WEBVTT

1
00:00:01.390 --> 00:00:05.090
Audycje kulturalne. W dobrym tonie.

2
00:00:05.410 --> 00:00:12.490
To są audycje kulturalne, podcast Narodowego Centrum Kultury przy mikrofonie Aleksandra Galant.

3
00:00:12.630 --> 00:00:15.690
Podczas dzisiejszego spotkania trochę cofniemy się w czasie.

4
00:00:15.850 --> 00:00:21.190
W taki sposób wydaje mi się bardzo ciekawy, dlatego że ta przeszłość będzie przetykała się w teraźniejszości,

5
00:00:21.270 --> 00:00:27.190
a myślę, że taki zabieg umożliwiają zdjęcia, umożliwia robienie, ale także obserwowanie fotografii.

6
00:00:27.190 --> 00:00:34.910
Doszukiwanie się w niej detali, odkrywanie nowych znaczeń, sensów, a także poszukiwanie artystów, którzy zniknęli,

7
00:00:35.070 --> 00:00:40.430
którzy zostali zapomnieni celowo lub niechcący i przypominanie tego, co po sobie zostawili.

8
00:00:40.570 --> 00:00:45.770
I wydaje mi się po obejrzeniu wystawy w Domu Spotkań z Historią w Warszawie przy ulicy Karowej,

9
00:00:45.930 --> 00:00:49.550
że właśnie takim artystą, fotografem jest Romuald Broniarek.

10
00:00:49.610 --> 00:00:52.630
To właśnie jemu poświęcona jest wystawa przy okazji.

11
00:00:52.630 --> 00:00:57.210
Nieznane fotografie Romualda Broniarka, można ją tam oglądać do połowy marca,

12
00:00:57.450 --> 00:01:01.530
a zaproszenie do dzisiejszego spotkania przyjęli kuratorzy tej ekspozycji,

13
00:01:01.610 --> 00:01:05.310
czyli pani Katarzyna Broniarek-Niemczycka i Filip Nidental.

14
00:01:05.470 --> 00:01:08.250
Bardzo miło mi jest Państwa powitać w audycjach kulturalnych.

15
00:01:08.410 --> 00:01:08.890
Dzień dobry.

16
00:01:08.950 --> 00:01:10.010
Dzień dobry, nam też miło.

17
00:01:10.090 --> 00:01:14.010
Na początek chciałam zapytać, oczywiście czując pewną niezręczność,

18
00:01:14.030 --> 00:01:16.110
już chociażby po nazwisku zadając to pytanie,

19
00:01:16.330 --> 00:01:19.530
ale mimo wszystko chciałam zapytać, co sprawiło, że akurat w tym momencie,

20
00:01:19.770 --> 00:01:22.210
teraz tę wystawę na Karowej możemy oglądać.

21
00:01:22.210 --> 00:01:24.910
Ja nazwisko dzielę z Romualdem, więc tam było całe życie.

22
00:01:25.050 --> 00:01:26.430
To był mój wujek, brat, mojego dziadka.

23
00:01:26.630 --> 00:01:28.130
Ja te zdjęcia znałam całe życie.

24
00:01:28.330 --> 00:01:30.270
Właśnie tę niezręczność miałam na myśli.

25
00:01:30.390 --> 00:01:34.550
Od śmierci wujka od 2013 roku ja bardzo intensywnie myślałam o tym,

26
00:01:34.630 --> 00:01:36.230
żeby coś z tymi zdjęciami zrobić.

27
00:01:36.530 --> 00:01:38.430
Nigdy nie miał wystawy indywidualnej,

28
00:01:38.610 --> 00:01:42.010
był na kilku wystawach grupowych, w tym wspaniałej w Zachęcie.

29
00:01:42.510 --> 00:01:46.190
A potem pojawiła się okładka w ogóle i zaczęliśmy o tym my rozmawiać.

30
00:01:46.190 --> 00:01:51.910
Tak, ja wtedy pracowałem w ogół i wciąż twierdzę, że nasz pomysł na okładkę,

31
00:01:52.450 --> 00:01:56.630
czyli dwie modelki na tle Pał Skultury, nie wziął się ze zdjęcia pana Romualda,

32
00:01:56.710 --> 00:02:01.510
bo tego zdjęcia nie znałem wtedy, nie wiedziałem nawet do panu Romualdzie Broniarku,

33
00:02:01.670 --> 00:02:06.030
ale nie pracowałem sam, więc możliwe, że ktoś tam kiedyś widział to zdjęcie

34
00:02:06.030 --> 00:02:09.250
i coś zapamiętał i coś go zainspirowało albo ją.

35
00:02:09.250 --> 00:02:13.250
W każdym razie okładka wyszła na początku 2018 roku.

36
00:02:13.550 --> 00:02:16.990
Dużo się o niej mówiło, porównywało się ją też właśnie do tego zdjęcia.

37
00:02:17.190 --> 00:02:20.230
Ja zacząłem się interesować panem Romualdem Broniarkiem,

38
00:02:20.270 --> 00:02:23.010
kim był ten fotograf, którego do tej pory nie znałem.

39
00:02:23.150 --> 00:02:27.810
A potem jakiś czas później dopiero skojarzyłem, że Kasia Broniarek,

40
00:02:27.870 --> 00:02:32.170
z którą się znam od dawna, może mieć coś wspólnego z panem Romualdem Broniarkiem

41
00:02:32.170 --> 00:02:38.090
i przy okazji urodzin, zresztą to równo, ile? Cztery lata temu?

42
00:02:38.150 --> 00:02:38.310
Tak.

43
00:02:38.730 --> 00:02:41.610
Dokładnie, w grudniu zaczęliśmy rozmawiać przypadkowo,

44
00:02:42.210 --> 00:02:46.070
spotkawszy się na jakichś urodzinach znajomej o tym,

45
00:02:46.210 --> 00:02:48.290
że warto byłoby kiedyś wydać taki album.

46
00:02:48.530 --> 00:02:51.290
Potem zaczęliśmy o tym poważnie rozmawiać,

47
00:02:51.410 --> 00:02:54.310
a potem zainteresowało się tym pomysłem DSH,

48
00:02:54.450 --> 00:02:58.090
dom spotkań z historią i po krótkim czasie zaproponowali,

49
00:02:58.190 --> 00:02:59.730
że ten album wydadzą razem.

50
00:02:59.730 --> 00:03:02.310
A skoro już wydajemy razem album ze zdjęciami,

51
00:03:02.430 --> 00:03:04.410
to może można by zrobić też wystawę.

52
00:03:04.530 --> 00:03:07.910
Zanim zapytam o wystawę i album, który jej towarzyszy,

53
00:03:08.030 --> 00:03:10.910
no bo te dwa wydarzenia są osią naszego dzisiejszego spotkania,

54
00:03:10.990 --> 00:03:13.710
chciałabym się jeszcze zatrzymać przy okładce Vogue'a.

55
00:03:13.990 --> 00:03:15.810
Zainteresowało mnie to, co pan powiedział o tym,

56
00:03:15.870 --> 00:03:19.030
że nie znając fotografii można stworzyć coś,

57
00:03:19.170 --> 00:03:20.730
co tak bardzo do niej nawiązuje.

58
00:03:20.730 --> 00:03:23.310
Oczywiście z innej perspektywy, w innych czasach,

59
00:03:23.450 --> 00:03:27.330
w innych okolicznościach, też już być może w trochę innej estetyce,

60
00:03:27.410 --> 00:03:28.890
bo jednak minęło kilkadziesiąt lat.

61
00:03:28.890 --> 00:03:32.270
Dla mnie to jest fascynujące, kiedy myślę w ten sposób o fotografii.

62
00:03:32.470 --> 00:03:34.830
Ja byłem wtedy redaktorem naczelnym Vogue'a

63
00:03:34.830 --> 00:03:38.330
i zależało mi bardzo, żeby okładka pierwszego polskiego Vogue'a,

64
00:03:38.430 --> 00:03:40.770
pierwszego numeru, żeby od razu kojarzyła się z Polską.

65
00:03:41.010 --> 00:03:44.490
Myśleliśmy o różnych takich znanych nam miejsca,

66
00:03:45.030 --> 00:03:48.630
które każdemu Polakowi skojarzą się z naszym krajem.

67
00:03:48.750 --> 00:03:52.210
A że wychowałem się, urodziłem i wychowałem się w Warszawie,

68
00:03:52.330 --> 00:03:55.330
dla mnie symbolem Warszawy nie jest niestety syrenka,

69
00:03:55.330 --> 00:03:59.010
tylko do Pałac Kultury i też z punktu widzenia graficznego.

70
00:03:59.010 --> 00:04:03.770
Dobrze wygląda na zdjęciach, więc dosyć szybko zdecydowałem,

71
00:04:03.830 --> 00:04:07.670
że takim polskim punktem, polskim akcentem powinien być Pałac Kultury.

72
00:04:07.790 --> 00:04:11.070
A do tego, że na tej pierwszej okładce powinny się pojawić

73
00:04:11.070 --> 00:04:14.150
dwie najlepsze, najsłynniejsze polskie modelki,

74
00:04:14.690 --> 00:04:15.890
Małgosia Bela i Ania Rubik.

75
00:04:16.010 --> 00:04:18.650
Więc tu już mieliśmy dwa z tych trzech elementów,

76
00:04:18.770 --> 00:04:23.310
a potem ktoś zaproponował, że mamy te modelki w czerni,

77
00:04:23.310 --> 00:04:27.310
to może jeszcze czarna wołga, wołga, wołg, taka trochę gra słów.

78
00:04:27.570 --> 00:04:30.990
I tak przedstawiliśmy tę koncepcję fotografowi Jorgenowi Tellerowi,

79
00:04:31.190 --> 00:04:33.810
który zgodził się z góry zrobić okładkę,

80
00:04:34.010 --> 00:04:36.410
ale koncepcję pozostawił nam, redakcji.

81
00:04:36.670 --> 00:04:38.130
Ten pomysł mu się bardzo spodobał,

82
00:04:38.170 --> 00:04:41.030
ale w żadnym momencie to zdjęcie nie przewinęło się.

83
00:04:41.230 --> 00:04:43.110
Ani on go nie widział, ani ja go nie widziałem.

84
00:04:43.490 --> 00:04:45.710
Tak jak mówię, nie pracowałem w próżni,

85
00:04:45.710 --> 00:04:47.650
myślę, że ktoś w redakcji mógł je znać,

86
00:04:48.170 --> 00:04:50.670
ale ja je zobaczyłem dopiero po tym, jak wyszła ta okładka.

87
00:04:50.670 --> 00:04:53.210
Zdjęcie, o którym mówimy, również wydaje mi się,

88
00:04:53.290 --> 00:04:56.070
że dla twórcześci Romualda Broniarka jest unikatowe.

89
00:04:56.230 --> 00:04:59.410
Ja oczywiście nie jestem ekspertką i badaczką jego prac,

90
00:04:59.510 --> 00:05:02.170
ale to jest taka fotografia typowo portretowa.

91
00:05:02.270 --> 00:05:04.570
Zdjęcie w jakiś sposób pozowane,

92
00:05:04.770 --> 00:05:08.270
natomiast on przecież zasłynął ze swojej pracy jako fotoreporter.

93
00:05:08.470 --> 00:05:09.610
On trochę takich zdjęć robił.

94
00:05:09.710 --> 00:05:12.490
Też jak przygotowaliśmy wystawę, to było trochę takich sesji.

95
00:05:12.770 --> 00:05:16.590
Też przyglądaliśmy roczniki tygodnika Przyjaźń.

96
00:05:16.710 --> 00:05:19.930
Z Panią Jadwigą Smoczyńską to była cała sesja i nie tylko ta.

97
00:05:19.930 --> 00:05:22.470
Też były sesje z nią takie okolicznościowe

98
00:05:22.470 --> 00:05:24.330
dla tygodnika Przyjaźń, na przykład Pani Jadwiga

99
00:05:24.330 --> 00:05:26.170
i kurczaczki na Wielkanoc.

100
00:05:26.350 --> 00:05:28.710
Więc trochę takich historii też robił

101
00:05:28.710 --> 00:05:31.570
i nawet, już nawet nie z naszego researchu,

102
00:05:31.590 --> 00:05:32.870
ale z wywiadu z Panią Jadwigą,

103
00:05:32.970 --> 00:05:34.030
z którą to, już nie pamiętam,

104
00:05:34.130 --> 00:05:37.190
które medium zrobiło wywiad właśnie po okazaniu się tej okładki

105
00:05:37.190 --> 00:05:38.930
i cała ta dyskusja wtedy się rozpoczęła.

106
00:05:39.670 --> 00:05:42.170
No i Pani Jadwiga mówi, że sporo takich sesji robili

107
00:05:42.170 --> 00:05:43.830
i że w ogóle dużo razem pracowali.

108
00:05:43.830 --> 00:05:48.210
A ta Wołga, która pojawiła się na zdjęciu w Przyjaźni

109
00:05:48.210 --> 00:05:49.390
i w sumie też na okładce,

110
00:05:49.450 --> 00:05:52.190
chociaż to zdjęcie słynne, porównywane do okładki Wołga

111
00:05:52.190 --> 00:05:54.390
nie było zdjęciem okładkowym w Przyjaźni,

112
00:05:54.570 --> 00:05:55.850
nawet nie ukazało się w Przyjaźni.

113
00:05:55.930 --> 00:05:57.970
Było zdjęciem zrobionym przy okazji tej sesji,

114
00:05:58.090 --> 00:06:00.870
ale w numerze to był jeden z numerów kwietniowych

115
00:06:00.870 --> 00:06:02.710
w 1960 roku.

116
00:06:03.130 --> 00:06:04.710
Mówię, że jeden, bo to był tygodnik,

117
00:06:04.810 --> 00:06:06.370
więc tych okładek było na ogół cztery.

118
00:06:06.510 --> 00:06:07.770
W środku nie było tego zdjęcia,

119
00:06:07.850 --> 00:06:09.050
były inne zdjęcia z tej sesji,

120
00:06:09.170 --> 00:06:10.570
okładka była innym zdjęciem.

121
00:06:10.570 --> 00:06:13.610
A Wołga, która się pojawia w tej sesji,

122
00:06:13.790 --> 00:06:15.570
Pani Jadwiga opowiedziała kiedyś w wywiadzie,

123
00:06:15.670 --> 00:06:17.230
że bardzo jej zaimponowało,

124
00:06:17.290 --> 00:06:19.510
że Pan Broniarek jeździł takim samochodem.

125
00:06:20.050 --> 00:06:21.830
A Kasia nam zdradziła,

126
00:06:21.890 --> 00:06:23.150
że to nie był jego samochód,

127
00:06:23.150 --> 00:06:24.290
tylko samochód redakcyjny,

128
00:06:24.710 --> 00:06:25.810
któremu czasem wypożyczono.

129
00:06:25.950 --> 00:06:28.190
Już kilkukrotnie pojawiło się hasło

130
00:06:28.190 --> 00:06:29.050
Przyjaźń.

131
00:06:29.330 --> 00:06:31.050
To jest nazwa tygodnika,

132
00:06:31.230 --> 00:06:32.930
o którym nie da się nie mówić,

133
00:06:32.970 --> 00:06:34.990
opowiadając o twórczości Romualda Broniarka,

134
00:06:35.110 --> 00:06:36.670
zwłaszcza w kontekście wystawy,

135
00:06:36.750 --> 00:06:38.190
którą Państwo przygotowali w domu,

136
00:06:38.350 --> 00:06:39.490
spotkanie z historią.

137
00:06:39.490 --> 00:06:41.150
Przyjaźń to było wydawnictwo

138
00:06:41.150 --> 00:06:43.190
Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej.

139
00:06:43.310 --> 00:06:45.470
I tu chyba wchodzimy w te rejestry,

140
00:06:45.630 --> 00:06:47.190
które są odpowiedzią na pytanie,

141
00:06:47.250 --> 00:06:49.330
dlaczego twórczość Romualda Broniarka

142
00:06:49.330 --> 00:06:51.310
przez wiele lat pozostawała w cieniu.

143
00:06:51.390 --> 00:06:52.810
Dlaczego ona była zapomniana?

144
00:06:52.910 --> 00:06:54.170
No nazwijmy to wprost.

145
00:06:54.350 --> 00:06:55.690
No chyba ze względu na to

146
00:06:55.690 --> 00:06:57.050
propagandowe skojarzenie.

147
00:06:57.170 --> 00:06:58.590
No ja nie bez powodu powiedziałam,

148
00:06:58.670 --> 00:07:00.450
że ta Przyjaźń była narzędziem

149
00:07:00.450 --> 00:07:01.530
w rękach Towarzystwa,

150
00:07:01.690 --> 00:07:02.450
które je wydawało.

151
00:07:02.450 --> 00:07:02.970
Tak, tak.

152
00:07:03.130 --> 00:07:05.190
I tutaj, mimo że całe życie

153
00:07:05.190 --> 00:07:05.890
wiedziałam o tym,

154
00:07:05.970 --> 00:07:07.610
że pracował Pujek w Przyjaźni,

155
00:07:08.430 --> 00:07:08.810
wydawało mi się,

156
00:07:08.890 --> 00:07:09.730
że znam ten magazyn,

157
00:07:09.830 --> 00:07:10.770
to jak z Filipem

158
00:07:10.770 --> 00:07:12.030
w ramach takiego researchu,

159
00:07:12.130 --> 00:07:12.670
przygotowywania się,

160
00:07:12.730 --> 00:07:13.910
poszliśmy do Biblioteki Narodowej

161
00:07:13.910 --> 00:07:15.190
i zrobić taką dobrą,

162
00:07:15.290 --> 00:07:16.310
porządną kwerendę,

163
00:07:16.470 --> 00:07:18.810
to najpierw to jest trochę zabawne,

164
00:07:19.010 --> 00:07:20.410
ale naprawdę po pół godziny

165
00:07:20.410 --> 00:07:21.450
jest to wstrząsające,

166
00:07:22.910 --> 00:07:23.830
jak toporna,

167
00:07:24.090 --> 00:07:24.640
to była propaganda,

168
00:07:25.290 --> 00:07:26.650
toporna w sensie bezwstydna,

169
00:07:26.970 --> 00:07:27.390
absolutnie.

170
00:07:27.590 --> 00:07:29.450
To powiedzmy sobie zupełnie jasno,

171
00:07:29.550 --> 00:07:30.530
czym był ten tygodnik.

172
00:07:30.530 --> 00:07:32.070
Ale jak się dowiedzieliśmy

173
00:07:32.070 --> 00:07:32.590
z wywiadu,

174
00:07:32.670 --> 00:07:33.590
który opublikowaliśmy

175
00:07:33.590 --> 00:07:35.210
w albumie rozmowy,

176
00:07:35.470 --> 00:07:36.470
którą przeprowadził

177
00:07:36.470 --> 00:07:37.570
Łukasz Modelski

178
00:07:37.570 --> 00:07:38.690
z panem Romualdem

179
00:07:38.690 --> 00:07:39.950
tuż, dosłownie tuż

180
00:07:39.950 --> 00:07:40.810
przed jego śmiercią

181
00:07:40.810 --> 00:07:42.430
i w tej rozmowie

182
00:07:42.430 --> 00:07:43.810
mówi, że on

183
00:07:43.810 --> 00:07:45.150
niczego nie żałuje,

184
00:07:45.530 --> 00:07:46.570
zdaje sobie sprawę,

185
00:07:46.570 --> 00:07:47.570
gdzie pracował,

186
00:07:47.730 --> 00:07:49.770
że może nie będzie zapamiętany

187
00:07:49.770 --> 00:07:50.530
tak jak może my,

188
00:07:50.590 --> 00:07:51.590
byśmy sobie tego teraz

189
00:07:51.590 --> 00:07:52.910
życzyli albo wyobrażali.

190
00:07:53.090 --> 00:07:53.850
W każdym razie,

191
00:07:53.910 --> 00:07:55.470
że ma świadomość tego,

192
00:07:55.690 --> 00:07:56.790
dla jakiego pisma pracował,

193
00:07:56.950 --> 00:07:58.010
chciał być fotografem,

194
00:07:58.330 --> 00:07:58.710
to pismo,

195
00:07:58.890 --> 00:07:59.370
ten tytuł,

196
00:07:59.370 --> 00:08:00.290
ta redakcja dała mu

197
00:08:00.290 --> 00:08:01.570
tą szansę,

198
00:08:02.110 --> 00:08:02.710
przemyślenia miał,

199
00:08:03.050 --> 00:08:04.010
uczucia miał mieszane,

200
00:08:04.490 --> 00:08:05.430
ale to była redakcja,

201
00:08:05.450 --> 00:08:06.250
w której pracował.

202
00:08:06.390 --> 00:08:07.270
Nie wstydzi się tego

203
00:08:07.270 --> 00:08:08.270
i jak on to powiedział,

204
00:08:08.290 --> 00:08:09.430
na samym końcu to zdanie,

205
00:08:09.550 --> 00:08:10.490
że to, co...

206
00:08:10.870 --> 00:08:11.910
Robiłem to, co robiłem,

207
00:08:11.970 --> 00:08:12.650
a co czułem,

208
00:08:12.710 --> 00:08:13.310
to moja sprawa.

209
00:08:13.450 --> 00:08:13.770
Dokładnie,

210
00:08:13.870 --> 00:08:14.370
a co czułem,

211
00:08:14.390 --> 00:08:15.110
to moja sprawa.

212
00:08:15.230 --> 00:08:15.770
Nie chciałabym,

213
00:08:15.790 --> 00:08:16.750
żeby to brzmiało

214
00:08:16.750 --> 00:08:17.390
jak wkładanie

215
00:08:17.390 --> 00:08:18.270
kija w mrowisko,

216
00:08:18.330 --> 00:08:19.250
bo absolutnie nie jest to

217
00:08:19.250 --> 00:08:19.970
moją intencją.

218
00:08:20.050 --> 00:08:20.810
To jest raczej myśl,

219
00:08:20.870 --> 00:08:22.010
która we mnie się pojawiła,

220
00:08:22.090 --> 00:08:23.250
kiedy ja oglądałam zdjęcia

221
00:08:23.250 --> 00:08:24.290
Romualda Bruniarka.

222
00:08:24.290 --> 00:08:24.790
Wydaje mi się,

223
00:08:24.850 --> 00:08:25.510
że to pytanie

224
00:08:25.510 --> 00:08:26.410
było wielokrotnie

225
00:08:26.410 --> 00:08:27.750
zadawane przy okazji

226
00:08:27.750 --> 00:08:28.730
różnych sztuk,

227
00:08:28.890 --> 00:08:29.810
różnych twórców

228
00:08:29.810 --> 00:08:30.890
i różnych sytuacji

229
00:08:30.890 --> 00:08:31.450
politycznych,

230
00:08:31.650 --> 00:08:32.110
historycznych,

231
00:08:32.190 --> 00:08:32.750
czy społecznych.

232
00:08:32.950 --> 00:08:33.350
Mianowicie,

233
00:08:33.550 --> 00:08:34.890
czy okoliczności,

234
00:08:34.910 --> 00:08:36.310
w jakich powstają zdjęcia,

235
00:08:36.370 --> 00:08:37.430
czy zleceniodawca

236
00:08:37.430 --> 00:08:38.210
tych zdjęć

237
00:08:38.210 --> 00:08:39.310
może mieć wpływ

238
00:08:39.310 --> 00:08:39.950
na nasz odbiór

239
00:08:39.950 --> 00:08:40.690
tych fotografii,

240
00:08:40.750 --> 00:08:41.110
to znaczy,

241
00:08:41.150 --> 00:08:41.910
czy świadomość,

242
00:08:42.010 --> 00:08:42.890
że one były publikowane

243
00:08:42.890 --> 00:08:43.550
w przyjaźni,

244
00:08:43.590 --> 00:08:44.670
sprawia, że my nie możemy

245
00:08:44.670 --> 00:08:45.710
rozmawiać o ich wartości

246
00:08:45.710 --> 00:08:46.410
artystycznej,

247
00:08:46.430 --> 00:08:47.670
bo tak naprawdę wydaje mi się,

248
00:08:47.750 --> 00:08:48.990
że o tym jest ta wystawa,

249
00:08:49.130 --> 00:08:50.570
że te zdjęcia mają w sobie

250
00:08:50.570 --> 00:08:52.050
coś, co nas zatrzymuje.

251
00:08:54.290 --> 00:08:55.110
Były publikowane

252
00:08:55.110 --> 00:08:55.990
w narzędziu takiej

253
00:08:55.990 --> 00:08:57.270
tępej propagandy.

254
00:08:57.370 --> 00:08:58.550
Zdjęcia na naszej wystawie,

255
00:08:58.770 --> 00:08:59.730
zarówno tam znajdziemy

256
00:08:59.730 --> 00:09:00.530
zdjęcia, które były

257
00:09:00.530 --> 00:09:01.330
publikowane,

258
00:09:01.430 --> 00:09:02.470
lub mogły być opublikowane,

259
00:09:02.550 --> 00:09:03.090
lub były czyściowe

260
00:09:03.090 --> 00:09:03.830
w jakiejś większej sesji,

261
00:09:03.910 --> 00:09:04.890
ale grotych zdjęć

262
00:09:04.890 --> 00:09:05.890
nie było publikowanych.

263
00:09:05.930 --> 00:09:06.550
To były takie zdjęcia,

264
00:09:06.550 --> 00:09:07.810
stąd nazwa przy okazji.

265
00:09:07.930 --> 00:09:08.930
Co do odbioru,

266
00:09:09.230 --> 00:09:11.030
ja mam osobiście

267
00:09:11.030 --> 00:09:11.730
takie poczucie,

268
00:09:11.790 --> 00:09:13.390
że prawdy historycznej,

269
00:09:13.610 --> 00:09:14.010
broń Boże,

270
00:09:14.030 --> 00:09:15.510
byśmy nie chcieli tu zakłamywać

271
00:09:15.510 --> 00:09:16.470
i mamy poczucie,

272
00:09:16.530 --> 00:09:17.410
że tego nie robimy.

273
00:09:17.650 --> 00:09:18.270
Dam pani przykład.

274
00:09:18.430 --> 00:09:19.230
Jedna z naszych ulubionych

275
00:09:19.230 --> 00:09:20.330
zdjęć z Targów Poznańskich

276
00:09:20.330 --> 00:09:21.690
z 1956 roku.

277
00:09:21.970 --> 00:09:23.190
Bardzo charakterystyczne,

278
00:09:23.190 --> 00:09:24.030
zapraszam na wystawę,

279
00:09:24.090 --> 00:09:25.250
na pewno państwo znajdziecie.

280
00:09:25.790 --> 00:09:26.730
Tajemniczy człowiek

281
00:09:26.730 --> 00:09:27.430
z teczką,

282
00:09:27.630 --> 00:09:28.790
ktoś tam ogląda łódkę,

283
00:09:29.450 --> 00:09:30.030
mały chłopiec.

284
00:09:30.150 --> 00:09:30.610
Generalnie wygląda,

285
00:09:30.710 --> 00:09:31.410
to mógł być plakat

286
00:09:31.410 --> 00:09:32.430
jakiejś czeskiej komedii,

287
00:09:32.570 --> 00:09:33.470
reklamujący film.

288
00:09:33.770 --> 00:09:34.230
No ale,

289
00:09:34.450 --> 00:09:35.610
to był dokładnie moment,

290
00:09:35.830 --> 00:09:36.350
kiedy zaczęły się

291
00:09:36.350 --> 00:09:37.330
wydarzenia poznańskie,

292
00:09:37.410 --> 00:09:38.130
które się zaczęły właśnie

293
00:09:38.130 --> 00:09:38.870
na tych targach.

294
00:09:38.970 --> 00:09:39.850
I w wywiadzie,

295
00:09:39.930 --> 00:09:40.970
Romuald o tym mówi,

296
00:09:41.250 --> 00:09:41.910
my też,

297
00:09:42.030 --> 00:09:43.510
jak oprowadzamy po wystawie,

298
00:09:43.650 --> 00:09:44.970
też nadajemy ten kontekst.

299
00:09:45.110 --> 00:09:46.790
Oczywiście zdjęcie świetne,

300
00:09:46.990 --> 00:09:48.090
ale od tego nie uciekniemy.

301
00:09:48.090 --> 00:09:49.190
Za to inne zdjęcia,

302
00:09:49.270 --> 00:09:50.390
wiele innych zdjęć

303
00:09:50.390 --> 00:09:51.610
zupełnie funkcjonuje

304
00:09:51.610 --> 00:09:52.210
w innej trochę,

305
00:09:52.390 --> 00:09:52.650
nie chcę powiedzieć

306
00:09:52.650 --> 00:09:53.610
w innej rzeczywistości,

307
00:09:53.630 --> 00:09:54.690
ale to nie były zdjęcia

308
00:09:54.690 --> 00:09:55.730
robione w sensu stricte

309
00:09:55.730 --> 00:09:56.430
do przyjaźni.

310
00:09:56.730 --> 00:09:58.070
Pan Romuald mówi o tym

311
00:09:58.070 --> 00:09:59.010
w tej rozmowie,

312
00:09:59.210 --> 00:10:00.370
o tym, co się wydarzyło

313
00:10:00.370 --> 00:10:01.350
właśnie na tych targach

314
00:10:01.350 --> 00:10:02.050
i przyznaje,

315
00:10:02.110 --> 00:10:03.870
że akurat z tego

316
00:10:03.870 --> 00:10:05.710
nie miał wcale ochoty

317
00:10:05.710 --> 00:10:06.970
ani zamiaru robić zdjęć,

318
00:10:07.010 --> 00:10:08.570
że on z góry wiedział,

319
00:10:08.630 --> 00:10:10.170
że przyjaźń tego nie opublikuje,

320
00:10:10.210 --> 00:10:11.790
więc nawet tych zdjęć nie robił.

321
00:10:11.890 --> 00:10:12.830
To był 1956 rok,

322
00:10:12.850 --> 00:10:14.010
on był wtedy młodym

323
00:10:14.010 --> 00:10:14.730
fotoreporterem

324
00:10:14.730 --> 00:10:16.110
i on mówi tam wręcz coś takiego,

325
00:10:16.130 --> 00:10:17.430
że on się bał po prostu,

326
00:10:17.430 --> 00:10:17.990
to, że on chciał szybko

327
00:10:17.990 --> 00:10:18.530
wrócić do domu.

328
00:10:24.660 --> 00:10:26.160
Przedziła Pani moje pytanie

329
00:10:26.160 --> 00:10:27.340
dotyczące tytułu tego

330
00:10:27.340 --> 00:10:28.020
przy okazji.

331
00:10:28.100 --> 00:10:30.000
Zdjęć, które on robił

332
00:10:30.000 --> 00:10:30.980
trochę obok tych,

333
00:10:31.120 --> 00:10:32.080
na które miał zlecenie,

334
00:10:32.200 --> 00:10:33.220
które miał przygotować,

335
00:10:33.320 --> 00:10:34.400
czyli jednak to oko

336
00:10:34.400 --> 00:10:35.340
fotoreportera

337
00:10:35.340 --> 00:10:36.660
uciekało gdzieś w bok,

338
00:10:36.800 --> 00:10:38.040
szukało czegoś innego

339
00:10:38.040 --> 00:10:39.740
i czym to coś innego było

340
00:10:39.740 --> 00:10:41.000
na tych jego zdjęciach?

341
00:10:41.080 --> 00:10:41.540
Ja go w ogóle

342
00:10:41.540 --> 00:10:42.600
bez aparatu nie pamiętam

343
00:10:42.600 --> 00:10:43.040
praktycznie,

344
00:10:43.100 --> 00:10:44.600
aparat miał zawsze ze sobą.

345
00:10:44.780 --> 00:10:46.160
Miał bardzo specyficzne,

346
00:10:46.260 --> 00:10:46.940
takie trochę czarne

347
00:10:46.940 --> 00:10:47.860
poczucie humoru.

348
00:10:48.060 --> 00:10:48.940
Czasem na tych zdjęciach

349
00:10:48.940 --> 00:10:49.480
ja to widzę.

350
00:10:49.480 --> 00:10:50.880
Na przykład jest dużo zdjęć

351
00:10:50.880 --> 00:10:52.580
osób publiczności

352
00:10:52.580 --> 00:10:53.480
oglądającej coś.

353
00:10:53.700 --> 00:10:55.120
Więc nie widzimy tego czegoś,

354
00:10:55.180 --> 00:10:55.520
w cudzysłowie.

355
00:10:55.620 --> 00:10:56.640
Jest to pewnie jakaś parada,

356
00:10:56.760 --> 00:10:57.340
jakiś pochód.

357
00:10:57.540 --> 00:10:58.700
Zdjęcie publiczności.

358
00:10:58.840 --> 00:11:00.040
Coś, co kompozycyjnie mu się

359
00:11:00.040 --> 00:11:00.780
wydawał ładne,

360
00:11:00.880 --> 00:11:02.240
ale też miał kilka takich

361
00:11:02.240 --> 00:11:02.920
swoich,

362
00:11:02.980 --> 00:11:04.240
no stałych motywów,

363
00:11:04.340 --> 00:11:04.940
które ja po prostu

364
00:11:04.940 --> 00:11:06.300
jestem w stanie się założyć,

365
00:11:06.340 --> 00:11:07.320
że gdybyśmy w tym archiwum

366
00:11:07.320 --> 00:11:08.140
byśmy znaleźli jeszcze

367
00:11:08.140 --> 00:11:09.300
tysiące tego typu zdjęć.

368
00:11:09.460 --> 00:11:09.700
Dzieci.

369
00:11:10.020 --> 00:11:11.200
Dzieci go wzruszały.

370
00:11:11.340 --> 00:11:11.920
Myślę, że właściwie

371
00:11:11.920 --> 00:11:12.780
wszystkie zdjęcia,

372
00:11:12.840 --> 00:11:13.840
albo przynajmniej większość zdjęć

373
00:11:13.840 --> 00:11:14.300
z dzieci,

374
00:11:14.420 --> 00:11:15.400
które są na wystawie,

375
00:11:15.400 --> 00:11:16.980
raczej by się nie okłazały

376
00:11:16.980 --> 00:11:17.460
w druku.

377
00:11:17.640 --> 00:11:19.320
Część pokazuje dzieci na wsi

378
00:11:19.320 --> 00:11:20.000
w jakichś naprawdę

379
00:11:20.000 --> 00:11:21.240
bardzo biednych warunkach.

380
00:11:21.360 --> 00:11:22.160
To były bardziej takie

381
00:11:22.160 --> 00:11:23.940
jego zainteresowania

382
00:11:23.940 --> 00:11:25.020
i on tematy

383
00:11:25.020 --> 00:11:26.140
do zdjęć widział wszędzie.

384
00:11:26.420 --> 00:11:27.600
Tak zupełnie anegdotycznie

385
00:11:27.600 --> 00:11:28.420
poza wystawą.

386
00:11:28.940 --> 00:11:30.360
Jak byłam w szkole podstawowej,

387
00:11:30.440 --> 00:11:31.560
to Wojek mnie woził na angielski.

388
00:11:31.640 --> 00:11:32.580
Regularnie my na ten angielski

389
00:11:32.580 --> 00:11:33.200
się spóźnialiśmy,

390
00:11:33.260 --> 00:11:33.980
bo on gdzieś wstawał

391
00:11:33.980 --> 00:11:34.380
po drodze

392
00:11:34.380 --> 00:11:35.380
i coś fotografował.

393
00:11:35.820 --> 00:11:36.880
Więc to był naprawdę człowiek,

394
00:11:36.940 --> 00:11:37.480
dla którego

395
00:11:37.480 --> 00:11:38.640
to było dużo, dużo więcej

396
00:11:38.640 --> 00:11:39.200
niż praca.

397
00:11:39.400 --> 00:11:40.780
Starałam się odtworzyć sobie

398
00:11:40.780 --> 00:11:42.260
biografię Romualda Broniarka

399
00:11:42.260 --> 00:11:43.700
i rzeczywiście wynikało z niej,

400
00:11:43.760 --> 00:11:44.960
że on sobie w pewnym momencie

401
00:11:44.960 --> 00:11:45.640
postanowił,

402
00:11:45.700 --> 00:11:47.360
że on chce być fotografem,

403
00:11:47.500 --> 00:11:48.200
fotoreporterem.

404
00:11:48.400 --> 00:11:49.120
Bardzo wcześnie.

405
00:11:49.420 --> 00:11:49.640
Tak.

406
00:11:49.800 --> 00:11:51.140
To się jakoś chyba błyskawicznie

407
00:11:51.140 --> 00:11:52.520
jeszcze tam w Jeleniej Górze

408
00:11:52.520 --> 00:11:53.260
pojawiło,

409
00:11:53.400 --> 00:11:54.880
gdzie razem z ojcem

410
00:11:54.880 --> 00:11:56.020
wyjechał po wojnie,

411
00:11:56.040 --> 00:11:57.820
bo był to rodowity warszawiak

412
00:11:57.820 --> 00:11:58.640
z warszawskiej woli

413
00:11:58.640 --> 00:11:59.940
i on już wtedy

414
00:11:59.940 --> 00:12:01.340
z racji sąsiedztwa

415
00:12:01.340 --> 00:12:02.500
zakładu fotograficznego

416
00:12:02.500 --> 00:12:03.360
uznał, że

417
00:12:03.360 --> 00:12:04.100
no to jest coś,

418
00:12:04.160 --> 00:12:05.200
czemu on chce poświęcić

419
00:12:05.200 --> 00:12:05.820
swoje życie

420
00:12:05.820 --> 00:12:07.800
i on tego celu dopiął,

421
00:12:07.880 --> 00:12:08.500
osiągnął to.

422
00:12:08.600 --> 00:12:09.000
Tak jest.

423
00:12:09.120 --> 00:12:10.380
To jest to, o czym mówiłem wcześniej,

424
00:12:10.380 --> 00:12:12.240
że jemu chyba najbardziej w życiu

425
00:12:12.240 --> 00:12:12.860
zależało na tym,

426
00:12:12.940 --> 00:12:14.100
żeby wykonywać ten zawód,

427
00:12:14.220 --> 00:12:15.560
a to dla jakiej jej redakcji,

428
00:12:15.600 --> 00:12:17.240
dla jakiego tytułu to robił,

429
00:12:17.360 --> 00:12:17.920
wydaje mi się,

430
00:12:17.960 --> 00:12:19.260
że było dla niego drugorzędne.

431
00:12:19.340 --> 00:12:20.580
Po prostu chciał z tego żyć

432
00:12:20.580 --> 00:12:22.280
i to pismo mu to dawało.

433
00:12:22.360 --> 00:12:23.400
Też anegdotycznie,

434
00:12:23.560 --> 00:12:24.880
to ostatnio tata mi opowiadał,

435
00:12:24.920 --> 00:12:25.620
że jak pojechał podwiedź

436
00:12:25.620 --> 00:12:26.640
swojego brata w Londynie,

437
00:12:26.740 --> 00:12:27.320
wtedy mu dziade był

438
00:12:27.980 --> 00:12:29.120
korespondentem życia warszawu,

439
00:12:29.160 --> 00:12:30.120
bodajże w Londynie,

440
00:12:30.380 --> 00:12:30.760
to nie jest tak,

441
00:12:30.780 --> 00:12:31.380
że on się nie interesował

442
00:12:32.320 --> 00:12:32.640
fotografią,

443
00:12:32.780 --> 00:12:33.440
tym co się działo,

444
00:12:33.520 --> 00:12:34.440
jeżeli chodzi o fotografię

445
00:12:34.440 --> 00:12:35.700
prasową na zachodzie,

446
00:12:35.700 --> 00:12:37.200
że go wręcz nie można było

447
00:12:37.200 --> 00:12:38.560
z jakiegoś miejsca

448
00:12:38.560 --> 00:12:39.660
typu kiosk wyciągnąć,

449
00:12:39.720 --> 00:12:40.620
bo wszystko przeglądał,

450
00:12:40.660 --> 00:12:42.200
więc on był bardzo zainteresowany,

451
00:12:42.300 --> 00:12:42.820
więc myślę,

452
00:12:42.920 --> 00:12:44.120
że ta przyjaźń

453
00:12:44.500 --> 00:12:45.600
absolutnie sobie zdawał sprawę

454
00:12:45.600 --> 00:12:46.460
z tego, gdzie pracuje,

455
00:12:46.580 --> 00:12:47.520
no ale oceniał to,

456
00:12:47.720 --> 00:12:48.280
tak jak oceniał,

457
00:12:48.380 --> 00:12:50.060
że to było to jego spektrum możliwości.

458
00:12:50.280 --> 00:12:50.880
Czy miał rację,

459
00:12:50.940 --> 00:12:51.840
to jest już do dyskusji.

460
00:12:52.000 --> 00:12:52.360
Oczywiście,

461
00:12:52.640 --> 00:12:53.460
ale to wydaje mi się

462
00:12:53.460 --> 00:12:54.100
było po prostu to,

463
00:12:54.160 --> 00:12:54.740
jak on to widział.

464
00:12:54.940 --> 00:12:55.700
Jak ze sztuką,

465
00:12:55.740 --> 00:12:56.900
to już jest do dyskusji,

466
00:12:57.000 --> 00:12:58.140
do własnej oceny,

467
00:12:58.240 --> 00:12:59.400
natomiast zastanawiam się,

468
00:12:59.620 --> 00:13:01.060
jaki był jego stosunek

469
00:13:01.060 --> 00:13:02.240
do własnej twórczości,

470
00:13:02.240 --> 00:13:03.700
bo rozmawialiśmy już o tym,

471
00:13:03.800 --> 00:13:04.760
że ogólnie fotografia

472
00:13:04.760 --> 00:13:06.020
była jego wielką pasją.

473
00:13:06.220 --> 00:13:07.060
Ja natknęłam się

474
00:13:07.060 --> 00:13:08.080
na taką wzmiankę,

475
00:13:08.260 --> 00:13:09.840
ale oczywiście proszę mnie sprostować,

476
00:13:09.960 --> 00:13:11.220
że on tych swoich prac

477
00:13:11.220 --> 00:13:12.520
jakoś bardzo nie cenił.

478
00:13:12.640 --> 00:13:13.600
I cenił, i nie cenił.

479
00:13:13.620 --> 00:13:15.300
Na pewno by się mocno obruszył,

480
00:13:15.380 --> 00:13:15.840
gdybyśmy powiedzieli,

481
00:13:15.880 --> 00:13:16.580
że był artystą.

482
00:13:16.940 --> 00:13:17.900
Wręcz w ostrych słowach

483
00:13:17.900 --> 00:13:18.500
by nam powiedział,

484
00:13:18.640 --> 00:13:19.380
że nie mamy racji.

485
00:13:19.440 --> 00:13:20.380
Czyli był fotografem.

486
00:13:20.440 --> 00:13:21.240
Był fotografem,

487
00:13:21.320 --> 00:13:22.220
to była jego praca,

488
00:13:22.360 --> 00:13:23.240
to było jego hobby,

489
00:13:23.280 --> 00:13:24.060
on to uwielbiał.

490
00:13:24.220 --> 00:13:24.900
Więc z jednej strony,

491
00:13:25.120 --> 00:13:26.060
jak ktoś się zachwycał

492
00:13:26.060 --> 00:13:26.860
jakimś jego zdjęciem,

493
00:13:26.900 --> 00:13:28.120
on miał zdjęcia w tym garażu,

494
00:13:28.120 --> 00:13:28.860
w pudłach,

495
00:13:28.940 --> 00:13:29.940
ale też niektóre miał

496
00:13:29.940 --> 00:13:30.980
po prostu na ścianie.

497
00:13:31.040 --> 00:13:32.000
Jak ktoś się tym zachwycał,

498
00:13:32.020 --> 00:13:33.100
to on zwykle machał ręką.

499
00:13:33.240 --> 00:13:34.320
Ale z drugiej strony,

500
00:13:34.360 --> 00:13:35.560
on to wszystko naprawdę

501
00:13:35.560 --> 00:13:37.360
miał nieźle poselekcjonowane,

502
00:13:37.780 --> 00:13:39.020
jakieś tam swoje archiwum prowadził.

503
00:13:39.060 --> 00:13:39.640
Więc to nie jest tak,

504
00:13:39.660 --> 00:13:40.260
że on sobie myślę

505
00:13:40.260 --> 00:13:41.280
nie zdawał sprawy,

506
00:13:41.360 --> 00:13:42.420
że to są dobre zdjęcia.

507
00:13:42.520 --> 00:13:43.080
Wydaje mi się,

508
00:13:43.120 --> 00:13:44.140
że on bardziej cenił

509
00:13:44.140 --> 00:13:45.360
to jako jakąś taką

510
00:13:45.360 --> 00:13:47.180
swoje wspomnienia, dokument.

511
00:13:47.520 --> 00:13:48.360
Sztuka artysta,

512
00:13:48.420 --> 00:13:49.180
to myślę, że to są słowa,

513
00:13:49.300 --> 00:13:51.140
które zupełnie byłby tak zdziwiony.

514
00:13:51.300 --> 00:13:52.200
No myślę, że fakt,

515
00:13:52.400 --> 00:13:53.640
że przed śmiercią

516
00:13:54.300 --> 00:13:55.100
postanowił przekazać

517
00:13:55.100 --> 00:13:56.900
całe swoje archiwum w karcie,

518
00:13:56.900 --> 00:13:58.000
świadczy o tym,

519
00:13:58.140 --> 00:13:59.280
że zdawał sobie sprawę

520
00:13:59.280 --> 00:14:00.240
z wagi tego,

521
00:14:00.240 --> 00:14:01.560
co udokumentował

522
00:14:01.560 --> 00:14:02.420
i zależało mu na tym,

523
00:14:02.480 --> 00:14:03.340
żeby to przetrwało.

524
00:14:03.700 --> 00:14:04.860
A to, że potem

525
00:14:04.860 --> 00:14:06.460
bardzo długo się o nim nie słyszało,

526
00:14:06.500 --> 00:14:07.580
no to wynika pewnie

527
00:14:07.580 --> 00:14:09.060
z wielu czynników.

528
00:14:09.300 --> 00:14:10.760
To, o czym pani wspomniała,

529
00:14:11.440 --> 00:14:12.280
czasy się zmieniły

530
00:14:12.280 --> 00:14:14.360
i był trochę personelograta.

531
00:14:14.640 --> 00:14:15.620
Ale też on się nigdy

532
00:14:15.620 --> 00:14:17.500
za życia tak naprawdę nie starał.

533
00:14:17.500 --> 00:14:18.560
Nie zależało mu na tym,

534
00:14:18.640 --> 00:14:19.980
żeby gdzieś zaistnieć

535
00:14:19.980 --> 00:14:21.800
jako właśnie ten fotograf artysta.

536
00:14:22.120 --> 00:14:23.220
On wydaje mi się,

537
00:14:23.280 --> 00:14:25.220
że swoje udokumentował

538
00:14:25.220 --> 00:14:26.520
i to mu wystarczyło.

539
00:14:26.520 --> 00:14:28.080
Ale, tak jak wspomniałem,

540
00:14:28.420 --> 00:14:29.500
zależało mu też na tym,

541
00:14:29.560 --> 00:14:30.560
żeby to przetrwało

542
00:14:30.560 --> 00:14:31.480
jakiś ślad

543
00:14:31.480 --> 00:14:32.340
po tym, co widział

544
00:14:32.340 --> 00:14:32.760
i po tym,

545
00:14:32.780 --> 00:14:34.200
czym Polska wtedy była.

546
00:14:34.440 --> 00:14:36.020
Po kilkudziesięciu latach

547
00:14:36.020 --> 00:14:37.160
Tygodnik Przyjaźń

548
00:14:37.160 --> 00:14:38.540
został zamknięty.

549
00:14:38.720 --> 00:14:39.660
No, sprzyjały temu

550
00:14:39.660 --> 00:14:40.460
różne zmiany,

551
00:14:40.560 --> 00:14:41.180
które już wtedy

552
00:14:41.180 --> 00:14:42.160
w Polsce zachodziły.

553
00:14:42.260 --> 00:14:43.000
To, co mnie bardzo

554
00:14:43.000 --> 00:14:43.660
zastanowiło,

555
00:14:43.680 --> 00:14:44.620
to informacja o tym,

556
00:14:44.720 --> 00:14:46.240
że wraz z zakończeniem

557
00:14:46.240 --> 00:14:47.200
tego etapu pracy

558
00:14:47.200 --> 00:14:47.860
fotoreportera

559
00:14:47.860 --> 00:14:48.840
Tygodnik Przyjaźń

560
00:14:48.840 --> 00:14:49.720
Romuald Broniarek

561
00:14:50.100 --> 00:14:51.240
porzucił fotografię.

562
00:14:51.400 --> 00:14:52.840
Porzucił fotografię zawodową.

563
00:14:52.840 --> 00:14:54.540
Zawodowo on już przestał

564
00:14:54.540 --> 00:14:54.880
fotografię,

565
00:14:55.040 --> 00:14:55.740
nie szukał pracy.

566
00:14:55.920 --> 00:14:56.360
Nie, nie szukał.

567
00:14:56.420 --> 00:14:56.900
Nie szukał to,

568
00:14:57.000 --> 00:14:57.740
nawet pamiętam,

569
00:14:57.840 --> 00:14:58.460
nie szukał.

570
00:14:58.600 --> 00:15:00.320
On poszedł bodajże

571
00:15:00.320 --> 00:15:02.500
na wcześniejszą emeryturę o rok.

572
00:15:02.700 --> 00:15:04.320
Nigdzie nie pracował później.

573
00:15:04.600 --> 00:15:05.880
Czy jakieś brał

574
00:15:05.880 --> 00:15:06.700
drobne zlecenia,

575
00:15:06.780 --> 00:15:07.140
nie wiem,

576
00:15:07.340 --> 00:15:08.300
ale z aparatem

577
00:15:08.300 --> 00:15:09.360
nie rozstawał się nigdy.

578
00:15:09.360 --> 00:15:10.260
Wróćmy zatem

579
00:15:10.260 --> 00:15:10.920
na karawą

580
00:15:10.920 --> 00:15:11.940
do domu spotkań

581
00:15:11.940 --> 00:15:12.700
z historią.

582
00:15:12.860 --> 00:15:13.840
Powiedzieliście już Państwo,

583
00:15:14.080 --> 00:15:15.080
że znajduje się tam

584
00:15:15.080 --> 00:15:15.800
na wystawie

585
00:15:15.800 --> 00:15:16.880
ponad 100 zdjęć

586
00:15:16.880 --> 00:15:18.540
autorstwa Romualda Broniarka,

587
00:15:18.640 --> 00:15:19.760
że są to fotografie

588
00:15:19.760 --> 00:15:20.260
zarówno,

589
00:15:20.400 --> 00:15:21.480
które on przygotowywał

590
00:15:21.480 --> 00:15:22.080
na zlecenie

591
00:15:22.080 --> 00:15:23.040
Tygodnika Przyjaźni,

592
00:15:23.120 --> 00:15:23.480
jak i te,

593
00:15:23.600 --> 00:15:24.100
które robił

594
00:15:24.100 --> 00:15:25.040
przy okazji.

595
00:15:25.100 --> 00:15:25.440
Dla siebie,

596
00:15:25.640 --> 00:15:26.020
dla rodziny.

597
00:15:26.140 --> 00:15:26.760
Które pochodzą też

598
00:15:26.760 --> 00:15:27.960
z jego prywatnego archiwum.

599
00:15:28.060 --> 00:15:28.800
Tu pojawia się pytanie,

600
00:15:28.860 --> 00:15:29.600
jaki był klucz

601
00:15:29.600 --> 00:15:30.580
doboru tych zdjęć,

602
00:15:30.620 --> 00:15:31.960
dlatego, że przed chwilą

603
00:15:31.960 --> 00:15:32.860
rozmawialiśmy o tym,

604
00:15:32.880 --> 00:15:33.720
że on pozostawił

605
00:15:33.720 --> 00:15:34.980
po sobie ogromne archiwum,

606
00:15:34.980 --> 00:15:36.240
ogromne zbiory zdjęć,

607
00:15:36.340 --> 00:15:37.320
usystematyzowane,

608
00:15:37.420 --> 00:15:37.760
owszem,

609
00:15:37.840 --> 00:15:38.860
ale jednak wybór,

610
00:15:39.060 --> 00:15:39.660
jak się domyślam,

611
00:15:39.740 --> 00:15:40.580
był przepotężny.

612
00:15:40.680 --> 00:15:41.380
My do dyspozycji

613
00:15:41.380 --> 00:15:43.680
mieliśmy ponad 80 tysięcy kadrów.

614
00:15:43.780 --> 00:15:44.540
Ale mieliśmy też pomoc.

615
00:15:44.760 --> 00:15:45.400
Ale mieliśmy właśnie,

616
00:15:45.540 --> 00:15:45.920
chciałem powiedzieć,

617
00:15:46.060 --> 00:15:47.180
że gdyby nie Beata

618
00:15:47.180 --> 00:15:47.920
już była soku,

619
00:15:48.160 --> 00:15:49.900
nasza wspaniała fotodetorka,

620
00:15:49.960 --> 00:15:50.360
to nie wiem,

621
00:15:50.420 --> 00:15:51.280
jakbyśmy przebrnęli

622
00:15:51.280 --> 00:15:52.700
przez te wszystkie

623
00:15:52.700 --> 00:15:54.440
foldery i pudła.

624
00:15:54.620 --> 00:15:55.940
No Beata wybrała,

625
00:15:56.180 --> 00:15:56.460
nie wiem,

626
00:15:56.520 --> 00:15:58.240
dwa tysiące zdjęć,

627
00:15:58.380 --> 00:15:59.240
które potem właśnie

628
00:15:59.240 --> 00:16:00.980
z Beatą, Kasią

629
00:16:00.980 --> 00:16:02.660
i jeszcze z zespołem

630
00:16:02.660 --> 00:16:03.660
przeglądaliśmy.

631
00:16:04.220 --> 00:16:04.960
Były różne dyspozycje,

632
00:16:05.540 --> 00:16:06.960
żeby nie wiedzieć awantury,

633
00:16:07.280 --> 00:16:07.980
ale ostatecznie

634
00:16:09.180 --> 00:16:09.700
wybraliśmy,

635
00:16:10.060 --> 00:16:11.220
no mieliśmy różne kryteria,

636
00:16:11.320 --> 00:16:11.660
wiedzieliśmy,

637
00:16:11.720 --> 00:16:12.620
że to mają być zdjęcia

638
00:16:12.620 --> 00:16:13.260
tylko z Polski,

639
00:16:13.380 --> 00:16:14.820
bo przecież nie fotografował

640
00:16:14.820 --> 00:16:16.220
tylko wydarzeń w Polsce,

641
00:16:16.280 --> 00:16:17.240
ale jeździł po Europie,

642
00:16:17.360 --> 00:16:18.280
tam gdzie go wysyłano.

643
00:16:18.800 --> 00:16:19.780
Też prywatnie jeździł

644
00:16:19.780 --> 00:16:20.780
na przykład na zachód.

645
00:16:20.900 --> 00:16:21.740
Tych zdjęć nie chcieliśmy,

646
00:16:21.800 --> 00:16:22.920
chcieliśmy skupić się na Polsce.

647
00:16:23.100 --> 00:16:24.760
Wybraliśmy tylko zdjęcia czarno-białe,

648
00:16:24.840 --> 00:16:25.540
bo też im później,

649
00:16:25.620 --> 00:16:26.740
tym więcej zdjęć kolorowych.

650
00:16:26.920 --> 00:16:28.280
Bardzo dużo dokumentował

651
00:16:28.280 --> 00:16:28.980
różne festiwale,

652
00:16:30.360 --> 00:16:30.880
koncerty.

653
00:16:31.140 --> 00:16:31.560
Uznaliśmy,

654
00:16:31.640 --> 00:16:33.640
że nie pokazujemy zdjęć

655
00:16:34.920 --> 00:16:35.820
piosenkarek na scenie,

656
00:16:35.820 --> 00:16:37.240
tylko bardziej skupiamy się

657
00:16:37.240 --> 00:16:38.060
na publiczności

658
00:16:38.060 --> 00:16:39.540
niż na tych gwiazdach.

659
00:16:39.740 --> 00:16:41.040
No i żeby za każdym zdjęciem

660
00:16:41.040 --> 00:16:42.120
coś jednak stało,

661
00:16:42.260 --> 00:16:42.880
jakaś historia,

662
00:16:43.020 --> 00:16:43.400
albo coś,

663
00:16:43.680 --> 00:16:44.900
może historia niejasna,

664
00:16:44.960 --> 00:16:45.840
ale intrygująca,

665
00:16:45.980 --> 00:16:46.940
tak jak zdjęcie właśnie

666
00:16:46.940 --> 00:16:47.900
Pana w Prochowcu

667
00:16:47.900 --> 00:16:48.500
w Poznaniu.

668
00:16:48.640 --> 00:16:49.500
I żeby to się wszystko

669
00:16:49.500 --> 00:16:50.540
razem jakoś komponowało.

670
00:16:50.620 --> 00:16:51.560
I tutaj też bardzo pomaga

671
00:16:51.560 --> 00:16:52.340
Maria Mastalerz,

672
00:16:52.400 --> 00:16:53.740
która jest dyrektora

673
00:16:53.740 --> 00:16:54.300
artystyczną

674
00:16:54.300 --> 00:16:55.340
zarówno albumu,

675
00:16:55.400 --> 00:16:56.440
jak i wystawy.

676
00:16:56.580 --> 00:16:57.900
I ona nam bardzo pomogła

677
00:16:57.900 --> 00:16:58.980
to wszystko porządkować,

678
00:16:58.980 --> 00:16:59.620
poukładać,

679
00:16:59.660 --> 00:17:00.340
żeby to wszystko

680
00:17:00.960 --> 00:17:01.900
było spójne

681
00:17:01.900 --> 00:17:02.560
jako całość.

682
00:17:02.720 --> 00:17:03.200
A album?

683
00:17:03.360 --> 00:17:04.400
Chciałam zapytać o to,

684
00:17:04.480 --> 00:17:05.660
w jaki sposób ten album

685
00:17:05.660 --> 00:17:06.900
został skonstruowany

686
00:17:06.900 --> 00:17:07.700
i stworzony,

687
00:17:07.880 --> 00:17:09.440
bo tam oprócz zdjęć

688
00:17:09.440 --> 00:17:10.560
pojawiają się też teksty.

689
00:17:10.680 --> 00:17:11.460
Bardzo jesteśmy z tego

690
00:17:11.460 --> 00:17:12.340
zadowoleni,

691
00:17:12.580 --> 00:17:14.300
że też udało nam się

692
00:17:14.300 --> 00:17:15.240
dać głos

693
00:17:15.240 --> 00:17:15.580
na tyle,

694
00:17:15.580 --> 00:17:16.300
na ile mogliśmy

695
00:17:16.300 --> 00:17:17.100
właśnie wujkowi.

696
00:17:17.280 --> 00:17:18.220
W albumie jest

697
00:17:18.220 --> 00:17:19.840
skrócona wersja wywiadu,

698
00:17:19.960 --> 00:17:20.400
który właśnie

699
00:17:20.400 --> 00:17:21.120
Łukasz Modelski

700
00:17:21.120 --> 00:17:21.860
przeprowadził

701
00:17:21.860 --> 00:17:22.480
z wujkiem

702
00:17:22.480 --> 00:17:23.360
przed jego śmiercią.

703
00:17:23.580 --> 00:17:24.320
Jest też biogram,

704
00:17:24.400 --> 00:17:25.240
to jest nasz wstęp,

705
00:17:25.380 --> 00:17:26.720
więc wydaje nam się,

706
00:17:26.720 --> 00:17:28.120
że przez to album

707
00:17:28.120 --> 00:17:29.660
jest bardziej kompletny

708
00:17:29.660 --> 00:17:30.600
i też bardziej

709
00:17:30.600 --> 00:17:32.360
pomaga zrozumieć autora.

710
00:17:32.520 --> 00:17:33.660
Może te takie

711
00:17:33.660 --> 00:17:34.740
odcienie szarości,

712
00:17:35.100 --> 00:17:35.920
które czasem myślę

713
00:17:36.520 --> 00:17:37.460
umykają nam wszystkim.

714
00:17:37.640 --> 00:17:38.480
Wszyscy jesteśmy teraz

715
00:17:38.480 --> 00:17:39.260
bardzo mądrzy,

716
00:17:39.360 --> 00:17:40.180
kto by się jak zachował,

717
00:17:40.240 --> 00:17:40.940
w jakich czasach,

718
00:17:41.040 --> 00:17:42.660
kto by w tym 56 roku

719
00:17:42.660 --> 00:17:43.400
w tym Poznaniu

720
00:17:43.400 --> 00:17:44.840
zrobił reportaż stulecia,

721
00:17:45.000 --> 00:17:46.160
nie biegł na pociąg.

722
00:17:46.620 --> 00:17:47.580
Ja jestem bardzo zadowolona,

723
00:17:47.620 --> 00:17:48.740
że tam też są te teksty,

724
00:17:48.940 --> 00:17:49.600
bo wydaje mi się,

725
00:17:49.680 --> 00:17:51.180
że zdjęcia są wspaniałe.

726
00:17:51.640 --> 00:17:52.660
Bardzo dużo już z nich

727
00:17:52.660 --> 00:17:53.800
rozumiemy, widzimy.

728
00:17:54.160 --> 00:17:54.880
Część tych zdjęć

729
00:17:54.880 --> 00:17:55.940
jest tak uniwersalna,

730
00:17:55.940 --> 00:17:56.860
że myślę,

731
00:17:56.960 --> 00:17:57.780
że wszędzie na świecie

732
00:17:57.780 --> 00:17:59.680
mogłoby się podobać.

733
00:17:59.920 --> 00:18:00.860
Wczoraj zresztą

734
00:18:00.860 --> 00:18:01.980
wystawę oglądałam

735
00:18:01.980 --> 00:18:03.140
z grupą kolegów

736
00:18:03.140 --> 00:18:03.940
i koleżanek z pracy.

737
00:18:04.100 --> 00:18:04.700
Mieliśmy niezły

738
00:18:04.700 --> 00:18:05.720
miks narodowościowy,

739
00:18:05.820 --> 00:18:06.340
dość część osób,

740
00:18:06.360 --> 00:18:06.840
które zupełnie

741
00:18:06.840 --> 00:18:08.000
tamta klimaty PRL-u,

742
00:18:08.020 --> 00:18:09.340
zupełnie nic im nie mówiły.

743
00:18:09.480 --> 00:18:10.020
No więc reakcje

744
00:18:10.020 --> 00:18:10.500
na te zdjęcia

745
00:18:10.500 --> 00:18:11.420
były bardzo ciekawe,

746
00:18:11.520 --> 00:18:12.140
bardzo fajne,

747
00:18:12.360 --> 00:18:13.240
ale wydaje mi się,

748
00:18:13.360 --> 00:18:13.960
że ten wywiad

749
00:18:13.960 --> 00:18:15.340
szczególnie daje takie

750
00:18:15.340 --> 00:18:16.320
jakieś osadzenie

751
00:18:16.320 --> 00:18:17.460
w tym, jak on to widział,

752
00:18:17.500 --> 00:18:17.860
kim był.

753
00:18:17.980 --> 00:18:18.520
Wydaje mi się,

754
00:18:18.660 --> 00:18:19.640
że to, co pani

755
00:18:19.640 --> 00:18:20.640
przed chwilą powiedziała,

756
00:18:20.860 --> 00:18:22.020
czyli, że dzisiaj

757
00:18:22.020 --> 00:18:23.380
łatwo jest nam oceniać,

758
00:18:23.440 --> 00:18:24.220
kto w jaki sposób

759
00:18:24.220 --> 00:18:24.920
by się zachował,

760
00:18:25.020 --> 00:18:26.200
natomiast postawić się

761
00:18:26.200 --> 00:18:27.140
w danej sytuacji

762
00:18:27.140 --> 00:18:28.360
w konkretnych okolicznościach

763
00:18:28.360 --> 00:18:29.320
jest dużo trudniej.

764
00:18:29.440 --> 00:18:30.060
Chyba te słowa

765
00:18:30.060 --> 00:18:30.960
powinniśmy mieć

766
00:18:30.960 --> 00:18:31.680
w tyle głowy

767
00:18:31.680 --> 00:18:33.180
oglądając wystawę,

768
00:18:33.340 --> 00:18:34.280
którą do połowy marca

769
00:18:34.280 --> 00:18:35.060
można oglądać

770
00:18:35.060 --> 00:18:35.920
w domu spotkań

771
00:18:35.920 --> 00:18:36.660
z historią.

772
00:18:36.800 --> 00:18:37.800
Wystawa nazywa się

773
00:18:37.800 --> 00:18:38.500
przy okazji

774
00:18:38.500 --> 00:18:39.680
Nieznane fotografie

775
00:18:39.680 --> 00:18:40.900
Romualda Broniarka,

776
00:18:41.040 --> 00:18:42.340
a dzisiaj w audycjach

777
00:18:42.340 --> 00:18:42.960
kulturalnych

778
00:18:42.960 --> 00:18:44.060
opowiadali o niej

779
00:18:44.060 --> 00:18:44.880
jej kuratorzy,

780
00:18:44.960 --> 00:18:45.920
czyli pani Katarzyna

781
00:18:45.920 --> 00:18:46.940
Broniarek-Niemczycka

782
00:18:46.940 --> 00:18:48.500
i pan Filip Niedental.

783
00:18:48.640 --> 00:18:49.820
Bardzo państwu dziękuję

784
00:18:49.820 --> 00:18:50.640
za tę rozmowę

785
00:18:50.640 --> 00:18:51.520
i za to spotkanie.

786
00:18:51.680 --> 00:18:52.080
Dziękujemy.

787
00:18:52.280 --> 00:18:52.440
Dziękujemy.

788
00:18:52.440 --> 00:18:55.860
Audycje kulturalne

789
00:18:55.860 --> 00:18:57.860
w dobrym tonie.