WEBVTT

1
00:00:01.390 --> 00:00:05.070
Audycje kulturalne. W dobrym tonie.

2
00:00:05.730 --> 00:00:12.850
To są audycje kulturalne, podcast Narodowego Centrum Kultury przy mikrofonie Aleksandra Galant.

3
00:00:13.010 --> 00:00:22.490
Wyglądam przez okno, dzisiaj aura nie zachęca, ale za to okoliczności, dzięki którym znalazłam się na Wydziale Sztuki Mediów Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie,

4
00:00:22.630 --> 00:00:29.510
są wyjątkowe, dlatego że znajduje się w gabinecie pani profesor Katarzyny Stanny, profesor Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie,

5
00:00:29.510 --> 00:00:37.950
związanej ze Stowarzyszeniem Autorów ZAIKS, a także Polską Akademią Nauk, współpracującą także z Ministerstwem Kultury i Szkolnictwa Wyższego.

6
00:00:38.190 --> 00:00:42.330
A spotykamy się nie bez powodu, a powód liczy sobie ponad 800 stron.

7
00:00:42.510 --> 00:00:51.150
Tyle miejsca było potrzebne, żeby opowiedzieć niezwykłą historię życia i twórczości dwójki ilustratorów, czyli Janusza Stannego i Teresy Wilbik.

8
00:00:51.230 --> 00:00:58.170
Bo to właśnie im poświęcona jest książka pani profesor pod tytułem Teresa Wilbik, Janusz Stanny w Królestwie Ilustracji.

9
00:00:58.170 --> 00:01:06.850
I to właśnie ta książka będzie bohaterką dzisiejszego spotkania, a ja bardzo się cieszę, że pani profesor przyjęła zaproszenie i będzie dzisiaj waszym i moim gościem.

10
00:01:06.950 --> 00:01:08.730
Dzień dobry, witam serdecznie słuchaczy.

11
00:01:08.810 --> 00:01:13.910
Zacznę naszą rozmowę dzieląc się trochę tym, co powiedziała mi pani jeszcze zanim włączyłam nagrywanie.

12
00:01:14.310 --> 00:01:20.350
Mianowicie chodziło o objętość książki, te 800 stron, ponad 800 stron, naprawdę budzi respekt.

13
00:01:20.350 --> 00:01:33.250
I pani powiedziała, że to jest wszystko zgodne z taką pani życiową filozofią, że albo robić maksimum, robić rzeczy najlepsze i osiągać w tym perfekcji i wyciskać wszystko co możliwe, albo nie zrobić nic.

14
00:01:33.470 --> 00:01:36.470
No ja powiem nieskromnie, że jestem zachwycona swoim dziełem.

15
00:01:37.930 --> 00:01:40.850
Bardzo miło jest coś takiego słyszeć, powiem zupełnie szczerze.

16
00:01:40.850 --> 00:01:48.430
Mówię to dlatego, że po pierwsze wiem jak bardzo dużo zaangażowania włożyłam w tą książkę, w pracę nad książką.

17
00:01:48.570 --> 00:02:01.310
To 4,5 roku naprawdę bardzo, bardzo wytężonej pracy, zbierania materiałów, siedzenia w rozmaitych bibliotekach, gdzie pozyskiwałam materiały takie jak wywiady z rodzicami,

18
00:02:01.830 --> 00:02:10.050
jakieś artykuły na ich temat, łącznie jeszcze z latami 60., nawet 50., także naprawdę bardzo zamierzchłymi czasami.

19
00:02:10.050 --> 00:02:18.450
To są też oczywiście wielkie i długie godziny poświęcone archiwaliom, temu co mogłam znaleźć w pracowni u rodziców,

20
00:02:19.170 --> 00:02:25.090
porządkowaniu tego, bo bez tego by po prostu nie było możliwości napisania książki wnikliwie.

21
00:02:25.250 --> 00:02:27.450
Także ja jestem bardzo, bardzo zadowolona.

22
00:02:27.630 --> 00:02:38.230
Nie spodziewałam się, że efekt będzie aż taki, w sensie też objętościowym, bo po prostu ja od punktu do punktu szłam, od punktu do punktu, od jakiegoś wątku do wątku.

23
00:02:38.230 --> 00:02:45.650
Natomiast jak później się okazało, że wyszło 800 stron i ponad 800 przypisów, to właściwie sama sobie pogratulowałam tego.

24
00:02:46.710 --> 00:02:56.510
Natomiast muszę też powiedzieć tutaj, że Wydawnictwo Państwowe Instytut Wydawniczy, który wydał tą książkę, był wspaniałym partnerem, jeśli chodzi o współpracę.

25
00:02:56.510 --> 00:02:59.710
Książka przechodziła przez rozmaite redakcje.

26
00:03:00.050 --> 00:03:12.890
Wcześniej oczywiście była czytana też przez wiele osób i późniejsza współpraca również dotycząca składu, ponieważ ja jestem też autorką składu graficznego tej książki, nie tylko treści, ale też projektu.

27
00:03:12.890 --> 00:03:27.910
To wszystko było naprawdę idealnie i bardzo satysfakcjonująco dla mnie, dlatego też ten efekt końcowy i też ta szata graficzna i strona edytorska tej książki dla mnie jest po prostu wielką nagrodą za tą pracę.

28
00:03:27.910 --> 00:03:35.470
Podejrzewam, że skład szata graficzna są kluczowe w książce, która jest poświęcona twórczości ilustratorów, artystów tak naprawdę.

29
00:03:35.690 --> 00:03:47.490
Wydaje mi się, że Pani pisząc tę książkę wystąpiła w takiej podwójnej, a może nawet potrójnej roli, bo przecież pisała Pani o swoich rodzicach, pisała o artystach, no ale też miała perspektywę naukową.

30
00:03:47.490 --> 00:04:05.670
Tak, ja zawsze też mam taką refleksję, że jakoś tak dobrze to się wszystko poukładało, że mój tata, czyli Janusz Stanny miał komu przekazać tą całą spuściznę, nie tylko w takim sensie bardzo tradycyjnym, kiedy dzieci dziedziczą czy przejmują dorobek,

31
00:04:05.670 --> 00:04:20.150
ale też ja jestem osobą związaną z akademią, związaną ze sztuką, też bardzo lubiącą i ceniącą sobie w ogóle historię sztuki, zarówno historię sztuki w ogóle zamierzchłej, jak i też sztuki współczesnej.

32
00:04:20.610 --> 00:04:33.930
W związku z tym zresztą też jestem absolwentką Instytutu Historii Uniwersytetu Warszawskiego, więc dla mnie zanurzanie się w ogóle w historię i rodzinną, i historię grafiki, ilustracji, plakatu było dla mnie niezwykłą przyjemnością.

33
00:04:33.930 --> 00:04:49.690
Natomiast szata graficzna musiała być zaprojektowana w taki sposób, żeby jednak pierwszeństwo było oddane tej parze głównych bohaterów, to znaczy ja w żaden sposób nie chciałam, żeby ta szata graficzna jakoś przytłoczyła tą całą opowieść.

34
00:04:49.690 --> 00:05:01.350
Ona raczej miała być bardzo subtelnym, delikatną oprawą dla tych ilustracji, które tutaj są, dlatego w tej książce może nie ma jakichś takich specjalnych szaleństw edytorsko-typograficznych.

35
00:05:01.590 --> 00:05:08.290
Natomiast chodziło mi o pewną przejrzystość i też o troszkę gdzieś nawiązanie do epoki, gdzie nie gdzie.

36
00:05:08.290 --> 00:05:21.010
Epoka to jest chyba jedno z kluczowych słów w rozmowie na temat tej książki, dlatego że pani rodzice, tak pozwolę sobie mówić, tworzyli, pracowali, ale też przeżywali takie życiowe i twórcze spełnienie.

37
00:05:21.010 --> 00:05:33.250
W bardzo specyficznym momencie w Polsce, bo z jednej strony była ta PRL-owska szarzyzna, jak niektórzy mówili, z drugiej strony życie towarzyskie wybuchło, rozkwitło nieprawdopodobnie.

38
00:05:33.450 --> 00:05:47.350
To też był ważny moment dla polskiej szkoły plakatu, a jak pani pisze w książce, w krok za tą polską szkołę plakatusza, polska szkoła ilustracji, dużo się działo i wydaje mi się, że pani rodzice byli taką integralną częścią tej rzeczywistości.

39
00:05:47.350 --> 00:06:00.150
To rzeczywiście jest prawdą, dużo się działo, akurat też tata był absolwentem pracowni plakatu profesora Henryka Tomaszewskiego, natomiast później związał się z Janem Marcinem Szancerem w wydawnictwie Ruch

40
00:06:00.150 --> 00:06:11.230
i związał swoje życie właściwie z ilustracją i okładką książkową, nie tylko dla dzieci, natomiast mama raczej głównie jest związana z ilustracją dla dzieci

41
00:06:11.230 --> 00:06:22.070
i tutaj trzeba powiedzieć, że ta szarzyzna PRL-u, o której pani wspomina, ona o tyle była po prostu chyba dobrym tłem dla tego rozwoju całej tej sztuki projektowej.

42
00:06:22.230 --> 00:06:34.910
Na pewno dla dzieci ilustracje miały szansę się obronić chociażby z tego powodu, że ta literatura dla dzieci, którą potem rodzice ilustrowali, no ona była całkowicie apolityczna.

43
00:06:34.910 --> 00:06:43.090
Gdzieś powiedzmy, że plakat filmowy, który był na mieście widoczny, czy Biennale plakatu w Wilanowie, które też w tamtym czasie powstało,

44
00:06:43.990 --> 00:06:51.910
no to gdzieś czasami jakaś metafora dotycząca ówczesnej polityki się przedzierała do tych plakatów, do tych projektów.

45
00:06:52.030 --> 00:06:55.630
Czy w satyrze na przykład prasowej, to było nieuniknione.

46
00:06:55.630 --> 00:07:05.590
Ale w tej ilustracji dziecięcej właściwie to było takie zupełnie czyste, pozbawione kontekstu politycznego i też wydaje mi się, że z tych powodów miało to możliwość rozwoju.

47
00:07:05.950 --> 00:07:19.010
Ponadto nie było zachodnich przedruków, nie było zachodnich plakatów do filmów, tylko twórcy polscy graficy, projektanci byli zapraszani do projektowania swoich plakatów, projektów.

48
00:07:19.010 --> 00:07:30.930
Więc dlatego też to wszystko tak się spójnie, pięknie łączyło i właściwie wykształciło te dwa zjawiska, które no nie miały sobie równych w Europie Zachodniej, czy w ogóle w Europie.

49
00:07:31.070 --> 00:07:41.970
Jeżeli chodzi o ilustrację Teresy Wibik, tej ilustracji z książek dla dzieci, myślę, że mogą je znać i kojarzyć wszyscy, którzy oddawali się lekturze książek pisanych przez Zbigniewa Nienackiego.

50
00:07:41.970 --> 00:07:51.070
Nawiązuje to do Pana Samochodzika. Oczywiście ilustracji autorstwa było o wiele więcej, natomiast mam wrażenie, że Pan Samochodzik to jest taka pokoleniowa wręcz przygoda.

51
00:07:51.490 --> 00:08:01.090
Celowo zaczęłam od niej, również dlatego, że w książce pojawia się cytat. Przytaczę Pani słowa Janusza Stannego, który mówił, że stara się w domu nie rzucać zbyt długiego cienia.

52
00:08:01.590 --> 00:08:05.870
To było a propos tego, czy on nie przytłacza swoją jej osobowością i twórczością.

53
00:08:05.870 --> 00:08:17.650
Dlatego najpierw chciałam porozmawiać o twórczości Teresy Wilbik. Po lekturze książki wiem, że ona była zafascynowana kolorem, że miała takie swoje fascynacje, czy rejestry, w których najbardziej lubiła pracować.

54
00:08:17.790 --> 00:08:21.970
Ale chciałam zapytać o kwiaty, dlatego, że to było chyba dla niej coś wyjątkowego.

55
00:08:22.110 --> 00:08:30.470
Tak, mama jest absolwentką Wydziału Malarstwa w pracowni profesora Eugeniusza i Bisza, który na kolor bardzo zwracał uwagę.

56
00:08:30.470 --> 00:08:37.630
Potem przeniosła się na Wydział Grafiki, natomiast to malarstwo i ten kolor zawsze były dla mamy bardzo ważne.

57
00:08:38.190 --> 00:08:44.110
Kwiaty malowała właściwie w przerwach pomiędzy zleceniami ilustracji książkowych.

58
00:08:44.330 --> 00:08:49.730
I to wyglądało tak, że ponieważ rodzice mieli pracownię na Jana Pawła, ówczesna Marchlewskiego,

59
00:08:49.890 --> 00:08:55.530
która aktualnie jest wpisana na listę warszawskich pracowni historycznych i istnieje cały czas.

60
00:08:55.530 --> 00:09:00.810
W związku z tym mama chodziła po kwiaty do hali mirowskiej, tam te kwiaty kupowała,

61
00:09:01.190 --> 00:09:09.530
ustawiała sobie martwą naturę z kwiatów i na antresoli przy dziennym świetle oddawała się właśnie malowaniu tych kwiatów.

62
00:09:09.650 --> 00:09:16.700
Także to było myślę dla niej i relaksem i jednocześnie pracą twórczą, natomiast troszkę inną niż ilustracja,

63
00:09:17.390 --> 00:09:19.770
bo wiadomo, że w ilustracji trzeba trzymać się tekstu.

64
00:09:19.770 --> 00:09:25.610
Natomiast w malarstwie no to właściwie człowiek jest sam na sam z taką najbardziej czystą sztuką,

65
00:09:25.790 --> 00:09:33.310
ale trzeba się też trochę śpieszyć, bo jak wiadomo kwiaty więdną i trzeba zdążyć przynajmniej jakoś tam naszkicować ten obraz,

66
00:09:33.730 --> 00:09:36.470
zanim one zmienią swój kolor czy swoją formę.

67
00:09:36.710 --> 00:09:41.750
Wspomniała Pani o plakatach. W książce przedruków różnych plakatów pojawia się naprawdę bardzo wiele.

68
00:09:41.890 --> 00:09:46.990
Myślę, że wielu czytelników i czytelniczek może być zdziwionych, że wiele plakatów, które mogą kojarzyć,

69
00:09:46.990 --> 00:09:50.970
wyszły właśnie spod pędzla Teresy Wilbik czy Janusza Stannego.

70
00:09:51.330 --> 00:09:55.390
Te plakaty bywały też nagrodzone i w ten sposób odnoszę się do podróży.

71
00:09:55.550 --> 00:10:01.890
Tych opisów podróży było naprawdę bardzo wiele, co również może kontrastować z naszym wspomnieniem

72
00:10:01.890 --> 00:10:04.590
czy przeświadczeniem, że w PRL-u to wcale nie było proste.

73
00:10:04.650 --> 00:10:10.030
To nie było proste, natomiast dostanie paszportu czy bycie na tyle zamożnym,

74
00:10:10.030 --> 00:10:13.590
żeby można było sobie pozwolić na wyjazd do Europy Zachodniej.

75
00:10:13.770 --> 00:10:21.280
Też wymagało pracy najpierw tutaj na miejscu i też jakiegoś rozsądnego gospodarowania środkami finansowymi,

76
00:10:21.630 --> 00:10:25.170
żeby móc sobie pozwolić, bo jednak ta przepaść ekonomiczna była ogromna.

77
00:10:25.730 --> 00:10:33.670
Natomiast zarówno mama była nagradzana na przykład w Bratysławie za książkę Leonek i Lew,

78
00:10:33.670 --> 00:10:41.330
jak również tata nagradzany był na zachodzie, to znaczy w Bolonii ze zaczarowanego krawca,

79
00:10:41.470 --> 00:10:46.910
czy w Komo dostał nagrodę za plakat promujący obszar jeziora Komo.

80
00:10:47.300 --> 00:10:52.530
I to były takie powody też, dla których rodzice wyjeżdżali z Polski.

81
00:10:52.590 --> 00:10:57.690
Oczywiście nie były to jedyne powody, bo często były to też po prostu prozaiczne powody

82
00:10:57.690 --> 00:10:59.850
wakacji, wyjazdów z przyjaciółmi.

83
00:10:59.850 --> 00:11:05.770
Natomiast te powody związane z nagrodami wydają mi się jednak mimo wszystko ważniejsze,

84
00:11:05.890 --> 00:11:10.990
bo to pokazywało, że w tamtym czasie jednak Polska była obecna.

85
00:11:11.130 --> 00:11:17.150
No chociażby właśnie ten konkurs, konkurs na plakat promujący jezioro Komo we Włoszech

86
00:11:17.150 --> 00:11:22.830
był konkursem, gdzie jakaś ogromna ilość plakatów z Polski została nadesłana.

87
00:11:23.030 --> 00:11:25.650
Także to jest w ogóle fenomen.

88
00:11:25.650 --> 00:11:30.010
Ta polska szkoła plakatu i polska grafika jednak jest bardzo ważna.

89
00:11:30.170 --> 00:11:35.330
No to samo na przykład było z Cieślewiczem, prawda, Romanem, który po sukcesach bycia

90
00:11:35.330 --> 00:11:41.170
redaktorem graficznym Ty i ja i po sukcesach plakatowych pojechał do Paryża

91
00:11:41.170 --> 00:11:46.330
i dalej kontynuował tą swoją pracę już w paryskich magazynach modowych.

92
00:11:46.470 --> 00:11:50.530
Także to pokazywało, że jednak ci najzdolniejsi, najbardziej pracowici,

93
00:11:50.530 --> 00:11:57.530
te swoje zdobycza z gruntu polskiego po prostu przenosili później na projektowy obszar świata zachodniego.

94
00:12:04.150 --> 00:12:08.150
Mówimy o projektach barwnych, kolorowych, wyróżniających się.

95
00:12:08.430 --> 00:12:12.330
Zresztą wydaje mi się, że Pani rodzice zapisali się w jakiejś takiej zbiorowej świadomości

96
00:12:12.330 --> 00:12:16.890
jako osoby niezwykle życzliwe, które zjednują sobie ludzi,

97
00:12:17.130 --> 00:12:19.870
które mają w sobie duże empatii, ciepła i humoru,

98
00:12:19.870 --> 00:12:24.050
ale podejmowali też trudne tematy, co wiąże się z wojenną przeszłością,

99
00:12:24.130 --> 00:12:27.690
tak naprawdę z dzieciństwem, nad którym cień położyła wojna.

100
00:12:28.030 --> 00:12:33.570
Chodzi mi chociażby o plakaty Pani Ojca związane z wyzwoleniem obozu Auschwitz-Birkenau.

101
00:12:33.670 --> 00:12:38.050
Zarówno mama, jak i tata są znani przede wszystkim z tych ilustracji dla dzieci

102
00:12:38.050 --> 00:12:41.550
i też pewnie dlatego otrzymywali takie zlecenia,

103
00:12:41.750 --> 00:12:45.070
bo na przykład tematy zwierząt były im bardzo bliskie

104
00:12:45.070 --> 00:12:48.610
i te tematy właśnie ilustracji dla dzieci, tak jak Pani powiedziała,

105
00:12:49.090 --> 00:12:53.590
one też w pewnym sensie powodowały jakiś odbiór ich jako osób.

106
00:12:53.870 --> 00:12:57.990
Natomiast kwestie związane już z tą wojenną przeszłością,

107
00:12:58.050 --> 00:13:00.590
to właściwie bardziej widać w twórczości taty,

108
00:13:00.690 --> 00:13:04.570
ponieważ mama była bardzo małą dziewczynką, kiedy wojna wybuchła

109
00:13:04.570 --> 00:13:10.010
i właściwie to w jej twórczości się w żaden sposób nie przejawiało.

110
00:13:10.130 --> 00:13:13.750
Natomiast w twórczości Janusza Stannego zdecydowanie tak.

111
00:13:13.750 --> 00:13:17.970
Zarówno ten plakat do rocznicy wyzwolenia obozu Auschwitz,

112
00:13:18.050 --> 00:13:21.010
jak i też cykl plakatów Nigdy Więcej Wojny,

113
00:13:21.110 --> 00:13:24.310
czy okładka książki Wojna w Oczach Dziecka,

114
00:13:24.350 --> 00:13:25.750
czy do Kolumbów na przykład.

115
00:13:25.950 --> 00:13:29.870
To są wszystko prace już bardzo dojrzałego twórcy,

116
00:13:29.970 --> 00:13:32.310
będącego już po pięćdziesiątce nawet,

117
00:13:32.750 --> 00:13:36.270
ale one jednak są pełne tych wspomnień.

118
00:13:36.410 --> 00:13:40.010
To gdzieś tam jest widoczne, przynajmniej i wyczuwalne,

119
00:13:40.430 --> 00:13:42.950
ponieważ tata urodzony w 1932 roku,

120
00:13:42.950 --> 00:13:45.590
kiedy wybuchła wojna, nie poszedł do pierwszej klasy.

121
00:13:45.690 --> 00:13:48.470
I zresztą w książce jest zdjęcie z 1 września,

122
00:13:48.710 --> 00:13:52.250
które jeszcze babcia zdążyła zrobić na Pradze w Warszawie.

123
00:13:52.850 --> 00:13:55.110
Natomiast rzeczywiście fakt jest taki,

124
00:13:55.290 --> 00:14:00.150
że ta wojna gdzieś w takim, myślę, powszechnym jakimś tam odbiorze,

125
00:14:00.150 --> 00:14:03.030
taty, mamy też oczywiście, ale jednak bardziej taty.

126
00:14:03.030 --> 00:14:06.150
My jak chodziliśmy na spacery, ja byłam małą dziewczynką,

127
00:14:06.250 --> 00:14:09.990
to często miejsca, które dla mnie nie miały żadnego znaczenia,

128
00:14:10.450 --> 00:14:14.890
dla taty miały znaczenie takiej właśnie trochę jakiejś przedwojennej historii.

129
00:14:15.130 --> 00:14:18.910
On mi pokazywał na przykład tory tramwajowe, przedwojenne,

130
00:14:19.010 --> 00:14:21.970
no i różne takie miejsca właśnie naznaczone historycznie.

131
00:14:22.150 --> 00:14:25.030
Stąd też ta książka jest taka bardzo mocno warszawska

132
00:14:25.030 --> 00:14:30.310
i dla mnie było też bardzo ważne, żeby pokazać właśnie w tym pierwszym rozdziale

133
00:14:30.310 --> 00:14:32.970
troszeczkę takiej Warszawy przedwojennej,

134
00:14:33.150 --> 00:14:38.350
bo mało kto teraz pamięta czy wie, zwłaszcza z młodego pokolenia,

135
00:14:38.490 --> 00:14:42.170
albo też często spośród osób, które są spoza Warszawy,

136
00:14:42.350 --> 00:14:44.510
że ta siatka ulic, po której chodzimy,

137
00:14:44.670 --> 00:14:49.410
to jest zupełnie inna siatka ulic niż ta, która była 80 ponad lat temu.

138
00:14:49.550 --> 00:14:51.610
No to jest w ogóle zupełnie inne miasto.

139
00:14:51.610 --> 00:14:55.830
Jedynie Praga można byłoby się jakoś pokusić o takie sformułowanie,

140
00:14:55.950 --> 00:14:59.550
że Praga jest prawie nietknięta tym zębem czasu

141
00:14:59.550 --> 00:15:04.570
i gdzieś będąc na Pradze można się troszeczkę poczuć jak w przedwojennej Warszawie.

142
00:15:04.990 --> 00:15:09.550
Natomiast całe Śródmieście i centrum Warszawy po prostu zniknęło.

143
00:15:09.670 --> 00:15:13.770
Cały teren getta, tak naprawdę chodzimy po zupełnie nowym mieście,

144
00:15:13.950 --> 00:15:16.950
które jest stosunkowo młodo wybudowane.

145
00:15:17.090 --> 00:15:20.450
Uprzedziła Pani moje pytanie, bo chciałam zapytać o miejsca.

146
00:15:20.450 --> 00:15:24.170
Takim miejscem, powiedziałabym, o dużo szerszym, większym zasięgu

147
00:15:24.170 --> 00:15:27.310
jest właśnie Warszawa, która przejawia się i we wspomnieniach,

148
00:15:27.390 --> 00:15:29.270
i na zdjęciach, ale także w twórczości,

149
00:15:29.390 --> 00:15:31.670
bo wydaje mi się, że Pani rodzice do niej wracali.

150
00:15:32.130 --> 00:15:35.270
No ale takim drugim miejscem, które jest nierozerwalnie związane,

151
00:15:35.410 --> 00:15:37.110
można powiedzieć, że nawet królestwem,

152
00:15:37.290 --> 00:15:40.050
to była ta antresola, o której Pani już wspomniała,

153
00:15:40.130 --> 00:15:42.790
czyli pracownia wówczas przy ulicy Marchlewskiego.

154
00:15:42.790 --> 00:15:46.310
Tak, wówczas przy ulicy Marchlewskiego, teraz to jest Aleja Jana Pawła II.

155
00:15:46.990 --> 00:15:51.950
Historia była taka, że najpierw tata po ukończeniu studiów na Akademii

156
00:15:51.950 --> 00:15:56.330
kupił taką maleńką pracownię od Romana Bratnego na ulicy Świętojańskiej

157
00:15:56.330 --> 00:15:58.750
i tam sam mieszkał i tworzył.

158
00:15:58.810 --> 00:16:02.010
To było takie dosłownie pomieszczenie dwadzieścia parę metrów.

159
00:16:02.430 --> 00:16:06.270
Była tam pracownia, łazienka, kuchnia, salon, cypialnia, wszystko.

160
00:16:06.270 --> 00:16:09.470
No ale było to jednak bardzo małe, bardzo urocze,

161
00:16:09.570 --> 00:16:11.250
natomiast bardzo małe poddasze.

162
00:16:11.410 --> 00:16:16.850
I później w 1968 roku pojawiła się możliwość, żeby zamienić tą pracownię

163
00:16:16.850 --> 00:16:21.990
i rodzice się wtedy przenieśli już wspólnie do pracowni bardzo dużej,

164
00:16:22.150 --> 00:16:26.090
która ma 80 metrów, plus jeszcze do tego jest antresola zbudowana.

165
00:16:26.270 --> 00:16:30.450
Także to właściwie jest taki mały domek na dachu bardzo dużego domu

166
00:16:30.450 --> 00:16:31.730
w centrum Warszawy.

167
00:16:31.730 --> 00:16:36.530
I tam rzeczywiście chyba to był najbardziej taki szczęśliwy

168
00:16:36.530 --> 00:16:38.670
i twórczy też okres w ich życiu,

169
00:16:38.870 --> 00:16:42.970
bo właściwie byli tam głównie poświęceni pracy twórczej.

170
00:16:43.270 --> 00:16:46.090
Mama miała rozstawioną sztalugę na antresoli,

171
00:16:46.210 --> 00:16:48.110
tata miał stół do pracy też obok

172
00:16:48.110 --> 00:16:51.730
i gdzieś tam pewnie trochę sobie zaglądając przez ramien,

173
00:16:51.790 --> 00:16:53.810
ale po prostu tworzyli w tej pracowni.

174
00:16:54.230 --> 00:16:56.130
Spotykali się też tam z przyjaciółmi,

175
00:16:56.250 --> 00:17:00.130
organizowali różne imprezy, bale, życie towarzyskie kwitło.

176
00:17:00.130 --> 00:17:04.090
Do tej pory jest kolekcja płyt z lat 60-tych i 70-tych

177
00:17:04.090 --> 00:17:06.470
i czeski adapter Suprafon,

178
00:17:06.610 --> 00:17:10.330
który ma jakąś moc po prostu niezwykłej ilości decybeli.

179
00:17:10.490 --> 00:17:14.190
Także tam naprawdę to było miejsce rzeczywiście bardzo twórcze

180
00:17:14.190 --> 00:17:16.910
i też jest w to miejsce bardzo malownicze,

181
00:17:17.010 --> 00:17:18.790
ponieważ to oni je tworzyli, to miejsce.

182
00:17:19.430 --> 00:17:22.310
I myślę też, że cały wygląd w ogóle tej pracowni

183
00:17:22.310 --> 00:17:24.790
jest bardzo mocno związany z ich charakterem.

184
00:17:24.890 --> 00:17:27.410
Jest tam bardzo dużo różnych pamiątek z wyjazdów.

185
00:17:27.410 --> 00:17:32.390
Sama ta antresola jest niezwykle takim malowniczym miejscem.

186
00:17:32.510 --> 00:17:34.670
Także no urocze, urocze miejsce.

187
00:17:34.870 --> 00:17:37.510
Takie mocno, że tak powiem, duchowo nasycone.

188
00:17:37.670 --> 00:17:41.270
I pachnące pizzą i makaronem, jeżeli dobrze pamiętam.

189
00:17:41.270 --> 00:17:43.710
To tak a propos tego, że w książce znajdziecie również

190
00:17:43.710 --> 00:17:46.590
przepisy kulinarne na potrawy czy dania,

191
00:17:46.730 --> 00:17:49.370
które wiązały się z Teresą Wilbik i Januszem Stannym

192
00:17:49.370 --> 00:17:51.230
albo z ich licznymi przyjaciółmi.

193
00:17:51.230 --> 00:17:53.710
Na koniec naszego spotkania chciałam zapytać o to,

194
00:17:53.810 --> 00:17:56.630
gdzie śladów Teresy Wilbik i Janusza Stannego

195
00:17:56.630 --> 00:17:57.630
można szukać dzisiaj.

196
00:17:57.850 --> 00:18:00.150
To znaczy, chodzi mi konkretnie o ich pracę,

197
00:18:00.250 --> 00:18:01.010
o ich twórczość.

198
00:18:01.350 --> 00:18:03.170
Dużo się mówi o tym, że w tej chwili również

199
00:18:03.170 --> 00:18:06.050
nie brakuje artystów, którzy przygotowują ilustracje

200
00:18:06.050 --> 00:18:07.910
i nie mają one już jednak aż takiej rangi,

201
00:18:07.930 --> 00:18:09.890
jak miały te kilkadziesiąt lat temu.

202
00:18:10.350 --> 00:18:12.370
Rozmawiałyśmy jednak i o plakatach,

203
00:18:12.750 --> 00:18:15.090
o obrazach, o ilustracjach również.

204
00:18:15.350 --> 00:18:16.570
Gdzie my możemy ich szukać?

205
00:18:16.630 --> 00:18:18.030
Gdzie możemy się za nimi rozglądać?

206
00:18:18.030 --> 00:18:19.690
Po pierwsze, jeśli chodzi o tą rangę,

207
00:18:19.890 --> 00:18:22.270
to musimy poczekać troszkę czasu

208
00:18:22.270 --> 00:18:25.670
i zobaczyć, co zostanie w historii ilustracji

209
00:18:25.670 --> 00:18:27.330
z tych czasów nam współczesnych.

210
00:18:27.450 --> 00:18:30.090
Bo jednak, kiedy się żyje w jakimś momencie,

211
00:18:30.370 --> 00:18:33.530
bardzo trudno jest jednoznacznie zdefiniować,

212
00:18:33.670 --> 00:18:36.190
czy to już jest sztuką wysoką

213
00:18:36.190 --> 00:18:37.170
i czy to zostanie.

214
00:18:37.390 --> 00:18:38.970
Są oczywiście takie zjawiska,

215
00:18:39.150 --> 00:18:41.950
natomiast to historia troszkę filtruje to,

216
00:18:42.050 --> 00:18:44.450
czy coś zostaje w tej historii sztuki, czy nie.

217
00:18:44.710 --> 00:18:46.950
Natomiast jeśli chodzi o ślady,

218
00:18:46.950 --> 00:18:49.650
to tak, jest aktualnie jeszcze

219
00:18:49.650 --> 00:18:52.770
wystawa plakatów Janusza Stannego

220
00:18:52.770 --> 00:18:55.050
z kolekcji Muzeum Plakatów w Wilanowie.

221
00:18:55.350 --> 00:18:58.310
Ona jest dostępna 24 godziny na dobę,

222
00:18:58.430 --> 00:19:01.190
ponieważ jest na ulicy Koleg Jackiej w Wilanowie.

223
00:19:01.330 --> 00:19:04.170
To jest bardzo duża wystawa zewnętrzna

224
00:19:05.030 --> 00:19:07.290
zorganizowana przez Centrum Kultury Wilanów

225
00:19:07.290 --> 00:19:09.790
we współpracy z Muzeum Plakatu w Wilanowie.

226
00:19:09.930 --> 00:19:10.810
To jest jedno miejsce.

227
00:19:11.110 --> 00:19:13.530
Drugie miejsce, gdzie jeszcze jest

228
00:19:13.530 --> 00:19:14.830
wystawa Janusza Stannego,

229
00:19:14.830 --> 00:19:16.750
to jest Krasnobrodzki Dom Kultury

230
00:19:16.750 --> 00:19:17.830
i tam można zobaczyć

231
00:19:17.830 --> 00:19:20.270
takie szkice malarskie z Roztocza.

232
00:19:20.530 --> 00:19:23.630
Trzecim miejscem, które się za chwilę otworzy,

233
00:19:23.830 --> 00:19:25.870
to jest wystawa Teresy Wilbik

234
00:19:25.870 --> 00:19:27.880
do ilustracji Afanasiewów

235
00:19:28.550 --> 00:19:29.990
do czarodziejskiego młyna.

236
00:19:30.170 --> 00:19:31.750
I ta wystawa z kolei

237
00:19:31.750 --> 00:19:34.770
otworzy się 1 lutego w Gdańsku.

238
00:19:34.950 --> 00:19:37.410
Także gdzieś ta twórczość cały czas,

239
00:19:37.570 --> 00:19:40.210
jeśli chodzi o wystawy, jest.

240
00:19:40.210 --> 00:19:42.810
Jest też planowana duża wystawa zbiorowa,

241
00:19:42.890 --> 00:19:44.750
ale to na razie nie będę o tym mówić.

242
00:19:44.990 --> 00:19:47.870
Natomiast też można szukać śladów

243
00:19:47.870 --> 00:19:49.770
w przedrukowywanych książkach.

244
00:19:50.270 --> 00:19:53.550
Jedną z książek, która jest cały czas dostępna na rynku,

245
00:19:53.570 --> 00:19:55.390
to jest książka o malarzu Rudymiak Cegła

246
00:19:55.390 --> 00:19:56.730
Janusza Stannego.

247
00:19:57.270 --> 00:19:59.370
Druga książka to jest książka

248
00:19:59.370 --> 00:20:00.810
autorstwa Wandy Chotomskiej,

249
00:20:00.890 --> 00:20:01.810
tekst Wandy Chotomskiej,

250
00:20:01.850 --> 00:20:03.730
oczywiście z ilustracjami Teresy Wilbik,

251
00:20:04.230 --> 00:20:06.450
wydana przez wydawnictwo Literatura

252
00:20:06.450 --> 00:20:08.510
i też wznawiana zawsze przed świętami,

253
00:20:09.050 --> 00:20:10.990
ponieważ to są jasełka i kolędy.

254
00:20:11.310 --> 00:20:13.050
Są też dwie książki,

255
00:20:13.390 --> 00:20:14.950
jedna plakaty i okładki,

256
00:20:15.110 --> 00:20:17.910
druga plakaty wydane przez wydawnictwo Bosch.

257
00:20:18.510 --> 00:20:20.510
No i przede wszystkim jest moja książka,

258
00:20:20.650 --> 00:20:22.130
gdzie są i reprodukcje,

259
00:20:22.270 --> 00:20:25.690
i bardzo dużo faktów, ciekawostek i anegdot.

260
00:20:26.210 --> 00:20:28.090
Myślę, że to jest najbliższe spotkanie

261
00:20:28.090 --> 00:20:30.470
z tymi bohaterami, o których rozmawiamy,

262
00:20:30.570 --> 00:20:33.410
bo jest w tej książce też bardzo dużo cytatów,

263
00:20:33.410 --> 00:20:36.490
zarówno cytatów taty, jak i cytatów mamy

264
00:20:36.490 --> 00:20:39.970
i ja zresztą chciałam maksymalnie im

265
00:20:39.970 --> 00:20:41.470
oddać głos w tej książce,

266
00:20:41.590 --> 00:20:44.110
bo uważam, że tu, gdzie można się,

267
00:20:44.270 --> 00:20:46.350
że tak powiem, posiłkować rozmową

268
00:20:46.350 --> 00:20:48.630
czy jakimiś opiniami bezpośrednio osób,

269
00:20:48.690 --> 00:20:49.530
o których się pisze,

270
00:20:49.670 --> 00:20:51.750
to wtedy najbardziej można jej,

271
00:20:51.990 --> 00:20:53.750
te osoby po prostu najlepiej poznać,

272
00:20:53.830 --> 00:20:56.650
bo zarówno poznaje się i sposób myślenia

273
00:20:56.650 --> 00:20:57.730
i sposób mówienia.

274
00:20:57.870 --> 00:21:00.250
A książka, o której rozmawiałyśmy,

275
00:21:00.410 --> 00:21:02.470
nosi tytuł Teresa Wilbik i Janusz Stanny

276
00:21:02.470 --> 00:21:03.810
w Królestwie Ilustracji.

277
00:21:03.990 --> 00:21:05.770
Ta monumentalna publikacja

278
00:21:06.110 --> 00:21:08.030
jest dziełem córki artystów

279
00:21:08.030 --> 00:21:09.830
pani profesor Katarzyny Stanny,

280
00:21:10.410 --> 00:21:11.870
profesor Akademii Sztuk Pięknych

281
00:21:11.870 --> 00:21:13.870
w Warszawie, ilustratorki

282
00:21:13.870 --> 00:21:16.350
związanej ze Stowarzyszeniem Autorów ZAIK

283
00:21:16.350 --> 00:21:17.630
z Polską Akademią Nauk,

284
00:21:17.750 --> 00:21:20.230
współpracującą także z Ministerstwem Kultury

285
00:21:20.230 --> 00:21:21.850
i Dziedzictwa Narodowego.

286
00:21:22.010 --> 00:21:23.610
Bardzo pani dziękuję za to spotkanie

287
00:21:23.610 --> 00:21:26.090
no i za książkę, dzięki której nasi czytelnicy,

288
00:21:26.150 --> 00:21:27.970
ale także ja, mamy okazję

289
00:21:27.970 --> 00:21:29.970
twórczość pani rodziców lepiej poznać.

290
00:21:29.970 --> 00:21:32.650
Dziękuję bardzo i życzę miłej lektury

291
00:21:32.650 --> 00:21:34.610
na długie jesienne wieczory i zimowe.