WEBVTT

1
00:00:01.390 --> 00:00:05.090
Audycje kulturalne. W dobrym tonie.

2
00:00:05.450 --> 00:00:12.750
To są audycje kulturalne, podcast Narodowego Centrum Kultury przy mikrofonie Aleksandra Galant.

3
00:00:12.870 --> 00:00:22.470
Sama nie wiem jak zacząć tę dzisiejszą rozmowę, czy powiedzieć, że cofniemy się trochę w czasie, czy w przestrzeni, no ale to wszystko nie do końca jest prawda, dlatego że zostajemy w Warszawie.

4
00:00:22.470 --> 00:00:43.970
Tutaj mieści się Studio Nagraniowe Narodowego Centrum Kultury. No i to jest też miejsce, w którym rozgrywa się najnowsza książka Pawła Sołtysa pod tytułem Sierpień, ale nie wiem czy to jest prawda, bo wydaje mi się, że Warszawa jest po prostu tej książki bohaterką, taką nierozerwalną jej częścią, tworem, bytem właściwie, bez którego te wszystkie historie zwyczajnie by nie powstały.

5
00:00:43.970 --> 00:00:54.510
Słowem Sierpień, Warszawa i Paweł Sołtys, którego na pewno znacie jako pisarza, autora tekstów, piosenek, kompozytora, wokalistę, no ale też jako Pablo Paweł.

6
00:00:54.610 --> 00:01:05.470
Ja nie odmówię sobie tej przyjemności, powiem, że spotykamy się właściwie jednego z ostatnich dni października, co sprawia, że my możemy powiedzieć, że październikowy facet, dziewczyna listopad. Bardzo mi miło, że się widzimy.

7
00:01:05.750 --> 00:01:08.170
Wzajemnie, bardzo się cieszę, dziękuję za zaproszenie.

8
00:01:08.170 --> 00:01:22.750
Przeczytałam słowa Marka Bieńczyka o twojej książce i on powiedział, że zdawał sobie sprawę z tego, że sierpień jest najlepszym miesiącem do życia w Warszawie, ale dopiero twoja książka utwierdziła go, czy przekonała go, że to jest też najlepszy miesiąc do pisania.

9
00:01:22.970 --> 00:01:30.610
I chciałam zacząć od tych słów, a właściwie od pierwszej części. To znaczy, czy uważasz, że sierpień jest najlepszym miesiącem do mieszkania w Warszawie?

10
00:01:30.610 --> 00:01:43.790
To pewnie zależy, ile ma się lat. Mam wrażenie, że kiedy się ma lat dwadzieścia, to na pewno. I to jest taki moment w roku, kiedy Warszawa jest bardzo piękna, a z drugiej strony dużo się dzieje.

11
00:01:44.310 --> 00:01:56.610
Można sobie pójść nad Wisłę, na przykład na praski brzeg i bez wątpienia to jest fajny moment do życia w Warszawie. Trochę jest też mniej ludzi, bo są wakacje, mniej korków, nie ma smogu, więc jest przyjemnie.

12
00:01:56.790 --> 00:01:59.810
No z tym smogiem, to może nie przesadzałabym z chóra optymizmem.

13
00:01:59.810 --> 00:02:08.010
Natomiast to nie jest mój ulubiony miesiąc w Warszawie, bez wątpienia. Ja mam inne pomysły, który miesiąc jest najlepszy do życia.

14
00:02:08.130 --> 00:02:10.810
Czuję się zaproszona do zapytania, który miesiąc?

15
00:02:10.810 --> 00:02:20.550
To jest kwiecień. Ja lubię wiosnę. Lubię wczesną wiosnę, kiedy zaczynają kwitnąć jabłonie. Na kępie, gdzie ja obecnie mieszkam, a wcześniej na Grochowie też zaczyna być właśnie kolorowo.

16
00:02:20.810 --> 00:02:27.070
I to czuć to rodzenie się życia na nowo, to zawsze jakoś mnie optymizmem napawa.

17
00:02:27.070 --> 00:02:32.190
I to jest ulubiony okres w roku warszawskim, natomiast sierpień jest melancholijnym miesiącem.

18
00:02:32.610 --> 00:02:40.990
To znaczy, jest pięknie, jest fajnie, ale właściwie już wiemy, że ta jesień napiera z prawej strony kalendarza i idzie w naszym kierunku.

19
00:02:41.130 --> 00:02:44.890
Bywa już noce, chłodne. A w dodatku jest ta pamięć, myślę, taka dziecięca.

20
00:02:45.030 --> 00:02:48.930
To znaczy, że fajnie się gra w tą piłkę na podwórku, ale za chwilę ta szkoła się zacznie.

21
00:02:48.930 --> 00:02:53.850
Więc to jest też taki, ktoś powiedział, że to jest niedziela roku i coś tym jest.

22
00:02:54.030 --> 00:02:56.050
To znaczy, ta jesień jak poniedziałek czyha tam.

23
00:02:56.630 --> 00:02:56.850
Gloomy Sunday.

24
00:02:57.250 --> 00:02:57.510
Tak.

25
00:02:57.870 --> 00:03:03.150
Sam rozumiesz, że chyba trochę nie mam wyjścia. A może i mam wyjścia, ale po prostu jestem ciekawa, dlaczego sierpień?

26
00:03:03.570 --> 00:03:08.170
On w Warszawie jest miesiącem szczególnym, pewnie dla niektórych najważniejszym, najbardziej bolesnym.

27
00:03:08.170 --> 00:03:18.330
No ale skoro ten sierpień to nie jest ten najważniejszy miesiąc, co więcej miesiąc, który kojarzy się z melancholią, którą wydaje mi się, że twoja książka jest przepełniona.

28
00:03:18.430 --> 00:03:24.310
To znaczy, ja tę melancholię odbierałam. Dlaczego sierpień stał się tłem do tego, co opisujesz w książce?

29
00:03:24.410 --> 00:03:30.170
Powinienem wymyślić jakąś piękną literacką teorię. A prawda jest taka, że ja po prostu zacząłem pisać tę książkę 1 sierpnia.

30
00:03:30.390 --> 00:03:31.610
To jest bardzo uczciwe.

31
00:03:31.650 --> 00:03:37.910
To jest bardzo uczciwe, ponieważ ten sierpień był bardzo upalny wtedy, jak zresztą w ostatnich latach często.

32
00:03:38.170 --> 00:03:48.810
A w dodatku tak przeplatany deszczami, no to to wszystko gdzieś tam zbudowało jakieś takie, powiedziałbym, tło meteorologiczne tego pisania.

33
00:03:48.930 --> 00:03:58.350
To znaczy, że jest duszno, że jest upalnie. Ten mój narrator jest w pewnym, co jest dosyć wyraźnie powiedziane, na pewnym zakręcie życiowym.

34
00:03:58.670 --> 00:04:04.690
Może nawet na jakimś ostatnim zakręcie życiowym i ten sierpień do tego dobrze pasował.

35
00:04:04.690 --> 00:04:15.750
Potem miałem kłopot, kiedy już się sierpień skończył. Wrzesień był jeszcze ciepły, ale jak pisałem jeszcze w październiku i w listopadzie tę książkę, to musiałem sobie jakoś odtwarzać warunki.

36
00:04:15.750 --> 00:04:24.610
Dużo pisałem na przykład w wannie. Napuszczałem sobie wody 40 stopni, żeby znowu się poczuć tak jak w tym sierpniu, bo na zewnątrz już było tak jak dzisiaj.

37
00:04:24.770 --> 00:04:39.370
Albo jeszcze gorzej, więc musiałem sobie odtwarzać trochę te warunki, żeby ten mój narrator cały czas w tym takim znoju lekkim, bo on jest w takim lekkim znoju też sierpniowo, powiedziałbym, potowo chodzonym, istniał cały czas.

38
00:04:39.370 --> 00:04:46.250
Taki ze względu na pogodę, temperaturę, taka jest w tym wszystkim gęstość i ulepek, taka sierpniowa duchota.

39
00:04:46.370 --> 00:04:46.950
Tak miało być.

40
00:04:47.010 --> 00:04:55.030
To zdecydowanie odczułam, chociaż teraz jak sobie myślę, że to nie warszawski sierpień, a para z wanny, to czuję się trochę zakłopotana.

41
00:04:55.170 --> 00:05:00.230
Nie no, w książce jest sierpień, ja to nie narrator, więc trzeba wierzyć narratorowi, pisarze wiedzą mniej.

42
00:05:00.230 --> 00:05:08.770
Twój bohater dzieli się tym, co widzi, co dostrzega, co przychodzi mu do głowy w czasie wędrówek po Warszawie. Może nie po całej Warszawie, ale po przynajmniej kilku dzielnicach.

43
00:05:08.930 --> 00:05:20.550
Porusza się i po Pradze, i po centrum, i powoli, jest w bardzo wielu różnych miejscach i to, co mnie zdecydowanie zatrzymało, na co zwróciłam uwagę, to taka lekkość i łatwość skojarzeń.

44
00:05:20.550 --> 00:05:29.650
To znaczy, jak niewiele potrzeba, żeby to, co on mija na ulicy, wywołało szereg skojarzeń. Skierowało go do przeszłości, odblokowało jakieś wspomnienie z dzieciństwa.

45
00:05:29.770 --> 00:05:42.550
To trochę jak wyprawa na Mirów i w tej chwili już resztki, które pozostały z Domu Słowa Polskiego i to dziecięce skojarzenie przywołane nagle na zasadzie skojarzenia z tą kupą kamieni, że to miał być Dom Słowa Polskiego, ale którego.

46
00:05:43.030 --> 00:05:55.810
Ja się nad tym bardzo zastanowiłam, dlatego, że ja nigdy w życiu tak o tym nie pomyślałam. I przypomniało mi się, jak kiedyś przyjechał do mnie do Warszawy mój kuzyn ze swoim synkiem, który miał wtedy cztery, może pięć lat.

47
00:05:56.110 --> 00:06:08.390
Spędziliśmy dobrą godzinę na stacji metra, kiedy on wkładał bilet do kasownika, a kasownik go wypluwał. Potem przyjechał pociąg, a on zapytał, dlaczego ten pociąg jest taki długi, przecież on powinien mieć metr, bo to jest metro.

48
00:06:09.370 --> 00:06:11.190
Nigdy w życiu tak o tym nie pomyślałam.

49
00:06:11.190 --> 00:06:29.770
Dzieci są niewinne i naturalnie poetyckie. To jest taka teoria w ogóle, że rodzimy się z naturalną skłonnością ku metaforyzowaniu i odnajdywaniu tych ścieżek, które potem niestety nam edukacja i życie trochę wyprostowują za bardzo i starają się nas jakoś ułożyć.

50
00:06:29.770 --> 00:06:38.290
Ja myślę, że w ogóle pamięć to jest mój temat i właściwie to jest od pierwszej książki Pamięć Czas i jakie dziwne sztuczki obie te rzeczy robią.

51
00:06:38.550 --> 00:06:49.490
Jak nas oszukują czasem, jak sami siebie próbujemy oszukać, jak pamięć dziwacznie działa, bo ona oczywiście nie działa tak, że się pamięta miesiąc po miesiącu, rok po roku.

52
00:06:49.490 --> 00:06:56.350
Tylko właśnie nagle jakieś wspomnienie się pojawia, które zdawałoby się już dawno powinno odejść w przeszłość.

53
00:06:56.530 --> 00:07:02.270
Więc tak, tak, ten mój narrator bez wątpienia może właśnie przez to, że on jest w takim momencie życia.

54
00:07:02.550 --> 00:07:06.270
On sobie wynajduje różne, powiedziałbym, nawet pocieszenia.

55
00:07:06.430 --> 00:07:13.690
To może nie jest dobre słowo, ale tak i te pocieszenia znajduje w lekturach różnych, dziwnych, ale też właśnie w jakimś wspominaniu.

56
00:07:13.690 --> 00:07:27.610
To nie są oczywiście takie pocieszenia, ja nie wiem, czy one są skuteczne, natomiast w pewnym sensie tam zagłuszają jego rozpacz, bo on jest zrozpaczony bez wątpienia i szuka jakichś miejsc, gdzie tej rozpaczy byłoby trochę mniej.

57
00:07:27.790 --> 00:07:35.570
A bez wątpienia, nawet jeśli we wspomnieniu dzieciństwa, martwych rodziców, dziadków i tak dalej jest melancholia, to niekoniecznie jest tym rozpacz.

58
00:07:35.570 --> 00:07:49.110
Znaczy właśnie między melancholią a rozpaczą jest jeszcze daleka droga, jest od melancholii do rozpaczy, więc ta melancholia wbrew pozorom jest jego radością, tak bym to powiedział paradoksalnie, to znaczy jest jego miejscem ucieczki.

59
00:07:49.290 --> 00:08:02.670
Też zauważyłam taki podział, że chociaż on wspomina bliskich, których już nie ma, to są straty, z którymi on jest pogodzony, natomiast to co dzieje się tu i teraz w jego domu i w jego życiu, to są jeszcze sprawy otwarte i tutaj tego pogodzenia się jeszcze nie ma.

60
00:08:02.670 --> 00:08:21.910
Tak, no bo ja oczywiście tam dużo, znaczy ja, ten narrator w wielu sprawach nie mówi wprost, no ale bez wątpienia tam go opuścili jacyś ludzie, chyba też to jest chwilę po śmierci jego matki, więc on jest samotny, tak i z tym jest niepogodzony, nawet jeśli sam przed sobą udaje, że jest.

61
00:08:22.650 --> 00:08:43.250
No to trochę tak jest, że te banalne stwierdzenia, że czas może nie leczy rana, ale na pewno je przykrywa jakimiś tam plastrami czy bandażami, no to tak jest, to znaczy jak ta babcia czy dziak umarli 20 lat temu, to już jest troszkę inaczej niż, nie wiem, jak się opuściła żona i córka, albo umarła ci matka, nie wiem, tam rok temu czy dwa lata temu, to jest trudniej sobie z tym poradzić.

62
00:08:49.000 --> 00:08:58.780
Jakoś ta nasza rozmowa kieruje się w stronę duchów, o które chciałam zapytać, to znaczy czy twoim zdaniem, może zdaniem twojego bohatera nad Warszawą unoszą się duchy?

63
00:08:58.780 --> 00:09:11.900
Są takie historie, których wspomnienia w czasie podróżowania czy odkrywania Warszawy wydają się oczywiste. Twój bohater wybiera się na cmentarz żydowski, pojawiają się upamiętnienia powstańców warszawskich.

64
00:09:12.280 --> 00:09:25.160
To jest ta tragiczna, bolesna historia, której w Warszawie jest bardzo dużo, ale pojawiają się też duchy przecież dużo starsze, to znaczy pojawiają się ci najwybitniejsi polscy poeci, którzy gdzieś tam krakowskim przedmieściem się przechadzają.

65
00:09:25.160 --> 00:09:36.500
Tak i jeszcze starsze, bo tam się pojawia też siostra Katowiczówna, czyli gdzieś jesteśmy w XVII wieku przez pewien czas, o ile pamiętam tam chyba też w XV przez dwa akapity czy trzy.

66
00:09:36.500 --> 00:09:56.720
Ta książka w pewnym sensie pokazuje, że Warszawa wbrew tym wszystkim tragediom, które ją dotknęły, mówię o 43, 44 czy 1655 rokiem, kiedy właściwie poszczególne części tego miasta albo całe miasto przestawało istnieć,

67
00:09:56.720 --> 00:10:10.120
czy nawet po powstaniu, kiedy zbudowano, w sensie powstaniu XIX wiecznym, kiedy zbudowano stadele i zburzono całe fawory, czyli taką dzielnicę, w którą Warszawa naturalnie powinna w tamtym kierunku się rozwijać,

68
00:10:10.240 --> 00:10:21.600
że wbrew temu wszystkiemu te nici są, tylko one są cienkie i bardzo często trzeba się postarać, żeby je odnaleźć, te nitki, te połączenia.

69
00:10:21.600 --> 00:10:29.580
A ten bohater być może nawet jest takim trochę pająkiem i on trochę tka z tych nici te połączenia, które są ledwo, ledwo, a może nawet trochę zmyśla.

70
00:10:29.760 --> 00:10:39.700
To znaczy dodaje od siebie, bo chce, żeby to była jakaś całość ta Warszawa, ale oczywiście to jest zlepek właśnie pełen duchów, pełen śmierci, pełen nieszczęścia,

71
00:10:39.780 --> 00:10:51.160
ale też pełen krzepiących historii, czy właśnie poezji, czy historii kultury warszawskiej, która jest oczywiście wspaniała i ma te paręset lat.

72
00:10:51.600 --> 00:10:58.060
No tak, to wszystko w tym jest. Ciekawe jest to, że ja część z tych rzeczy zauważyłem, kiedy już napisałem tę książkę,

73
00:10:58.560 --> 00:11:06.860
to znaczy szedłem tak, czy ten narrator naturalnie szedł torem swoich rozmyśleń, swoich opowieści, swoich przygód, nazwijmy to, czy wspomnień

74
00:11:06.860 --> 00:11:12.980
i dopiero po przeczytaniu tej książki tak się złapałem na tym, że w pewnym sensie to jest książka o Warszawie,

75
00:11:12.980 --> 00:11:21.860
chociaż zupełnie to nie jest książka warsawianistyczna, to uspokajam słuchaczy, bo ja się nie czuję warsawianistą, nie mam takiego wykształcenia.

76
00:11:22.040 --> 00:11:26.600
Choć oczywiście interesuje mnie i tego bohatera też historia Warszawy, ale to jest absolutnie amatorskie.

77
00:11:26.740 --> 00:11:32.640
Nie jest to próba jakiejś, nie wiem, syntezy. Teraz mamy dużo takich książek o Warszawie, bardzo ciekawych niektórych.

78
00:11:32.640 --> 00:11:40.560
On raczej po prostu coś tam próbuje sklecić, być może też dlatego, że coraz trudniej, nie tylko jemu,

79
00:11:40.580 --> 00:11:46.500
ale nam wszystkim się żyje w tym nadmiarze informacji, nie przetwarzamy tego już wszystkiego.

80
00:11:47.280 --> 00:11:52.340
Nadmiarze, powiedziałbym, obrazów współczesności, to też jest jego skrytka, to znaczy to tkanie Warszawy.

81
00:11:52.440 --> 00:11:58.660
On to jest jakieś takie bezpieczne miejsce, mimo że wymaga właśnie pracy od niego tam jakiejś, przynajmniej intelektualnej.

82
00:11:58.660 --> 00:12:05.700
Powiedziałeś przed chwilą o tkaniu Warszawy, a ja z książki wyłapałam fragment dotyczący sztukowania pamięci.

83
00:12:05.900 --> 00:12:13.760
To też mnie zastanowiło. Twój bohater mówił, że musi tej pamięci dosztukować po to, żeby domy, które wspomina,

84
00:12:13.940 --> 00:12:18.840
nie kończyły się na pierwszej kondygnacji, nie traciły dachów, a ludzie nie chodzili nadzy po ulicach.

85
00:12:18.960 --> 00:12:23.180
I zastanawiam się, czy to sztukowanie pamięci to jest też coś, co ty robisz.

86
00:12:23.300 --> 00:12:27.320
Pewnie i pewnie każdy z nas robi, to znaczy nie wszystko się pamięta w szczegółach,

87
00:12:27.320 --> 00:12:31.300
albo pamięta się właśnie jakiś drobny szczegół, a nie pamięta się ogólnego obrazu.

88
00:12:31.400 --> 00:12:34.360
To oczywiście też jest efektowne zdanie, nie oszukujmy się.

89
00:12:34.440 --> 00:12:35.820
Dlatego je wypisałam.

90
00:12:36.340 --> 00:12:39.520
Ale tak trochę jest. No oczywiście pewnie te domy się nie kończą w połowie.

91
00:12:39.880 --> 00:12:42.000
Tam jest drugi taki pasus w książce w tym momencie.

92
00:12:42.280 --> 00:12:46.120
Ten bohater stwarza pewien dom, który już jest zburzony.

93
00:12:46.320 --> 00:12:47.000
Na Mokotowie.

94
00:12:47.080 --> 00:12:49.240
Jest tak, czy na kępie, już nie pamiętam, nieważne.

95
00:12:49.240 --> 00:12:51.160
W każdym razie po tym domu jest stempel.

96
00:12:51.300 --> 00:12:56.400
Na ścianie tak bywa czasem, że jak się zburzy dom, to widać na ścianie tej, która pozostała, taki ślad.

97
00:12:56.640 --> 00:12:57.560
I on to odtwarza.

98
00:12:57.880 --> 00:13:02.280
Natomiast zdaję sobie sprawę, że z każdym rokiem będzie odtwarzać coraz gorzej.

99
00:13:02.440 --> 00:13:05.880
I przyjdzie dzień, kiedy nie będzie już umiał tego robić.

100
00:13:06.400 --> 00:13:10.400
No i tak jest, no bo częścią człowieka jest w równej mierze pamięć, jak i zapominanie.

101
00:13:10.400 --> 00:13:13.820
Bo pewnie byśmy oszaleli, gdybyśmy nic nie zapominali.

102
00:13:13.860 --> 00:13:17.060
Są tacy ludzie, sawanci, którzy pamiętają każdą chwilę w swoim życiu.

103
00:13:17.260 --> 00:13:21.300
I według wszelkich badań są to ludzie bardziej nieszczęśliwi niż przeciętni ludzie.

104
00:13:21.380 --> 00:13:24.800
To znaczy, gdybyśmy pamiętali wszystko, to też byśmy nie dali rady.

105
00:13:24.920 --> 00:13:28.300
A z drugiej strony, bardzo często żałujemy, że o czymś zapomnieliśmy.

106
00:13:28.380 --> 00:13:29.900
Albo, że czegoś właśnie już nie potrafimy.

107
00:13:30.060 --> 00:13:32.900
No to jest taki paradoks, myślę, naszego życia w ogóle.

108
00:13:32.960 --> 00:13:34.780
Przepraszam za górnolotny ton.

109
00:13:35.160 --> 00:13:37.640
Rozmawiamy o pamięci z perspektywy człowieka.

110
00:13:37.640 --> 00:13:42.840
Pamięć cechuje ludzi, natomiast w książce trochę odbijasz ten pogląd.

111
00:13:43.280 --> 00:13:47.200
Na początku naszej rozmowy wspomniałaś o tym, że kwiecień jest piękny.

112
00:13:47.240 --> 00:13:52.540
Również dlatego, że zaczynają kwitnąć jabłonie, co nas oczywiście cofa trochę do Agnieszki Osieckiej.

113
00:13:52.900 --> 00:13:55.340
Jesteśmy więc na Saskiej Kępie, na ulicy Francuskiej.

114
00:13:55.420 --> 00:14:01.020
Bo to chyba właśnie tam twój bohater zaczął rozważać, gdyby ulice miały pamięć, jak zapamiętałyby nas.

115
00:14:01.180 --> 00:14:05.140
Kiedy się dużo chodzi, to człowiek też naturalnie zaczyna myśleć, po czym chodzi.

116
00:14:05.140 --> 00:14:07.740
To znaczy, co jest pod spodem.

117
00:14:07.880 --> 00:14:16.900
A w Warszawie to jest myślenie często obarczone pewnym niebezpieczeństwem, czy wręcz lękiem, kiedy się chodzi, nie wiem, po Muranowie, czy nawet po Śródmieściu.

118
00:14:17.140 --> 00:14:26.780
Znając historię tego miasta, to znaczy nigdy nie masz, a raczej zawsze masz pewność, że po pewnego rodzaju cmentarzu się człowiek porusza.

119
00:14:26.780 --> 00:14:37.260
W związku z tym te, nazwijmy to, duchy, które tam są, dlaczego nie miałyby się jakoś też spersonifikować ulice właśnie, po których się chodzi.

120
00:14:37.380 --> 00:14:42.420
Ja sobie wyobraziłem po prostu, co ulice sobie myślą o tych, którzy po nich łażą.

121
00:14:42.420 --> 00:14:50.840
No ale doszedłem do wniosku, że w końcu, może żeby nie spoilerować, ale że generalnie chyba nie rozpoznają poszczególnych postaci.

122
00:14:50.940 --> 00:14:58.460
Tylko ciężar kroku zwalistego mężczyzny, drobne kroki dziecka, chybotliwy krok pijaka.

123
00:14:58.460 --> 00:15:04.620
Na koniec naszej rozmowy chciałam zapytać cię o twoje pisanie. Już trochę powiedziałeś, jak to się dzieje.

124
00:15:04.720 --> 00:15:13.880
Kiedy czytałam książkę, myślałam o tych wędrówkach, które stawały się inspiracją do wspomnień, do refleksji, do przywoływania jakichś zapomnianych momentów.

125
00:15:13.980 --> 00:15:22.740
To przypomniały mi się słowa Marcina Świetlickiego. On tego używał w trochę prześmiewczym kontekście, mówiąc, że po Krakowie snują się młodzi literaci, szukając czegoś do prozy.

126
00:15:22.740 --> 00:15:38.960
Zastanawiam się, czy dla ciebie spacery, wyjścia, po prostu bycie w tym mieście, to jest taka obserwacja. To są momenty, że patrzysz, widzisz i zbierasz sobie to trochę jak koraliki, które się naniza na jakiś naszyjnik, a w tym wypadku pewnie na kolejną książkę.

127
00:15:39.560 --> 00:15:39.760
Tak.

128
00:15:40.280 --> 00:15:44.480
Pytania zamknięte są wrogiem każdego dziennikarza. Powinnam była się na to przygotować.

129
00:15:44.480 --> 00:16:02.500
W tej książce ten narrator mówi w pewnym momencie, że chciałem pojechać tu, tu i tu i opisuje dosyć dokładnie tam trasę, tam na Nowolipki, koło Starego Pawiaka, potem tam na Burakowską, ale też mówi, że w pewnym momencie z jakiegoś powodu odbyłem całą tę podróż w głowie.

130
00:16:02.500 --> 00:16:18.080
To znaczy oczywiście chodzenie jest dobrą podwaliną do pisania, a dla mnie też było ważne pewien rytm. Mam nadzieję, nie wiem czy takie jest, ale mam nadzieję, że ta książka ma pewien rytm takiego właśnie chodzonego poloneza.

131
00:16:18.080 --> 00:16:32.260
Tylko polonez nam się kojarzy z jakimiś szlachcicami w kontuszach. A mi chodziło raczej o taki wiejski rytm, tak jak, nie wiem, Wit Szostak napisał wszystkie oberki świata w tym rytmie takim transowym, oberkowym.

132
00:16:32.500 --> 00:16:40.760
To ja trochę chciałem, żeby to było w takim rytmie właśnie chodzonym. Z drugiej strony to też jest tak oczywiście, że człowiek inaczej myśli idąc.

133
00:16:40.760 --> 00:16:47.280
Nie wiem, kiedy się jedzie samochodem, to w ogóle się nie można zwracać specjalnie z uwagi, no żeby się nie zabić, nikogo się nie zabić.

134
00:16:47.340 --> 00:16:55.060
A kiedy się idzie, to człowiek ma czas, szczególnie jeśli nie musi się szybko przenosić, jak to często Warszawa bywa, z punktu A do B, bo tam potrzebuje coś zrobić.

135
00:16:55.320 --> 00:17:01.560
Ale nawet wtedy to tempo jest na tyle do przyjęcia, że te różne tropy można znaleźć.

136
00:17:01.700 --> 00:17:07.360
Ja oczywiście całe życie tropię też różne przeszłości warszawskie, bo one znikają bardzo szybko.

137
00:17:07.360 --> 00:17:15.440
I właściwie, jak patrzę na zdjęcia, bo ja robię tak amatorsko, zupełnie amatorsko zdjęcia, różnym starym budynkom, bramom i tak dalej, odbojnikom.

138
00:17:15.980 --> 00:17:25.500
Patrzę na zdjęcia sprzed dziesięciu lat, to połowy tych miejsc już nie ma. To znaczy, to ginie i stąd być może jakaś tam melancholia tej książki również, bo to jakby to odchodzenie cały czas trwa.

139
00:17:26.040 --> 00:17:32.720
Natomiast tak, spacery, ja zresztą nie lubię słowa spacery, te łazęgi takiego, to jest takie łazęgowanie właśnie.

140
00:17:32.720 --> 00:17:44.100
Tam widziałem już, że niektórzy krytycy piszą o flaneryzmie, floneryzmie, ale żeby być flanerem, to moim zdaniem trzeba mieć ojca, który ma duży sklep w Paryżu albo banka.

141
00:17:44.100 --> 00:17:48.880
A ten bohater jest raczej łazęgą po prostu. On łazi, on nie flaneruje.

142
00:17:49.000 --> 00:18:04.900
Być może też jest tak, że on jest po prostu bez pracy. On tam zresztą jest tam taki drobny jakiś fragment i że to łażenie to też jest trochę rodzaj wręcz zabicia czasu, bo to jego życie jest nieszczęśliwe również w tej części.

143
00:18:04.900 --> 00:18:13.160
To znaczy, że tam ktoś mi zadał pytania, a z czego on żyje? No właśnie być może, być może właśnie nie ma z czego żyć. Jest taki fragment o rachunkach.

144
00:18:13.260 --> 00:18:19.100
Mi się wydaje, że ja wszystko w tej książce o nim powiedziałem, tylko to są takie drobiny i trzeba je trochę pozbierać, żeby tego bohatera zbudować.

145
00:18:19.240 --> 00:18:24.660
To znaczy to właśnie nie jest tak powiedziane, że on co trzecią stronę opowiada ojej, jak mi źle, bo to się zdarzyło albo to.

146
00:18:24.660 --> 00:18:31.800
Tylko tak on gdzieś tu napomyka, że tu gdzieś był z dzieckiem i bez niego echo w tym przejściu podziemnym nie ma sensu.

147
00:18:31.920 --> 00:18:35.940
Więc ja lubię takie, lubię ufać inteligencji czytelników.

148
00:18:36.140 --> 00:18:42.820
Sam lubię takie książki, które mnie traktują poważnie, a nie łopatologicznie mi tam próbują wszystko wstukać do głowy.

149
00:18:43.040 --> 00:18:45.580
Z jakąś dygresji popadłem, przepraszam, ale to mi się zdarzyło.

150
00:18:45.640 --> 00:18:52.460
Więcej dygresji, więcej ułażenia, włóczenia się, może dla kogoś również spacerowania, dlaczego nie?

151
00:18:53.040 --> 00:18:54.340
Namawiamy, to jest zdrowe w ogóle.

152
00:18:54.660 --> 00:18:55.600
To jest zdrowe.

153
00:18:55.740 --> 00:18:56.780
I dla głowy jest zdrowe.

154
00:18:57.060 --> 00:19:00.640
Poważnie mówię, to znaczy, że oczywiście jest to zdrowe dla ciała, chodzenie.

155
00:19:00.840 --> 00:19:07.920
Zresztą część mojego chodzenia z tego wynika, że mi pan doktor bardzo ładnie powiedział, że w pana wieku to już jak pan nie biega, to niech pan chociaż chodzi.

156
00:19:08.160 --> 00:19:14.460
I to jest tak, ale dla głowy to też jest myślę zdrowe, to znaczy inaczej się myśli siedząc w zamkniętym pomieszczeniu.

157
00:19:14.740 --> 00:19:19.180
Nawet jeśli ono jest przyjemne, ma się herbatkę i kocyk, a inaczej kiedy się łazi.

158
00:19:19.300 --> 00:19:23.760
Ja się przyznam do tego, że kiedy jeżdżę do pracy wysiadam sobie jeden przystanek wcześniej,

159
00:19:23.760 --> 00:19:28.660
ale wynika to też z tego, że wysiadam na Nowym Mieście i że ten spacer jest po prostu wielką przyjemnością.

160
00:19:28.660 --> 00:19:33.440
Także ten wątek zdrowotny może trochę odpuszczę, oczywiście ku zdrowotności również zachęcamy,

161
00:19:33.540 --> 00:19:39.500
ale najbardziej chyba w kontekście dzisiejszej rozmowy zachęcam was do tego, żeby sięgnąć po książkę Sierpień.

162
00:19:39.620 --> 00:19:45.540
To jest książka Pawła Sołtyza, znanego również jako Pablo Paweł, który dzisiaj był waszym i moim gościem.

163
00:19:45.600 --> 00:19:47.060
Bardzo ci dziękuję za to spotkanie.

164
00:19:47.060 --> 00:19:47.900
To ja, dziękuję bardzo.

165
00:19:50.060 --> 00:19:51.180
Audycje Kulturalne

166
00:19:51.180 --> 00:19:53.160
W Dobrym Tonie