WEBVTT 1 00:00:01.390 --> 00:00:05.090 Audycje kulturalne. W dobrym tonie. 2 00:00:05.690 --> 00:00:12.370 To są audycje kulturalne, podcast Narodowego Centrum Kultury przy mikrofonie Aleksandra Galant. 3 00:00:12.530 --> 00:00:23.610 W filmie, który niedawno oglądałam, w filmie zresztą bardzo popularnym, który przybliża losy amerykańskich kuzynów, którzy przyjechali do Warszawy, żeby poznać ojczyznę swojej babci, 4 00:00:23.610 --> 00:00:36.730 i pojawia się takie zdanie, że Warszawa bywa nazywana miastem Feniksem, bowiem tyle razy podnosiła się z popiołów i mimo, że tak na papierze wydawałoby się, że nie ma na to szans, powracała do życia po wielkich zniszczeniach. 5 00:00:36.950 --> 00:00:41.270 Katastrofą, która najczęściej przychodzi nam do głowy, kiedy myślimy o Warszawie, no jest ta ostatnia. 6 00:00:41.330 --> 00:00:47.110 Również dlatego, że wciąż żyją osoby, które pamiętają skalę przemocy i skalę zniszczeń. 7 00:00:47.110 --> 00:00:54.110 Mam na myśli kataklizm II wojny światowej, a także powstanie warszawskie z 1944 roku. 8 00:00:54.270 --> 00:01:01.430 Nie będę zagłębiała się w tę historię, przybliżała jej, dlatego, że jest wiele innych źródeł, z których taką wiedzę możecie czerpać. 9 00:01:01.550 --> 00:01:12.570 Natomiast to, do czego chciałabym was zachęcić, to do tego, żeby śladów tej historii samodzielnie poszukać, żeby rozejrzeć się po mieście, poszukać jego blizn, poszukać jego historii, poszukać śladów 10 00:01:12.570 --> 00:01:18.550 i upewnić się w takim przekonaniu, że ta historia jest cały czas żywa, że cały czas można ją odnaleźć. 11 00:01:18.650 --> 00:01:23.750 I takim dobrym sposobem, żeby w ten sposób na Warszawę spojrzeć, jest sięgnięcie po spacerownik. 12 00:01:23.930 --> 00:01:26.850 Użyję takiego słowa, być może mój rozmówca zaraz mnie skoryguje. 13 00:01:27.010 --> 00:01:28.970 Spacerownik nazywa się Blizny Warszawy. 14 00:01:29.050 --> 00:01:33.610 To jest publikacja, którą napisali Katarzyna Węgrzyn i Łukasz Ostoja Kasprzycki. 15 00:01:33.710 --> 00:01:38.410 I to właśnie Łukasze, znany jako po warszawsku, będzie dzisiaj waszym i moim gościem. 16 00:01:38.410 --> 00:01:41.070 Jest mi bardzo miło, że odwiedziłeś nasze nagraniowe studio. 17 00:01:41.070 --> 00:01:43.410 I również dzień dobry słuchaczom, dzień dobry tobie. 18 00:01:43.510 --> 00:01:47.550 Zacznę tak trochę prowokacyjnie, może się to tak wydawać, ale nie chciałabym, żebyś to tak odebrał. 19 00:01:47.670 --> 00:01:51.930 Dlaczego właśnie tymi śladami postanowiliście oprowadzić po Warszawie? 20 00:01:51.970 --> 00:01:56.670 No bo tak jak powiedziałam, publikacji na temat wojennej historii Warszawy jest całe mnóstwo. 21 00:01:56.750 --> 00:02:00.030 To też nie jest historia, która jest spychana na margines, wręcz odwrotnie. 22 00:02:00.130 --> 00:02:06.130 Warszawa jest dumna ze swoich bohaterów, dumna ze swojej historii, a mimo wszystko taki spacerownik okazał się potrzebny. 23 00:02:06.130 --> 00:02:15.010 Ja również w swoich opowieściach, na swoich kontach społecznościowych raczej unikam martyrologii i wracania do czasów wojennych czy powstańczych. 24 00:02:15.110 --> 00:02:19.550 Natomiast sam spacerownik, tak jak dobrze powiedziałaś, jest to taka podręczna, kieszonkowa forma. 25 00:02:19.550 --> 00:02:31.250 I on też nie ma uczyć nas historii, czytając go, natomiast ma nas przeprowadzić przez miejsca, które te ślady noszą i sprowokować do tego, żebyśmy sami te historie zgłębiali. 26 00:02:31.750 --> 00:02:35.030 Pytasz, dlaczego skoro ten temat jest już mocno zgłębiony? 27 00:02:35.130 --> 00:02:41.230 Tak, temat powstania, temat drugiej wojny światowej jest zgłębiony mocno i jest na ten temat wiele publikacji, filmów. 28 00:02:41.230 --> 00:02:46.470 Natomiast te ślady, które są w Warszawie, one bardzo szybko znikają. 29 00:02:46.890 --> 00:02:52.670 Możemy obserwować, czy to remonty budynków, czy jakieś wymiany ogrodzeń i te ślady, tak jak powiedziałem, znikają. 30 00:02:52.750 --> 00:02:57.490 Więc ja chciałem razem z Kasią, aby one zostały w jakiejś formie zachowane. 31 00:02:57.790 --> 00:03:02.590 I właśnie wydaliśmy taki spacerownik, którego ideą było połączenie ze spacerem realnym. 32 00:03:02.710 --> 00:03:05.970 Zresztą taki spacer będzie miał miejsce dla tych, którzy kupili ten spacerownik. 33 00:03:05.970 --> 00:03:15.890 W związku z czym sama ta mała publikacja to nie jest wszystko, ponieważ w cenie tego spacerownika jest spacer, na którym ja i Kasia będziemy opowiadać o tych miejscach, które będziemy odwiedzać. 34 00:03:15.970 --> 00:03:17.610 Więc to jest taki materiał połączony. 35 00:03:17.710 --> 00:03:28.310 Zanim zapytam o treść spacerownika i miejsca, które opisujecie, a raczej ślady, którymi podążacie, zadam trudne pytanie, bo to też jest temat wrażliwy, mianowicie o stosunek do tego dziedzictwa. 36 00:03:28.470 --> 00:03:30.890 Powiedziałam, że Warszawa jest dumna ze swojej historii. 37 00:03:30.890 --> 00:03:41.970 Z drugiej strony raz po raz słyszymy historie spółdzielniczy wspólnot mieszkaniowych, które ocieplając budynek tak naprawdę lekceważą postrzeliny, które możemy zobaczyć w elewacji. 38 00:03:42.130 --> 00:03:48.250 Słyszymy o domach, które podczas tynkowania tracą unikalne znaki, ślady po powstańcach. 39 00:03:48.410 --> 00:03:54.550 No ale przecież możemy też wybrać się do fabryki Norblina, gdzie powstańczy znak jest przepięknie zabezpieczony, wyeksponowany. 40 00:03:54.710 --> 00:03:56.750 Więc jak to jest? Dbamy czy nie dbamy? 41 00:03:56.750 --> 00:04:09.330 No właśnie, ja przybliżę taką króciutką historię. Parę dni temu, czy ponad tydzień temu przechodziłem sobie po swoim wierzbni i zobaczyłem, że przy budynku przy ulicy Naruszewicza, który nosi ślady postrzelin, mnóstwo, z każdej strony zaczęło rosnąć rusztowanie. 42 00:04:09.470 --> 00:04:14.950 Więc nagrałem krótki film, również wysłałem taką wiadomość do konserwatora zabytków, czy na pewno tam jest wszystko okej. 43 00:04:15.070 --> 00:04:19.690 No i dostałem dużo informacji od ludzi, ale po co? Po co zachowywać te ślady postrzelin? 44 00:04:19.790 --> 00:04:23.750 Kto by chciał mieszkać w Ruderze? Po co przypominać o czasach związanych z przemocą? 45 00:04:23.750 --> 00:04:32.930 Po co przypominać w ogóle takie czasy? I trochę zaskoczył mnie ten fakt, że było dużo takich wiadomości, bo wydawało mi się, że każdy, kto mieszka w Warszawie, chciałby te ślady zachować. 46 00:04:33.030 --> 00:04:42.470 Oczywiście ja jestem za takim zachowywaniem śladów, być może nie w formie takiej pierwotnej, czyli pozostawienia budynku z odpadającym tynkiem, ale mamy przykłady naprawdę pięknych realizacji. 47 00:04:42.470 --> 00:04:49.510 Choćby Wilcza 72, odnowiana kamienica z długim, przeszklonym pasem, który pokazuje ślady postrzelin w tym budynku. 48 00:04:49.670 --> 00:04:59.230 Więc możemy to robić dobrze i możemy to robić z głową po to, abyśmy na spacerach, czy przechodząc gdzieś z dziećmi, które zapytają nas, nie będą znały jeszcze tej historii. 49 00:04:59.230 --> 00:05:06.930 I będzie dla nich zupełnie odległym czymś powstanie warszawskie, bo my jednak tych powstańców jeszcze możemy poznać, możemy z nim porozmawiać. 50 00:05:06.990 --> 00:05:10.610 Nasze dzieci już nie będą miały takiej okazji, więc będzie dla nich to temat odległy. 51 00:05:10.710 --> 00:05:20.530 I myślę, że takie miejsca są właśnie po to bardzo, bardzo potrzebne, żeby o tej historii nie zapominać, bo zawsze powtarzam, to nie są moje słowa, ale nie znając swojej historii, ciężko budować jakąś przyszłość. 52 00:05:20.690 --> 00:05:23.210 I myślę, że to też dotyczy miasta. 53 00:05:23.210 --> 00:05:37.250 Dylemat, o którym mówiłeś, wydaje mi się, że wykracza poza granice Warszawy, to znaczy z jednej strony chcemy mieć dla przykładu ładne, ciepłe, czyste domy, no ale z drugiej strony nie powinno się to chyba wiązać z niszczeniem jakiegoś dziedzictwa i śladów historii. 54 00:05:37.310 --> 00:05:40.810 Podzielę się swoim głosem jako osoby, która warszawianką nie jest. 55 00:05:40.970 --> 00:05:46.450 Ja przyjechałam tutaj kilka lat temu i pamiętam, jak dużym przeżyciem dla mnie to było, pamiętam to do dzisiaj. 56 00:05:46.450 --> 00:05:55.170 Pracowałam wtedy na Starym Mokotowie, całkiem być może niedaleko ciebie i szłam ulicą Madelińskiego i odkryłam tam zupełnie znikąd zabezpieczonego krasnoludka. 57 00:05:55.390 --> 00:05:59.230 I sposób, w jaki to zostało zabezpieczone i opisane zrobił na mnie bardzo duże wrażenie. 58 00:05:59.370 --> 00:06:01.730 I wiesz, wtedy poczułam takie, że rzeczywiście to się działo. 59 00:06:01.990 --> 00:06:05.450 To nie jest tylko podręcznik, to nie jest tylko zdjęcie w książce. 60 00:06:05.450 --> 00:06:07.790 Rzeczy, które możemy prawie, że dotknąć. 61 00:06:07.910 --> 00:06:14.410 W niedalekiej odległości od miejsca, o którym mówisz w Alei Niepodległości jest na przykład narysowana swastyka na szubienicy. 62 00:06:14.910 --> 00:06:16.510 To są takie pozostałości namacalne. 63 00:06:16.590 --> 00:06:17.650 Tych śladów jest bardzo dużo. 64 00:06:17.930 --> 00:06:23.190 Jeszcze tylko nawiążę do fabryki Norblina, ponieważ dużo osób odwiedza ten znak za szybą pleksji. 65 00:06:23.290 --> 00:06:28.870 Natomiast musimy tutaj powiedzieć głośno i wyraźnie, że jest to znak Polski Walczący namalowany w latach osiemdziesiątych. 66 00:06:28.950 --> 00:06:32.530 Mało kto o tym wie i mało kto o tym mówi, ale dobrze, że jest zabezpieczony. 67 00:06:32.530 --> 00:06:36.710 Bo czy on powstał w latach osiemdziesiątych, czy w latach wcześniejszych, to jest to już historia. 68 00:06:36.930 --> 00:06:41.170 Natomiast on został namalowany przy innej okazji, nie w trakcie tych ciężkich czasów Warszawy. 69 00:06:41.270 --> 00:06:46.110 Z drugiej strony ten krasnoludek, o którym wspomniałam, to też jest dużo późniejsza niż wojenna historia. 70 00:06:46.390 --> 00:06:51.470 A jednak, kiedy ja go zobaczyłam na pony scenarysowanym w bramie, właściwie w wejściu do bramy, 71 00:06:51.550 --> 00:06:54.650 to pomyślałam od razu, że tutaj kiedyś stał człowiek, który to namalował. 72 00:06:54.790 --> 00:06:56.310 Właśnie, od razu czuć tą historię. 73 00:06:56.390 --> 00:07:00.330 Nie tylko można ją poznać i wiedzieć coś o niej, ale po prostu ją czuć. 74 00:07:00.330 --> 00:07:03.330 I wzrokiem, i zapachem, i miejscem. 75 00:07:03.650 --> 00:07:04.290 Zdecydowanie tak. 76 00:07:04.430 --> 00:07:07.950 Dlatego właśnie ta idea spacerownika połączonego z realnym spacerem. 77 00:07:08.070 --> 00:07:11.390 Bo co innego przejrzeć sobie wieczorem w domu tę naszą publikację, 78 00:07:11.730 --> 00:07:15.570 a co innego wziąć ją do kieszeni i pójść z nami i dotknąć tych śladów. 79 00:07:15.930 --> 00:07:19.670 Tak jak wspominałem, jeden z budynków, które opisujemy, już ma rusztowanie. 80 00:07:20.070 --> 00:07:24.290 Inny, który chciałem opisać przy ulicy Sprzecznej, jak pojechałem, żeby zrobić zdjęcia. 81 00:07:24.290 --> 00:07:26.910 Okazało się, że już stoi nowy budynek na tym miejscu. 82 00:07:27.050 --> 00:07:31.830 W związku z czym, przypuszczam, że za kilkadziesiąt lat być może tych śladów będzie zdecydowanie mniej. 83 00:07:31.950 --> 00:07:34.710 Dlatego chciałem po prostu pokazać jak najwięcej. 84 00:07:40.900 --> 00:07:43.300 Powiedzieliśmy już chociażby o postrzelinach. 85 00:07:43.560 --> 00:07:47.140 Powiedzieliśmy o znakach i symbolach malowanych na budynkach. 86 00:07:47.320 --> 00:07:51.740 Jakie jeszcze ślady przeszłości możemy odkrywać, możemy zauważać? 87 00:07:51.860 --> 00:07:54.360 Bo to przecież nie musi być tak, że one są głęboko schowane. 88 00:07:54.480 --> 00:07:56.260 Czasem po prostu nie zwracamy na nie uwagi. 89 00:07:56.400 --> 00:07:58.740 Co jeszcze dzięki spacerownikowi możemy poznać? 90 00:07:59.160 --> 00:07:59.840 Decydowanie, no tak. 91 00:07:59.920 --> 00:08:02.380 Są to postrzeliny, które są takim głównym tematem. 92 00:08:02.640 --> 00:08:05.500 Ale nie tylko, no bo są przeróżne napisy na budynkach. 93 00:08:05.620 --> 00:08:08.980 Tak jak mówiliśmy o swastyce, ale na przykład budynki sprawdzono, min nie ma. 94 00:08:09.140 --> 00:08:14.700 Żeby umożliwić powrót warszawiakom do swoich domów, trzeba było sprawdzić budynki, mieszkania pod kątem niewybuchów. 95 00:08:14.860 --> 00:08:17.980 Okazało się, że tych niewybuchów były tysiące czy dziesiątki tysięcy. 96 00:08:18.040 --> 00:08:19.920 W związku z czym oznaczano odpowiednio budynki. 97 00:08:20.420 --> 00:08:21.360 I takie ślady też są. 98 00:08:21.500 --> 00:08:25.360 Chociażby, jak już zaczęliśmy od Mokotowa, no to tutaj ulica Narbutta nam się wyłania na pierwszy plan. 99 00:08:25.360 --> 00:08:31.940 Ale są to też miejsca, jak na przykład w bramie ulicy Brackiej 5, gdzie pochowano Antka Rozpylacza, którego później przeniesiono gdzie indziej. 100 00:08:32.020 --> 00:08:36.020 Ale nadal jest to miejsce z napisem, że tutaj pochowany jest ten człowiek. 101 00:08:36.120 --> 00:08:38.580 I to miejsce jest chyba pięknie zabezpieczone. 102 00:08:38.580 --> 00:08:41.280 Tak, ale nie da się tam wejść samemu. 103 00:08:41.320 --> 00:08:46.000 Trzeba podzwonić po domofonach i czekać, aż ktoś będzie wychodził albo wchodził, żeby sobie tam zajrzeć. 104 00:08:46.640 --> 00:08:50.940 No i tutaj znowu wiadomo, że tam żyją ludzie i też nie można zrobić muzeum z ich podwórka. 105 00:08:51.040 --> 00:08:55.780 Natomiast myślę, że pewne rozwiązania można wprowadzić, żeby można było tam sobie zajrzeć. 106 00:08:55.880 --> 00:09:01.380 Czy chociażby kawałek dalej przy ulicy Tamka odkryty czerwony krzyż, biały krzyż na czerwonym tle. 107 00:09:01.520 --> 00:09:03.380 Co oznaczyło, że był tam jakiś punkt sanitarny. 108 00:09:03.480 --> 00:09:05.800 I właśnie dużo takich rzeczy kryje się pod elewacjami. 109 00:09:05.800 --> 00:09:09.850 Na szczęście teraz widzę, że jest to w cenie nawet u jakichś deweloperów. 110 00:09:10.420 --> 00:09:16.580 Gdy odnawiają dane miejsca, dane kamienice i pojawia się jakiś napis, to raczej się tym chwalą, że taki napis został odkryty. 111 00:09:16.740 --> 00:09:22.880 Czasami są inne wypadki, jak chyba przy ulicy Willowej był prowadzony remont i był właśnie napis sprawdzono, mi nie ma. 112 00:09:23.120 --> 00:09:29.860 Został zamalowany i uwaga, uwaga, został odtworzony przez tego, kto remontował, czy przez jakiegoś dewelopera. 113 00:09:29.960 --> 00:09:31.440 Nie wiem, kto to był, co tu nikogo czerniać. 114 00:09:31.520 --> 00:09:35.420 No niby odtworzony, no ręce opadają czasem po prostu, jak się słucha takich historii. 115 00:09:35.420 --> 00:09:39.780 Pamiętam taką historię z warszawskiej Pragi, niedaleko od dworca wschodniego. 116 00:09:39.940 --> 00:09:43.240 To były takie murale reklamowe, chyba foton. 117 00:09:43.360 --> 00:09:48.340 Foton, tak. I on też został zamalowany i odmalowany, żeby wyglądał trochę lepiej. 118 00:09:48.480 --> 00:09:54.140 No ale to jest jednak trochę inny kaliber niż kiedy mówimy o takich śladach wojennych, rozstańczych, prawda? 119 00:09:54.940 --> 00:10:00.800 Ale jednak wiadomo, że było malowane ręką tego człowieka i to samo już budzi niesamowite uczucia. 120 00:10:00.880 --> 00:10:05.680 Więc myślę, że takie mądre, odpowiedzialne zabezpieczanie tych rzeczy, a nie rekonstrukcja. 121 00:10:05.740 --> 00:10:08.040 No bo rekonstrukcja to już jest rekonstrukcja, my chcemy oryginały. 122 00:10:08.040 --> 00:10:12.240 Wspomniałeś, że organizujecie spacery dla osób, które blizny Warszawy mają. 123 00:10:12.420 --> 00:10:18.320 Natomiast zastanawiam się, czy ta publikacja zachęca do tego, żeby pójść na spacer tymi śladami, 124 00:10:18.420 --> 00:10:24.420 czy po prostu, żeby zwracać uwagę na miejsca, które możemy mijać na przykład w drodze do pracy, w drodze do kina. 125 00:10:24.660 --> 00:10:29.060 Wspomniałeś miejsca w samym centrum Warszawy, które, obok których przychodzimy być może codziennie. 126 00:10:29.060 --> 00:10:36.280 Jeśli taką misję spełni ten spacerownik, czyli więcej osób będzie patrzeć w bramy, zawsze zachęcam, zaglądajcie w bramy i patrzcie do góry. 127 00:10:36.380 --> 00:10:41.720 Ponieważ w takim biegu dnia codziennego, biegnąc do pracy, do taksówki, do szkoły, patrzymy pod nogi, 128 00:10:41.840 --> 00:10:45.720 żeby jak najszybciej w tym tłumie, zwłaszcza w śródmieściu, bezpiecznie dotrzeć. 129 00:10:45.800 --> 00:10:48.440 Ale zapominamy spojrzeć często gdzieś właśnie w górę. 130 00:10:49.060 --> 00:10:51.820 Pójdźcie na przykład na ulicę Koszykową i spójrzcie, co jest na górze. 131 00:10:51.880 --> 00:10:55.000 Ile tam jest rzeźb, ile jest małych okienek, jakie są iglice. 132 00:10:55.000 --> 00:10:59.600 W ogóle rzadko się to robi. Jeśli mamy więcej czasu i wychodzimy sobie pospacerować, to pewnie tak. 133 00:10:59.820 --> 00:11:06.040 Ale tak na co dzień nie. Więc jeśli ten spacerownik spełni taką misję i zaczniemy się więcej rozglądać, to świetnie. 134 00:11:06.120 --> 00:11:10.060 Moją misją było zaproszenie na realny spacer w połączeniu z tym spacerownikiem, 135 00:11:10.600 --> 00:11:16.140 ale każdy taki wpływ na człowieka, no to będzie dla mnie ogromny plus i wywoła to uśmiech na mojej twarzy. 136 00:11:16.560 --> 00:11:20.060 Nie mogę się doczekać tych spacerów, bo chcę też porozmawiać z odbiorcami, 137 00:11:20.080 --> 00:11:24.740 czy to jest w ogóle dobra forma, taki spacerownik, czy jest potrzebny więcej takich rzeczy, 138 00:11:24.740 --> 00:11:27.060 czy nie. No i zobaczymy, z czym się spotka. 139 00:11:27.140 --> 00:11:33.200 Na straży historii, o której rozmawiamy, stoi i we wspaniały sposób się z tej roli wywiązuje 140 00:11:33.200 --> 00:11:37.020 Muzeum Powstania Warszawskiego. Ale w ogóle tego nie wartościując, 141 00:11:37.020 --> 00:11:40.600 mam wrażenie, że oglądanie eksponatów zebranych w muzeum 142 00:11:40.600 --> 00:11:44.580 to jest jednak inny rodzaj doświadczenia niż zobaczenie czegoś na własne oczy. 143 00:11:44.580 --> 00:11:51.560 To znaczy być może sklep, w którym robię zakupy codziennie, kiedyś przed laty pełnił zupełnie inną funkcję, 144 00:11:51.780 --> 00:11:55.900 a w okolicy, w podwórku działy się rzeczy, o których niesłusznie nie pamiętamy. 145 00:11:56.060 --> 00:11:58.580 Zgadza się, takich miejsc w Warszawie jest mnóstwo. 146 00:11:58.940 --> 00:12:03.380 Taka szybka dygresja, odkryłem niedawno historię swojego mieszkania, że był tam oddział pomocy powstańcom. 147 00:12:03.480 --> 00:12:07.440 W ogóle inaczej, już patrzę na swój pokój, swoją podłogę z 38 roku drewnianą, 148 00:12:07.540 --> 00:12:12.100 która przeżyła mnóstwo różnych historii i oczywiście takich miejsc jest mnóstwo. 149 00:12:12.100 --> 00:12:15.960 Uważam, że Muzeum Powstania Warszawskiego jest jednym z lepszych muzeów w ogóle w Polsce. 150 00:12:16.240 --> 00:12:16.700 Oczywiście. 151 00:12:17.240 --> 00:12:21.600 I tam siłą tego muzeum moim zdaniem są przewodnicy, ponieważ znam kilku z nich, 152 00:12:21.820 --> 00:12:25.180 wolontariuszy, którzy oprowadzają po wystawie i oni tak to czują, 153 00:12:25.420 --> 00:12:31.240 że w pewnych momentach i ja, i inni zwiedzający czują się jakby rzeczywiście byli w tym czasie i w tym miejscu. 154 00:12:31.300 --> 00:12:32.900 Więc to robi ogromną robotę. 155 00:12:33.240 --> 00:12:36.440 Natomiast chyba nic nie zastąpi dotknięcia takiej postrzeliny, 156 00:12:36.600 --> 00:12:40.380 czy popatrzenia z bliska na taki napis wykonany oryginalnie. 157 00:12:40.380 --> 00:12:43.440 Więc połączenie jedno z drugim to chyba jest ta moc największa. 158 00:12:43.500 --> 00:12:48.060 Jestem myślami bardzo mocno przy pytaniu, od którego w pewnym sensie zaczęłam naszą rozmowę. 159 00:12:48.140 --> 00:12:53.420 To znaczy od takiej świadomości i chęci zabezpieczania historii i kultywowania pamięci. 160 00:12:53.540 --> 00:12:58.380 Bo oczywiście Muzeum Powstania Warszawskiego tak instytucjonalnie zajmuje się tym tematem 161 00:12:58.380 --> 00:12:59.960 i robi kawał wspaniałej roboty. 162 00:13:00.060 --> 00:13:03.860 Natomiast pomyślałam sobie o takich małych inicjatywach i inicjatywach oddolnych. 163 00:13:03.860 --> 00:13:08.120 Kiedy rozmawialiśmy o postrzelinach, przypomniały mi się takie ceramiczne plasterki, 164 00:13:08.460 --> 00:13:10.100 które zaczęły się pojawiać. 165 00:13:10.200 --> 00:13:13.520 To był chyba artysta Paweł Czarnecki, który te plasterki produkował. 166 00:13:13.940 --> 00:13:17.060 Dotycznie wszystkim się podobało, że on je naklejał na te postrzeliny. 167 00:13:17.260 --> 00:13:17.580 Okej. 168 00:13:17.720 --> 00:13:21.640 Również właścicielom domów, na których one się pojawiały. 169 00:13:21.820 --> 00:13:22.000 Okej. 170 00:13:22.080 --> 00:13:25.520 Ja, jak jeszcze nie wiedziałem, że to jest taka pewien sposób, można powiedzieć, 171 00:13:25.600 --> 00:13:28.020 nie wiem, instalacja artystyczna, to byłem pod wrażeniem, że kurczę, 172 00:13:28.620 --> 00:13:29.740 robi to ogromne wrażenie. 173 00:13:29.740 --> 00:13:32.800 Jest postrzelina, jest rana, jest blizna, zaklejona plastrem. 174 00:13:32.980 --> 00:13:34.500 Piękna sprawa i przyciąga wzrok. 175 00:13:34.620 --> 00:13:37.780 Przyciąga do tego, żeby na dłużej się zatrzymać i być może pomyśleć, 176 00:13:37.900 --> 00:13:40.780 że nie każdy musi znać historię Warszawy, nie każdy musi być stąd. 177 00:13:41.160 --> 00:13:44.680 Na przykład turysta przechodzący pomyśli sobie, kurczę, to nie szczury zrobiły te dziury, 178 00:13:44.840 --> 00:13:48.820 tylko skoro tu jest plaster, to być może wiąże się z tym coś więcej. 179 00:13:49.000 --> 00:13:50.000 Poczytam, dowiem się. 180 00:13:50.120 --> 00:13:54.080 Każdy taki człowiek, który przeczyta coś na dany temat, a może przekaże dalej, 181 00:13:54.580 --> 00:13:57.840 to uważam, że można zaliczyć taki plaster jako spełnioną misję. 182 00:13:57.840 --> 00:13:59.940 No bo już ktoś więcej poznał historię Warszawy. 183 00:14:01.100 --> 00:14:05.720 Wierzę i chyba wiem to, że każdemu z nas, czy to artyście, który wymyślił te plastry, 184 00:14:06.220 --> 00:14:08.780 czy nam, którzy wydaliśmy spacerownik, czy muzeum, 185 00:14:08.840 --> 00:14:14.700 zależy na tym, żeby historia Warszawy była znana po to, żeby może nie dopuścić do tego, 186 00:14:14.720 --> 00:14:18.000 żeby ona się powtórzyła, ale też po to, żeby mając ją w głowie, 187 00:14:18.160 --> 00:14:21.800 po prostu to miasto pięknie rozwijać, co obserwujemy w tym momencie, myślę. 188 00:14:21.800 --> 00:14:24.760 I to mogłaby być piękna puenta naszego spotkania, 189 00:14:24.860 --> 00:14:29.720 natomiast na koniec chciałam zapytać cię o osoby, bez których żadnej publikacji nie ma, 190 00:14:29.860 --> 00:14:35.320 to znaczy o jej odbiorców, o osoby, w których ręce spacerownik blizny Warszawy trafił, 191 00:14:35.380 --> 00:14:38.680 o osoby, które być może, mam nadzieję, będą brały udział w spacerach. 192 00:14:38.820 --> 00:14:43.440 Czy do ciebie dotarły jakieś informacje, albo jak oceniasz zainteresowanie, 193 00:14:43.580 --> 00:14:47.140 czy na takie trudne tematy, tematy często bolesne, 194 00:14:47.300 --> 00:14:51.300 w naszych głowach jest jeszcze przestrzeń, czy po prostu mamy na to ochotę? 195 00:14:51.300 --> 00:14:54.380 Na razie jeszcze nie miałem takiej interakcji twarzą w twarz, 196 00:14:54.460 --> 00:14:57.240 będzie to podczas spaceru, więc na pewno zapytam też o ten odbiór. 197 00:14:57.340 --> 00:15:01.160 Po ilości sprzedanych egzemplarzy wydaje mi się, że to zainteresowanie jest duże. 198 00:15:01.500 --> 00:15:04.980 Jednak, chociaż tak jak mówiłem, starałem się zawsze unikać tej martyrologii, 199 00:15:05.040 --> 00:15:06.680 to uważam, że tu je aż tak dużo nie ma, 200 00:15:06.800 --> 00:15:09.560 dlatego, że nie piszemy o ofiarach, nie piszemy o walkach, 201 00:15:09.680 --> 00:15:12.580 których było mnóstwo, tylko właśnie o tych miejscach, o budynkach, 202 00:15:12.720 --> 00:15:14.960 więc można powiedzieć, że to jest bardziej niż martyrologiczny temat, 203 00:15:14.960 --> 00:15:18.300 trochę związany z architekturą, związany z urbanistyką, 204 00:15:18.300 --> 00:15:22.900 z zachowywaniem tych śladów i być może dlatego nie jest taki ciężki, 205 00:15:23.420 --> 00:15:25.900 tak jakby się mogło wydawać, że nie chcemy o tym czytać, 206 00:15:26.040 --> 00:15:29.280 no bo to są już czytać, bo są to historie ludzi, jest to ciężkie, 207 00:15:29.620 --> 00:15:32.640 a tutaj jednak ta ciekawość, gdzie te ślady jeszcze w Warszawie zostały, 208 00:15:32.900 --> 00:15:34.400 myślę, że to ona raczej rządziła tymi, 209 00:15:34.520 --> 00:15:36.760 którzy po prostu zdecydowali się na zakup spacerownika. 210 00:15:36.760 --> 00:15:40.640 To, co znajdziecie w spacerowniku, to, co przykuje waszą uwagę 211 00:15:40.640 --> 00:15:42.680 i w jakim ikroniku zdecydujecie się pójść, 212 00:15:42.860 --> 00:15:45.300 to jest już tylko i wyłącznie wasza decyzja. 213 00:15:45.420 --> 00:15:49.280 O spacerowniku Blizny Warszawy opowiadał dzisiaj Łukasz Ostojaka-Sprzycki, 214 00:15:49.400 --> 00:15:54.080 jeden z jej autorów, bo publikacja została napisana razem z Katarzyną Węgrzyn. 215 00:15:54.180 --> 00:15:57.300 Bardzo ci dziękuję za to spotkanie, za opowieść o spacerowniku 216 00:15:57.300 --> 00:16:01.080 i tak naprawdę zachętę do tego, żeby nie bać się historii, 217 00:16:01.240 --> 00:16:02.900 żeby o niej pamiętać i żeby jej szukać. 218 00:16:03.000 --> 00:16:05.600 Bardzo dziękuję i czytajcie o Warszawie. 219 00:16:06.760 --> 00:16:10.860 Audycje kulturalne. W dobrym tonie.