 --> 00:03:12.240 tym większe zaufanie. 107 00:03:12.540 --> 00:03:13.100 Natomiast, 108 00:03:13.640 --> 00:03:14.700 jeśli chodzi o urzędy, 109 00:03:14.780 --> 00:03:15.900 jest tutaj olbrzymia praca 110 00:03:15.900 --> 00:03:17.540 rzesz polonistów 111 00:03:17.540 --> 00:03:18.460 w różnych miastach. 112 00:03:18.580 --> 00:03:19.880 Tutaj pozdrawiamy 113 00:03:19.880 --> 00:03:21.280 oczywiście Tomka Piekota, 114 00:03:21.460 --> 00:03:22.760 który swoim 115 00:03:22.760 --> 00:03:23.900 tytanicznym wysiłkiem 116 00:03:23.900 --> 00:03:24.380 zmienia 117 00:03:24.380 --> 00:03:25.680 coraz więcej instytucji, 118 00:03:25.820 --> 00:03:27.020 ale to wymaga 119 00:03:27.020 --> 00:03:28.040 też innej pracy, 120 00:03:28.240 --> 00:03:28.740 do której wszyscy 121 00:03:28.740 --> 00:03:29.540 musimy przystąpić. 122 00:03:29.980 --> 00:03:30.540 Rzeczywiście 123 00:03:30.540 --> 00:03:31.220 to określenie 124 00:03:31.220 --> 00:03:31.500 przystępności 125 00:03:32.160 --> 00:03:32.760 jest mniej 126 00:03:32.760 --> 00:03:33.880 przestraszające także, 127 00:03:34.040 --> 00:03:34.600 bo czasami 128 00:03:34.600 --> 00:03:35.420 widzę komentarze 129 00:03:35.420 --> 00:03:36.560 na przykład w internecie, 130 00:03:36.900 --> 00:03:37.660 które mówią o tym, 131 00:03:37.780 --> 00:03:38.740 że jeżeli prosto, 132 00:03:38.780 --> 00:03:39.640 to pewnie i prostacko, 133 00:03:39.640 --> 00:03:41.020 a w związku z tym 134 00:03:41.020 --> 00:03:42.080 na pewno będą chcieli 135 00:03:42.080 --> 00:03:42.820 nam upraszczać 136 00:03:42.820 --> 00:03:43.920 literaturę choćby, 137 00:03:44.000 --> 00:03:45.160 ale nie o ten typ tekstu 138 00:03:45.160 --> 00:03:45.620 chodzi, prawda? 139 00:03:46.140 --> 00:03:46.580 Literatura, 140 00:03:46.760 --> 00:03:48.360 ja też bym ją trochę uprościł, 141 00:03:49.320 --> 00:03:51.280 ale z innego powodu, 142 00:03:51.360 --> 00:03:52.520 czyli wiadomo, 143 00:03:52.600 --> 00:03:53.700 że chodzi o typ tekstów, 144 00:03:53.720 --> 00:03:55.220 które są tekstami użytkowymi, 145 00:03:55.320 --> 00:03:55.640 czyli takie, 146 00:03:55.680 --> 00:03:56.640 gdzie ludzie mają być 147 00:03:56.640 --> 00:03:57.400 poinformowani, 148 00:03:57.480 --> 00:03:58.940 albo mają z czegoś skorzystać. 149 00:03:59.440 --> 00:04:00.500 No, albo w sądzie na przykład. 150 00:04:00.700 --> 00:04:01.140 Pamiętam, 151 00:04:01.220 --> 00:04:02.420 jak robiliśmy takie ćwiczenia 152 00:04:02.420 --> 00:04:03.080 z sędziami, 153 00:04:03.440 --> 00:04:04.600 bo chodziło o komunikację 154 00:04:04.600 --> 00:04:05.500 na sali sądowej 155 00:04:05.500 --> 00:04:07.240 i jest taka bardzo 156 00:04:07.960 --> 00:04:08.760 prosta formuła 157 00:04:08.760 --> 00:04:09.880 wyrok nie jest prawomocny, 158 00:04:09.960 --> 00:04:11.680 przysługuje od niego 159 00:04:11.680 --> 00:04:12.720 odwołanie i tak dalej 160 00:04:12.720 --> 00:04:13.920 i często było tak, 161 00:04:13.980 --> 00:04:14.320 że ludzie, 162 00:04:14.480 --> 00:04:15.680 którzy byli pierwszy raz w sądzie, 163 00:04:15.700 --> 00:04:16.560 słyszeli, że wyrok 164 00:04:16.560 --> 00:04:17.300 nie jest prawomocny, 165 00:04:17.380 --> 00:04:18.900 więc szli do sekretariatu, 166 00:04:19.000 --> 00:04:19.760 nawet jak wygrali 167 00:04:19.760 --> 00:04:20.200 i mówili, 168 00:04:20.280 --> 00:04:21.300 no to co z tym odwołaniem, 169 00:04:21.360 --> 00:04:21.800 bo oni chcieli, 170 00:04:21.860 --> 00:04:23.160 żeby ten wyrok był prawomocny, 171 00:04:23.200 --> 00:04:23.820 czyli ta formuła 172 00:04:23.820 --> 00:04:24.840 nie była zrozumiała 173 00:04:24.840 --> 00:04:25.960 i oczywiście sędziowie 174 00:04:25.960 --> 00:04:27.120 się z tego czasami śmiali, 175 00:04:27.480 --> 00:04:29.080 natomiast jak sobie rozmawialiśmy, 176 00:04:29.400 --> 00:04:29.840 co zrobić, 177 00:04:29.900 --> 00:04:30.860 żeby nie było tak, 178 00:04:30.880 --> 00:04:32.220 że te osoby idą do sekretariatu, 179 00:04:32.300 --> 00:04:33.480 obciążają ten sekretariat, 180 00:04:33.480 --> 00:04:35.220 a w związku z tym generują koszty tym, 181 00:04:35.360 --> 00:04:36.720 że jest źle sformułowane, 182 00:04:37.240 --> 00:04:38.920 źle sformułowane pouczenie. 183 00:04:39.200 --> 00:04:39.900 Jeżeli powiemy, 184 00:04:39.920 --> 00:04:41.560 że wyrok uprawomocni się 185 00:04:41.560 --> 00:04:43.120 za dwa czy za trzy tygodnie, 186 00:04:43.400 --> 00:04:44.760 a jeżeli ktoś się z nim nie zgadza, 187 00:04:44.820 --> 00:04:46.200 to może złożyć odwołanie 188 00:04:46.200 --> 00:04:47.300 i nagle okazuje się, 189 00:04:47.320 --> 00:04:47.860 że ci ludzie, 190 00:04:48.020 --> 00:04:48.980 jakby w przypadku 191 00:04:48.980 --> 00:04:50.540 trochę innej formy gramatycznej, 192 00:04:50.820 --> 00:04:52.260 są w stanie zrozumieć, 193 00:04:52.260 --> 00:04:52.700 o co chodzi, 194 00:04:52.880 --> 00:04:53.980 nie iść do sekretariatu 195 00:04:53.980 --> 00:04:56.020 i żeby panie w sekretariacie 196 00:04:56.020 --> 00:04:56.620 bądź panowie 197 00:04:56.620 --> 00:04:58.140 nie musieli tłumaczyć 198 00:04:58.140 --> 00:04:59.160 tego samego jeszcze raz, 199 00:04:59.240 --> 00:05:00.320 no bo to jest oczywiście czas, 200 00:05:00.400 --> 00:05:01.980 jeżeli ten czas przemnożymy sobie 201 00:05:01.980 --> 00:05:03.260 przez wszystkie sądy w Polsce, 202 00:05:03.480 --> 00:05:04.540 to nagle się okazuje, 203 00:05:04.700 --> 00:05:05.820 że to jest masa pieniędzy, 204 00:05:05.940 --> 00:05:07.280 więc pierwsza rzecz 205 00:05:07.280 --> 00:05:08.000 to jest oszczędność 206 00:05:08.000 --> 00:05:10.720 związana z kwestiami informacyjnymi. 207 00:05:10.880 --> 00:05:11.780 Teraz niektórzy ludzie 208 00:05:11.780 --> 00:05:13.380 mają dużą taką chęć statusu, 209 00:05:13.440 --> 00:05:15.980 czyli ja jestem taki bardzo wykształcony, 210 00:05:16.040 --> 00:05:16.540 w związku z tym, 211 00:05:16.600 --> 00:05:17.320 jak będzie prosto, 212 00:05:17.360 --> 00:05:18.200 to będzie prostacko 213 00:05:18.200 --> 00:05:19.980 i co sobie inni o mnie pomyślą, 214 00:05:20.000 --> 00:05:21.500 że ja to w ten sposób mówię. 215 00:05:21.940 --> 00:05:22.680 To jest ważne, 216 00:05:22.740 --> 00:05:23.620 bo jak pracowałem 217 00:05:23.620 --> 00:05:24.860 z asystentami sędziów 218 00:05:24.860 --> 00:05:25.480 i chodziło o to, 219 00:05:25.520 --> 00:05:28.340 żeby napisać proste uzasadnienia, 220 00:05:28.480 --> 00:05:30.620 tak, żeby ci ludzie, 221 00:05:30.860 --> 00:05:32.900 którzy nie mają pełnomocników, 222 00:05:32.900 --> 00:05:34.460 żeby mogli to od razu wyjść, 223 00:05:34.520 --> 00:05:34.960 o co chodzi, 224 00:05:35.460 --> 00:05:37.580 no to część osób była tak napięta, 225 00:05:37.660 --> 00:05:38.580 że przecież ja tu jestem, 226 00:05:39.060 --> 00:05:39.560 nie wiadomo kim, 227 00:05:39.640 --> 00:05:41.280 ja nie mogę się takim językiem posługiwać, 228 00:05:41.380 --> 00:05:42.220 ja muszę zrobić zdanie 229 00:05:42.220 --> 00:05:43.260 siedmiokrotnie złożone. 230 00:05:43.260 --> 00:05:46.960 Tak, i to wtedy takie zdania mówią coś o nich, 231 00:05:47.060 --> 00:05:48.860 tak, czyli, że gdzieś tego, 232 00:05:49.200 --> 00:05:51.040 gdzieś zatracili ten cel, 233 00:05:51.180 --> 00:05:54.140 po co oni są na garnuszku społeczeństwa, 234 00:05:54.220 --> 00:05:55.900 czyli, że to są jednak służby, 235 00:05:56.360 --> 00:05:57.560 które mają służyć społeczeństwu, 236 00:05:57.640 --> 00:05:58.820 rozstrzygać spory chociażby, 237 00:05:58.900 --> 00:06:00.860 czy jakieś inne mają zadania, 238 00:06:01.060 --> 00:06:02.800 po to, żeby społeczeństwie było mniej tarć. 239 00:06:03.040 --> 00:06:05.360 I jeżeli nie ma takiego poczucia misji, 240 00:06:05.420 --> 00:06:06.040 po co tu jestem, 241 00:06:06.300 --> 00:06:08.680 to wtedy dochodzi do głosu ego, 242 00:06:08.820 --> 00:06:10.240 czyli ja tutaj muszę się posługiwać 243 00:06:10.240 --> 00:06:11.060 takim językiem napiętym, 244 00:06:11.060 --> 00:06:12.140 a reszta niech się douczy. 245 00:06:12.240 --> 00:06:13.880 No nie, nie można się posługiwać 246 00:06:13.880 --> 00:06:16.560 takim napiętym językiem statusowym, 247 00:06:16.680 --> 00:06:17.480 które pompuje ego, 248 00:06:17.660 --> 00:06:18.740 na przykład w domu. 249 00:06:18.940 --> 00:06:20.900 I można sobie usiąść z wujem 250 00:06:20.900 --> 00:06:23.140 i mówić do niego zdanie 251 00:06:23.140 --> 00:06:24.280 siedmiokrotnie złożone 252 00:06:24.280 --> 00:06:25.380 z wieloma rzeczownikami, 253 00:06:25.600 --> 00:06:26.540 tak, żeby było pod rząd, 254 00:06:27.000 --> 00:06:29.580 żeby było na przykład takie zdania typu 255 00:06:29.580 --> 00:06:30.540 należało, 256 00:06:31.780 --> 00:06:33.000 dobrze nie pamiętam tego zdania, 257 00:06:33.100 --> 00:06:35.060 należało dopuścić analizę 258 00:06:36.320 --> 00:06:38.060 możliwości wykonania postępów, 259 00:06:38.640 --> 00:06:39.940 no w każdym razie czegoś tam było, 260 00:06:39.940 --> 00:06:41.220 pięć rzeczowników czy siedem 261 00:06:41.220 --> 00:06:43.400 i to było trudno. 262 00:06:43.480 --> 00:06:44.640 Można tak się napiąć z wujem 263 00:06:44.640 --> 00:06:46.500 i to jest świetne na zabawę, 264 00:06:46.780 --> 00:06:47.920 ale po co to robić innym ludziom? 265 00:06:48.200 --> 00:06:49.980 Więc jeżeli coś takiego jest, 266 00:06:49.980 --> 00:06:51.540 że nie mamy dostatecznie dużo 267 00:06:51.540 --> 00:06:52.700 sukcesów osobistych, 268 00:06:52.800 --> 00:06:54.400 to staramy się nadąć 269 00:06:54.400 --> 00:06:55.900 i napiąć ten swój język, 270 00:06:55.980 --> 00:06:57.820 żeby przynajmniej wobec innych osób 271 00:06:57.820 --> 00:06:59.160 postawić się trochę wyżej, 272 00:06:59.240 --> 00:07:00.600 tak jak taki napompowany balon 273 00:07:00.600 --> 00:07:02.060 i nie chcę tego, tak? 274 00:07:02.180 --> 00:07:02.760 Czyli ja bym chciał, 275 00:07:02.780 --> 00:07:03.900 żebyśmy jednak byli 276 00:07:05.420 --> 00:07:06.460 bardziej zapraszający 277 00:07:06.460 --> 00:07:08.220 i żeby nie wszystko musiało być 278 00:07:08.220 --> 00:07:08.940 eks-katedra, 279 00:07:09.120 --> 00:07:10.920 bo wtedy gorzej to dociera. 280 00:07:11.180 --> 00:07:12.420 I dużo było badań 281 00:07:12.420 --> 00:07:13.100 dotyczących tego, 282 00:07:13.240 --> 00:07:14.540 chociażby te słynne badania 283 00:07:14.540 --> 00:07:15.500 dotyczące mandatów, 284 00:07:15.560 --> 00:07:17.240 że jeżeli mandat jest napisany 285 00:07:17.240 --> 00:07:18.160 prostszym językiem, 286 00:07:18.340 --> 00:07:19.280 czyli mówiąc 287 00:07:20.720 --> 00:07:21.920 bardziej zrozumiałym, 288 00:07:22.020 --> 00:07:22.780 bardziej przystępnym, 289 00:07:22.920 --> 00:07:24.580 to ludzie chętnie je płacą. 290 00:07:24.780 --> 00:07:26.880 I też w tym prostym języku 291 00:07:26.880 --> 00:07:27.440 nie chodzi o to, 292 00:07:27.480 --> 00:07:29.160 żeby było po prostu prosto, 293 00:07:29.300 --> 00:07:31.480 tylko żeby były odpowiednie relacje 294 00:07:31.480 --> 00:07:32.720 między nadawcą i odbiorcą. 295 00:07:32.720 --> 00:07:34.140 Na pewno część osób, 296 00:07:34.560 --> 00:07:35.900 która jest w moim wieku, 297 00:07:36.400 --> 00:07:37.680 czyli z przełomu wieków, 298 00:07:38.020 --> 00:07:39.920 pamiętam, jak na początku banki pisały 299 00:07:39.920 --> 00:07:41.260 nie wpłacił pan raty, 300 00:07:41.400 --> 00:07:41.840 takiej i takiej 301 00:07:41.840 --> 00:07:43.580 i to było strasznie irytujące, 302 00:07:43.640 --> 00:07:44.920 bo to było takie z góry 303 00:07:44.920 --> 00:07:46.400 i to było karzące 304 00:07:46.400 --> 00:07:48.420 i to aktywowało wiele różnych schematów 305 00:07:48.420 --> 00:07:49.140 takich szkolnych 306 00:07:49.140 --> 00:07:50.100 związanych z oceną. 307 00:07:50.380 --> 00:07:52.920 A później banki się obudziły 308 00:07:52.920 --> 00:07:54.020 i pomyślały sobie, 309 00:07:54.140 --> 00:07:55.200 ale to przecież nie chodzi o to, 310 00:07:55.240 --> 00:07:56.080 że on nie wpłacił, 311 00:07:56.140 --> 00:07:56.800 może on wpłacił, 312 00:07:56.840 --> 00:07:57.800 nie wiadomo, co się stało. 313 00:07:58.080 --> 00:07:59.620 Więc mówmy, że my nie odnotowaliśmy. 314 00:07:59.960 --> 00:08:01.820 Niestety nie odnotowaliśmy pana wpłat. 315 00:08:01.820 --> 00:08:03.060 I my, banki, 316 00:08:03.060 --> 00:08:04.040 mówimy wtedy o sobie. 317 00:08:04.260 --> 00:08:07.220 I to jest jedna z takich klasycznych kwestii 318 00:08:07.220 --> 00:08:09.260 związanych z ustawieniem relacji 319 00:08:09.260 --> 00:08:11.060 pomiędzy interlokutorami, 320 00:08:11.220 --> 00:08:13.260 czyli bank, człowiek versus człowiek, 321 00:08:13.360 --> 00:08:14.140 człowiek versus urząd. 322 00:08:14.660 --> 00:08:16.180 Jeżeli bank mówi, że nie odnotował, 323 00:08:16.280 --> 00:08:18.160 to ten adresat tego komunikatu 324 00:08:18.160 --> 00:08:19.660 powie, no tak, nie wpłaciłem. 325 00:08:19.780 --> 00:08:21.440 I ma większe chęci, 326 00:08:21.500 --> 00:08:22.560 nie będąc oceniany, 327 00:08:22.680 --> 00:08:23.720 bądź oskarżany, 328 00:08:24.900 --> 00:08:26.300 zadośćuczynić i przeprosić, 329 00:08:26.360 --> 00:08:28.420 powiedzieć, no niestety tutaj moje zaniechanie. 330 00:08:28.420 --> 00:08:31.080 I to jest też bardzo ważne w tym prostym języku, 331 00:08:31.220 --> 00:08:34.040 że te relacje między tak zwanym nadawcą i odbiorcą, 332 00:08:34.120 --> 00:08:35.800 nie znoszę tego nadawcy i odbiorcy, 333 00:08:35.860 --> 00:08:37.260 bo to jest jeszcze z czasów telegrafu, 334 00:08:37.280 --> 00:08:38.380 że jest jakiś nadawcy i odbiorcy, 335 00:08:38.420 --> 00:08:41.140 ale pomiędzy jednym, a drugim człowiekiem 336 00:08:41.140 --> 00:08:44.340 te relacje powinny być przynajmniej równorzędne, 337 00:08:44.520 --> 00:08:45.880 a jeżeli nierównorzędne, 338 00:08:46.020 --> 00:08:47.860 to pełne szacunku. 339 00:08:48.000 --> 00:08:49.160 Natomiast jeżeli to jest z góry, 340 00:08:49.220 --> 00:08:49.980 że ktoś karze, 341 00:08:50.160 --> 00:08:51.680 albo jest bezosobowo zupełnie, 342 00:08:51.820 --> 00:08:52.960 czyli nie zauważa mnie i mówi, 343 00:08:52.980 --> 00:08:53.480 należy, 344 00:08:54.100 --> 00:08:55.280 no właśnie głównie, że należy, 345 00:08:55.280 --> 00:08:57.320 albo trzeba, albo musisz, 346 00:08:57.660 --> 00:08:58.180 to to jest tak, 347 00:08:58.200 --> 00:09:00.040 jakby ktoś wygłaszał patrząc na ściany, 348 00:09:00.100 --> 00:09:00.640 a nie na mnie. 349 00:09:00.860 --> 00:09:03.520 I takie komunikaty są dużo trudniej zrozumiałe. 350 00:09:03.660 --> 00:09:05.820 Więc jeżeli do mnie się mówi wprost, 351 00:09:05.980 --> 00:09:06.580 do adresata, 352 00:09:06.620 --> 00:09:08.400 co ja mogę zrobić po kolei, 353 00:09:08.520 --> 00:09:10.360 to wtedy łatwiej jest rzeczywiście 354 00:09:10.360 --> 00:09:12.000 iść za tymi wskazówkami 355 00:09:12.000 --> 00:09:13.260 i znowu jest mniej błędów. 356 00:09:13.380 --> 00:09:14.680 Więc jedna rzecz to jest to, 357 00:09:14.720 --> 00:09:15.660 żeby ludzie czuli się lepiej, 358 00:09:15.720 --> 00:09:16.200 a druga rzecz, 359 00:09:16.300 --> 00:09:18.400 żeby jednak była większa oszczędność, 360 00:09:18.500 --> 00:09:19.420 bo uważam, 361 00:09:19.480 --> 00:09:20.920 że te pieniądze można wydać naprawdę 362 00:09:20.920 --> 00:09:21.720 na coś lepszego, 363 00:09:21.840 --> 00:09:23.720 chociażby na premię tych wszystkich osób, 364 00:09:23.720 --> 00:09:25.420 które zajmują się poprawianiem. 365 00:09:25.720 --> 00:09:27.400 Albo żeby one robiły coś, 366 00:09:27.520 --> 00:09:29.820 coś, co jest bardziej pożyteczne, 367 00:09:29.840 --> 00:09:31.780 niż na naprawianie błędów wynikających 368 00:09:31.780 --> 00:09:34.620 z bezmyślnego stosowania utartych formuł. 369 00:09:35.060 --> 00:09:37.580 Czyli w zasadzie ten rodzaj komunikacji 370 00:09:37.580 --> 00:09:39.620 zaspokaja taką podstawową potrzebę 371 00:09:39.620 --> 00:09:40.320 zobacz mnie, 372 00:09:40.520 --> 00:09:42.060 ja tutaj jestem po drugiej stronie 373 00:09:42.060 --> 00:09:43.640 i wtedy możesz do mnie mówić, 374 00:09:43.880 --> 00:09:45.620 a ja chętniej pójdę na współpracę. 375 00:09:45.840 --> 00:09:47.220 Tak bym to ujął, tak, 376 00:09:47.320 --> 00:09:48.080 tak bym to ujął, 377 00:09:48.480 --> 00:09:49.800 chociaż słowo pójść na współpracę 378 00:09:50.340 --> 00:09:52.200 mi się może trochę źle kojarzy, 379 00:09:52.200 --> 00:09:53.720 ale tak, chętniej bym, 380 00:09:53.720 --> 00:09:55.080 chętniej bym współpracował. 381 00:09:55.220 --> 00:09:56.360 To jest super ważne, 382 00:09:56.520 --> 00:09:59.040 dlatego, że mamy w naszym narodzie 383 00:09:59.040 --> 00:10:00.080 kochanym bardzo, 384 00:10:00.660 --> 00:10:02.420 właśnie jak kocham naród, 385 00:10:02.500 --> 00:10:04.020 ale nie w tramwaju, jak jadę. 386 00:10:04.260 --> 00:10:05.420 I to jest to, 387 00:10:05.480 --> 00:10:06.220 że jeżeli, 388 00:10:06.360 --> 00:10:07.940 że jeżeli nie ma tego 389 00:10:07.940 --> 00:10:09.460 pozytywnego nastawienia, 390 00:10:09.720 --> 00:10:11.480 to dużo łatwiej uruchamia się 391 00:10:11.480 --> 00:10:12.380 takie myślenie, 392 00:10:12.460 --> 00:10:13.920 przypisywanie różnym osobom 393 00:10:13.920 --> 00:10:15.600 jakichś negatywnych cech. 394 00:10:15.860 --> 00:10:17.060 To się nazywa, 395 00:10:17.220 --> 00:10:18.340 zwykle się to nazywa 396 00:10:18.340 --> 00:10:18.920 asymetrią, 397 00:10:19.100 --> 00:10:19.420 atrybucja, 398 00:10:19.460 --> 00:10:20.400 której obserwatora. 399 00:10:20.400 --> 00:10:21.220 Chodzi tutaj o to, 400 00:10:21.680 --> 00:10:22.780 że jeżeli ja bym 401 00:10:22.780 --> 00:10:24.660 zestawił pana samochodem 402 00:10:25.680 --> 00:10:27.180 i pan by się 403 00:10:27.940 --> 00:10:28.420 zdenerwował, 404 00:10:28.600 --> 00:10:29.760 to by pan pomyślał sobie, 405 00:10:29.780 --> 00:10:30.740 no, po prostu 406 00:10:30.740 --> 00:10:31.560 zdenerwował mnie, 407 00:10:31.660 --> 00:10:32.360 zirytował mnie, 408 00:10:32.380 --> 00:10:33.600 czyli pan byłby dobry, 409 00:10:33.980 --> 00:10:35.120 ja byłbym tym, 410 00:10:35.160 --> 00:10:35.840 kto irytuje 411 00:10:35.840 --> 00:10:37.520 i dlatego by pan krzyknął, 412 00:10:37.580 --> 00:10:38.260 bo po prostu, 413 00:10:38.320 --> 00:10:39.120 no, był pan 414 00:10:39.780 --> 00:10:40.260 zdenerwowany. 415 00:10:40.560 --> 00:10:41.500 Ale gdyby było odwrotnie, 416 00:10:41.580 --> 00:10:42.300 gdyby pan mnie 417 00:10:42.300 --> 00:10:42.880 zestawił 418 00:10:42.880 --> 00:10:43.880 i ja bym krzyknął, 419 00:10:44.240 --> 00:10:45.300 no, to pan mógłby pomyśleć, 420 00:10:45.320 --> 00:10:45.860 no, co za cham, 421 00:10:46.000 --> 00:10:46.540 po prostu, tak, 422 00:10:46.620 --> 00:10:46.980 zestawił, 423 00:10:48.040 --> 00:10:49.080 i to jest jakby 424 00:10:49.080 --> 00:10:50.040 super ważne, 425 00:10:50.160 --> 00:10:50.900 że jeżeli ludzie 426 00:10:50.900 --> 00:10:52.920 nie mają tego podejścia 427 00:10:52.920 --> 00:10:54.200 dotyczącego współpracy, 428 00:10:54.340 --> 00:10:55.740 to od razu przypisują 429 00:10:55.740 --> 00:10:56.780 negatywne cechy 430 00:10:56.780 --> 00:10:57.580 tym osobom, 431 00:10:58.080 --> 00:10:59.520 które mówią do nich 432 00:10:59.520 --> 00:11:00.260 nie w ten sposób, 433 00:11:00.400 --> 00:11:01.200 w jaki by chciały, 434 00:11:01.280 --> 00:11:01.960 czyli sytuują ich 435 00:11:01.960 --> 00:11:02.860 po przeciwnej stronie 436 00:11:02.860 --> 00:11:04.080 i dużo trudniej jest, 437 00:11:04.180 --> 00:11:05.280 jeżeli się tak napinamy 438 00:11:05.280 --> 00:11:07.700 na takie założenia, 439 00:11:07.800 --> 00:11:08.620 że ktoś wewnętrznie 440 00:11:08.620 --> 00:11:09.400 jest zły i zepsuty, 441 00:11:09.520 --> 00:11:10.140 dużo trudniej jest 442 00:11:10.140 --> 00:11:11.040 dojść do porozumienia 443 00:11:11.040 --> 00:11:12.580 i to występuje 444 00:11:12.580 --> 00:11:13.140 w wielu takich 445 00:11:13.140 --> 00:11:14.740 konfliktowych sytuacjach 446 00:11:14.740 --> 00:11:15.540 i dlatego, 447 00:11:15.680 --> 00:11:17.420 żeby tego uniknąć, 448 00:11:17.500 --> 00:11:18.380 żeby szybciej 449 00:11:18.380 --> 00:11:19.000 można było 450 00:11:20.200 --> 00:11:21.240 różne awarie, 451 00:11:21.440 --> 00:11:22.440 radzić sobie 452 00:11:22.440 --> 00:11:23.420 z różnymi awariami 453 00:11:23.420 --> 00:11:24.640 albo łatać 454 00:11:24.640 --> 00:11:25.100 jakieś dziury, 455 00:11:25.240 --> 00:11:25.860 które powstają, 456 00:11:26.180 --> 00:11:27.540 to to nastawienie, 457 00:11:27.660 --> 00:11:28.480 że inny, 458 00:11:28.760 --> 00:11:29.200 ten, który 459 00:11:29.200 --> 00:11:30.540 jest po drugiej stronie 460 00:11:30.540 --> 00:11:31.100 chce dobrze 461 00:11:31.100 --> 00:11:32.560 albo ma zły dzień 462 00:11:32.560 --> 00:11:33.620 albo coś jeszcze innego 463 00:11:33.620 --> 00:11:34.140 się dzieje 464 00:11:34.140 --> 00:11:35.560 i że to nie jest 465 00:11:35.560 --> 00:11:36.200 przeciwko mnie, 466 00:11:36.380 --> 00:11:36.880 powoduje, 467 00:11:36.940 --> 00:11:37.300 że szybciej 468 00:11:37.300 --> 00:11:38.300 załatwiamy różne sprawy. 469 00:11:38.660 --> 00:11:39.460 Ja miałem do czynienia 470 00:11:39.460 --> 00:11:41.240 z wieloma takimi osobami, 471 00:11:41.380 --> 00:11:42.800 które były pokrzywdzone 472 00:11:42.800 --> 00:11:44.600 przez różne instytucje 473 00:11:44.600 --> 00:11:45.980 i przez to pokrzywdzenie, 474 00:11:46.080 --> 00:11:46.940 czasami słuszne, 475 00:11:47.320 --> 00:11:48.560 od razu miały to nastawienie 476 00:11:48.560 --> 00:11:50.180 takie roszczeniowe 477 00:11:50.180 --> 00:11:50.980 i wymuszające 478 00:11:50.980 --> 00:11:52.180 i wtedy dużo dłużej 479 00:11:52.180 --> 00:11:52.580 się z nimi 480 00:11:52.580 --> 00:11:53.640 załatwia różne sprawy, 481 00:11:53.780 --> 00:11:55.280 bo ta podejrzliwość 482 00:11:55.280 --> 00:11:56.640 powoduje brak współpracy. 483 00:11:56.820 --> 00:11:57.540 Więc znowu 484 00:11:57.540 --> 00:11:58.460 więcej czasu, 485 00:11:58.580 --> 00:11:59.360 a jak więcej czasu, 486 00:11:59.400 --> 00:12:00.460 to inni muszą 487 00:12:00.460 --> 00:12:01.200 czekać w kolejce 488 00:12:01.200 --> 00:12:01.640 i tak dalej, 489 00:12:01.720 --> 00:12:02.040 i tak dalej. 490 00:12:02.140 --> 00:12:03.160 Więc można powiedzieć tak, 491 00:12:03.260 --> 00:12:04.080 że ten prosty język, 492 00:12:04.080 --> 00:12:04.840 o którym mówimy, 493 00:12:04.920 --> 00:12:05.600 czy przystępny, 494 00:12:05.740 --> 00:12:07.140 jest takim smarem, 495 00:12:07.340 --> 00:12:07.960 który powoduje, 496 00:12:08.000 --> 00:12:08.540 że różne rzeczy 497 00:12:08.540 --> 00:12:09.400 lepiej się dzieją 498 00:12:09.400 --> 00:12:10.320 i nie ma tarć. 499 00:12:10.440 --> 00:12:11.340 W tym prostym języku 500 00:12:11.340 --> 00:12:13.100 obowiązują pewne reguły, 501 00:12:13.100 --> 00:12:14.360 zasady, a może zalecenia, 502 00:12:14.500 --> 00:12:15.700 tak by trzeba było powiedzieć. 503 00:12:15.960 --> 00:12:17.100 Jak przekształcić 504 00:12:17.960 --> 00:12:19.520 skomplikowany urządowy tekst, 505 00:12:19.820 --> 00:12:20.360 właśnie taki, 506 00:12:20.480 --> 00:12:21.240 który byłby przystępny? 507 00:12:21.860 --> 00:12:22.740 Panie redaktorze, 508 00:12:22.820 --> 00:12:24.060 pan wie to najlepiej przecież, 509 00:12:24.460 --> 00:12:26.320 jak takie rzeczy robić. 510 00:12:26.580 --> 00:12:27.360 Ja mogę powiedzieć, 511 00:12:27.360 --> 00:12:28.360 jak ja do tego podchodzę, 512 00:12:28.380 --> 00:12:29.420 bo oczywiście 513 00:12:29.420 --> 00:12:30.720 dobrze się stosują 514 00:12:30.720 --> 00:12:31.600 już dzisiaj automaty, 515 00:12:31.800 --> 00:12:33.260 czyli mamy kilka 516 00:12:33.260 --> 00:12:35.060 narzędzi takich automatycznych, 517 00:12:35.200 --> 00:12:36.540 przynajmniej dwa ośrodki, 518 00:12:36.640 --> 00:12:37.840 czyli Ośrodek Warszawski 519 00:12:37.840 --> 00:12:38.440 i Wrocławski 520 00:12:38.440 --> 00:12:39.520 zrobiły dobre narzędzia, 521 00:12:39.600 --> 00:12:41.120 które przekształcają taki tekst 522 00:12:41.120 --> 00:12:42.380 i warto jest, 523 00:12:42.440 --> 00:12:43.580 żeby każda gmina 524 00:12:43.580 --> 00:12:45.620 sobie taką subskrypcję 525 00:12:46.560 --> 00:12:47.160 załatwiła, 526 00:12:47.260 --> 00:12:48.120 bo to pomaga. 527 00:12:48.620 --> 00:12:49.220 Natomiast 528 00:12:49.220 --> 00:12:50.920 z mojego punktu widzenia, 529 00:12:51.140 --> 00:12:52.320 ponieważ ja często zajmuję się 530 00:12:52.320 --> 00:12:53.380 tymi rozwiązaniami, 531 00:12:53.520 --> 00:12:54.240 które nie dają się 532 00:12:54.240 --> 00:12:55.520 tak łatwo zautomatyzować, 533 00:12:55.700 --> 00:12:56.920 to pierwsza rzecz jest taka, 534 00:12:57.000 --> 00:12:57.900 jakie są potrzeby ludzi, 535 00:12:59.220 --> 00:13:00.360 jakie są ich 536 00:13:00.360 --> 00:13:02.240 takie zwykłe ścieżki 537 00:13:02.240 --> 00:13:04.500 i czego oni zazwyczaj chcą 538 00:13:04.500 --> 00:13:05.740 i co myślą, 539 00:13:05.780 --> 00:13:06.520 że trzeba zrobić. 540 00:13:06.700 --> 00:13:07.820 I wtedy, jeżeli wiemy, 541 00:13:07.820 --> 00:13:08.760 jaka jest sytuacja, 542 00:13:08.760 --> 00:13:10.200 która powoduje różne tarcia, 543 00:13:10.200 --> 00:13:11.740 to wtedy dużo łatwiej jest 544 00:13:12.360 --> 00:13:12.800 wiedzieć, 545 00:13:12.860 --> 00:13:13.820 jakich informacji 546 00:13:13.820 --> 00:13:15.460 potrzeba na samym początku. 547 00:13:15.700 --> 00:13:16.440 Czyli jeżeli ludzie mają 548 00:13:16.440 --> 00:13:17.520 pewien stereotyp działania, 549 00:13:17.760 --> 00:13:18.420 to wiemy, 550 00:13:18.460 --> 00:13:19.320 że na początku muszą być 551 00:13:19.320 --> 00:13:19.900 te informacje, 552 00:13:20.040 --> 00:13:21.000 które opiekują się 553 00:13:21.000 --> 00:13:21.760 tym stereotypem. 554 00:13:21.840 --> 00:13:22.780 Później można to zmienić, 555 00:13:22.820 --> 00:13:23.720 jak tego stereotypu nie ma, 556 00:13:23.760 --> 00:13:25.100 ale żeby oni od razu 557 00:13:25.100 --> 00:13:26.620 jakby działali 558 00:13:26.620 --> 00:13:27.200 w taki sposób, 559 00:13:27.320 --> 00:13:28.580 żeby pozbyli się 560 00:13:28.580 --> 00:13:29.240 tych takich 561 00:13:29.240 --> 00:13:30.340 początkowych założeń. 562 00:13:30.400 --> 00:13:31.400 I później można dawać im 563 00:13:31.400 --> 00:13:32.540 inne informacje. 564 00:13:32.620 --> 00:13:33.440 Czyli pierwsza rzecz to jest, 565 00:13:33.520 --> 00:13:34.520 jaka powinna być kolejność 566 00:13:34.520 --> 00:13:35.340 tych informacji 567 00:13:35.340 --> 00:13:36.500 w kontekście tego, 568 00:13:36.540 --> 00:13:37.200 co oni wiedzą 569 00:13:37.200 --> 00:13:38.300 i jakie mają doświadczenia. 570 00:13:38.840 --> 00:13:40.320 Następnie to, co warto zrobić, 571 00:13:40.400 --> 00:13:41.120 to jest zapowiedzieć, 572 00:13:41.140 --> 00:13:42.580 co w tym tekście dalej będzie. 573 00:13:42.860 --> 00:13:43.860 Czyli, żebym ja miał 574 00:13:44.340 --> 00:13:44.740 bezpieczeństwo, 575 00:13:45.240 --> 00:13:45.640 gdzie będę 576 00:13:45.640 --> 00:13:46.740 i jak będę prowadzony. 577 00:13:47.000 --> 00:13:48.080 Ja na przykład uwielbiam, 578 00:13:48.160 --> 00:13:49.200 jak dentysta, 579 00:13:49.400 --> 00:13:50.160 najczęściej to jest 580 00:13:50.160 --> 00:13:50.720 dentystka, 581 00:13:51.620 --> 00:13:52.020 mówi, 582 00:13:52.080 --> 00:13:53.100 co ona będzie robić 583 00:13:53.100 --> 00:13:53.540 za chwilę, 584 00:13:53.560 --> 00:13:54.660 że tutaj będzie to robić. 585 00:13:54.820 --> 00:13:56.680 Później użyje takiego narzędzia, 586 00:13:56.800 --> 00:13:58.080 później może będzie trochę bolało, 587 00:13:58.180 --> 00:13:58.720 no nie będzie, 588 00:13:58.780 --> 00:13:59.540 bo jakby roznieczulenie, 589 00:13:59.600 --> 00:14:00.980 ale jakby taka świadomość, 590 00:14:01.040 --> 00:14:01.740 co będzie się działo, 591 00:14:01.860 --> 00:14:02.560 jest dla mnie bardzo 592 00:14:02.560 --> 00:14:03.660 przyjemna i bezpieczna. 593 00:14:03.700 --> 00:14:04.260 W związku z tym, 594 00:14:04.340 --> 00:14:05.220 taki fragment, 595 00:14:05.220 --> 00:14:06.040 który mówi o tym, 596 00:14:06.380 --> 00:14:07.860 przez co będę przechodził, 597 00:14:07.920 --> 00:14:09.100 co jest bardzo uspokajające, 598 00:14:09.160 --> 00:14:09.840 bo jeżeli ja wiem, 599 00:14:09.860 --> 00:14:10.260 co będzie 600 00:14:10.260 --> 00:14:10.720 i wiem, 601 00:14:10.760 --> 00:14:11.640 jak to się zakończy, 602 00:14:11.980 --> 00:14:12.400 to wtedy, 603 00:14:12.560 --> 00:14:13.720 no w ogóle przyjemność, 604 00:14:13.760 --> 00:14:14.440 że to się zakończy. 605 00:14:14.880 --> 00:14:15.860 Przystanie być czubnie, 606 00:14:15.940 --> 00:14:16.380 przystanie być. 607 00:14:16.400 --> 00:14:16.800 Tak, tak, 608 00:14:17.160 --> 00:14:18.740 poddaję się wtedy 609 00:14:18.740 --> 00:14:19.600 temu procesowi. 610 00:14:19.900 --> 00:14:20.800 I później dopiero 611 00:14:21.360 --> 00:14:21.760 przystępujemy 612 00:14:21.760 --> 00:14:22.720 do upraszczania 613 00:14:22.720 --> 00:14:23.940 samych zdań, 614 00:14:24.020 --> 00:14:24.220 czyli 615 00:14:24.680 --> 00:14:25.520 wstawiamy kropki tam, 616 00:14:25.580 --> 00:14:26.380 gdzie one powinny być, 617 00:14:26.460 --> 00:14:27.080 żeby były, 618 00:14:27.200 --> 00:14:27.780 powiedzmy, 619 00:14:27.860 --> 00:14:29.620 najwyżej dwukrotnie złożone zdania, 620 00:14:29.700 --> 00:14:30.820 a nie siedmiokrotnie złożone. 621 00:14:31.280 --> 00:14:31.680 Sprawdzamy, 622 00:14:31.880 --> 00:14:33.840 czy jest strona bierna, 623 00:14:35.220 --> 00:14:36.040 żeby była strona czynna, 624 00:14:36.060 --> 00:14:37.400 bo rzadko mówimy, 625 00:14:38.000 --> 00:14:38.860 znaczy jak używamy 626 00:14:38.860 --> 00:14:39.320 strony biernej, 627 00:14:39.380 --> 00:14:40.860 to często chcemy coś ukryć. 628 00:14:40.960 --> 00:14:41.960 Mleko zostało wypite, 629 00:14:42.060 --> 00:14:42.560 nie wiemy kto. 630 00:14:42.980 --> 00:14:43.740 Ale jeżeli mamy 631 00:14:43.740 --> 00:14:44.540 jakąś instrukcję, 632 00:14:44.640 --> 00:14:44.840 no to... 633 00:14:44.840 --> 00:14:46.220 Ale już naczynia nie zostały umyte, 634 00:14:46.260 --> 00:14:46.840 bo to wiadomo, że... 635 00:14:46.840 --> 00:14:47.660 Tak, tak, wiadomo, 636 00:14:47.780 --> 00:14:48.500 kto nie umył naczyń. 637 00:14:48.880 --> 00:14:49.260 Więc to, 638 00:14:49.460 --> 00:14:51.140 więc usuwamy tą, 639 00:14:51.320 --> 00:14:52.520 tą stronę bierną, 640 00:14:53.160 --> 00:14:54.200 usuwamy imię słowy, 641 00:14:54.340 --> 00:14:55.780 bo trudno jest, 642 00:14:56.400 --> 00:14:56.760 może inaczej, 643 00:14:56.920 --> 00:14:58.380 imię słowy są piękne w literaturze, 644 00:14:58.480 --> 00:14:59.080 kocham imię słowy, 645 00:14:59.220 --> 00:15:00.580 w ogóle uprzednie imię słowy, 646 00:15:00.680 --> 00:15:02.100 to są wspaniałe. 647 00:15:02.240 --> 00:15:03.240 I też, no, 648 00:15:03.240 --> 00:15:04.880 wszelkie imię słowy są dobre 649 00:15:04.880 --> 00:15:05.620 w literaturze. 650 00:15:05.820 --> 00:15:07.520 Więc usuwamy je tam, 651 00:15:07.680 --> 00:15:10.240 gdzie muszą być spełnione 652 00:15:10.240 --> 00:15:10.780 te warunki 653 00:15:10.780 --> 00:15:12.160 szybkiego zrozumienia tekstu. 654 00:15:13.140 --> 00:15:13.620 Zastanawiamy się, 655 00:15:13.720 --> 00:15:14.900 czy nie ma tych... 656 00:15:14.900 --> 00:15:16.060 Już wcześniej wiemy, 657 00:15:16.080 --> 00:15:16.720 które informacje, 658 00:15:16.780 --> 00:15:18.480 w jakiej kolejności mają być, 659 00:15:18.560 --> 00:15:19.320 ale czy nie ma takich, 660 00:15:19.460 --> 00:15:20.340 takiego pustosłowia, 661 00:15:20.420 --> 00:15:21.960 no, żeby nie było masło maślane. 662 00:15:22.600 --> 00:15:23.000 Sprawdzamy, 663 00:15:23.020 --> 00:15:24.680 czy nie ma takich chorych czasowników 664 00:15:24.680 --> 00:15:25.440 typu dokonać, 665 00:15:25.500 --> 00:15:26.760 no, nie, należy dokonać wpłaty. 666 00:15:26.880 --> 00:15:27.320 No, nie, wolę, 667 00:15:27.480 --> 00:15:29.380 jak ktoś po prostu wpłaci, 668 00:15:29.500 --> 00:15:30.100 wpłać pieniądze, 669 00:15:30.180 --> 00:15:31.040 nie, dokonaj wpłaty. 670 00:15:31.260 --> 00:15:31.940 Bo potem sobie myślę, 671 00:15:31.940 --> 00:15:33.020 o, jakie mam dokonania, 672 00:15:33.120 --> 00:15:34.660 po prostu trzy razy coś dokonałem. 673 00:15:34.760 --> 00:15:34.880 Super bohater. 674 00:15:34.960 --> 00:15:35.580 Tak, w jednym, 675 00:15:35.580 --> 00:15:36.880 super bohater urzędowy, 676 00:15:36.980 --> 00:15:38.760 w jednym, w jednym piśmie 677 00:15:38.760 --> 00:15:39.900 trzy dokonania mogę zrobić. 678 00:15:39.980 --> 00:15:40.280 Więc żeby, 679 00:15:40.460 --> 00:15:42.040 żeby były normalne czasowniki, 680 00:15:42.240 --> 00:15:43.380 a nie kulawe, 681 00:15:43.900 --> 00:15:45.020 kiedy mamy dokonać 682 00:15:45.020 --> 00:15:45.740 i później rzeczownik 683 00:15:45.740 --> 00:15:46.380 i sprawdzamy, 684 00:15:46.400 --> 00:15:47.780 czy nie ma zbyt dużo rzeczowników. 685 00:15:47.840 --> 00:15:49.240 Jak jest zbyt dużo rzeczowników, 686 00:15:49.360 --> 00:15:50.640 to tekst jest chropawy, 687 00:15:51.260 --> 00:15:52.320 ciężko go zrozumieć, 688 00:15:52.940 --> 00:15:53.260 jest... 689 00:15:53.260 --> 00:15:54.240 Mało dynamiczny, 690 00:15:54.340 --> 00:15:55.740 więc mało angażujący pewnie. 691 00:15:55.820 --> 00:15:56.440 Tak, tak, tak, 692 00:15:56.600 --> 00:15:57.520 no, więc mało angażujący. 693 00:15:57.620 --> 00:15:57.960 Więc o to, 694 00:15:58.060 --> 00:15:58.660 znaczy, to nie jest tak, 695 00:15:58.660 --> 00:15:59.860 że ja bym chciał bardzo, 696 00:15:59.900 --> 00:16:01.420 żeby jakieś pismo 697 00:16:01.420 --> 00:16:02.260 takie dotyczące 698 00:16:02.260 --> 00:16:03.300 złożenia wniosku 699 00:16:03.300 --> 00:16:04.520 o prawo jazdy, 700 00:16:04.520 --> 00:16:04.660 na przykład, 701 00:16:04.720 --> 00:16:05.560 żeby mnie zaangażowało, 702 00:16:05.600 --> 00:16:06.020 żebym czuł się 703 00:16:06.020 --> 00:16:06.880 lekko podniecony, 704 00:16:06.900 --> 00:16:07.520 czytając je. 705 00:16:07.580 --> 00:16:08.140 Wyobrażę sobie, 706 00:16:08.300 --> 00:16:08.720 pan profesor, 707 00:16:08.820 --> 00:16:09.120 takie rozmowy, 708 00:16:09.200 --> 00:16:10.120 co ostatnio czytałeś? 709 00:16:10.380 --> 00:16:10.820 Słuchaj, 710 00:16:10.860 --> 00:16:11.800 dostałem takie pismo 711 00:16:11.800 --> 00:16:12.340 z urzędu, 712 00:16:12.480 --> 00:16:13.580 wspaniała literatura. 713 00:16:14.000 --> 00:16:15.120 Ale czasami jest tak, 714 00:16:15.260 --> 00:16:16.060 ja na przykład czytam, 715 00:16:16.240 --> 00:16:17.420 albo wcześniej może czytałem 716 00:16:17.420 --> 00:16:18.500 więcej uzasadnienia 717 00:16:19.280 --> 00:16:20.160 Sądu Najwyższego 718 00:16:20.160 --> 00:16:21.020 i naprawdę to jest 719 00:16:21.020 --> 00:16:21.740 dobra literatura, 720 00:16:22.140 --> 00:16:22.820 ta wcześniejsza, 721 00:16:22.880 --> 00:16:23.740 że to były osoby, 722 00:16:23.860 --> 00:16:24.660 które potrafiły 723 00:16:24.660 --> 00:16:26.160 prosto wyłożyć coś, 724 00:16:26.320 --> 00:16:27.080 bo one jakby mają 725 00:16:27.080 --> 00:16:27.820 już taki status, 726 00:16:27.940 --> 00:16:28.500 że nie muszą się 727 00:16:28.500 --> 00:16:29.900 na niej silić status, 728 00:16:30.060 --> 00:16:33.100 więc sobie innym też 729 00:16:33.840 --> 00:16:34.440 wyłuszczały to 730 00:16:34.440 --> 00:16:35.000 w taki sposób, 731 00:16:35.160 --> 00:16:36.180 że było to przyjemne 732 00:16:36.180 --> 00:16:36.660 do czytania. 733 00:16:36.860 --> 00:16:38.140 I jest pewna przyjemność, 734 00:16:38.180 --> 00:16:38.820 jak możemy coś 735 00:16:38.820 --> 00:16:39.720 łatwo zrozumieć 736 00:16:39.720 --> 00:16:40.840 i gładko przez to przejść, 737 00:16:40.900 --> 00:16:42.040 więc jakiś tam moment 738 00:16:42.040 --> 00:16:43.540 ekscytacji jest możliwy, 739 00:16:43.580 --> 00:16:44.160 zwłaszcza jak ktoś 740 00:16:44.160 --> 00:16:45.120 jest trochę walnięty 741 00:16:45.700 --> 00:16:47.100 co do takich pism. 742 00:16:47.580 --> 00:16:48.740 Usuwamy stronę bierną, 743 00:16:48.840 --> 00:16:49.340 imię słowy, 744 00:16:49.960 --> 00:16:50.720 masło maślane, 745 00:16:51.620 --> 00:16:52.760 usuwamy zbyt dużo 746 00:16:52.760 --> 00:16:53.440 rzeczowników, 747 00:16:53.520 --> 00:16:54.100 tak żeby nie było 748 00:16:54.100 --> 00:16:55.400 ich więcej niż dwa 749 00:16:55.400 --> 00:16:56.180 obok siebie 750 00:16:56.180 --> 00:16:57.560 i żeby czasowników 751 00:16:57.560 --> 00:16:58.000 było więcej, 752 00:16:58.140 --> 00:16:58.780 bo wtedy tekst 753 00:16:58.780 --> 00:16:59.920 jest bardziej dynamiczny, 754 00:17:00.000 --> 00:17:00.380 zrozumiały, 755 00:17:00.520 --> 00:17:01.700 naturalny po prostu 756 00:17:01.700 --> 00:17:02.820 i sprawdzamy, 757 00:17:02.840 --> 00:17:04.100 czy jest ta perspektywa ludzka, 758 00:17:04.240 --> 00:17:04.800 czyli to jest, 759 00:17:04.880 --> 00:17:05.400 czy jest tak, 760 00:17:05.420 --> 00:17:06.260 że ktoś robi coś. 761 00:17:06.460 --> 00:17:07.020 Bo oczywiście, 762 00:17:07.020 --> 00:17:08.440 jak ja jestem w takiej skrzynce, 763 00:17:08.560 --> 00:17:09.600 która się nazywa instytucja, 764 00:17:10.040 --> 00:17:11.000 no to widzę, 765 00:17:11.040 --> 00:17:12.020 że wniosek wpłynął, 766 00:17:12.040 --> 00:17:13.440 ale najczęściej jest tak, 767 00:17:13.480 --> 00:17:14.580 że ktoś za pomocą wniosku 768 00:17:14.580 --> 00:17:15.480 coś chce zrobić, 769 00:17:15.960 --> 00:17:17.680 więc z punktu widzenia 770 00:17:17.680 --> 00:17:18.980 tego, kto składa wniosek, 771 00:17:18.980 --> 00:17:19.720 on jest ważny, 772 00:17:19.820 --> 00:17:21.260 a nie to, 773 00:17:21.320 --> 00:17:21.980 że tam wniosek 774 00:17:21.980 --> 00:17:23.020 został przyjęty i tak dalej. 775 00:17:23.020 --> 00:17:25.000 Więc, czy jest ta ludzka perspektywa? 776 00:17:25.100 --> 00:17:26.820 Jak mam te podstawowe elementy 777 00:17:26.820 --> 00:17:27.620 już odhaczone, 778 00:17:27.700 --> 00:17:29.280 to wtedy mogę uznać, 779 00:17:29.340 --> 00:17:30.880 że większość rzeczy 780 00:17:30.880 --> 00:17:32.500 została zapewniona 781 00:17:32.500 --> 00:17:33.700 no i trzeba stestować teraz. 782 00:17:33.920 --> 00:17:34.980 Czy trzeba sprawdzić, 783 00:17:35.080 --> 00:17:37.160 czy ludzie szybciej działają, 784 00:17:37.340 --> 00:17:38.640 czy jest to zrozumiałe, 785 00:17:38.720 --> 00:17:40.460 czy jest mniejsza liczba pomyłek. 786 00:17:40.900 --> 00:17:41.720 Jeżeli tak jest, 787 00:17:41.900 --> 00:17:42.780 no to świetnie, 788 00:17:42.880 --> 00:17:45.040 a jeżeli coś takiego jeszcze się wydarza, 789 00:17:45.200 --> 00:17:46.700 że ten test, 790 00:17:46.900 --> 00:17:48.300 możemy albo ich odpytywać, 791 00:17:48.420 --> 00:17:50.420 albo możemy sprawdzać czas, 792 00:17:50.660 --> 00:17:51.900 jeżeli to jest bardzo duża liczba, 793 00:17:51.900 --> 00:17:52.760 albo sprawdzać czas 794 00:17:52.760 --> 00:17:53.660 i odpytywać część. 795 00:17:54.080 --> 00:17:55.120 W każdym razie testujemy, 796 00:17:55.140 --> 00:17:55.680 czy to działa 797 00:17:55.680 --> 00:17:58.420 i potem robimy jeszcze korektę 798 00:17:58.420 --> 00:17:58.940 i poprawkę 799 00:17:58.940 --> 00:17:59.940 i mamy to. 800 00:18:00.240 --> 00:18:01.420 Więc część rzeczy można 801 00:18:01.420 --> 00:18:02.520 załatwić automatycznie, 802 00:18:02.620 --> 00:18:03.920 ale jak są rzeczy trudne, 803 00:18:04.100 --> 00:18:05.460 to trzeba po prostu 804 00:18:05.460 --> 00:18:06.460 robić prototyp 805 00:18:06.460 --> 00:18:07.860 i zmieniać. 806 00:18:08.580 --> 00:18:09.100 Zwłaszcza, 807 00:18:09.360 --> 00:18:10.780 że czasami jest tak, 808 00:18:10.800 --> 00:18:11.700 że mamy różne grupy 809 00:18:11.700 --> 00:18:13.340 i często dobrze jest 810 00:18:13.340 --> 00:18:14.180 te grupy podzielić 811 00:18:14.180 --> 00:18:15.240 na dwie 812 00:18:15.240 --> 00:18:16.280 albo więcej, 813 00:18:16.400 --> 00:18:17.480 ponieważ różne grupy 814 00:18:17.480 --> 00:18:18.620 mają różne doświadczenia. 815 00:18:18.740 --> 00:18:19.600 Tak samo jak 816 00:18:20.760 --> 00:18:21.960 chociażby płci 817 00:18:21.960 --> 00:18:23.200 mają różne doświadczenia 818 00:18:23.200 --> 00:18:26.100 związane z realizacją 819 00:18:26.100 --> 00:18:26.780 swoich, 820 00:18:27.680 --> 00:18:28.880 chociażby fizjologicznych 821 00:18:28.880 --> 00:18:29.600 czynności, 822 00:18:29.720 --> 00:18:30.360 że jedno osoby 823 00:18:30.360 --> 00:18:30.940 na przykład rodzą, 824 00:18:31.020 --> 00:18:32.320 a inne odbierają dziecko 825 00:18:32.320 --> 00:18:33.240 i się cieszą bardziej 826 00:18:33.240 --> 00:18:34.580 i nie przeżywają 827 00:18:34.580 --> 00:18:35.420 może takiego bólu. 828 00:18:35.900 --> 00:18:37.040 Więc przez to, 829 00:18:37.100 --> 00:18:38.160 że mamy różne doświadczenia, 830 00:18:38.160 --> 00:18:39.620 czasami dobrze jest 831 00:18:40.320 --> 00:18:40.980 zaplanować sobie 832 00:18:40.980 --> 00:18:41.600 dwie ścieżki. 833 00:18:41.760 --> 00:18:42.200 No i ja oczywiście 834 00:18:42.200 --> 00:18:43.120 jestem za tą 835 00:18:43.120 --> 00:18:43.940 taką 836 00:18:44.760 --> 00:18:45.460 zamyśleniem w ogóle 837 00:18:45.460 --> 00:18:46.020 o równości, 838 00:18:46.100 --> 00:18:46.340 no bo 839 00:18:46.820 --> 00:18:48.200 weźmy sobie coś takiego 840 00:18:48.200 --> 00:18:48.660 jak 841 00:18:49.360 --> 00:18:50.220 chociażby toaleta. 842 00:18:50.340 --> 00:18:51.320 Ja widzę często, 843 00:18:51.380 --> 00:18:52.520 że jest, 844 00:18:52.580 --> 00:18:52.900 nie wiem, 845 00:18:52.980 --> 00:18:53.760 jest klub na przykład 846 00:18:53.760 --> 00:18:55.060 albo jest uniwersytet 847 00:18:55.060 --> 00:18:56.440 i mamy równą 848 00:18:56.440 --> 00:18:57.280 liczbę toalet, 849 00:18:57.520 --> 00:18:58.740 tylko że w tej damskiej 850 00:18:58.740 --> 00:19:00.140 jest zawsze kolejka, 851 00:19:00.260 --> 00:19:00.880 zawsze już jest kolejka. 852 00:19:00.960 --> 00:19:01.480 To być może, 853 00:19:01.480 --> 00:19:02.320 jeżeli tak jest, 854 00:19:02.780 --> 00:19:03.800 to ta równość jest inaczej 855 00:19:03.800 --> 00:19:04.800 i powinna być pomyślana. 856 00:19:04.940 --> 00:19:05.320 Także coś, 857 00:19:05.760 --> 00:19:06.960 że to nie chodzi o to, 858 00:19:07.020 --> 00:19:09.540 żeby była taka sama, 859 00:19:09.620 --> 00:19:10.160 liczba, 860 00:19:10.340 --> 00:19:11.240 tylko żeby 861 00:19:11.240 --> 00:19:12.520 zastanowić się, 862 00:19:12.640 --> 00:19:13.180 co zrobić, 863 00:19:13.300 --> 00:19:14.240 żeby wszystkie osoby, 864 00:19:14.480 --> 00:19:15.040 że tak powiem, 865 00:19:15.220 --> 00:19:16.140 miały możliwość 866 00:19:16.140 --> 00:19:17.340 zdążenia na, 867 00:19:17.460 --> 00:19:18.200 jeżeli jesteśmy na przykład 868 00:19:18.200 --> 00:19:18.620 w teatrze, 869 00:19:18.720 --> 00:19:20.360 zdążenia po tym trzecim dzwonku 870 00:19:20.360 --> 00:19:21.620 na kolejny akt. 871 00:19:21.820 --> 00:19:22.740 I to też jest pewne 872 00:19:22.740 --> 00:19:23.360 takie myślenie, 873 00:19:23.400 --> 00:19:24.520 że jak my załatwiamy 874 00:19:24.520 --> 00:19:25.400 kwestie językowe 875 00:19:25.400 --> 00:19:26.600 i mówimy o przestępności, 876 00:19:26.800 --> 00:19:28.200 to później możemy 877 00:19:28.200 --> 00:19:29.600 zataczać coraz szersze kręgi, 878 00:19:29.680 --> 00:19:30.180 czyli patrzeć, 879 00:19:30.180 --> 00:19:31.140 które inne rzeczy 880 00:19:31.140 --> 00:19:31.900 jeszcze są takie, 881 00:19:32.680 --> 00:19:34.580 gdzie warto by coś zrobić, 882 00:19:34.860 --> 00:19:35.960 żeby taka idea 883 00:19:35.960 --> 00:19:36.780 równego dostępu 884 00:19:36.780 --> 00:19:39.420 była sensownie zaopiekowana. 885 00:19:39.420 --> 00:19:40.780 No bo ja nie chciałbym, 886 00:19:41.020 --> 00:19:42.160 jeżeli jestem z mamą 887 00:19:42.160 --> 00:19:42.800 czy siostrą 888 00:19:44.100 --> 00:19:45.060 gdzieś powiedzmy 889 00:19:45.060 --> 00:19:45.680 w operze, 890 00:19:46.200 --> 00:19:47.140 żeby było tak, 891 00:19:47.220 --> 00:19:48.080 że ja czekam, 892 00:19:48.120 --> 00:19:48.820 czekam po prostu 893 00:19:48.820 --> 00:19:49.480 10 minut, 894 00:19:49.700 --> 00:19:50.620 a one czekają w kolejce. 895 00:19:50.780 --> 00:19:51.460 Można to po prostu 896 00:19:51.460 --> 00:19:52.140 inaczej, 897 00:19:52.140 --> 00:19:53.340 inaczej zorganizować. 898 00:19:53.880 --> 00:19:55.120 I takie myślenie o tym, 899 00:19:55.200 --> 00:19:56.200 że mamy różne grupy, 900 00:19:56.320 --> 00:19:57.440 że się trochę różnimy, 901 00:19:57.560 --> 00:19:58.300 ale jesteśmy w stanie 902 00:19:58.300 --> 00:19:59.120 tak różne rzeczy 903 00:19:59.680 --> 00:20:00.160 zorganizować, 904 00:20:00.640 --> 00:20:01.460 tak zorganizować 905 00:20:01.460 --> 00:20:02.140 naszą przestrzeń, 906 00:20:02.200 --> 00:20:03.280 czy przestrzeń informacyjną, 907 00:20:03.840 --> 00:20:04.320 architektoniczną, 908 00:20:04.320 --> 00:20:06.700 czy jakieś inne 909 00:20:06.700 --> 00:20:08.100 takie obszary komercyjne, 910 00:20:08.160 --> 00:20:09.540 chociażby jesteśmy w stanie 911 00:20:09.540 --> 00:20:10.640 tak to zrobić, 912 00:20:10.860 --> 00:20:12.240 żeby każdy miał 913 00:20:12.240 --> 00:20:13.680 równe szanse 914 00:20:13.680 --> 00:20:15.560 bycia poinformowanym, 915 00:20:15.580 --> 00:20:17.460 czy dobrze pokierowanym. 916 00:20:17.780 --> 00:20:18.240 Wydaje mi się, 917 00:20:18.280 --> 00:20:19.360 że to jest taki dobry cel, 918 00:20:19.380 --> 00:20:20.480 do którego warto iść, 919 00:20:20.860 --> 00:20:22.240 bo prędzej czy później 920 00:20:22.240 --> 00:20:23.840 coś się nam takiego przydarzy. 921 00:20:23.980 --> 00:20:24.420 I to jest tak, 922 00:20:24.500 --> 00:20:25.800 że jeżeli ktoś uważa, 923 00:20:25.860 --> 00:20:26.440 że jest supermenem 924 00:20:26.440 --> 00:20:29.540 i świetnie mu się chodzi 925 00:20:29.540 --> 00:20:30.880 i w pewnym momencie 926 00:20:30.880 --> 00:20:31.840 na nartach 927 00:20:31.840 --> 00:20:33.100 złamie nogę 928 00:20:33.100 --> 00:20:34.600 albo coś mu się stanie 929 00:20:34.600 --> 00:20:35.080 ze stawem, 930 00:20:35.160 --> 00:20:36.200 to nagle te wszystkie rzeczy, 931 00:20:36.400 --> 00:20:37.820 które są potrzebne 932 00:20:37.820 --> 00:20:38.860 dla osób 933 00:20:38.860 --> 00:20:39.440 z niepełnosprawnościami, 934 00:20:40.500 --> 00:20:42.100 one zaczynają mu się przydawać. 935 00:20:42.340 --> 00:20:43.180 Czyli to nie jest tak, 936 00:20:43.240 --> 00:20:44.580 że my się troszczymy 937 00:20:44.580 --> 00:20:45.440 tylko o te osoby, 938 00:20:45.620 --> 00:20:46.660 które czasami mają 939 00:20:46.660 --> 00:20:47.480 bardziej pod górkę, 940 00:20:47.860 --> 00:20:48.740 ale troszczymy się także 941 00:20:48.740 --> 00:20:49.260 o siebie, 942 00:20:49.640 --> 00:20:50.400 bo prędzej czy później 943 00:20:50.400 --> 00:20:51.200 możemy znaleźć się 944 00:20:51.200 --> 00:20:51.980 w takiej sytuacji. 945 00:20:52.200 --> 00:20:53.420 Albo będziemy starzy 946 00:20:53.420 --> 00:20:54.160 i będziemy mieli, 947 00:20:55.340 --> 00:20:56.300 będziemy gorzej 948 00:20:56.300 --> 00:20:56.720 widzieć 949 00:20:56.720 --> 00:20:57.780 albo gorzej słyszeć, 950 00:20:58.060 --> 00:20:58.820 albo będziemy 951 00:20:58.820 --> 00:21:00.220 gorzej pamiętać, 952 00:21:00.320 --> 00:21:00.780 albo będziemy 953 00:21:00.780 --> 00:21:01.740 mniej sprawni. 954 00:21:01.980 --> 00:21:03.060 I to są te wszystkie rzeczy, 955 00:21:03.240 --> 00:21:04.800 które robiąc dla innych, 956 00:21:05.000 --> 00:21:06.300 robimy również dla siebie. 957 00:21:06.560 --> 00:21:07.940 Ale język przystępny, 958 00:21:08.000 --> 00:21:08.760 czy właściwie właśnie 959 00:21:08.760 --> 00:21:10.100 przystępna komunikacja 960 00:21:10.100 --> 00:21:11.260 to nie tylko sam język, 961 00:21:11.300 --> 00:21:12.000 ale także forma, 962 00:21:12.060 --> 00:21:13.260 o której pan profesor wspomniał 963 00:21:13.260 --> 00:21:14.400 na początku naszej rozmowy 964 00:21:14.400 --> 00:21:15.480 i tutaj chyba dotykamy 965 00:21:15.480 --> 00:21:16.840 takiego obszaru, 966 00:21:16.980 --> 00:21:18.400 który nazywany jest ETR-em, 967 00:21:18.540 --> 00:21:19.380 czyli easy to read, 968 00:21:19.460 --> 00:21:20.300 albo po polsku 969 00:21:20.300 --> 00:21:21.620 tekst przystępny, 970 00:21:21.840 --> 00:21:22.840 łatwy do przeczytania. 971 00:21:23.340 --> 00:21:24.180 Na czym to polega? 972 00:21:24.400 --> 00:21:25.120 Ciągle mówimy 973 00:21:25.120 --> 00:21:26.920 o pewnej łatwości 974 00:21:26.920 --> 00:21:27.880 do przeczytania, 975 00:21:28.080 --> 00:21:29.240 chociaż ja jestem za tym, 976 00:21:29.320 --> 00:21:30.780 żeby nie było jednego standardu, 977 00:21:30.860 --> 00:21:32.340 tylko żeby było więcej standardów. 978 00:21:32.440 --> 00:21:33.820 Czyli jeżeli mówimy 979 00:21:33.820 --> 00:21:36.520 o łatwości do przeczytania 980 00:21:36.520 --> 00:21:37.580 w stresie, 981 00:21:37.700 --> 00:21:38.680 czyli jeżeli mówimy 982 00:21:38.680 --> 00:21:39.100 na przykład 983 00:21:39.100 --> 00:21:41.220 o instrukcjach 984 00:21:41.760 --> 00:21:42.260 przeciwpożarowych, 985 00:21:42.380 --> 00:21:43.540 to ja nie wyobrażam sobie, 986 00:21:43.780 --> 00:21:44.380 że ktoś 987 00:21:44.380 --> 00:21:45.660 czyta instrukcję 988 00:21:45.660 --> 00:21:46.560 przeciwpożarową 989 00:21:46.560 --> 00:21:48.120 w momencie pożaru, 990 00:21:48.180 --> 00:21:49.060 bo nie pamięta, 991 00:21:49.140 --> 00:21:49.880 bo dwa lata wcześniej 992 00:21:49.880 --> 00:21:51.160 miał to szkolenie BHP 993 00:21:51.160 --> 00:21:52.920 i tam są te małe literki 994 00:21:52.920 --> 00:21:54.140 i są skomplikowane zdania. 995 00:21:54.220 --> 00:21:54.880 On nic z tego 996 00:21:54.880 --> 00:21:55.620 nie będzie wiedział, 997 00:21:55.700 --> 00:21:57.720 czyli są takie sytuacje, 998 00:21:57.800 --> 00:21:58.800 gdzie musi być naprawdę 999 00:21:58.800 --> 00:22:00.640 to bardzo prosto zrobione. 1000 00:22:00.700 --> 00:22:01.700 Nawet obrazkowo, prawda? 1001 00:22:01.700 --> 00:22:02.340 Tak, tak, tak. 1002 00:22:02.440 --> 00:22:05.260 Bo wtedy my realizujemy 1003 00:22:05.260 --> 00:22:05.680 taki cel, 1004 00:22:05.760 --> 00:22:06.460 żeby człowiek mógł 1005 00:22:06.460 --> 00:22:07.360 sobie poradzić się 1006 00:22:07.360 --> 00:22:08.840 z tą instrukcją. 1007 00:22:08.920 --> 00:22:10.680 Więc jest pewien taki standard. 1008 00:22:10.960 --> 00:22:11.520 Ja uważam, 1009 00:22:11.580 --> 00:22:12.160 że ten standard 1010 00:22:12.160 --> 00:22:13.840 to jest stosowanie 1011 00:22:13.840 --> 00:22:14.720 indeksu mobilności 1012 00:22:14.720 --> 00:22:16.040 między 10 a 12, 1013 00:22:16.340 --> 00:22:17.680 czyli żeby człowiek 1014 00:22:17.680 --> 00:22:19.140 na poziomie szkoły średniej, 1015 00:22:19.320 --> 00:22:21.080 czyli po 10 latach edukacji 1016 00:22:21.080 --> 00:22:21.620 do 12, 1017 00:22:22.260 --> 00:22:22.580 powiedzmy, 1018 00:22:22.640 --> 00:22:23.240 mógł zrozumieć 1019 00:22:23.240 --> 00:22:24.280 każdy tekst urzędowy. 1020 00:22:24.420 --> 00:22:26.060 I to jest taki standard, 1021 00:22:26.140 --> 00:22:27.340 do którego powinniśmy dążyć. 1022 00:22:27.340 --> 00:22:29.260 Jeżeli coś nie jest 1023 00:22:29.260 --> 00:22:31.380 w ten sposób przystosowane, 1024 00:22:31.580 --> 00:22:33.420 czyli nie ma takiego poziomu 1025 00:22:33.420 --> 00:22:34.900 łatwości w czytaniu, 1026 00:22:35.020 --> 00:22:35.720 to trzeba to zmienić. 1027 00:22:35.960 --> 00:22:36.720 To powinien być 1028 00:22:36.720 --> 00:22:37.320 taki standard 1029 00:22:38.060 --> 00:22:40.020 łatwości przeczytania tekstu. 1030 00:22:40.780 --> 00:22:43.340 Wydaje mi się to ważne, 1031 00:22:44.200 --> 00:22:45.400 bo to są i pieniądze, 1032 00:22:45.460 --> 00:22:45.900 i nerwy. 1033 00:22:46.480 --> 00:22:47.100 To jest też taka 1034 00:22:47.100 --> 00:22:48.080 bezsensowna robota. 1035 00:22:48.180 --> 00:22:49.180 Po co robić taki tekst, 1036 00:22:49.280 --> 00:22:50.760 którego nikt nie przeczyta 1037 00:22:50.760 --> 00:22:52.860 i potem inni mają kłopot, 1038 00:22:52.940 --> 00:22:54.360 bo nikt z niego nie skorzystał. 1039 00:22:54.420 --> 00:22:56.440 To jest syzyfowa praca. 1040 00:22:56.440 --> 00:22:58.120 A o co konkretnie chodziło 1041 00:22:58.120 --> 00:22:58.900 w tym ETR-ze? 1042 00:22:59.080 --> 00:22:59.820 O to właśnie, 1043 00:22:59.880 --> 00:23:00.700 że są ilustracje, 1044 00:23:00.800 --> 00:23:01.860 większa czcionka, 1045 00:23:02.120 --> 00:23:02.880 występy. 1046 00:23:03.100 --> 00:23:03.240 Tak. 1047 00:23:03.560 --> 00:23:04.600 Ja byłbym tylko za tym, 1048 00:23:04.720 --> 00:23:07.260 żeby nie było jednego standardu, 1049 00:23:07.360 --> 00:23:08.440 tylko żeby rzeczywiście 1050 00:23:09.360 --> 00:23:10.420 testować niektóre rzeczy, 1051 00:23:10.440 --> 00:23:12.300 bo kwestie przeciwpożarowe, 1052 00:23:12.380 --> 00:23:13.280 czy kwestie na przykład 1053 00:23:13.280 --> 00:23:15.700 informacji w samolocie 1054 00:23:15.700 --> 00:23:16.860 tych bezpieczeństwa 1055 00:23:16.860 --> 00:23:18.140 lepiej podawać w komiksie. 1056 00:23:18.460 --> 00:23:19.240 Szybciej po prostu 1057 00:23:19.240 --> 00:23:20.480 można to sobie przypomnieć, 1058 00:23:20.540 --> 00:23:21.380 czy zapamiętać. 1059 00:23:22.020 --> 00:23:24.100 Więc to jest pierwsza sprawa. 1060 00:23:24.340 --> 00:23:25.620 Inne kwestie związane z tym, 1061 00:23:25.620 --> 00:23:26.680 że powinno być 1062 00:23:26.680 --> 00:23:27.220 duża czcionka, 1063 00:23:27.320 --> 00:23:27.980 odstępy i tak dalej. 1064 00:23:28.080 --> 00:23:28.980 Jest pewien taki standard, 1065 00:23:29.220 --> 00:23:30.920 który mógłby być 1066 00:23:30.920 --> 00:23:32.360 powszechnie stosowany, 1067 00:23:32.620 --> 00:23:34.360 jeżeli chodzi o komunikację miejską, 1068 00:23:34.360 --> 00:23:36.680 czy o takie informacje 1069 00:23:37.420 --> 00:23:39.080 związane z szatą informacyjną 1070 00:23:39.080 --> 00:23:39.980 w mieście. 1071 00:23:40.460 --> 00:23:42.220 Jest jeszcze taki 1072 00:23:43.040 --> 00:23:43.320 specjalny, 1073 00:23:43.840 --> 00:23:44.860 nie wiem jak to powiedzieć, 1074 00:23:44.960 --> 00:23:45.320 obszar, 1075 00:23:45.880 --> 00:23:47.620 na którym może być stosowany 1076 00:23:47.620 --> 00:23:48.480 jakiś język, 1077 00:23:48.540 --> 00:23:49.360 który jest wymyślony 1078 00:23:49.360 --> 00:23:51.280 specjalnie do tego. 1079 00:23:51.700 --> 00:23:53.140 Na przykład ludzie bardzo często 1080 00:23:53.140 --> 00:23:54.620 się gubią w różnych miejscach. 1081 00:23:55.320 --> 00:23:56.700 Chociażby coś takiego jak 1082 00:23:57.180 --> 00:23:58.320 można dać mapę 1083 00:23:58.320 --> 00:23:59.760 i nikt jej nie przeczyta, 1084 00:23:59.860 --> 00:24:01.120 albo będzie trudno, 1085 00:24:01.480 --> 00:24:03.040 a można dać po prostu 1086 00:24:03.040 --> 00:24:04.380 linię na podłodze, 1087 00:24:04.480 --> 00:24:05.080 albo poręcze, 1088 00:24:05.180 --> 00:24:05.840 albo coś innego, 1089 00:24:06.000 --> 00:24:06.920 zamiast tłumaczyć 1090 00:24:06.920 --> 00:24:07.820 różne rzeczy językowo. 1091 00:24:08.220 --> 00:24:09.760 Czyli uważam, 1092 00:24:09.900 --> 00:24:11.600 że język i przestrzeń 1093 00:24:11.600 --> 00:24:12.360 to są dwie rzeczy, 1094 00:24:12.360 --> 00:24:14.280 których nie powinno się oddzielać. 1095 00:24:14.340 --> 00:24:14.880 Jestem za tym, 1096 00:24:14.900 --> 00:24:15.720 żeby były znaki, 1097 00:24:15.900 --> 00:24:16.220 zwolnij, 1098 00:24:16.480 --> 00:24:17.320 ale jeszcze bardziej 1099 00:24:17.320 --> 00:24:17.940 jestem za tym, 1100 00:24:18.040 --> 00:24:19.740 żeby po prostu droga skręcała 1101 00:24:19.740 --> 00:24:20.400 tam, gdzie trzeba, 1102 00:24:20.480 --> 00:24:21.680 żeby trzeba było zwolnić. 1103 00:24:22.040 --> 00:24:23.620 Więc tam, gdzie język nie działa, 1104 00:24:23.760 --> 00:24:24.500 trzeba po prostu 1105 00:24:25.300 --> 00:24:26.340 grać przestrzenią. 1106 00:24:26.620 --> 00:24:28.240 Jeżeli mamy zakręt, 1107 00:24:28.280 --> 00:24:29.980 albo specjalne zwalniacze 1108 00:24:29.980 --> 00:24:31.360 przed miejscami, 1109 00:24:31.360 --> 00:24:32.560 gdzie są szkoły i przedszkola, 1110 00:24:32.680 --> 00:24:33.560 to wtedy samochody 1111 00:24:33.560 --> 00:24:34.520 na pewno zwolnią, 1112 00:24:34.660 --> 00:24:36.320 a nie będziemy stawiali 1113 00:24:36.320 --> 00:24:37.840 znak uwaga dzieci, 1114 00:24:38.100 --> 00:24:39.320 bo on może być zauważony, 1115 00:24:39.400 --> 00:24:40.500 albo może drzewo 1116 00:24:40.500 --> 00:24:41.740 i w pewnym momencie 1117 00:24:41.740 --> 00:24:42.380 zasłonić, 1118 00:24:42.440 --> 00:24:42.860 albo śnieg, 1119 00:24:42.900 --> 00:24:43.780 albo jeszcze coś innego 1120 00:24:43.780 --> 00:24:44.160 i powiemy, 1121 00:24:44.200 --> 00:24:44.780 że nie było znaku. 1122 00:24:45.040 --> 00:24:47.100 Więc wymuszajmy pewne rzeczy, 1123 00:24:47.640 --> 00:24:48.280 jeżeli chcemy, 1124 00:24:48.280 --> 00:24:49.720 żeby było bezpiecznie. 1125 00:24:49.980 --> 00:24:51.060 Tak bym to widział. 1126 00:24:51.480 --> 00:24:52.920 Więc są różne sytuacje. 1127 00:24:53.040 --> 00:24:54.000 Ja mówię po prostu 1128 00:24:54.000 --> 00:24:54.180 dlatego, 1129 00:24:54.280 --> 00:24:55.040 że często rozwiązuję 1130 00:24:55.040 --> 00:24:56.040 sytuacje trudniejsze, 1131 00:24:56.220 --> 00:24:57.780 bo one są jakimś wyzwaniem, 1132 00:24:57.960 --> 00:24:59.260 a można powiedzieć, 1133 00:24:59.420 --> 00:25:00.960 że wolę takie działanie 1134 00:25:00.960 --> 00:25:01.860 typu ninja 1135 00:25:01.860 --> 00:25:04.600 niż ogólne standaryzowanie, 1136 00:25:04.820 --> 00:25:06.420 bo ono jest super potrzebne 1137 00:25:06.420 --> 00:25:07.760 i są świetni fachowcy, 1138 00:25:07.840 --> 00:25:08.680 którzy to robią 1139 00:25:08.680 --> 00:25:11.260 i to jest działanie godne podziwu. 1140 00:25:11.800 --> 00:25:14.140 Więc ten Ether 1141 00:25:14.140 --> 00:25:15.180 jako pewien standard 1142 00:25:15.180 --> 00:25:16.680 w różnych sytuacjach, 1143 00:25:16.840 --> 00:25:18.020 on jest super ważny. 1144 00:25:18.020 --> 00:25:18.500 I na przykład 1145 00:25:18.500 --> 00:25:20.020 bardzo zdenerwowani 1146 00:25:20.020 --> 00:25:21.520 są na przykład rodzice 1147 00:25:21.520 --> 00:25:22.540 podczas wywiadówki. 1148 00:25:22.800 --> 00:25:23.760 I to jest tak, 1149 00:25:23.800 --> 00:25:24.980 że oni nie rozumieją, 1150 00:25:25.000 --> 00:25:25.820 co się do nich mówi. 1151 00:25:26.180 --> 00:25:28.560 Mają swoje różne wyobrażenia 1152 00:25:28.560 --> 00:25:30.120 i swoje obciążenia ze szkoły 1153 00:25:30.120 --> 00:25:30.880 i tam, 1154 00:25:31.020 --> 00:25:32.020 i chociażby tam 1155 00:25:32.020 --> 00:25:33.620 taki standard ETR-u, 1156 00:25:33.760 --> 00:25:34.580 który mówi o tym, 1157 00:25:34.720 --> 00:25:36.040 w jaki sposób 1158 00:25:36.040 --> 00:25:37.400 podawać informacje 1159 00:25:37.400 --> 00:25:38.200 na samym początku, 1160 00:25:38.440 --> 00:25:40.040 żeby nie trzeba było mówić, 1161 00:25:40.100 --> 00:25:41.280 bo zaraz będzie 10 pytań, 1162 00:25:41.360 --> 00:25:42.640 bo ktoś inaczej źle zrozumie. 1163 00:25:42.900 --> 00:25:44.100 Więc lepiej oddzielić to 1164 00:25:44.100 --> 00:25:44.700 od nauczyciela 1165 00:25:44.700 --> 00:25:45.860 i je wcześniej podać. 1166 00:25:45.860 --> 00:25:46.600 A jeżeli ktoś ma jakieś 1167 00:25:46.600 --> 00:25:47.400 wątpliwości, 1168 00:25:47.580 --> 00:25:49.180 to dopiero tłumaczyć. 1169 00:25:49.240 --> 00:25:50.000 Przeżyłem mnóstwo, 1170 00:25:50.060 --> 00:25:50.800 bo mam po prostu, 1171 00:25:51.080 --> 00:25:52.260 jeżeli chodzi o progeniturę, 1172 00:25:52.380 --> 00:25:54.620 to tutaj jestem bogaty. 1173 00:25:55.640 --> 00:25:56.820 I przeżyłem mnóstwo 1174 00:25:56.820 --> 00:25:57.580 takich sytuacji, 1175 00:25:57.740 --> 00:25:59.480 gdzie przedłużały się spotkania, 1176 00:25:59.560 --> 00:26:00.220 dlatego, że było 1177 00:26:00.220 --> 00:26:01.120 coś źle wytłumaczone. 1178 00:26:02.240 --> 00:26:03.120 Więc myślę, 1179 00:26:03.200 --> 00:26:03.680 że ten standard 1180 00:26:03.680 --> 00:26:04.580 wszystkim pomaga, 1181 00:26:04.920 --> 00:26:05.400 zwłaszcza, 1182 00:26:05.420 --> 00:26:07.140 jeżeli jest napięta sytuacja, 1183 00:26:07.200 --> 00:26:07.520 bo na przykład 1184 00:26:07.520 --> 00:26:08.240 zmienia się termin, 1185 00:26:08.460 --> 00:26:09.480 albo zmienia się opłata, 1186 00:26:09.600 --> 00:26:10.260 albo zmienia się 1187 00:26:10.260 --> 00:26:11.180 coś tam jeszcze innego. 1188 00:26:11.180 --> 00:26:12.940 i ludzie w takim stresie 1189 00:26:12.940 --> 00:26:14.360 naprawdę gorzej rozumieją. 1190 00:26:14.540 --> 00:26:15.140 Co więcej, 1191 00:26:15.540 --> 00:26:16.600 jeżeli jeszcze mówimy 1192 00:26:16.600 --> 00:26:17.620 przy tym easy to read, 1193 00:26:18.220 --> 00:26:19.640 to jest coś takiego, 1194 00:26:19.640 --> 00:26:20.640 jak schemat poznawczy. 1195 00:26:20.720 --> 00:26:21.720 I ludzie bardzo często 1196 00:26:21.720 --> 00:26:22.380 uruchamiają sobie 1197 00:26:22.380 --> 00:26:23.480 pewne schematy poznawcze, 1198 00:26:23.560 --> 00:26:26.220 albo ze swojego doświadczenia, 1199 00:26:26.420 --> 00:26:27.540 albo z filmów, 1200 00:26:27.560 --> 00:26:28.360 które oglądają, 1201 00:26:28.500 --> 00:26:29.220 albo z opowieści, 1202 00:26:29.300 --> 00:26:30.480 których słuchają. 1203 00:26:30.600 --> 00:26:31.200 I wtedy często 1204 00:26:31.200 --> 00:26:32.280 nie zauważają tego, 1205 00:26:32.320 --> 00:26:33.080 co jest klucz, 1206 00:26:33.140 --> 00:26:34.040 tego, co jest jakąś 1207 00:26:34.040 --> 00:26:36.600 istotną różnicą. 1208 00:26:36.780 --> 00:26:37.780 Jeżeli my chcemy 1209 00:26:37.780 --> 00:26:38.740 powiedzieć coś nowego 1210 00:26:38.740 --> 00:26:39.840 i nie wybijemy 1211 00:26:39.840 --> 00:26:40.860 tej istotnej różnicy, 1212 00:26:40.960 --> 00:26:42.100 nie podkreślimy jej, 1213 00:26:42.600 --> 00:26:43.700 nie wyboldujemy jej, 1214 00:26:43.880 --> 00:26:44.780 to ludzie mogą jej 1215 00:26:44.780 --> 00:26:45.740 często nie zauważyć. 1216 00:26:46.120 --> 00:26:46.520 Więc tutaj, 1217 00:26:46.740 --> 00:26:47.980 przy takim działaniu, 1218 00:26:48.060 --> 00:26:48.920 gdzie chcemy określić, 1219 00:26:48.960 --> 00:26:49.440 żeby ten tekst był 1220 00:26:49.440 --> 00:26:50.340 łatwy do przeczytania, 1221 00:26:50.400 --> 00:26:52.000 to też te kluczowe rzeczy 1222 00:26:52.000 --> 00:26:52.820 powinny być łatwe 1223 00:26:52.820 --> 00:26:53.600 do wychwycenia. 1224 00:26:53.800 --> 00:26:54.740 I często jest tak, 1225 00:26:54.860 --> 00:26:56.260 że ludzie chcą, 1226 00:26:56.320 --> 00:26:57.000 żeby było ładnie, 1227 00:26:57.140 --> 00:26:57.680 w związku z tym 1228 00:26:57.680 --> 00:26:59.000 chociażby justują, 1229 00:26:59.160 --> 00:26:59.940 czyli sprawiają, 1230 00:27:00.040 --> 00:27:00.580 że są na przykład 1231 00:27:00.580 --> 00:27:01.940 duże przerwy 1232 00:27:01.940 --> 00:27:03.280 między wyrazami. 1233 00:27:03.340 --> 00:27:04.080 Wtedy jest to trudniej 1234 00:27:04.080 --> 00:27:04.580 przeczytać. 1235 00:27:04.840 --> 00:27:05.940 Albo te rzeczy, 1236 00:27:06.060 --> 00:27:06.960 które są rzeczywiście 1237 00:27:06.960 --> 00:27:07.480 istotne, 1238 00:27:07.480 --> 00:27:08.480 gdzieś są w środku, 1239 00:27:08.480 --> 00:27:09.700 a nie na początku, 1240 00:27:09.800 --> 00:27:12.120 na początku akapitów, 1241 00:27:12.440 --> 00:27:13.520 kiedy łatwiej jest je 1242 00:27:13.520 --> 00:27:14.560 dla czytelnika 1243 00:27:14.560 --> 00:27:15.100 wychwycić 1244 00:27:15.100 --> 00:27:16.460 i zrozumieć. 1245 00:27:16.540 --> 00:27:17.840 Więc te standardy 1246 00:27:17.840 --> 00:27:18.700 związane z 1247 00:27:18.700 --> 00:27:19.720 przyjmowaniem 1248 00:27:19.720 --> 00:27:20.780 informacji, 1249 00:27:20.840 --> 00:27:21.860 one mają pewne zasady, 1250 00:27:22.020 --> 00:27:22.980 które powodują, 1251 00:27:23.040 --> 00:27:24.060 że ludzie są w stanie 1252 00:27:24.060 --> 00:27:25.320 zauważyć różnicę, 1253 00:27:25.420 --> 00:27:26.800 a nie rozumieć ten tekst 1254 00:27:26.800 --> 00:27:27.300 jako taki, 1255 00:27:27.420 --> 00:27:28.200 z którym stykali się 1256 00:27:28.200 --> 00:27:28.900 już wielokrotnie. 1257 00:27:29.480 --> 00:27:31.020 Te wszystkie grupy społeczne, 1258 00:27:31.080 --> 00:27:31.860 o których pan profesor 1259 00:27:31.860 --> 00:27:32.300 wspomina 1260 00:27:32.300 --> 00:27:33.940 i których właśnie 1261 00:27:33.940 --> 00:27:35.620 komunikacja przyjazna, 1262 00:27:35.820 --> 00:27:36.480 przejrzysta, 1263 00:27:36.880 --> 00:27:37.840 prosta dotyczy, 1264 00:27:37.840 --> 00:27:38.800 prowadzą nas chyba 1265 00:27:38.800 --> 00:27:39.620 do takiego wniosku, 1266 00:27:39.800 --> 00:27:41.140 że prosta polszczyzna 1267 00:27:41.140 --> 00:27:42.320 jest elementem języka 1268 00:27:42.320 --> 00:27:43.220 niewykluczającego. 1269 00:27:43.280 --> 00:27:43.880 Czy pan profesor 1270 00:27:43.880 --> 00:27:44.500 zgodziłby się 1271 00:27:44.500 --> 00:27:44.920 z taką? 1272 00:27:45.220 --> 00:27:46.400 Nie tylko bym zgodził, 1273 00:27:46.500 --> 00:27:47.420 podpisałbym się 1274 00:27:47.420 --> 00:27:48.120 pod tym 1275 00:27:48.120 --> 00:27:49.640 i zrobiłbym z tego 1276 00:27:49.640 --> 00:27:50.380 takie ciasteczko 1277 00:27:50.380 --> 00:27:51.300 i wszystkim to dawał 1278 00:27:51.300 --> 00:27:51.840 do jedzenia. 1279 00:27:52.380 --> 00:27:53.460 Jest rzeczywiście, 1280 00:27:53.600 --> 00:27:54.760 jeżeli mówimy właśnie, 1281 00:27:55.000 --> 00:27:55.800 tak jak na początku 1282 00:27:55.800 --> 00:27:56.440 zaczynaliśmy 1283 00:27:56.440 --> 00:27:57.460 o tej przystępności, 1284 00:27:57.660 --> 00:27:59.460 to niewykluczanie, 1285 00:27:59.580 --> 00:28:00.320 czyli można, 1286 00:28:00.540 --> 00:28:01.480 ja wolę mówić 1287 00:28:01.480 --> 00:28:02.360 włączanie raczej, 1288 00:28:02.460 --> 00:28:03.240 niż niewykluczanie, 1289 00:28:03.380 --> 00:28:05.160 włączenie różnych grup 1290 00:28:05.160 --> 00:28:05.860 albo jak największej 1291 00:28:05.860 --> 00:28:07.440 liczby tych grup, 1292 00:28:07.560 --> 00:28:08.940 które mogłyby 1293 00:28:08.940 --> 00:28:09.960 przez naszą 1294 00:28:09.960 --> 00:28:10.960 niefrasobliwość 1295 00:28:10.960 --> 00:28:13.500 w komunikacji 1296 00:28:13.500 --> 00:28:14.220 być gdzieś 1297 00:28:14.220 --> 00:28:14.860 pozostawione 1298 00:28:14.860 --> 00:28:15.680 na bocznym torze. 1299 00:28:16.140 --> 00:28:16.900 Włączenie tych grup 1300 00:28:16.900 --> 00:28:18.800 jest super ważne, 1301 00:28:18.860 --> 00:28:19.860 przede wszystkim dlatego, 1302 00:28:20.100 --> 00:28:20.740 że wtedy jest to 1303 00:28:20.740 --> 00:28:21.580 działanie społeczne, 1304 00:28:21.640 --> 00:28:22.660 bo jeżeli wszyscy 1305 00:28:22.660 --> 00:28:24.360 mamy być obywatelami, 1306 00:28:24.420 --> 00:28:25.220 to wszyscy mamy prawo 1307 00:28:25.220 --> 00:28:25.540 do tego, 1308 00:28:25.640 --> 00:28:26.460 żeby uczestniczyć 1309 00:28:26.460 --> 00:28:29.160 w tej komunikacji publicznej, 1310 00:28:29.260 --> 00:28:30.320 którą na co dzień 1311 00:28:30.320 --> 00:28:31.720 sobie stwarzamy. 1312 00:28:31.720 --> 00:28:32.780 i druga rzecz 1313 00:28:32.780 --> 00:28:33.200 jest taka, 1314 00:28:33.360 --> 00:28:34.020 że wtedy 1315 00:28:34.020 --> 00:28:35.080 my stwarzamy 1316 00:28:35.080 --> 00:28:35.640 nie tylko 1317 00:28:35.640 --> 00:28:36.240 równe szanse, 1318 00:28:36.520 --> 00:28:36.940 ale też 1319 00:28:36.940 --> 00:28:37.940 naprawdę oszczędzamy 1320 00:28:37.940 --> 00:28:38.460 pieniądze. 1321 00:28:38.700 --> 00:28:40.160 Czyli dla mnie 1322 00:28:40.160 --> 00:28:42.060 ten język włączający 1323 00:28:42.060 --> 00:28:43.220 to nie jest tylko język 1324 00:28:43.220 --> 00:28:43.740 taki, że my 1325 00:28:43.740 --> 00:28:44.740 opiekujemy się 1326 00:28:44.740 --> 00:28:45.200 jakimś, 1327 00:28:45.260 --> 00:28:46.120 to wymaga opieki, 1328 00:28:46.500 --> 00:28:47.440 ale przede wszystkim 1329 00:28:47.440 --> 00:28:49.160 odciążamy samych siebie, 1330 00:28:49.660 --> 00:28:50.500 ponieważ ludzie, 1331 00:28:50.580 --> 00:28:51.160 którzy są dobrze 1332 00:28:51.160 --> 00:28:51.900 poinformowani, 1333 00:28:51.960 --> 00:28:52.500 są w stanie 1334 00:28:52.500 --> 00:28:53.460 sobie dobrze radzić 1335 00:28:53.460 --> 00:28:54.180 i to jest 1336 00:28:54.180 --> 00:28:55.220 kluczowe, 1337 00:28:55.300 --> 00:28:56.880 czyli jeżeli mamy dobre, 1338 00:28:57.160 --> 00:28:58.240 w autobusach 1339 00:28:58.240 --> 00:28:59.060 mamy te dobre 1340 00:28:59.060 --> 00:28:59.920 podesty 1341 00:28:59.920 --> 00:29:01.340 w tych niskopodługowych, 1342 00:29:01.740 --> 00:29:02.280 to osoby 1343 00:29:02.280 --> 00:29:03.480 korzystające z wózka 1344 00:29:03.480 --> 00:29:04.300 są swobodnie 1345 00:29:04.300 --> 00:29:05.020 w stanie wjechać 1346 00:29:05.020 --> 00:29:05.580 i wyjechać 1347 00:29:05.580 --> 00:29:06.660 i wtedy nie jest tak, 1348 00:29:06.720 --> 00:29:08.060 że są skazane 1349 00:29:08.060 --> 00:29:09.100 na pomoc innych. 1350 00:29:09.180 --> 00:29:09.640 Oczywiście dobrze 1351 00:29:09.640 --> 00:29:10.380 jest sobie pomagać, 1352 00:29:10.440 --> 00:29:11.420 ale to nie jest tak, 1353 00:29:11.460 --> 00:29:12.540 że to jest pewna konieczność 1354 00:29:12.540 --> 00:29:13.400 i tak samo 1355 00:29:13.400 --> 00:29:15.580 z tym językiem włączającym. 1356 00:29:15.680 --> 00:29:15.900 Chodzi o to, 1357 00:29:15.960 --> 00:29:16.580 żebyśmy wszyscy 1358 00:29:16.580 --> 00:29:17.440 mogli sobie radzić. 1359 00:29:17.600 --> 00:29:18.100 To jest chyba 1360 00:29:18.100 --> 00:29:19.240 najlepsze podsumowanie 1361 00:29:19.240 --> 00:29:20.460 tej rozmowy, 1362 00:29:20.520 --> 00:29:21.200 żebyśmy wszyscy 1363 00:29:21.200 --> 00:29:21.580 i wszystkie 1364 00:29:21.580 --> 00:29:22.900 mogli sobie radzić. 1365 00:29:23.380 --> 00:29:24.140 Moim gościem 1366 00:29:24.140 --> 00:29:25.500 był prof. Jacek Wasilewski 1367 00:29:25.500 --> 00:29:26.760 z Wydziału Dziennikarstwa 1368 00:29:26.760 --> 00:29:28.160 Uniwersytetu Warszawskiego, 1369 00:29:28.260 --> 00:29:28.820 medioznawca, 1370 00:29:29.920 --> 00:29:31.080 też bardzo panu dziękuję 1371 00:29:31.080 --> 00:29:31.900 panie profesorze 1372 00:29:31.900 --> 00:29:32.800 za tę rozmowę. 1373 00:29:32.880 --> 00:29:32.980 Dziękuję.