WEBVTT

1
00:00:01.260 --> 00:00:04.960
Audycje kulturalne. W dobrym tonie.

2
00:00:05.440 --> 00:00:12.760
To są audycje kulturalne, podcast Narodowego Centrum Kultury przy mikrofonie Aleksandra Galant.

3
00:00:12.900 --> 00:00:16.780
Nie wiem czy wiecie, ale w tym roku przypada bardzo ważna rocznica.

4
00:00:16.920 --> 00:00:24.300
Rocznica myślę, że ważna zarówno z punktu widzenia polskiej kultury i literatury, ale także z punktu widzenia polskiej historii.

5
00:00:24.300 --> 00:00:32.680
Bo też poemat Adama Mickiewicza, Pan Tadeusz, wywarł ogromne piętno, w ogóle powiedziałabym, że na losach i historii Polaków.

6
00:00:32.800 --> 00:00:46.600
Dokładnie 28 czerwca 1834 roku z taśmy drukarskiej w Paryżu, jedynej drukarni, która wówczas posiadała polską czcionkę, wyjechały pierwsze egzemplarze naszej narodowej epopei.

7
00:00:46.600 --> 00:00:57.920
Wówczas było to około 3000 sztuk. Co ciekawe, one nie były ilustrowane, m.in. ze względu na możliwości, a w paryskich księgarniach pojawiły się w sierpniu.

8
00:00:58.020 --> 00:01:05.860
Od tego czasu wydań, wznowień Pana Tadeusza było całe mnóstwo. Pojawiały się one w różnych krajach, w różnych językach, również w Polsce.

9
00:01:06.060 --> 00:01:10.460
Wiele wydawnictw ten tytuł przypominało, całkiem zresztą słusznie.

10
00:01:10.460 --> 00:01:21.860
O fenomenie Pana Tadeusza opowiada wystawa w Bibliotece Uniwersyteckiej w Poznaniu, przygotowana zresztą właśnie przy okazji 190. rocznicy wydania tego poematu.

11
00:01:22.020 --> 00:01:25.020
I ona nazywa się Pan Tadeusz Ponadczasowy.

12
00:01:25.160 --> 00:01:29.800
Co ciekawe, to co możemy obejrzeć na tej wystawie pochodzi z prywatnych kolekcji.

13
00:01:30.240 --> 00:01:36.720
To co wydaje mi się bardzo ciekawe, to to, że w naszym kraju są kolekcjonerzy, prawdziwi miłośnicy Pana Tadeusza,

14
00:01:36.720 --> 00:01:41.900
którzy swoje kolekcje regularnie powiększają, a co najważniejsze, dzielą się z innymi.

15
00:01:42.280 --> 00:01:47.240
I jedną z osób, której kolekcje można oglądać na wystawie jest Pani Krystyna Warachowska,

16
00:01:47.520 --> 00:01:52.320
popularyzatorka i kolekcjonerka właśnie, która dzisiaj jest Waszym i moim gościem.

17
00:01:52.440 --> 00:01:57.860
A ja mogę tylko powiedzieć, że bardzo się cieszę, że przyjęła Pani zaproszenie do audycji kulturalnych.

18
00:01:58.040 --> 00:02:00.900
Ja również bardzo się cieszę z tego zaproszenia.

19
00:02:00.900 --> 00:02:06.920
Częstnie podzielę się wszystkim, czego się dotychczas dowiedziałam o wydaniach Pana Tadeusz.

20
00:02:07.060 --> 00:02:11.940
Zanim zaczniemy mówić o tym utworze Pani Niezwykłej Pasji, która się z nim wiąże,

21
00:02:12.360 --> 00:02:15.720
chciałam zapytać, jak to z kolei się łączy z Pani życiem zawodowym?

22
00:02:15.860 --> 00:02:21.960
Bo na stronie Biblioteki Uniwersyteckiej możemy przeczytać, że z wykształcenia Pani jest informatykiem i programistą.

23
00:02:22.100 --> 00:02:25.760
Oczywiście te zawody nie wykluczają zamiłowania do polskiej literatury,

24
00:02:25.900 --> 00:02:29.400
ale rzeczywiście skala, w jakiej Pani się temu oddała, budzi duży podziw.

25
00:02:29.400 --> 00:02:32.760
Do tych moich zawodów dodałabym jeszcze ekonomistę.

26
00:02:33.100 --> 00:02:39.160
Najpierw właśnie zaczynałam karierę jako programista, jeszcze na tych ogromnych komputerach, stodołach,

27
00:02:39.300 --> 00:02:45.520
które się strasznie psuły i w pewnym momencie z koleżanką stwierdziłyśmy, że już mamy tego dość.

28
00:02:45.840 --> 00:02:48.780
Idziemy na studia ekonomiczne, zostaniemy księgowymi.

29
00:02:49.000 --> 00:02:54.800
Kiedy finiszowałyśmy, to zaczęła się era mikrokomputerów i jak połączyłyśmy te dwa zawody,

30
00:02:54.800 --> 00:02:58.160
bardzo to pomogło nam w karierze zawodowej.

31
00:02:58.260 --> 00:03:06.320
Natomiast we mnie zawsze od małego dziecka były takie tęsknoty, żeby przeczytać więcej niż było w bibliotece.

32
00:03:06.800 --> 00:03:13.860
Od podstawówki nikomu z tego się nie zwierzyłam, ale marzyłam o tym, żeby zostać pisarką.

33
00:03:13.860 --> 00:03:19.180
I takie marzenia były, chociaż mimo, że ten umysł ścisły mnie tak ograniczał,

34
00:03:19.480 --> 00:03:26.920
że ja wypracowania powyżej pół strony nie potrafiłam napisać, to bardzo sama walczyłam o to.

35
00:03:27.100 --> 00:03:31.520
Bardzo dużo czytałam i kiedy w szkole średniej, dopiero w trzeciej klasie,

36
00:03:31.520 --> 00:03:36.860
napisałam wypracowanie na trzy strony, byłam z siebie taka dumna.

37
00:03:37.400 --> 00:03:42.860
Niestety przepisując cytał z książki popełniłam błąd ortograficzny.

38
00:03:42.860 --> 00:03:44.740
No byłam tak rozgoryczona.

39
00:03:44.980 --> 00:03:50.040
Ale niezwykłe jest jak takie błędy, to z dalszej perspektywy dosyć drobne.

40
00:03:50.180 --> 00:03:54.520
Jak bardzo one z nami zostają. Po tylu latach pani to wciąż pamięta.

41
00:03:54.780 --> 00:03:59.980
Ja zastanawiam się, gdzie na pani drodze pojawił się Adam Mickiewicz, a konkretnie pan Tadeusz.

42
00:04:00.500 --> 00:04:03.540
Zawsze czytałam dużo, dużo więcej niż kanon lektur.

43
00:04:03.860 --> 00:04:05.920
Zawsze starałam się autora poznać.

44
00:04:06.000 --> 00:04:10.020
I mam to w sumie do dziś, że jeśli mnie zainteresuje jakaś pozycja autora,

45
00:04:10.020 --> 00:04:16.920
to ja przez to z dokładnością do życiorysu, podróży, koligacji rodzinnych, listów.

46
00:04:17.080 --> 00:04:18.800
Po prostu to wszystko czytam.

47
00:04:18.960 --> 00:04:22.580
Także jeżeli chodzi o Adama Mickiewicza, to ja nie tylko pan Tadeusz,

48
00:04:22.720 --> 00:04:26.040
ale nie mogę powiedzieć, że przestudiowałam wszystkie dzieła,

49
00:04:26.380 --> 00:04:31.680
ale przeczytałam dosyć dużo pozycji tych literackich, takich niepoetyckich,

50
00:04:32.120 --> 00:04:34.740
z których się można bardzo, bardzo, bardzo dużo dowiedzieć.

51
00:04:34.740 --> 00:04:40.780
Dużo listów czytałam różnych opracowań Mickiewicza, nazwijmy to politycznych, społecznych.

52
00:04:41.020 --> 00:04:42.880
Myślę, że trochę lepiej wieszcza z nami.

53
00:04:43.040 --> 00:04:47.920
Po ukończeniu studiów już miałam jakieś większe troszeczkę swoje środki finansowe

54
00:04:47.920 --> 00:04:52.740
i zaczęłam gromadzić tę moją bibliotekę, ale to były to lata, końcówka lat 70.,

55
00:04:53.380 --> 00:04:56.740
kiedy większość ciekawych pozycji wychodziło na tak zwane subskrypcje.

56
00:04:56.740 --> 00:05:01.760
No i wielkim szczęściem było dostanie się na listę subskrybentów.

57
00:05:01.920 --> 00:05:06.400
I pamiętam, że wówczas oczywiście zrobiłam sobie taką listę pozycji.

58
00:05:06.500 --> 00:05:09.720
Głównie była to klasyka, co powinna mieć w swojej bibliotece.

59
00:05:09.940 --> 00:05:15.520
I kupiłam Pana Tadeusza, rok 1980, takie najprostsze wydanie.

60
00:05:15.700 --> 00:05:17.440
To była seria, książka dla każdego.

61
00:05:17.880 --> 00:05:20.020
Biała okładka, taka zwykła.

62
00:05:20.200 --> 00:05:25.340
No i później w dorosłym życiu chciałam, żeby powiedzmy ta biblioteka moja

63
00:05:25.340 --> 00:05:28.560
nie tylko była bogata, ale żeby każdy lubił ładne okładki.

64
00:05:28.600 --> 00:05:31.520
Postanowiłam oprawić tego Pana Tadeusza.

65
00:05:32.040 --> 00:05:36.080
No pierwsza taka przemiarka do tej oprawy była niezbyt udana.

66
00:05:36.240 --> 00:05:42.320
I po kolejnych kilku latach stwierdziłam, że jednak powinna mieć ciekawszego Pana Tadeusza na kółce.

67
00:05:42.560 --> 00:05:44.700
A wówczas to już były lata 90.

68
00:05:45.160 --> 00:05:47.840
Na rynku mnóstwo wydawnic się pojawiło.

69
00:05:48.180 --> 00:05:53.740
I trafiłam na taką pozycję, brązowa okładka, taka ładna, z opaską,

70
00:05:53.740 --> 00:05:59.520
że jest to pierwsze powojenne wydanie Pana Tadeusza z nieocenzurowanym epilogiem.

71
00:05:59.760 --> 00:06:04.420
I trochę tutaj chyba jakieś struny się we mnie poruszyły, że to jest niemożliwe.

72
00:06:04.640 --> 00:06:06.620
Niemożliwe, no cóż tam przeszkadzało.

73
00:06:06.780 --> 00:06:11.520
I tak zaczęłam przeglądać już internet, zaglądać do antykwariatów,

74
00:06:11.560 --> 00:06:15.400
szukać tych powojennych wydań i zaglądać do tego epilogu,

75
00:06:15.780 --> 00:06:18.100
który tam miał tych Moskali wyciętych.

76
00:06:18.200 --> 00:06:20.740
W internecie książki się nie da dokładnie obejrzeć.

77
00:06:20.740 --> 00:06:25.840
To kupowałam, kupowałam, ale zwracałam już uwagę właśnie na oprawy, okładki

78
00:06:25.840 --> 00:06:27.860
i trochę się tego nazbierało.

79
00:06:27.960 --> 00:06:30.420
To było pierwsze wydarzenie z tym epilogiem.

80
00:06:30.620 --> 00:06:35.460
Mój sukces na udowodnienie, że to nieprawda, był taki troszkę połowiczny,

81
00:06:35.540 --> 00:06:39.970
bo gdzieś tam w latach 70. czy 80. wyszło takie wydanie krytyczne,

82
00:06:40.380 --> 00:06:44.840
w którym w epilogu był odsyłacz i w odsyłaczu u dołu strony,

83
00:06:45.020 --> 00:06:46.880
że tu był taki fragment.

84
00:06:46.880 --> 00:06:50.660
Ci Moskale się tam pojawili, także przemycane to zostało.

85
00:06:50.820 --> 00:06:55.140
To ja może dodam tutaj, że epilog to jest w ogóle bardzo ciekawa historia,

86
00:06:55.240 --> 00:06:58.740
bo w tym pierwszym wydaniu na Tadeusza epilogu w ogóle nie było.

87
00:06:58.920 --> 00:07:02.120
Ono pierwszy raz zostało wydrukowane dopiero po śmierci wieszcza,

88
00:07:02.280 --> 00:07:05.240
dlatego że on twierdził, że ta część jest nieukończona

89
00:07:05.240 --> 00:07:06.970
i że ona jeszcze nie powinna być publikowana.

90
00:07:07.940 --> 00:07:12.080
No i przypomnę też, że to właśnie epilog rozpoczyna się tymi słynnymi słowami

91
00:07:12.080 --> 00:07:14.040
o tenże dumać na paryskim bruku.

92
00:07:14.140 --> 00:07:15.620
O tej właśnie części rozmawiamy.

93
00:07:15.620 --> 00:07:20.480
Jeżeli byśmy analizowali tam składniowo epilogu jest 11 z Głoskowiec,

94
00:07:20.700 --> 00:07:24.640
panu Tadeuszu całym 13 z Głoskowiec, no prawie tam 100%,

95
00:07:24.640 --> 00:07:27.580
to Nickiewicz może i chciał i niekoniecznie może,

96
00:07:27.700 --> 00:07:31.780
dlatego że w nastroju epilog jednak jest zupełnie odmienny

97
00:07:31.780 --> 00:07:34.400
od po prostu całego poematu.

98
00:07:40.060 --> 00:07:44.220
Jeżeli pani się zgodzi, wrócę do pytań o pani kolekcję.

99
00:07:44.460 --> 00:07:47.420
Wydaje mi się, że w dalszej części rozmowy powie pani o tym,

100
00:07:47.420 --> 00:07:51.840
co się na nią składa, ale jaką jej część oglądamy w Poznaniu

101
00:07:51.840 --> 00:07:54.200
na wystawie Pan Tadeusz Ponadczasowy,

102
00:07:54.320 --> 00:07:56.300
bo ten wybór chyba nie był prosty,

103
00:07:56.440 --> 00:07:59.140
biorąc pod uwagę, jak kolekcja jest obszerna.

104
00:07:59.340 --> 00:08:02.500
I zwróćmy też uwagę, że to nie są tylko i wyłącznie tłumaczenia,

105
00:08:02.500 --> 00:08:04.420
nie są to też tylko wydania książki,

106
00:08:05.020 --> 00:08:08.640
ale też bardzo wiele wydań, które się z tym tytułem wiążą.

107
00:08:08.640 --> 00:08:11.900
To są nawet płyty gramofonowe, kasety, plakaty.

108
00:08:12.000 --> 00:08:13.800
Zdaje się, że nawet programy teatralne.

109
00:08:14.160 --> 00:08:18.740
Programy teatralne to jest taki mój ostatni podprogram własny

110
00:08:18.740 --> 00:08:20.580
związany z panem Tadeuszem.

111
00:08:20.640 --> 00:08:24.780
Najpierw zrobiłam sobie taką kwerendę w internecie co do plakatów.

112
00:08:24.940 --> 00:08:28.460
Wybrałam sporą i chciałabym w oryginale takie plakaty mieć.

113
00:08:28.960 --> 00:08:31.480
No i oczywiście, jeżeli wystawienie sztuki teatralnej,

114
00:08:31.560 --> 00:08:32.520
wiadomo, że program.

115
00:08:32.720 --> 00:08:34.800
Są to czasami bardzo ciekawe lektury,

116
00:08:35.040 --> 00:08:37.060
programy, spektakli Pan Tadeusz,

117
00:08:37.060 --> 00:08:40.980
dlatego, że bardzo często pojawiają się tam takie wątki

118
00:08:40.980 --> 00:08:46.040
osobiste osób związanych z teatrem czy z regionem.

119
00:08:46.700 --> 00:08:48.540
I o jednym może od razu powiem,

120
00:08:48.620 --> 00:08:50.560
jednym takim przypadku, o którym dowiedziałam się

121
00:08:50.560 --> 00:08:53.300
z programu z Teatru Cieszyńskiego.

122
00:08:53.800 --> 00:08:56.740
Tam jedna z pracownik teatru opowiadała,

123
00:08:56.780 --> 00:09:00.020
że kiedy to więźniarka w Ravensburg otrzymała

124
00:09:00.020 --> 00:09:02.080
zgodę na otrzymanie paczki

125
00:09:02.080 --> 00:09:05.340
i w paczce były tam cebula, jabłka

126
00:09:05.340 --> 00:09:07.900
i każde z tych owoców ważnych

127
00:09:07.900 --> 00:09:09.680
były owinięte w papierek

128
00:09:09.680 --> 00:09:12.180
i kiedy rozpakowywała paczkę,

129
00:09:12.240 --> 00:09:14.300
to tak rozprostowywała te karty.

130
00:09:14.380 --> 00:09:16.700
Zauważyła, że tam jest tekst polski

131
00:09:16.700 --> 00:09:18.800
i okazało się, że dostała

132
00:09:18.800 --> 00:09:20.840
spory fragment Pana Tadeusza.

133
00:09:20.940 --> 00:09:23.000
Ja to włączyłam do swoich gawęd.

134
00:09:23.280 --> 00:09:25.620
Opowiadam to na takim spotkaniu

135
00:09:25.620 --> 00:09:26.380
pod Toruniem.

136
00:09:26.380 --> 00:09:30.400
I jest tam osoba, która bardzo się tą wiadomością

137
00:09:30.400 --> 00:09:31.520
podekscytowała.

138
00:09:31.640 --> 00:09:34.840
I cóż się okazało, że prababcia tej pani

139
00:09:34.840 --> 00:09:36.920
była więźniarką w Ravensburg,

140
00:09:37.060 --> 00:09:38.480
napisała wspomnienia.

141
00:09:38.680 --> 00:09:41.180
I z tych wspomnień taka informacja,

142
00:09:41.300 --> 00:09:43.960
że ta wysyłka Pana Tadeusza do Ravensburg

143
00:09:43.960 --> 00:09:46.600
była zorganizowana przez grupę rodzin,

144
00:09:46.820 --> 00:09:49.100
tak że więźniarkom się udało skompletować

145
00:09:49.100 --> 00:09:50.080
całą epofę.

146
00:09:50.420 --> 00:09:52.620
Podobno też było przed Wiośnie

147
00:09:52.620 --> 00:09:54.940
Żeromskiego wysłane takie trochę

148
00:09:54.940 --> 00:09:57.840
i wstrząsające, ale takie budujące

149
00:09:57.840 --> 00:10:01.020
też wiadomości się pojawiają.

150
00:10:01.680 --> 00:10:04.060
A spektakli teatralnych,

151
00:10:04.140 --> 00:10:06.980
takich związanych ściśle z Panem Tadeuszem,

152
00:10:07.020 --> 00:10:08.240
to było ponad 90.

153
00:10:08.780 --> 00:10:10.660
Bardzo imponujące liczby

154
00:10:10.660 --> 00:10:12.600
i też warto dodać, że wiele z tych przedstawień

155
00:10:12.600 --> 00:10:15.340
również przeszło do kanonu polskiego teatru.

156
00:10:15.420 --> 00:10:17.720
No oczywiście ze względu na swoją

157
00:10:17.720 --> 00:10:20.940
podniosłą tematykę, ale też wartości artystyczne.

158
00:10:20.940 --> 00:10:22.840
Na wystawie oglądamy też tłumaczenia.

159
00:10:22.940 --> 00:10:24.840
Tłumaczenia wydaje mi się, że zawsze pobudzają

160
00:10:24.840 --> 00:10:27.580
naszą wyobraźnię, dlatego że świadczą o tym,

161
00:10:27.940 --> 00:10:30.880
że dany tytuł, dana publikacja

162
00:10:30.880 --> 00:10:33.260
porywa również poza granicami kraju.

163
00:10:33.320 --> 00:10:34.840
Na pewno ma zupełnie inny wydźwięk,

164
00:10:34.900 --> 00:10:36.840
no bo przecież do naszej historii

165
00:10:36.840 --> 00:10:37.600
ona się odnosi.

166
00:10:37.940 --> 00:10:39.540
No ale zgromadziła Pani tłumaczenia

167
00:10:39.540 --> 00:10:40.620
w bardzo wielu językach,

168
00:10:40.640 --> 00:10:41.880
a taki najbardziej egzotyczny

169
00:10:41.880 --> 00:10:43.180
wydaje się chyba japoński.

170
00:10:43.920 --> 00:10:47.260
Ostatni nabytek mój z takiej egzotyki

171
00:10:47.260 --> 00:10:48.820
to jest chiński.

172
00:10:49.200 --> 00:10:51.340
Na wystawie są dwie kolekcje.

173
00:10:51.900 --> 00:10:54.000
Podzieliliśmy się troszeczkę rolami.

174
00:10:54.420 --> 00:10:56.580
Pan Tadeusz Panowicz, taki regionalista,

175
00:10:56.780 --> 00:10:58.680
kolekcjoner, niesamowity człowiek,

176
00:10:58.940 --> 00:11:01.060
pokazuje tutaj właśnie tłumaczenia.

177
00:11:01.240 --> 00:11:02.700
One są troszeczkę wzbogacone

178
00:11:02.700 --> 00:11:04.180
przez moje zbiory.

179
00:11:04.660 --> 00:11:05.960
Tak się tutaj podzieliliśmy.

180
00:11:06.140 --> 00:11:09.020
Natomiast ja pokazuję w języku polskim.

181
00:11:09.020 --> 00:11:10.680
Prawie każde tłumaczenie

182
00:11:10.680 --> 00:11:13.940
to właściwie to byłaby opowieść długa.

183
00:11:14.360 --> 00:11:17.380
Na niektóre języki podejmowano wielokrotnie

184
00:11:17.380 --> 00:11:18.660
tę pracę tłumacza.

185
00:11:18.740 --> 00:11:19.960
Na przykład na język angielski

186
00:11:19.960 --> 00:11:22.580
to aż ośmiu autorów tłumaczyło.

187
00:11:23.560 --> 00:11:25.460
Ja we wszelkich postaciach

188
00:11:25.460 --> 00:11:27.160
tego mojego Pana Tadeusza

189
00:11:27.160 --> 00:11:31.120
to mam w tej chwili gdzieś około 320 pozycji.

190
00:11:31.480 --> 00:11:32.880
Natomiast tutaj w Poznaniu

191
00:11:32.880 --> 00:11:35.580
z mojej kolekcji jest wydań Pana Tadeusza.

192
00:11:35.700 --> 00:11:37.540
Dokładnie tam było chyba 220.

193
00:11:37.540 --> 00:11:40.440
Jest to kolekcja nieduża,

194
00:11:40.460 --> 00:11:42.120
dlatego że moim celem nie jest

195
00:11:42.120 --> 00:11:44.660
na zbieranie jakoś tam ilościowo dużo.

196
00:11:45.560 --> 00:11:48.640
Mnie interesuje to, żeby odzyskać

197
00:11:48.640 --> 00:11:51.460
i pokazać światu takie wydania

198
00:11:51.460 --> 00:11:54.160
z małych środowisk, wydania niszowe

199
00:11:54.160 --> 00:11:55.680
czy wydania, w których autorzy

200
00:11:55.680 --> 00:11:57.640
coś takiego starali się

201
00:11:57.640 --> 00:12:00.940
w trudnych czasach zaboru powiedzmy włożyć

202
00:12:00.940 --> 00:12:03.980
i odnajdywanie różnych jakichś ciekawostek,

203
00:12:04.320 --> 00:12:05.660
smaczków, opowieści.

204
00:12:05.660 --> 00:12:08.380
Kiedy przygotowuję wystawę taką lokalną,

205
00:12:08.460 --> 00:12:10.160
tak jak była w tym roku w Płocku

206
00:12:10.160 --> 00:12:12.680
czy wcześniej Włocławek, Toruń,

207
00:12:12.920 --> 00:12:14.320
to mam też takie hasło

208
00:12:14.320 --> 00:12:16.760
Pan Tadeusz Toruński, Pan Tadeusz Poznański.

209
00:12:17.000 --> 00:12:19.280
No i w Poznaniu przyznaję tutaj,

210
00:12:19.460 --> 00:12:22.600
że przeoczyłam bardzo ważną jedną pozycję,

211
00:12:22.760 --> 00:12:26.180
którą mi podsuwał jeden z kolekcjonerów w internecie,

212
00:12:26.220 --> 00:12:31.140
że jeśli interesuje Panią wydanie poezji cegielskiego,

213
00:12:31.580 --> 00:12:32.740
to proszę się ze mną skontaktować.

214
00:12:32.740 --> 00:12:36.520
Kojarzymy to z fabryką maszyn rolniczych

215
00:12:36.520 --> 00:12:38.820
i przemysłem ciężkich, nazwijmy to.

216
00:12:38.960 --> 00:12:44.460
Natomiast Hiwoli Cygielski z wykształcenia był nauczycielem języka polskiego

217
00:12:44.460 --> 00:12:49.300
w gimnazjum poznańskim i napisał taką pozycję,

218
00:12:49.440 --> 00:12:53.740
teoria z przykładami poezji i to jest rok 1845.

219
00:12:53.740 --> 00:12:59.080
I po wystawie poznańskiej, kiedy informacja ukazała się w internecie,

220
00:12:59.380 --> 00:13:03.400
napisał Pan na stronie biblioteki, że ma wydanie cegielskiego

221
00:13:03.400 --> 00:13:07.400
z 1831 roku z obszernymi fragmentami Pana Tadeusza.

222
00:13:07.620 --> 00:13:10.760
I tam już pojawił się tytuł Pan Tadeusz.

223
00:13:10.880 --> 00:13:14.620
Natomiast ja oczywiście wróciłam do tego cegielskiego,

224
00:13:14.740 --> 00:13:19.900
prześledziłam wydania wcześniejsze i pierwsze wydanie 1845 roku

225
00:13:19.900 --> 00:13:24.300
i tam pojawiła się, i to poznanie, tak, zabór pruski.

226
00:13:24.640 --> 00:13:28.800
Pojawiła się poezja Adama Mickiewicza pod nazwiskiem, tam sonety.

227
00:13:29.180 --> 00:13:32.480
Ponad 100 stron jest poemat zatytułowany

228
00:13:32.480 --> 00:13:36.680
Soplica w obszernych fragmentach stanowiących całość.

229
00:13:36.840 --> 00:13:40.520
I jak zaczęłam czytać od początku, to oczywiście nie ma w początku

230
00:13:40.520 --> 00:13:43.640
Litwo Ojczyzno Moja, bo to od razu by się, jak to mi się mówi,

231
00:13:43.700 --> 00:13:45.100
rzuciło w oczy cenzorom.

232
00:13:45.100 --> 00:13:48.780
Jest tylko informacja, że poemat Soplica i przez AM

233
00:13:48.780 --> 00:13:51.980
nie ma tutaj nazwiska Mickiewicza.

234
00:13:52.280 --> 00:13:54.620
I jakbyście Państwo zaczęli czytać,

235
00:13:54.900 --> 00:13:59.040
nie ta polimienica, to są bardzo, bardzo obszerne fragmenty

236
00:13:59.040 --> 00:14:02.500
Pana Tadeusza, które ja byłabym skłonna uznać

237
00:14:02.500 --> 00:14:05.720
za pierwsze wydanie epopeiny Ziemia w Polsce.

238
00:14:05.900 --> 00:14:08.540
Bardzo ciekawe są historie, które Pani opowiada

239
00:14:08.540 --> 00:14:12.260
i również skłaniam się ku temu, że zaprezentowanie tych wydań,

240
00:14:12.260 --> 00:14:14.920
publikacji, książek, to jest jedno.

241
00:14:15.080 --> 00:14:17.680
To jest, no, obcowanie tak naprawdę z historią,

242
00:14:18.040 --> 00:14:20.620
ale te opowieści, które wokół nich są zgromadzone,

243
00:14:20.780 --> 00:14:23.820
traktuję jako wartość dodaną, kto wie, czy nieważniejszą.

244
00:14:23.980 --> 00:14:26.860
Ale na koniec naszej rozmowy chciałam Panią zapytać

245
00:14:26.860 --> 00:14:30.080
o takie, wydaje się, że trochę mniej oczywiste

246
00:14:30.080 --> 00:14:33.160
sposoby utrwalania czy upamiętniania Pana Tadeusza,

247
00:14:33.260 --> 00:14:36.860
mianowicie te dźwiękowe, które również Pani zgromadziła.

248
00:14:36.860 --> 00:14:40.880
Zbieram, oczywiście są tam winyle duże,

249
00:14:41.120 --> 00:14:44.360
które bardzo lubię sobie, powiem tak, puszczać

250
00:14:44.360 --> 00:14:47.920
i ten skok i trzask tej igiełki posłuchać.

251
00:14:48.260 --> 00:14:50.280
No zresztą są to świetne interpretacje,

252
00:14:50.480 --> 00:14:53.900
ale oczywiście mam kasety zwykle do magnetofonu,

253
00:14:54.900 --> 00:14:59.100
mam też nagrania takie amatorskie z recytacji,

254
00:14:59.580 --> 00:15:03.600
na kasecie recytacji, dlatego że ja kolekcjonuję również ludzi,

255
00:15:03.600 --> 00:15:06.400
którzy mają jakiś związek z Panem Tadeuszem

256
00:15:06.400 --> 00:15:09.600
i taką osobą jest mój wykładowca matematyki,

257
00:15:10.300 --> 00:15:14.540
Pan Andrzej Lewandowski, w tej chwili ponad 80-letni Pan,

258
00:15:14.820 --> 00:15:17.980
tłumacz poezji rosyjskiej i włoskiej,

259
00:15:18.520 --> 00:15:21.740
z wykształcenia matematyk, który zna na pamięć

260
00:15:21.740 --> 00:15:24.960
całą epope i może Pani w każdej chwili

261
00:15:24.960 --> 00:15:27.720
poprosić o jakiś fragment albo zacząć.

262
00:15:28.060 --> 00:15:30.020
Pan Andrzej cały czas ćwiczy.

263
00:15:30.500 --> 00:15:32.320
Drugą osobą, którą znam osobiście,

264
00:15:32.320 --> 00:15:34.920
to jest antykwalisz z Płocka Adam Kotkiewicz,

265
00:15:35.020 --> 00:15:38.500
który był takim spirytus-mowem z wystawy Płockiej.

266
00:15:38.720 --> 00:15:40.320
Jego zaprosiłam do współpracy,

267
00:15:41.100 --> 00:15:43.480
recytował w Płocku na wermisarzu.

268
00:15:43.960 --> 00:15:46.060
Mówi się i przeczytamy w opracowaniach,

269
00:15:46.060 --> 00:15:48.260
że pierwsze wydanie tam na ziemiach polskich,

270
00:15:48.340 --> 00:15:49.980
to które ja w cudzysłowie powiem,

271
00:15:50.280 --> 00:15:51.640
chcę, próbuję obalić,

272
00:15:52.160 --> 00:15:54.860
no to oczywiście jest 858 rok.

273
00:15:55.200 --> 00:15:58.180
Merswag w Warszawie wydał ośmiotomowe dzieła,

274
00:15:58.640 --> 00:16:00.160
przy czym niedawno odkryłam,

275
00:16:00.160 --> 00:16:01.960
że w ofercie było kilka wariantów.

276
00:16:02.040 --> 00:16:04.100
Na papierze zwykłym, na papierze welinowym,

277
00:16:04.580 --> 00:16:07.540
z rycinami, stalorytami i bez,

278
00:16:07.660 --> 00:16:11.360
oprawione płótno angielskie ze złoconymi literami,

279
00:16:11.480 --> 00:16:12.580
na papierze welinowym.

280
00:16:12.880 --> 00:16:14.000
Co kto do wyboru?

281
00:16:14.100 --> 00:16:17.840
Natomiast w Poznaniu oferowano w oddzielnym zestawie

282
00:16:17.840 --> 00:16:18.860
te staloryty,

283
00:16:19.220 --> 00:16:20.600
czy jakby ktoś sobie wcześniej kupił,

284
00:16:20.680 --> 00:16:22.400
bez stalorytów mógł uzupełnić.

285
00:16:22.400 --> 00:16:24.520
Natomiast w tym samym czasie

286
00:16:24.520 --> 00:16:27.380
wydawca i drukarz w Toruniu,

287
00:16:27.460 --> 00:16:29.220
pracujący mając tu swoją pracownię,

288
00:16:29.720 --> 00:16:31.960
ten slambek wydał Pana Tadeusza,

289
00:16:31.960 --> 00:16:34.140
takiego wyjętego z całości,

290
00:16:34.520 --> 00:16:35.800
w postaci dwóch tomów,

291
00:16:36.120 --> 00:16:37.960
też 858 rok.

292
00:16:38.160 --> 00:16:39.500
W Toruniu jest tablica,

293
00:16:39.800 --> 00:16:40.380
która zawiadamia,

294
00:16:40.980 --> 00:16:42.340
że w tym miejscu wydrukowano

295
00:16:42.340 --> 00:16:44.640
pierwszego Pana Tadeusza na ziemiach polskich,

296
00:16:44.680 --> 00:16:45.480
ale z tą poprawką,

297
00:16:45.500 --> 00:16:47.500
że tego jak gdyby samodzielnego.

298
00:16:47.700 --> 00:16:49.240
Kolejnym takim punktem,

299
00:16:49.320 --> 00:16:50.600
że ta kolekcja powstała,

300
00:16:50.600 --> 00:16:51.860
to właśnie była ta tablica,

301
00:16:52.080 --> 00:16:54.460
którą ja miałam dziesiątki,

302
00:16:54.660 --> 00:16:56.260
nie wiem czy nie setki razy

303
00:16:56.260 --> 00:16:56.920
w Toruniu,

304
00:16:57.020 --> 00:16:58.540
mieszkając tyle lat.

305
00:16:58.880 --> 00:17:00.800
I po prostu ja o tej tablicy

306
00:17:00.800 --> 00:17:02.580
dowiedziałam się z internetu,

307
00:17:03.080 --> 00:17:05.580
gdzieś w okolicach 2000 roku.

308
00:17:06.000 --> 00:17:06.780
I tak sobie pomyślałam,

309
00:17:07.300 --> 00:17:08.380
że mówi się,

310
00:17:08.440 --> 00:17:10.020
że to było takie nieuzgodnione

311
00:17:10.020 --> 00:17:11.100
ze spadkobiercami

312
00:17:11.100 --> 00:17:11.760
gdzieś u Niskiewicza,

313
00:17:12.260 --> 00:17:13.500
jak gdyby nielegalne,

314
00:17:13.620 --> 00:17:14.640
pirackie wydanie,

315
00:17:15.000 --> 00:17:15.720
no ale było.

316
00:17:15.920 --> 00:17:17.100
I tak jakoś wtedy

317
00:17:17.100 --> 00:17:18.600
ja sobie postanowiłam,

318
00:17:19.080 --> 00:17:20.220
taka myśl mi przyszła,

319
00:17:20.220 --> 00:17:21.860
że uporządkuję to,

320
00:17:21.980 --> 00:17:23.040
co zebrałam

321
00:17:23.860 --> 00:17:25.780
i zacznę kolekcjonować.

322
00:17:25.920 --> 00:17:27.820
Zrobię takie prywatne muzeum,

323
00:17:27.900 --> 00:17:29.100
ale będę o tym mówiła,

324
00:17:29.120 --> 00:17:31.040
nie dam na swój użytek.

325
00:17:31.260 --> 00:17:32.700
Najpierw darowałam znajomym,

326
00:17:32.880 --> 00:17:33.360
rodzinie.

327
00:17:33.580 --> 00:17:35.400
Prawie wszyscy moi znajomi zagraniczni

328
00:17:35.400 --> 00:17:36.660
mają taką tak zwaną

329
00:17:36.660 --> 00:17:37.620
małą skórkę

330
00:17:37.620 --> 00:17:39.000
przez czytelnika wydaną.

331
00:17:39.320 --> 00:17:39.960
Kiedy mi mówili,

332
00:17:40.160 --> 00:17:40.440
nie, nie,

333
00:17:40.520 --> 00:17:41.700
my nie żadnych prezentów,

334
00:17:41.800 --> 00:17:43.040
bo do walizki się nie zmieści,

335
00:17:43.140 --> 00:17:44.000
a wie zmieści się,

336
00:17:44.160 --> 00:17:45.380
bo mój taki był maleńki,

337
00:17:45.420 --> 00:17:46.240
gabarytowo,

338
00:17:46.240 --> 00:17:48.240
tak, że pojechał do Kanady,

339
00:17:48.400 --> 00:17:49.360
pojechał do Francji,

340
00:17:49.480 --> 00:17:51.320
pojechał do różne inne strony świata.

341
00:17:51.600 --> 00:17:53.220
Żeby zobaczyć kolekcję

342
00:17:53.220 --> 00:17:55.180
pani Krystyny Warachowskiej,

343
00:17:55.380 --> 00:17:57.540
nie trzeba wyjeżdżać aż tak daleko.

344
00:17:57.640 --> 00:17:59.400
Na razie można to zrobić w Poznaniu,

345
00:17:59.640 --> 00:18:01.280
gdzie w Bibliotece Uniwersyteckiej

346
00:18:01.280 --> 00:18:02.760
prezentowana jest wystawa

347
00:18:02.760 --> 00:18:04.960
Pan Tadeusz Ponadczasowy.

348
00:18:05.040 --> 00:18:06.900
To jest ekspozycja przygotowana

349
00:18:06.900 --> 00:18:09.400
z okazji 190. rocznicy

350
00:18:09.400 --> 00:18:11.280
wydania Narodowej Epopei.

351
00:18:11.420 --> 00:18:13.140
Właśnie ona stała się przyczynkiem

352
00:18:13.140 --> 00:18:14.680
do naszego dzisiejszego spotkania,

353
00:18:14.800 --> 00:18:15.360
ale wydaje mi się,

354
00:18:15.480 --> 00:18:17.260
że temat był dużo szerszy,

355
00:18:17.380 --> 00:18:18.760
bo takim motywem przewodnim

356
00:18:18.760 --> 00:18:20.220
była chyba ogromna pasja

357
00:18:20.220 --> 00:18:22.840
i miłość do naszej Narodowej Epopei.

358
00:18:22.960 --> 00:18:23.860
Różne obiekty,

359
00:18:24.000 --> 00:18:25.840
które pani Krystyna zgromadziła,

360
00:18:25.860 --> 00:18:27.560
są na to chyba najlepszym dowodem

361
00:18:27.560 --> 00:18:28.760
i w związku z tym

362
00:18:28.760 --> 00:18:30.160
nie pozostaje mi nic innego,

363
00:18:30.160 --> 00:18:31.760
jak bardzo pani podziękować

364
00:18:31.760 --> 00:18:33.400
zarówno za to, co pani robi,

365
00:18:33.620 --> 00:18:34.220
ale też za to,

366
00:18:34.260 --> 00:18:36.060
że dzieli się swoją wiedzą

367
00:18:36.060 --> 00:18:37.280
i swoją kolekcją

368
00:18:37.280 --> 00:18:38.920
ze wszystkimi zainteresowanymi.

369
00:18:39.080 --> 00:18:39.960
Bardzo pani dziękuję.

370
00:18:40.260 --> 00:18:41.280
Dziękuję również

371
00:18:41.280 --> 00:18:43.620
i serdecznie pozdrawiam wszystkich słuchaczy.

372
00:18:43.800 --> 00:18:46.280
Zachęcam do wracania do Epopei,

373
00:18:47.160 --> 00:18:48.660
do zaprzyjaźnienia się z nią.