WEBVTT

1
00:00:01.420 --> 00:00:05.080
Audycje kulturalne. W dobrym tonie.

2
00:00:05.640 --> 00:00:12.800
To są audycje kulturalne. Podcast Narodowego Centrum Kultury przy mikrofonie Aleksandra Galant.

3
00:00:13.060 --> 00:00:18.020
Dzisiaj chciałabym zacząć od słów bohaterki tego spotkania, a brzmione

4
00:00:18.020 --> 00:00:26.100
Śmiech jest bardzo człowiekowi potrzebny, ale czasem należy spojrzeć na ludzi, świat, niekoniecznie przez różowe okulary.

5
00:00:26.420 --> 00:00:29.640
Należy być poważnym, by za takiego uchodzić.

6
00:00:29.640 --> 00:00:37.840
No i pewnie znajdą się tacy, którzy powiedzą, że popełniłam właśnie kardynalny błąd, bo posłużyłam się słowami, które kończą publikację.

7
00:00:38.180 --> 00:00:43.060
Publikację pod tytułem Magdalena Samozwaniec. Myśli srebrne i posrebrzane.

8
00:00:43.420 --> 00:00:49.800
Została ona wydana przez Narodowe Centrum Kultury z okazji 130. rocznicy urodzin Magdaleny Samozwaniec.

9
00:00:49.980 --> 00:00:54.140
No i można o niej powiedzieć bardzo wiele. Miała też bardzo dużo przydomków.

10
00:00:54.320 --> 00:00:58.920
Nazywano ją pierwszą damą polskiej satyry, a nawet bojem w spódnicy.

11
00:00:58.920 --> 00:01:04.040
Krytycy doceniali jej pióro za to, że trafiało celnie, ale też było bardzo ostre.

12
00:01:04.260 --> 00:01:08.340
No i ona właśnie tym niezwykłym spojrzeniem na świat zasłynęła.

13
00:01:08.520 --> 00:01:15.860
Ale co ciekawe, jej myśli i sentencje, które znajdują się w tej publikacji są też trochę inne niż moglibyśmy się tego spodziewać.

14
00:01:16.040 --> 00:01:21.560
Znajduje się tu bowiem mniej humorystycznych, a więcej poważnych fraz, choć oczywiście nie do końca.

15
00:01:21.560 --> 00:01:34.040
I dzisiaj o tej publikacji i o Magdalenie Samozwaniec będę rozmawiać z panem Rafałem Podrazą, badaczem rodziny Kossaków, który specjalizuje się właśnie w biografii i twórczości Magdaleny Samozwaniec.

16
00:01:34.120 --> 00:01:37.760
Bardzo cieszę się, że przyjął pan zaproszenie do audycji kulturalnych.

17
00:01:38.000 --> 00:01:40.540
No Madzi, zawsze bardzo chętnie i zawsze, kiedy tylko mogę.

18
00:01:40.540 --> 00:01:43.800
Bardzo się cieszę. Okazja jest rzeczywiście wyjątkowa.

19
00:01:43.940 --> 00:01:49.900
No a ja trzymam w rękach publikację Narodowego Centrum Kultury, która stała się okazją do dzisiejszego spotkania.

20
00:01:49.980 --> 00:01:54.920
I przyznam, że kiedy wyciągałam tę książeczkę z torby, to wypadła mi z niej zakładka.

21
00:01:55.060 --> 00:01:58.900
Zakładka nie byle jaka, bardzo barwna, wyjątkowa, o ciekawej fakturze.

22
00:01:59.260 --> 00:02:02.640
A to dlatego, że jest ona batikowa i robiona ręcznie.

23
00:02:02.640 --> 00:02:11.860
I tak sobie myślę, czy może zgodziłbyś się powiedzieć więcej, jak to się stało, że to właśnie batik został powiązany w tej publikacji z Magdaleną Samozwaniec.

24
00:02:12.420 --> 00:02:18.960
Ale to ogromne zaskoczenie, kiedy pani Martyna proponowała mi opracowanie tej książeczki, tego zbioru sentencji.

25
00:02:19.320 --> 00:02:21.320
Zapytała się, czy może być ta właśnie zakładka batikowa.

26
00:02:21.520 --> 00:02:25.000
Ponieważ Magdalena Samozwaniec kiedyś prowadziła zakład batikarski.

27
00:02:25.340 --> 00:02:32.460
Ja mówię, to prawda, było to trzy lata tylko, bo potem wyszła za mąż, a kobieta za mężna nie może zajmować się sprzedawaniem towarów.

28
00:02:32.640 --> 00:02:33.840
W latach dwudziestych.

29
00:02:34.240 --> 00:02:39.160
I faktycznie to była taka niespodzianka i ciekawostka zarazem dla mnie, że ktoś się tego dokopał.

30
00:02:39.480 --> 00:02:42.100
Jest on taki symbol, właśnie symboliczna zakładka batikowa.

31
00:02:42.400 --> 00:02:47.760
Bardzo fajny pomysł i bardzo mnie to tak ucieszyło, że ta Samozwaniec będzie też trochę inaczej pokazana.

32
00:02:47.980 --> 00:02:48.860
No mnie to ujęło.

33
00:02:48.880 --> 00:02:56.280
Nie tylko dlatego, że okładka jest bardzo piękna, ale też dlatego, że odkrywamy mniej znaną stronę historii Magdaleny Samozwaniec.

34
00:02:56.440 --> 00:03:01.140
Wiem, że pewnie powinnam zacząć tę rozmowę od książki, od tekstów, które się w niej znalazły.

35
00:03:01.140 --> 00:03:06.940
No ale skoro pojawił się batik, to ja przywołam też słowa, które przytacza pan w swoim opracowaniu.

36
00:03:07.120 --> 00:03:14.520
To jest fragment listu, który ojciec Magdaleny pisał do jej matki i zastanawiał się, po kim ta ich córka ma taki dryg do pieniędzy.

37
00:03:14.520 --> 00:03:17.200
Jak to jest możliwe, że tak dobrze jej to idzie?

38
00:03:17.440 --> 00:03:21.900
To było takie pytanie retoryczne, wydaje mi się, bo Wojciech Kostak też był znakomitym biznesmenem.

39
00:03:22.380 --> 00:03:27.620
Tak więc bardziej to było takie chyba lekko właśnie z uśmieszkiem napisane.

40
00:03:27.820 --> 00:03:36.100
Ale faktycznie Magdalena Samozwaniec w odróżnieniu od Marii, Pawlikowskiej-Jasłorzewskiej starszej siostry, potrafiła swoją twórczość przekuć w pieniądze.

41
00:03:36.100 --> 00:03:47.500
To był majsterszczyk, jeśli chodzi o PR. Dzisiaj moglibyśmy się od niej wiele nauczyć. Dzisiaj byłaby na pewno żywą, chodzącą gwiazdą, celebrytką w tym dobrym słowaznaczeniu, ponieważ bardzo dbała o swoje interesy.

42
00:03:48.080 --> 00:03:51.440
Wiedziała, że wywiad jest cenny, wiedziała, że kontakt z publicznością jest bardzo ważny.

43
00:03:51.780 --> 00:03:56.940
Więc jakby to, co dzisiaj się wykłada na zajęciach z PR-u, to ona miała w jednym paduszku od urodzenia.

44
00:03:56.940 --> 00:04:11.340
To jest bardzo ciekawe. Przyznaję, że tego nie wiedziałam i to mnie zaskoczyło, że ona była pisarką podróżującą i przetarła szlaki wszystkim autorom, którzy ze swoimi publikacjami odwiedzają najróżniejsze części kraju i spotykają się z czytelnikami.

45
00:04:11.460 --> 00:04:18.360
Co więcej, wielu z nich przyznaje, że to jest właśnie sól ich pracy i najpiękniejsza część związana z pisaniem, na którą zresztą bardzo czekają.

46
00:04:18.700 --> 00:04:23.960
I okazuje się, że chyba za każdym razem powinni trochę podziękować Magdalenie Samozwaniec.

47
00:04:23.960 --> 00:04:31.940
No Magdzia faktycznie przeczytała te szlaki. Ona jakby pierwsza zobaczyła potencjał w tych spotkaniach literackich, w odczytach literackich, to się wtedy nazywało.

48
00:04:32.360 --> 00:04:35.460
I faktycznie jeździła, no też to była inna epoka, wydaje mi się, że to było tylko radio.

49
00:04:35.920 --> 00:04:49.420
Więc ona docierała do swojego czytelnika z parzą, czyli face to face, czyli najlepszy kontakt z czytelnikiem, bo każdy mógł potem powiedzieć, matko, widziałem tą pisarkę, mogłem je tylko przeczytać wywiad, czy posłuchać w radiu, ale także ją zobaczyć.

50
00:04:49.420 --> 00:04:58.540
Więc oczywiście Magdia w tej wewte przemierzała Polskę i to do końca życia. Ona uwielbiała jeździć, ponieważ była mistrzynią sytuacji, mistrzynią ciętej riposty.

51
00:04:58.880 --> 00:05:04.380
Te żarty jej się rodziły tak naprawdę w sekundę, ale tylko w momencie, kiedy miała kontakt, odbiorcę.

52
00:05:04.760 --> 00:05:09.500
Po drugie miała jedną bardzo wielką, dobrą cechę, potrafiła znakomicie improwizować.

53
00:05:09.500 --> 00:05:21.740
Ona odnajdywała się w każdym towarzystwie, czy to byli ludzie na poziomie, jak to się ładnie mówi, elita, czy to były takie panie, które właśnie wyszły z roboty, ponieważ im kazano przyjść, ponieważ to były tak zwane zajęcia po pracy, czyli spotkanie z pisarką.

54
00:05:22.140 --> 00:05:26.680
Więc ona odnajdywała się w każdej sytuacji, łącznie także z żołnierzami, bo miała także spotkanie z żołnierzami.

55
00:05:26.820 --> 00:05:33.800
Tak sobie tam znakomicie radziła starsza pani, która rozmawiała z żołnierzami. Wychodzili wszyscy ubawieni, a o to chodziło zawsze.

56
00:05:33.800 --> 00:05:50.240
A jaki był jej stosunek do własnej twórczości? Bardzo mnie rozczuliły słowa, które przywołałaś się we wspomnianym już opracowaniu, że ona sama na swoje książki, które zresztą biły rekordy popularności, z takim chyba, ja to tak interpretuję, przymrużeniem oka mówiła samozwańce.

57
00:05:50.440 --> 00:05:56.600
To znaczy tak nazywała swoje książki, samozwańce. Głównie te powieści tak nazywała. Idę po samozwańce, albo czy są już samozwańce.

58
00:05:56.600 --> 00:06:05.440
To tak się utarło w domu też troszeczkę, ale faktycznie to od Madzi to wyszło. Samozwaniec miała pewien problem, nie powiem może o tym mówić, ale w rodzinie jej niedoceniano.

59
00:06:05.800 --> 00:06:12.720
Ani Wojciech Kostak, ani Mamidło, czyli te najbardziej kochające rodzice, jakich miała, bo tacy byli, jakoś nie widzieli w niej potencjału.

60
00:06:13.060 --> 00:06:19.140
Tam była tylko Maria Padlikowska-Jasnóżewska, wybitna, lilka, cudowna, wspaniała, genialna, a Madzia to tak przy okazji.

61
00:06:19.140 --> 00:06:28.960
Tylko, że to Madzia była tą najbardziej znaną Kostakówną, jeśli tak powiem, krakowską w czasie II Rzeczpospolitej i po wojnie także, no bo wiadomo jakby mimochodem przez promocję siostry.

62
00:06:29.360 --> 00:06:33.140
Ona tak do książek swoich podchodziła właśnie z takim dystansem przez to, że to wyniosła z domu.

63
00:06:33.480 --> 00:06:42.180
Też nie traktowała poważnych powieści satyrycznych. Ona bardziej lubiła te swoje właśnie poważne książki, jak to mówiła, poważne książki, czyli Marię i Magdalenę, Zalotnicę Niebieską.

64
00:06:42.580 --> 00:06:48.740
To były jak gdyby jej wizytówki. Tamte były, bo były, chociaż były bardziej sprzedajne niż te wszystkie inne oczywiście.

65
00:06:49.140 --> 00:06:58.940
Ale no taka już była. To jest, podejrzewam, troszeczkę wina domu. Miała taką trochę traumatyczną sytuację i to potem się przekładało, że nie do końca wierzyła w swoje możliwości, mam wrażenie.

66
00:07:05.110 --> 00:07:11.370
Przyznam, że kiedy przeczytałam, że ona była nazywana tą najmniej rokującą w rodzinie, to mi się zrobiło przykro.

67
00:07:11.550 --> 00:07:16.450
Chociaż trzeba tutaj oddać, że w krakowskiej rodzinie Kossaków konkurencja była dosyć spora.

68
00:07:16.670 --> 00:07:22.390
I zastanawiam się, czy słuszne jest stwierdzenie, że była to największa artystyczna rodzina w dwudziestoleciu międzywojennym?

69
00:07:23.010 --> 00:07:29.490
Na pewno. No takiej rodzin do dzisiaj nie ma. No mamy trzy pokolenia wybitnych przedstawicieli, trzech malarzy.

70
00:07:29.870 --> 00:07:35.610
Do tego mamy dwie pisarki, nawet trzy, ponieważ Zofia Kossak-Sztucka też jest z Kossaków, tych Kossaków.

71
00:07:35.610 --> 00:07:45.170
Więc mamy kolejną osobę. Karol Kossak, malarz kolejny, też Kossak. Simona Kossak, kolejna Kossakówna, która teraz bardzo wróciła na rynek, bym powiedział.

72
00:07:45.170 --> 00:07:51.910
A to trochę inne zainteresowania. No oczywiście dalej pisanie, ale jednak biologia, świat przyrody, botanika.

73
00:07:52.270 --> 00:07:57.770
Ale talent pisarski jest. Te jej rzeczy są znakomite. Kossaków było wielu, którzy coś robili.

74
00:07:58.150 --> 00:08:04.970
Jest taki list Madzi, jako ciekawostkę pokazuje. To był z 1971 roku do kuzynki Anny Kruczkiewicz, w którym ona pisze

75
00:08:04.970 --> 00:08:09.750
Boże, kochany, oby tylko Uzygmusia się jakiś literatnie objawił, bo ja już chyba zwariuję.

76
00:08:10.290 --> 00:08:16.910
No niestety się objawił po wielu latach, a ja tak staram się z tego żartować, ale faktycznie ten przesyt antenatów

77
00:08:16.910 --> 00:08:24.270
powodował, że ciężko było na pewno wybić się komukolwiek bardziej. Stąd one wybierały też troszeczkę inne profesje.

78
00:08:24.390 --> 00:08:28.810
Mówię, uciekły od malarstwa, mimo że każda miała talent malarski. Zaczęły pisać.

79
00:08:28.970 --> 00:08:32.330
Lilka była poetką, więc Madzia zaczęła pisać satyrę, bo tego nikt nie dotykał.

80
00:08:32.850 --> 00:08:37.990
Zofia Kostak już była znana, pisała głównie powieści historyczne, więc każda miała swoją szufladkę.

81
00:08:38.410 --> 00:08:41.390
To też taka była troszeczkę ucieczka, żeby sobie nie wchodzić w paradę poniekąd.

82
00:08:41.610 --> 00:08:47.750
Czy one rywalizowały? Bo mam wrażenie, że mówi się o tym, że Magdalena Samozwaniec i Maria Pawlikowska-Jasnorzewska

83
00:08:47.750 --> 00:08:53.790
tworzyły dość zgrany, taki inspirujący się artystycznie duet, który był pozbawiony ducha rywalizacji.

84
00:08:54.230 --> 00:08:58.230
Nie, co mam teraz powiedzieć. No nie wiem, czy utrzymać wersję oficjalną, czy powiedzieć prawdę.

85
00:08:58.230 --> 00:09:03.750
No powiem prawdę, no bo jakby tej prawdzie zawsze hołduje jako autor książek, faktograficznych i biograf.

86
00:09:03.870 --> 00:09:11.910
No niestety przez tą chorą momentami miłość matki i ojca do Marii, no ten jej też problem wiadomo z kręgosłupem,

87
00:09:12.270 --> 00:09:16.550
czy dziecko nieszczęśliwe, ta pozycja Marii była w samolistnie bardzo mocno rozbuchana,

88
00:09:16.590 --> 00:09:22.550
miała bardzo rozbuchanego. I faktycznie kiedy Madzia, czyli ta głupia, ta Madziaś osiągnął sukces,

89
00:09:22.550 --> 00:09:27.710
no to było dla niej to szokujące i dla wszystkich to było szokujące i pojawiła się niestety zazdrość,

90
00:09:27.930 --> 00:09:32.990
ponieważ mówię, no to Magdalena była tą siostrą bardziej znaną, bardziej popularną, bardziej zapraszaną

91
00:09:32.990 --> 00:09:38.130
i ta była specyficzną postacią, więc niekoniecznie lubiano jej towarzystwo.

92
00:09:38.730 --> 00:09:41.110
Na to się przekłada ona relacje między siostrami na pewno.

93
00:09:41.610 --> 00:09:47.410
Ta postać, którą my mamy przez książkę Magdaleny, mówię o postaci Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej,

94
00:09:47.410 --> 00:09:53.930
ona jest trochę cukierkowa, ona jest trochę taka ubrana bardzo mocno w takie piękne szaty

95
00:09:53.930 --> 00:09:59.410
i może marzenia Madzi, jak ona by chciała siostrę postrzegać i jak ta siostra powinna się wobec niej zachowywać.

96
00:09:59.970 --> 00:10:04.630
Też pamiętajmy, że tam była konkurencja między Zofią Kostak, także, no bo to z jednego pieca kleb jadły.

97
00:10:05.050 --> 00:10:09.310
Tak więc tam zawsze coś było na rzeczy, tym bardziej, że tam zawsze ktoś się pojawił,

98
00:10:09.350 --> 00:10:14.050
kto mieszał między kuzynkami. Była zazdrość, była zazdrość albo takie niedowierzanie,

99
00:10:14.050 --> 00:10:18.610
jak to ona odnosi sukces, a nie ja i ona jest bardziej promowana niż ja.

100
00:10:18.830 --> 00:10:21.170
Pawlikowska nie mogła do końca zrozumieć, mam wrażenie.

101
00:10:21.610 --> 00:10:24.910
No i pana słowa są najlepszym potwierdzeniem takiego stanowiska,

102
00:10:25.030 --> 00:10:27.990
że dobrze jest rozmawiać z biografami, badaczami,

103
00:10:28.090 --> 00:10:32.430
bo takie spotkania pozwalają zweryfikować różne, no czasami obiegowe opinie.

104
00:10:32.870 --> 00:10:36.310
I przejdźmy może do książki, do myśli srebrnych i posrebrzanych.

105
00:10:36.790 --> 00:10:40.170
Tytuł to jest fraza stworzona oczywiście przez Magdalenę Samozwaniec.

106
00:10:40.270 --> 00:10:42.810
I dlaczego akurat te słowa stały się tytułem?

107
00:10:42.810 --> 00:10:45.270
Dlaczego? Dlatego, że pani Marcina mi go podsunęła.

108
00:10:45.410 --> 00:10:49.230
Czyli główna osoba zajmująca się tą książką zamieniała Narodowego Centrum Kultury.

109
00:10:50.070 --> 00:10:53.550
I nie ukradł, bardzo mi przypadł do głosu ten cytat z Magdaleny,

110
00:10:53.730 --> 00:10:55.030
z mojej wojny trzydziestoletniej.

111
00:10:55.270 --> 00:10:57.190
I oczywiście byłem chętny, żeby to wykorzystać.

112
00:10:57.270 --> 00:10:59.930
Tym bardziej, że ja bardzo naciskałem, prosiłem,

113
00:11:00.070 --> 00:11:02.550
żebyśmy pokazali inną Magdalenę Samozwaniec.

114
00:11:02.630 --> 00:11:06.950
To, co padło na początku, taką bardziej dojrzałą kobietę myślącą,

115
00:11:07.290 --> 00:11:08.310
niekoniecznie satyrycznie.

116
00:11:08.730 --> 00:11:10.770
Kobietę po przejściach, która jakby zna życie.

117
00:11:10.770 --> 00:11:14.530
Ja przez lata pracy na tekstach Magdaleny, listach Magdaleny,

118
00:11:14.610 --> 00:11:18.830
odkryłem, że ona nie była taka wesoła, taka, jak nam się wydaje,

119
00:11:18.970 --> 00:11:19.770
przez te książki.

120
00:11:19.830 --> 00:11:22.330
To była osoba bardzo, bardzo inteligentna,

121
00:11:22.950 --> 00:11:26.030
bardzo wiedząca, jak powinno się operować przed mymi rzeczami,

122
00:11:26.490 --> 00:11:27.910
czego nie powinno się drukować.

123
00:11:28.210 --> 00:11:29.850
To mówię również, jeśli chodzi o siostrę,

124
00:11:30.170 --> 00:11:33.410
bo nie dopuściła do publikacji dziennika wojennego Marii,

125
00:11:33.670 --> 00:11:34.930
bo ja dopiero pracowałem po latach.

126
00:11:34.930 --> 00:11:38.530
I już wiem, dlaczego, czytając jakby treść dziennika,

127
00:11:38.870 --> 00:11:40.950
bo to by bardzo mocno uderzyło w Marię,

128
00:11:41.010 --> 00:11:43.710
a na pewno zostałaby poetką komunistyczną,

129
00:11:43.810 --> 00:11:44.790
bo tak by ją odbierano.

130
00:11:45.170 --> 00:11:48.250
Już bardzo mocno atakowała rząd emigracyjny w swoich dziennikach

131
00:11:48.250 --> 00:11:50.450
i Magdalena przewidując taką sytuację,

132
00:11:50.570 --> 00:11:52.470
zabroniła publikację tego dziennika.

133
00:11:52.790 --> 00:11:54.590
Więc to pokazuje, że ona była osobą bardzo,

134
00:11:55.550 --> 00:11:57.890
bardzo myślącą i wiedzącą,

135
00:11:57.970 --> 00:12:00.270
jak to wszystko powinno wyglądać, żeby było dobrze.

136
00:12:00.270 --> 00:12:02.570
Stąd właśnie taki pomysł na ten tytuł,

137
00:12:02.650 --> 00:12:06.230
który jest, uważam, taki podsumowujący 50 lat,

138
00:12:06.330 --> 00:12:09.790
które ona spędziła na rynku wydawnicznym.

139
00:12:10.230 --> 00:12:11.230
Fakt, że ona się pogubiła,

140
00:12:11.270 --> 00:12:13.730
bo ona uważała, że w 2004 debiutowała,

141
00:12:14.170 --> 00:12:15.550
ponieważ Madzia nie lubiła dat,

142
00:12:16.050 --> 00:12:17.510
więc obchodziła 40-lecie,

143
00:12:17.590 --> 00:12:18.950
kiedy powinna obchodzić kiedy indziej,

144
00:12:19.110 --> 00:12:21.490
ale w końcu zmarła w tej prawdę w roku

145
00:12:21.490 --> 00:12:24.350
swojego 50-lecia pracy literackiej,

146
00:12:24.670 --> 00:12:25.850
o czym już się nie mówiło,

147
00:12:25.890 --> 00:12:27.490
bo się czekała na jubileusz za dwa lata,

148
00:12:27.570 --> 00:12:28.590
w 1974, prawda?

149
00:12:29.170 --> 00:12:31.530
Być może Magdalena Samozwaniec,

150
00:12:31.530 --> 00:12:32.770
zwłaszcza w tym kontekście,

151
00:12:32.890 --> 00:12:34.610
nie byłaby zadowolona, że o tym mówię,

152
00:12:34.810 --> 00:12:36.710
ale chyba to nie było łatwe zadanie,

153
00:12:36.830 --> 00:12:39.170
żeby zebrać pół wieku twórczości

154
00:12:39.170 --> 00:12:40.770
i przygotować tę publikację.

155
00:12:40.950 --> 00:12:43.350
Zapytam najpierw o myśli zapisane na czarno.

156
00:12:43.510 --> 00:12:45.370
Na ostatniej stronie oczywiście znajdujemy

157
00:12:45.370 --> 00:12:47.250
tytuły książek, z których one pochodzą,

158
00:12:47.670 --> 00:12:49.390
ale dlaczego wybrałeś akurat te?

159
00:12:49.830 --> 00:12:51.890
Oczywiście wiem, że celem było zaprezentować

160
00:12:51.890 --> 00:12:53.770
artystkę z trochę innej strony,

161
00:12:54.130 --> 00:12:55.010
ale i tak wydaje mi się,

162
00:12:55.090 --> 00:12:56.730
że wybór nie był wcale łatwy.

163
00:12:56.730 --> 00:12:58.190
Ja się cieszę z tej propozycji,

164
00:12:58.390 --> 00:13:00.070
jakie złożyło mi Narodowe Centrum Kultury,

165
00:13:00.150 --> 00:13:01.510
bo ja wróciłem do Magdaleny.

166
00:13:01.850 --> 00:13:03.610
Ja sobie wziąłem te wszystkie książki do siebie,

167
00:13:03.730 --> 00:13:04.510
do Ustonia Morskiego,

168
00:13:04.550 --> 00:13:06.130
gdzie zawsze siedzę pół roku

169
00:13:06.130 --> 00:13:08.170
i tam sobie pracuję najczęściej

170
00:13:08.170 --> 00:13:10.090
i zacząłem czytać Madzie od nowa.

171
00:13:10.650 --> 00:13:12.610
Zupełnie inny obraz po tych latach.

172
00:13:12.690 --> 00:13:13.810
Ja te książki kiedyś czytałem,

173
00:13:13.930 --> 00:13:15.130
ale jakby na nowo do niej wróciłem,

174
00:13:15.230 --> 00:13:18.110
sobie zaznaczałem sobie właśnie takie myśli,

175
00:13:18.190 --> 00:13:19.090
które wpadły mi w oko,

176
00:13:19.390 --> 00:13:20.190
w ucho, w oko.

177
00:13:20.530 --> 00:13:21.710
Potem był problem z selekcją,

178
00:13:21.770 --> 00:13:22.890
bo miało być tylko 30.

179
00:13:23.570 --> 00:13:24.790
Nie, najpierw miało być tylko 20.

180
00:13:25.390 --> 00:13:26.570
Ja mówię, że mam problem,

181
00:13:26.730 --> 00:13:28.650
bo ja nie jestem w stanie robić tylko 20,

182
00:13:29.070 --> 00:13:29.830
wybrać tylko 20,

183
00:13:30.010 --> 00:13:30.850
bo jest tego tak dużo.

184
00:13:31.210 --> 00:13:32.210
No to doszliśmy do układu,

185
00:13:32.250 --> 00:13:33.450
że będzie 30 myśli.

186
00:13:33.870 --> 00:13:34.690
W tym pomyślałem,

187
00:13:34.830 --> 00:13:35.910
no ale jeżeli mamy dostęp

188
00:13:35.910 --> 00:13:36.790
do materiałów niepublikowanych,

189
00:13:37.610 --> 00:13:38.670
gdzie też są piękne,

190
00:13:39.210 --> 00:13:39.590
motta,

191
00:13:40.130 --> 00:13:41.570
no to czemu tego nie wykorzystać?

192
00:13:41.950 --> 00:13:43.790
I faktycznie jakoś tak ustaliliśmy,

193
00:13:43.870 --> 00:13:46.350
że 20 chyba jest takich właśnie z książek,

194
00:13:46.570 --> 00:13:48.190
a te 10 jest tych warii,

195
00:13:48.290 --> 00:13:48.690
czyli rzeczy,

196
00:13:48.810 --> 00:13:49.990
które po Magdalenie zostały,

197
00:13:50.030 --> 00:13:51.150
a które są nieopublikowane.

198
00:13:51.150 --> 00:13:53.090
I to jest chyba dla mnie najciekawsze

199
00:13:53.090 --> 00:13:54.330
i bardzo odkrywcze momentami,

200
00:13:54.710 --> 00:13:57.890
no bo ja zupełnie patrzę na Madzie też inaczej

201
00:13:57.890 --> 00:14:01.050
po tej lekturze tych 20 paru książek Magdaleny.

202
00:14:01.330 --> 00:14:03.310
No i tu przechodzimy do tego,

203
00:14:03.310 --> 00:14:05.370
co dla wielu osób może być najciekawsze,

204
00:14:05.570 --> 00:14:06.550
czyli do fragmentów,

205
00:14:06.610 --> 00:14:08.650
które pochodzą z niepublikowanych dotąd

206
00:14:09.250 --> 00:14:10.130
zapisków artystki.

207
00:14:10.210 --> 00:14:11.650
No bo oczywiście pojawia się pytanie,

208
00:14:11.790 --> 00:14:12.950
czym są te notatki

209
00:14:12.950 --> 00:14:14.710
i czy kiedyś będziemy mogli mieć do nich

210
00:14:14.710 --> 00:14:16.790
szerszy, bardziej swobodny dostęp?

211
00:14:16.790 --> 00:14:19.370
W wariach, czyli w tych rzeczach niepublikowanych

212
00:14:19.370 --> 00:14:20.750
jest też wiele rzeczy nieudanych,

213
00:14:20.870 --> 00:14:21.490
nie oszukujmy się.

214
00:14:21.790 --> 00:14:23.530
To nie jest tak, że każdy pisze od razu genialnie.

215
00:14:23.850 --> 00:14:26.370
Ja zbudowałem z książek Magdaleny

216
00:14:26.370 --> 00:14:28.750
chyba 4 czy 5 książek niepublikowanych.

217
00:14:29.110 --> 00:14:30.410
Faktycznie 3 miałem gotowe,

218
00:14:30.490 --> 00:14:31.730
których Madzia nie zdążyła wydać.

219
00:14:32.250 --> 00:14:34.010
Reszta były takim zbiorem właśnie tych rzeczy,

220
00:14:34.110 --> 00:14:35.490
które ja bym chciał jeszcze w światu pokazać,

221
00:14:35.550 --> 00:14:37.230
bo są one wartościowe.

222
00:14:37.510 --> 00:14:39.510
I jak gdyby to one się pojawiły

223
00:14:39.510 --> 00:14:41.330
i temat Magdaleny samozwaniec

224
00:14:41.330 --> 00:14:43.110
zakończyłem się o dział pracę literacką.

225
00:14:43.490 --> 00:14:45.490
Zaś są rzeczy właśnie takie złote myśli,

226
00:14:45.490 --> 00:14:47.230
które gdzieś tam są w listach Madzi,

227
00:14:47.230 --> 00:14:48.750
których nie też nie będę publikował nigdy,

228
00:14:48.810 --> 00:14:50.090
bo są to rzeczy bardzo osobiste.

229
00:14:50.390 --> 00:14:52.090
Te fragmenty chciałem zawsze w tej książce,

230
00:14:52.090 --> 00:14:54.410
którą przygotowaliśmy dla Narodowego Centrum Kultury.

231
00:14:54.570 --> 00:14:56.070
Mam kilkanaście wierszy nieudanych

232
00:14:56.070 --> 00:14:57.350
Marii Padnikowskiej-Jastążewskiej,

233
00:14:57.410 --> 00:14:59.150
których też nigdy nie pokażę światu,

234
00:14:59.250 --> 00:15:00.990
bo moim zadaniem nie jest pokazywać

235
00:15:00.990 --> 00:15:04.390
ani Magdaleny, ani linki w ich próbach literackich.

236
00:15:04.890 --> 00:15:06.770
Jeżeli już pokazać, to pokazać to,

237
00:15:06.870 --> 00:15:08.530
co chciały światu przekazać.

238
00:15:08.790 --> 00:15:10.630
Wyjątkowy był dziennik, to był wyjątek,

239
00:15:11.150 --> 00:15:12.190
bo faktycznie ten dziennik

240
00:15:12.190 --> 00:15:14.170
Wojny Szatan z Kłodzi, który opracowałem,

241
00:15:14.170 --> 00:15:17.650
był takim troszeczkę próbą ocalenia od zapomnienia,

242
00:15:17.830 --> 00:15:19.570
ale w taki sposób, żeby nie było sytuacji,

243
00:15:19.610 --> 00:15:20.690
że za chwilę jak wygasnął prawa

244
00:15:20.690 --> 00:15:21.970
do Padnikowskiej-Jastążewskiej,

245
00:15:22.350 --> 00:15:23.830
ktoś nie poszedł do archiwum,

246
00:15:24.130 --> 00:15:25.430
wykopał cytatu chociażby,

247
00:15:25.490 --> 00:15:27.010
który jest bardzo agresywny

248
00:15:27.010 --> 00:15:28.890
i bez kontekstu podał go dalej.

249
00:15:29.230 --> 00:15:31.310
Stąd wyszedł dziennik Padnikowskiej-Jastążewskiej.

250
00:15:31.590 --> 00:15:33.170
Też miałem swój problem,

251
00:15:33.350 --> 00:15:35.010
ponieważ wiem, że Lilka nie chciała

252
00:15:35.010 --> 00:15:36.210
tego dziennika publikować.

253
00:15:36.530 --> 00:15:38.390
Z drugiej strony problem biografa.

254
00:15:38.990 --> 00:15:42.470
Nie można spalić notatek Marii Padnikowskiej-Jastążewskiej.

255
00:15:42.470 --> 00:15:44.210
To jest jedna z najwybitniejszych poety,

256
00:15:44.310 --> 00:15:45.530
jaką Ziemia nam dała

257
00:15:45.530 --> 00:15:46.550
i byłoby to zbrodnią.

258
00:15:47.510 --> 00:15:48.850
Z drugiej strony, jeżeli mogę coś ukryć,

259
00:15:48.950 --> 00:15:50.190
co jest niekoniecznie dobre,

260
00:15:50.310 --> 00:15:51.290
to czemu mam tego nie robić?

261
00:15:51.350 --> 00:15:52.150
Od tego też jestem.

262
00:15:52.650 --> 00:15:54.590
Dbać powinno się o tych moich bohaterów,

263
00:15:54.650 --> 00:15:55.690
jeżeli ich mam parunastu.

264
00:15:55.970 --> 00:15:56.930
Nie robić im krzywdy.

265
00:15:57.370 --> 00:15:58.250
Wiem, że na przykład Madzia

266
00:15:58.250 --> 00:15:59.750
nie chciałaby pewnych rzeczy pokazywać,

267
00:15:59.810 --> 00:16:00.250
bo dlaczego?

268
00:16:00.690 --> 00:16:02.890
Sama dość ostro cięła swoje,

269
00:16:03.270 --> 00:16:04.590
jak to ona mówiła, wypociny,

270
00:16:05.030 --> 00:16:07.790
ale też oczywiście parę rzeczy mogło przyjść,

271
00:16:07.870 --> 00:16:09.490
które niekoniecznie muszą teraz dzisiaj być oglądane.

272
00:16:09.490 --> 00:16:11.850
Są jej książki znakomite, dobrze opracowane,

273
00:16:11.950 --> 00:16:13.670
zredagowane przez specjalistów,

274
00:16:13.750 --> 00:16:14.990
bo miała, jak to Madzia mówiła,

275
00:16:15.050 --> 00:16:16.430
miałam szczęście do redaktorów.

276
00:16:16.470 --> 00:16:17.010
I to jest prawda.

277
00:16:17.490 --> 00:16:18.750
Między innymi dlatego,

278
00:16:18.810 --> 00:16:21.450
z czystym sumieniem wszystkich naszych słuchaczy,

279
00:16:21.590 --> 00:16:23.750
zachęcam, by sięgnąć po publikację

280
00:16:23.750 --> 00:16:25.030
Narodowego Centrum Kultury

281
00:16:25.030 --> 00:16:25.690
pod tytułem

282
00:16:25.690 --> 00:16:26.740
Magdalena Samozwaniec.

283
00:16:27.230 --> 00:16:28.760
Myśli srebrne i posrebrzane,

284
00:16:29.310 --> 00:16:30.630
w której znajdziemy też tekst

285
00:16:30.630 --> 00:16:32.930
przygotowany przez naszego dzisiejszego gościa,

286
00:16:33.070 --> 00:16:34.190
pana Rafała Podrazę,

287
00:16:34.450 --> 00:16:36.250
badacza historii rodziny Kossaków,

288
00:16:36.250 --> 00:16:38.450
który specjalizuje się właśnie w biografii

289
00:16:38.450 --> 00:16:40.730
i twórczości Magdaleny Samozwaniec.

290
00:16:40.890 --> 00:16:42.630
Bardzo panu dziękuję za to spotkanie.

291
00:16:43.090 --> 00:16:43.850
Dziękuję bardzo.

292
00:16:43.850 --> 00:16:47.630
Audycje kulturalne

293
00:16:47.630 --> 00:16:49.610
w dobrym tonie.