WEBVTT

1
00:00:01.390 --> 00:00:05.130
Audycje kulturalne w dobrym tonie.

2
00:00:05.630 --> 00:00:11.870
Dzień dobry Państwu, nazywam się Mariusz Klarecki, jestem historykiem sztuki, pracownikiem Zamku Królewskiego w Warszawie,

3
00:00:12.430 --> 00:00:18.110
ale też badaczem kolekcji prywatnych, zagrabionych, zniszczonych podczas II wojny światowej.

4
00:00:18.670 --> 00:00:21.850
Tematem tym zajmuję się od ponad 20 lat.

5
00:00:22.170 --> 00:00:25.190
Przygotowałem dużą publikację, która właśnie się ukazała.

6
00:00:25.490 --> 00:00:30.490
Publikacja nazywa się Zrabowana Warszawa, która została wydana przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

7
00:00:30.490 --> 00:00:38.090
O wybranych historiach związanych z kolekcjami warszawskimi opowiem w cyklu, który przygotowaliśmy dla Państwa, kolekcję 44.

8
00:00:38.510 --> 00:00:46.390
Będziemy opowiadali zarówno o kolekcjonerach, kolekcjach, ale również wydarzeniach związanych z utratą zbiorów artystycznych i kolekcji.

9
00:00:46.590 --> 00:00:53.690
Mam nadzieję, że przedstawione zagadnienie posłuży do pogłębienia tych badań i sięgną Państwo do publikacji,

10
00:00:53.770 --> 00:00:56.310
ale też do materiałów, które znajdą Państwo w internecie.

11
00:00:56.310 --> 00:01:02.110
W pierwszym odcinku chciałbym opowiedzieć Państwu o kolekcjach dwóch bardzo ciekawych,

12
00:01:02.190 --> 00:01:09.090
dlatego że jedna z nich przetrwała, części przynajmniej, a druga została praktycznie całkowicie zniszczona.

13
00:01:09.350 --> 00:01:13.490
Kolekcje, co ciekawe, należące do dwóch przyjaciół, Władysława Michalskiego i Andrzeja Rotwanda.

14
00:01:14.050 --> 00:01:18.590
Władysław Michalski był architektem, Andrzej Rotwand był bankowcem, przemysłowcem,

15
00:01:18.590 --> 00:01:23.550
osobą powszechnie znaną w kręgach elit okresu międzywojennego.

16
00:01:23.830 --> 00:01:26.810
Obydwaj panowie znali się z kręgów kolekcjonerskich.

17
00:01:26.910 --> 00:01:32.270
Władysław Michalski był kolekcjonerem, który szczególnie fascynował się porcelaną wczesną miśnieńską

18
00:01:32.270 --> 00:01:43.890
z pierwszych lat działalności wytwórni 1715 do 1740, a także uzbrojeniem Wojska Polskiego, uzbrojeniem husarskim.

19
00:01:43.890 --> 00:01:47.190
Miał m.in. w swoich zbiorach zbroje husarskie, kupione zresztą od Strzałeckiego.

20
00:01:47.630 --> 00:01:52.610
Miał kolczugi, miał różnego rodzaju szable, nadziaki, buzdygany.

21
00:01:52.770 --> 00:01:54.670
To były rzeczy, które stanowiły jego kolekcje.

22
00:01:54.770 --> 00:01:58.690
Także dwa takie, można powiedzieć, ważne bardzo dziedziny kolekcjonerskie.

23
00:01:58.810 --> 00:02:01.090
Wczesna porcelana i polskie uzbrojenie.

24
00:02:01.190 --> 00:02:03.870
To było rzeczywiście dominum tej kolekcji.

25
00:02:04.270 --> 00:02:08.930
Andrzej Rotwand z kolei zbierał malarstwo polskie, zbierał rzemiosła artystyczne,

26
00:02:08.930 --> 00:02:13.810
ale przede wszystkim znany był z kolekcji, wspaniałej kolekcji czołowych przykładów

27
00:02:13.810 --> 00:02:18.110
najważniejszych artystów polskich, malarstwa polskiego.

28
00:02:18.950 --> 00:02:23.230
Władysław Michalski był architektem, który studiował na architekturze w Lipsku.

29
00:02:23.470 --> 00:02:28.690
Tuż przed wojną wpadł na taki pomysł, że wykopie pod swoim domem przy ulicy Górnośląskiej

30
00:02:28.690 --> 00:02:30.990
schowek na cenne jego zbiory.

31
00:02:31.490 --> 00:02:36.130
Przy udziale jakiejś ekipy budowlanej wykopał pod domem schowek.

32
00:02:36.130 --> 00:02:40.570
Schował tam wszystkie swoje najcenniejsze przedmioty w momencie, kiedy Niemcy weszli do Warszawy,

33
00:02:40.770 --> 00:02:43.570
mając nadzieję, że w ten sposób ocali swoją kolekcję.

34
00:02:43.650 --> 00:02:49.610
Taki schowek podejrzał u niego Andrzej Rotwand, który poprosił go o zaprojektowanie,

35
00:02:49.710 --> 00:02:52.230
wykopanie podobnego i rzeczywiście on to wykonał.

36
00:02:52.390 --> 00:02:57.310
Andrzej Rotwand mieszkał przy ulicy Chocimskiej, w bardzo dużej, pięknej willi nowoczesnej.

37
00:02:57.910 --> 00:03:01.150
I Andrzej Rotwand schował tam całe swoje rzemiosło artystyczne,

38
00:03:01.190 --> 00:03:03.750
natomiast malarstwo odawł w depozyt do Muzeum Narodowego.

39
00:03:03.750 --> 00:03:06.690
I tam te obrazy były złożone.

40
00:03:07.390 --> 00:03:11.510
Podejrzewał, że bezpiecznie przetrwają okres okupacji, okres wojny.

41
00:03:12.010 --> 00:03:17.390
W momencie, kiedy Niemcy zaczęli przydzielać mieszkania swoim urzędnikom i oficerom

42
00:03:17.390 --> 00:03:20.470
na Kolonii Profesorskiej, czyli m.in. ulicy Górnośląskiej,

43
00:03:20.930 --> 00:03:23.190
jednego z wczesnych dni okupacji,

44
00:03:23.410 --> 00:03:26.870
do drzwi Władysława Michalskiego załomotali niemieccy żołnierze,

45
00:03:27.030 --> 00:03:31.870
którzy nakazali jego rodzinie spakowanie natychmiast rzeczy i opuszczenie mieszkania.

46
00:03:31.870 --> 00:03:36.090
W pewnym momencie Władysław Michalski rozpoznał w oficerze,

47
00:03:36.170 --> 00:03:38.370
który dowodził tymi żołnierzami niemieckimi,

48
00:03:38.650 --> 00:03:41.550
przyjaciela ze studiów architektonicznych w Lipsku.

49
00:03:41.990 --> 00:03:45.070
Rzucili się sobie w ramiona podobno, uściskali się.

50
00:03:45.230 --> 00:03:48.250
No i takie spotkanie, które zaowocowało tym,

51
00:03:48.430 --> 00:03:50.830
że ten oficer niemiecki zaproponował,

52
00:03:50.870 --> 00:03:53.770
że pomoże mu oczywiście zachować swoją kolekcję.

53
00:03:54.370 --> 00:03:55.750
Władysław Michalski mu opowiedział o tym,

54
00:03:55.810 --> 00:03:57.990
że on taki schowek miał na tyle zaufanie,

55
00:03:57.990 --> 00:04:00.530
na tyle widać byli dobrymi przyjaciółmi i znajomymi,

56
00:04:00.590 --> 00:04:02.690
że zaufał jemu, opowiedział mu o tym,

57
00:04:02.750 --> 00:04:04.550
że schował tę swoją kolekcję po to,

58
00:04:04.570 --> 00:04:06.110
żeby uchronić przez zniszczeniami wojennymi.

59
00:04:06.890 --> 00:04:09.310
No i ten oficer niemiecki powiedział,

60
00:04:09.450 --> 00:04:12.290
że znalazł dla niego mieszkanie 300-metrowe w centrum Warszawy

61
00:04:12.290 --> 00:04:14.650
przy obecnym Placu Powstańców Warszawskich,

62
00:04:14.730 --> 00:04:15.730
wówczas Placą Napoleona,

63
00:04:15.890 --> 00:04:18.590
w miejscu dokładnie, gdzie stoi w tej chwili hotel Gromada.

64
00:04:19.410 --> 00:04:23.510
Władysław Michalski wyjął całą swoją kolekcję z tego schowka

65
00:04:23.510 --> 00:04:26.230
i przewiózł do tego wielkiego mieszkania,

66
00:04:26.370 --> 00:04:27.930
które znajdowało się zresztą na piątym piętrze

67
00:04:27.930 --> 00:04:28.830
i tam je umieścił.

68
00:04:29.230 --> 00:04:32.070
Nie podejrzewał, że akurat powstanie warszawskie,

69
00:04:32.130 --> 00:04:32.850
które wybuchnie,

70
00:04:33.150 --> 00:04:36.050
kumuluje się w dużym stopniu właśnie w tej części Warszawy,

71
00:04:36.110 --> 00:04:37.890
dlatego, że przy Placu Napoleona

72
00:04:37.890 --> 00:04:39.090
znajdowała się poczta główna

73
00:04:39.090 --> 00:04:41.050
i znajdowało się Prudensza,

74
00:04:41.090 --> 00:04:43.010
czyli najwyższy wówczas wieżowec,

75
00:04:43.070 --> 00:04:44.890
jeden z dwóch najwyższych wieżowców w Warszawie.

76
00:04:45.450 --> 00:04:48.590
Jak wiemy, no, ponieważ na dachu Prudensza

77
00:04:48.590 --> 00:04:50.290
też była flaga biało-czerwona,

78
00:04:50.450 --> 00:04:53.130
więc był on wyjątkowo zawzięci, atakowany,

79
00:04:53.130 --> 00:04:54.770
są zdjęcia właśnie z Prudensza,

80
00:04:54.850 --> 00:04:56.010
kiedy wybuchają bomby

81
00:04:56.010 --> 00:04:58.110
kierowane prosto na ten budynek.

82
00:04:58.290 --> 00:05:00.430
Również w gmachu Poczty Polskiej

83
00:05:00.430 --> 00:05:01.470
była reduta powstańcza,

84
00:05:01.610 --> 00:05:03.070
więc obszar ten był wyjątkowo

85
00:05:03.070 --> 00:05:04.450
intensywnie atakowany

86
00:05:04.450 --> 00:05:05.510
tak zwanymi krowami,

87
00:05:05.590 --> 00:05:06.250
czy też szafami,

88
00:05:06.310 --> 00:05:07.610
czyli takimi wyrzutniami

89
00:05:07.610 --> 00:05:08.910
pocisków artyleryjskich.

90
00:05:09.470 --> 00:05:11.630
Podczas jednego z nalotów

91
00:05:11.630 --> 00:05:12.590
Władysław Michalski,

92
00:05:12.650 --> 00:05:14.870
zbiegając do piwnicy schronu,

93
00:05:15.430 --> 00:05:16.590
został trafiony odłamkiem

94
00:05:16.590 --> 00:05:17.950
i zmarł.

95
00:05:18.070 --> 00:05:19.350
Ginął podczas tego bombardowania.

96
00:05:19.870 --> 00:05:20.470
Co ciekawe,

97
00:05:20.750 --> 00:05:22.330
wnuk Władysława Michalskiego,

98
00:05:22.330 --> 00:05:23.530
Filip Michalski

99
00:05:23.530 --> 00:05:25.310
w latach osiemdziesiątych

100
00:05:25.310 --> 00:05:27.130
znalazł przypadkowo dosyć

101
00:05:27.130 --> 00:05:28.210
taki album właśnie

102
00:05:28.210 --> 00:05:29.010
Krisa Brauna

103
00:05:29.010 --> 00:05:30.450
Powstania Warszawskiego,

104
00:05:30.610 --> 00:05:31.550
gdzie na fotografiach

105
00:05:31.550 --> 00:05:32.090
w tym albumie

106
00:05:32.090 --> 00:05:33.450
rozpoznał sekwencję

107
00:05:33.450 --> 00:05:34.170
trzech zdjęć

108
00:05:34.170 --> 00:05:35.570
pokazujące właśnie

109
00:05:35.570 --> 00:05:37.210
zapłakaną żonę

110
00:05:37.210 --> 00:05:38.170
Władysława Michalskiego

111
00:05:38.170 --> 00:05:39.150
nad jego zwłokami

112
00:05:39.150 --> 00:05:40.510
tuż po tym bombardowaniu,

113
00:05:40.750 --> 00:05:41.910
tuż po tym, jak zginął.

114
00:05:42.390 --> 00:05:42.890
Co ciekawe,

115
00:05:43.030 --> 00:05:44.390
obok stała również

116
00:05:44.390 --> 00:05:46.030
żona Marysieńka,

117
00:05:46.190 --> 00:05:47.590
żona Andrzeja Rotwanda.

118
00:05:48.350 --> 00:05:48.930
Także, no,

119
00:05:49.070 --> 00:05:50.230
wszyscy zostali uwiecznieni

120
00:05:50.230 --> 00:05:50.910
na fotografii.

121
00:05:50.970 --> 00:05:51.610
Dlaczego nie była tam

122
00:05:51.610 --> 00:05:52.070
Rotwanda?

123
00:05:52.190 --> 00:05:53.490
Tutaj warto się też cofnąć.

124
00:05:53.730 --> 00:05:54.190
Andrzej Rotwand

125
00:05:54.190 --> 00:05:55.550
był Żydem,

126
00:05:55.750 --> 00:05:56.650
w związku z czym

127
00:05:56.650 --> 00:05:57.790
ukrywał się przez całą wojnę.

128
00:05:57.910 --> 00:05:59.690
Maria Rotwand go ukrywała.

129
00:05:59.910 --> 00:06:00.610
Ona była od niego

130
00:06:00.610 --> 00:06:01.610
od 20 lat młodsza.

131
00:06:01.850 --> 00:06:02.470
Przechowywała go

132
00:06:02.470 --> 00:06:03.110
przez czas,

133
00:06:03.470 --> 00:06:04.350
przez okres getta

134
00:06:04.350 --> 00:06:05.410
i powstania w getcie,

135
00:06:05.590 --> 00:06:06.610
a także później

136
00:06:06.610 --> 00:06:07.530
w powstaniu warszawskim.

137
00:06:07.670 --> 00:06:08.170
Andrzej Rotwand

138
00:06:08.170 --> 00:06:08.930
przeżył wojnę,

139
00:06:09.010 --> 00:06:10.750
zmarł w 1951 roku,

140
00:06:11.730 --> 00:06:12.210
dożywając

141
00:06:12.210 --> 00:06:13.590
z wieku 73 lat.

142
00:06:13.870 --> 00:06:14.910
Natomiast Władysław Michalski

143
00:06:14.910 --> 00:06:15.470
niestety zginął

144
00:06:15.470 --> 00:06:16.390
podczas tego bombardowania.

145
00:06:16.390 --> 00:06:17.510
Trzy dni później

146
00:06:17.510 --> 00:06:17.990
po śmierci

147
00:06:17.990 --> 00:06:18.790
Władysława Michalskiego

148
00:06:18.790 --> 00:06:19.610
jedna z tych bomb

149
00:06:19.610 --> 00:06:20.710
uderzyła w kamienicę,

150
00:06:20.770 --> 00:06:21.350
w której mieszkał

151
00:06:21.350 --> 00:06:22.190
Władysław Michalski.

152
00:06:22.470 --> 00:06:23.130
Podczas tego

153
00:06:23.130 --> 00:06:24.730
alarmu bombowego

154
00:06:24.730 --> 00:06:25.470
córka

155
00:06:25.470 --> 00:06:26.430
Władysława Michalskiego

156
00:06:26.430 --> 00:06:27.190
zbiegając,

157
00:06:27.450 --> 00:06:28.510
wybiegając z domu

158
00:06:28.510 --> 00:06:29.650
w jakimś,

159
00:06:29.790 --> 00:06:30.190
nie wiadomo

160
00:06:30.190 --> 00:06:31.270
w jaki sposób,

161
00:06:31.430 --> 00:06:32.090
ale chwyciła,

162
00:06:32.530 --> 00:06:32.970
wydawało się

163
00:06:32.970 --> 00:06:34.050
jedną z najcenniejszych rzeczy

164
00:06:34.050 --> 00:06:34.870
i zabrała ze sobą.

165
00:06:34.950 --> 00:06:35.710
Była to szabla

166
00:06:36.450 --> 00:06:37.050
Zygmuntówka

167
00:06:37.050 --> 00:06:38.170
z profilem

168
00:06:38.170 --> 00:06:39.130
Zygmunta Czesiego Wazy,

169
00:06:39.230 --> 00:06:39.870
tak zwana właśnie

170
00:06:39.870 --> 00:06:40.550
Zygmuntówka.

171
00:06:41.210 --> 00:06:42.070
Zabrała ją ze sobą

172
00:06:42.070 --> 00:06:43.090
i schowała w rynne

173
00:06:43.090 --> 00:06:44.390
tej piwnicy,

174
00:06:44.490 --> 00:06:45.830
której się ukrywali.

175
00:06:46.130 --> 00:06:46.850
Dom cały

176
00:06:46.850 --> 00:06:48.010
został zniszczony.

177
00:06:48.270 --> 00:06:48.630
Wybuch

178
00:06:48.630 --> 00:06:49.750
tego pocisku

179
00:06:49.750 --> 00:06:50.790
zniszczył kompletnie

180
00:06:50.790 --> 00:06:51.250
cały dom,

181
00:06:51.430 --> 00:06:52.130
poszedł w ruinę

182
00:06:52.130 --> 00:06:54.350
i po wojnie

183
00:06:54.350 --> 00:06:55.050
syn już

184
00:06:55.050 --> 00:06:56.070
Władysława Michalskiego

185
00:06:56.070 --> 00:06:57.930
wracając na Zgliszcza

186
00:06:57.930 --> 00:06:59.090
chciał w jakiś sposób

187
00:06:59.090 --> 00:06:59.750
zobaczyć,

188
00:06:59.750 --> 00:07:00.490
czy cokolwiek

189
00:07:00.490 --> 00:07:01.230
ocalało z domu.

190
00:07:01.350 --> 00:07:01.710
Zobaczył,

191
00:07:01.790 --> 00:07:03.030
że zachowała się

192
00:07:03.030 --> 00:07:03.790
ściana szczytowa

193
00:07:03.790 --> 00:07:04.590
tej kamienicy,

194
00:07:04.830 --> 00:07:06.010
gdzie na piątym piętrze

195
00:07:06.010 --> 00:07:06.770
widać kawałek

196
00:07:06.770 --> 00:07:07.630
urwanej podłogi

197
00:07:07.630 --> 00:07:08.790
i na tej podłodze

198
00:07:08.790 --> 00:07:10.110
wdrapał się

199
00:07:10.110 --> 00:07:11.030
na te piąte piętra

200
00:07:11.030 --> 00:07:11.690
po gruzach

201
00:07:11.690 --> 00:07:13.170
i zobaczył, że na tej podłodze

202
00:07:13.170 --> 00:07:14.670
są rozsypane fragmenty

203
00:07:14.670 --> 00:07:15.050
tej właśnie

204
00:07:15.050 --> 00:07:16.230
zabytkowej porcelany

205
00:07:16.230 --> 00:07:17.090
miśnieńskiej

206
00:07:17.090 --> 00:07:18.370
z początku XVIII wieku.

207
00:07:18.750 --> 00:07:19.790
Pozbierał to wszystko

208
00:07:19.790 --> 00:07:20.410
do worka

209
00:07:20.410 --> 00:07:21.550
i zabrał ze sobą.

210
00:07:21.750 --> 00:07:22.990
Wnuk Władysława Michalskiego

211
00:07:22.990 --> 00:07:23.290
właściwie,

212
00:07:23.490 --> 00:07:24.350
Filip Michalski

213
00:07:24.350 --> 00:07:25.790
posklejał to wszystko,

214
00:07:25.890 --> 00:07:26.170
a nawet

215
00:07:26.170 --> 00:07:27.470
oddał do uzupełnienia,

216
00:07:27.570 --> 00:07:28.230
do reparacji

217
00:07:28.230 --> 00:07:29.530
w wytwórni w Miśni

218
00:07:29.530 --> 00:07:30.470
całkiem niedawno.

219
00:07:31.030 --> 00:07:31.670
Zostało to

220
00:07:31.670 --> 00:07:32.250
postlejane,

221
00:07:32.330 --> 00:07:33.090
nawet zostały odzyskane

222
00:07:33.090 --> 00:07:33.990
kolory po spaleniu,

223
00:07:34.050 --> 00:07:34.410
ponieważ

224
00:07:34.410 --> 00:07:35.430
po tym spaleniu

225
00:07:35.430 --> 00:07:36.910
te przedmioty porcelanowe

226
00:07:36.910 --> 00:07:37.910
straciły barwy,

227
00:07:38.030 --> 00:07:39.610
straciły kolory.

228
00:07:39.610 --> 00:07:40.910
Porcelana zabytkowa

229
00:07:40.910 --> 00:07:42.010
będzie, kiedy zostaje spalona,

230
00:07:42.170 --> 00:07:43.310
dostaje takiego

231
00:07:43.310 --> 00:07:44.030
nalotu

232
00:07:44.030 --> 00:07:45.050
brunatnego,

233
00:07:45.310 --> 00:07:45.970
brązowego.

234
00:07:46.530 --> 00:07:47.330
No, te kolory

235
00:07:47.330 --> 00:07:48.330
już nie są takie barwne.

236
00:07:48.450 --> 00:07:48.890
Po prostu

237
00:07:48.890 --> 00:07:50.650
ta warstwa malarska

238
00:07:50.650 --> 00:07:51.550
została spalona

239
00:07:51.550 --> 00:07:52.470
podczas tego pożaru.

240
00:07:53.130 --> 00:07:53.910
Te przedmioty

241
00:07:53.910 --> 00:07:54.730
zresztą były

242
00:07:54.730 --> 00:07:55.530
eksponowane

243
00:07:55.530 --> 00:07:56.490
na takiej wystawie

244
00:07:56.490 --> 00:07:57.630
w Zamku Królewskim Warszawy,

245
00:07:57.730 --> 00:07:58.770
którą dwa lata temu robiłem.

246
00:07:59.030 --> 00:07:59.890
Niczego mi tak nie żal

247
00:07:59.890 --> 00:08:00.510
jak porcelany,

248
00:08:00.930 --> 00:08:01.410
gdzie właśnie

249
00:08:01.410 --> 00:08:02.210
pokazywaliśmy

250
00:08:02.210 --> 00:08:03.110
zabytkową,

251
00:08:03.310 --> 00:08:04.170
artystyczną porcelanę

252
00:08:04.170 --> 00:08:04.910
bardzo wczesną,

253
00:08:05.070 --> 00:08:05.570
która

254
00:08:05.570 --> 00:08:07.110
nosiła na sobie

255
00:08:07.110 --> 00:08:07.570
ślady

256
00:08:07.570 --> 00:08:08.810
ostatniej wojny

257
00:08:08.810 --> 00:08:09.830
z kilku kolekcji,

258
00:08:10.230 --> 00:08:10.770
którą udało mi się

259
00:08:10.770 --> 00:08:11.390
pozbierać

260
00:08:11.390 --> 00:08:12.310
nie tylko z Warszawy,

261
00:08:12.350 --> 00:08:13.190
ale głównie z Warszawy.

262
00:08:13.830 --> 00:08:14.770
Z całej kolekcji

263
00:08:14.770 --> 00:08:15.930
właściwie zachowała się

264
00:08:15.930 --> 00:08:16.830
tylko i wyłącznie

265
00:08:16.830 --> 00:08:17.950
ta głownia szabli,

266
00:08:18.050 --> 00:08:18.690
Zygmuntówka,

267
00:08:18.850 --> 00:08:20.270
którą Filip Michalski

268
00:08:20.270 --> 00:08:20.930
przekazał

269
00:08:20.930 --> 00:08:21.690
do Zamku Królewskiego

270
00:08:21.690 --> 00:08:22.250
w Warszawie.

271
00:08:22.370 --> 00:08:22.910
Jest ona

272
00:08:23.630 --> 00:08:24.190
eksponowana

273
00:08:24.190 --> 00:08:25.290
w zbrojowni

274
00:08:25.290 --> 00:08:26.210
Zamku Królewskiego w Warszawie.

275
00:08:26.290 --> 00:08:27.410
Można przyjść ją zobaczyć.

276
00:08:27.890 --> 00:08:28.570
Jest jedna tylko

277
00:08:28.570 --> 00:08:29.150
głownia

278
00:08:29.150 --> 00:08:29.930
z szabli

279
00:08:29.930 --> 00:08:30.810
właśnie z początek

280
00:08:30.810 --> 00:08:31.910
Zygmunta III Wazy

281
00:08:31.910 --> 00:08:32.730
i to jest właśnie ta,

282
00:08:32.910 --> 00:08:33.430
która cudem

283
00:08:33.430 --> 00:08:34.330
ocalała

284
00:08:34.330 --> 00:08:35.890
tą zawieruchę wojenną

285
00:08:35.890 --> 00:08:36.710
i która jest

286
00:08:36.710 --> 00:08:37.550
jedynym śladem

287
00:08:37.550 --> 00:08:38.150
tej kolekcji,

288
00:08:38.250 --> 00:08:39.150
która właściwie została.

289
00:08:39.610 --> 00:08:40.670
Druga historia dotyczy

290
00:08:40.670 --> 00:08:41.550
Andrzeja Rotwanda,

291
00:08:41.950 --> 00:08:43.290
który swoją kolekcję,

292
00:08:43.290 --> 00:08:44.570
proszę sobie wyobrazić,

293
00:08:44.730 --> 00:08:45.610
że schował

294
00:08:45.610 --> 00:08:46.410
w tej piwnicy

295
00:08:46.410 --> 00:08:47.390
wykopanej w tym schowku

296
00:08:47.390 --> 00:08:48.030
pod domem

297
00:08:48.030 --> 00:08:49.010
i zachował

298
00:08:49.010 --> 00:08:49.830
w stu procentach.

299
00:08:49.990 --> 00:08:50.210
W momencie,

300
00:08:50.290 --> 00:08:51.210
kiedy została nadkopana

301
00:08:51.210 --> 00:08:51.670
po wojnie,

302
00:08:51.750 --> 00:08:53.650
już po okresie wojennym,

303
00:08:53.770 --> 00:08:54.530
Mokotów nie był

304
00:08:54.530 --> 00:08:55.530
bardzo zniszczony,

305
00:08:55.990 --> 00:08:56.350
okazało się,

306
00:08:56.390 --> 00:08:56.930
że tylko woda

307
00:08:56.930 --> 00:08:57.530
podeszła

308
00:08:57.530 --> 00:08:58.590
do tej piwnicy

309
00:08:58.590 --> 00:09:00.450
i rozkleiła się

310
00:09:00.450 --> 00:09:01.890
jakaś jedna rzeźba,

311
00:09:02.030 --> 00:09:02.510
ale nie było

312
00:09:02.510 --> 00:09:03.050
żadnych strat

313
00:09:03.050 --> 00:09:03.590
związanych

314
00:09:03.590 --> 00:09:05.250
z rzemiosłem artystycznym.

315
00:09:05.790 --> 00:09:06.910
Natomiast niestety

316
00:09:06.910 --> 00:09:07.930
zniknęła

317
00:09:07.930 --> 00:09:08.930
duża część obrazów.

318
00:09:09.050 --> 00:09:09.430
Zniknęła,

319
00:09:09.510 --> 00:09:10.370
ponieważ znajdowały się

320
00:09:10.370 --> 00:09:11.170
te obrazy w depozycie

321
00:09:11.170 --> 00:09:12.270
w Muzeum Narodowym w Warszawie.

322
00:09:12.330 --> 00:09:12.730
Jak wiadomo,

323
00:09:12.910 --> 00:09:14.070
w czasie Powstania Warszawskiego

324
00:09:14.070 --> 00:09:14.850
byli tam Niemcy,

325
00:09:14.970 --> 00:09:16.470
stacjonowali w Muzeum Narodowym w Warszawie.

326
00:09:16.630 --> 00:09:18.490
Oni tam mieli swoje pozycje strzeleckie

327
00:09:18.490 --> 00:09:20.530
i powstańcy nigdy nie zajęli

328
00:09:20.530 --> 00:09:22.550
tego odcinka Warszawy.

329
00:09:23.130 --> 00:09:24.690
Podczas akcji pruszkowskiej

330
00:09:24.690 --> 00:09:26.610
wywożenia tych obrazów

331
00:09:26.610 --> 00:09:28.170
ze zbioru Muzeum Narodowego w Warszawie

332
00:09:28.170 --> 00:09:29.410
również zbiory Rotwandów

333
00:09:29.410 --> 00:09:30.410
trafiły do Niemiec.

334
00:09:30.550 --> 00:09:32.070
Częściowo zostało ono odzyskane

335
00:09:32.070 --> 00:09:33.170
w jakimś niewielkim stopniu.

336
00:09:33.670 --> 00:09:34.490
Później eksponowane

337
00:09:34.490 --> 00:09:35.010
przez jakiś czas

338
00:09:35.010 --> 00:09:36.610
na Galerii Malarstwa Polskiego.

339
00:09:36.910 --> 00:09:38.010
W latach 90-tych

340
00:09:38.010 --> 00:09:38.870
wycofane przez

341
00:09:38.870 --> 00:09:40.650
Marię Rotwandową,

342
00:09:41.110 --> 00:09:42.190
sprzedane następnie.

343
00:09:42.650 --> 00:09:43.430
Także niestety

344
00:09:43.430 --> 00:09:44.330
cała ta kolekcja,

345
00:09:44.350 --> 00:09:45.130
można powiedzieć malarstwa

346
00:09:45.130 --> 00:09:46.150
też się rozpieszchła,

347
00:09:46.290 --> 00:09:47.790
ale częściowo została ocalona.

348
00:09:47.870 --> 00:09:49.150
Natomiast rzemiosło artystyczne

349
00:09:49.150 --> 00:09:50.950
też w jakiś sposób się zachowało.

350
00:09:51.210 --> 00:09:52.750
Kolekcja Władysława Michalskiego

351
00:09:52.750 --> 00:09:54.010
nie przetrwała

352
00:09:54.010 --> 00:09:55.070
Powstania Warszawskiego,

353
00:09:55.070 --> 00:09:56.010
ale jego syn próbował

354
00:09:56.010 --> 00:09:57.010
tę kolekcję odbudować.

355
00:09:57.090 --> 00:09:58.470
Odbudować jak Feniks z popiołu.

356
00:09:59.070 --> 00:10:01.050
Częściowo udało się

357
00:10:01.050 --> 00:10:01.890
jemu to zrobić.

358
00:10:02.130 --> 00:10:03.450
Częściowo ta kolekcja

359
00:10:03.450 --> 00:10:04.290
została przekazana

360
00:10:04.590 --> 00:10:05.130
do zbiorów

361
00:10:05.130 --> 00:10:06.070
Zamku Królewskiego w Warszawie.

362
00:10:06.190 --> 00:10:07.250
Może ją w tej chwili oglądać.

363
00:10:07.930 --> 00:10:09.110
Dosyć ciekawa historia

364
00:10:09.110 --> 00:10:10.090
wiąże się ze zbroją,

365
00:10:10.270 --> 00:10:11.750
którą mogą Państwo zobaczyć

366
00:10:11.750 --> 00:10:13.110
w zbrojowni

367
00:10:13.110 --> 00:10:13.870
Zamku Królewskiego.

368
00:10:14.010 --> 00:10:15.210
Jest tam zbroja pikiniera

369
00:10:16.070 --> 00:10:16.370
szesnastowiecznego,

370
00:10:16.950 --> 00:10:18.490
która proszę sobie wyobrazić

371
00:10:18.490 --> 00:10:20.170
została wydobyta ze studni.

372
00:10:20.290 --> 00:10:21.510
Została schowana po prostu

373
00:10:21.510 --> 00:10:23.090
w XVII wieku w studni

374
00:10:23.090 --> 00:10:25.070
i szlam, który jakby

375
00:10:25.070 --> 00:10:26.930
napełniła się ta studnia

376
00:10:26.930 --> 00:10:29.230
w znakomity sposób ją zakonserwował.

377
00:10:29.370 --> 00:10:30.770
Także dosłownie zachowały się

378
00:10:30.770 --> 00:10:31.630
tylko paski skórzane,

379
00:10:31.770 --> 00:10:33.070
ale wszystkie elementy metalowe

380
00:10:33.070 --> 00:10:34.710
są praktycznie jak z epoki.

381
00:10:35.270 --> 00:10:36.190
Nic się tam nie zadziało.

382
00:10:36.330 --> 00:10:37.370
Także ten szlam,

383
00:10:37.470 --> 00:10:38.490
te warunki beztlenowe

384
00:10:38.490 --> 00:10:39.750
znakomicie zakonserwowały

385
00:10:39.750 --> 00:10:40.290
tę zbroję.

386
00:10:40.470 --> 00:10:42.010
I ta zbroja została wyciągnięta

387
00:10:42.010 --> 00:10:42.790
właśnie z tej studni,

388
00:10:42.890 --> 00:10:44.550
kupiona przez Michalskiego

389
00:10:44.550 --> 00:10:45.810
i znajduje się w tej chwili

390
00:10:45.810 --> 00:10:46.310
w zbiorach

391
00:10:46.310 --> 00:10:47.350
Zamku Królewskiego w Warszawie.

392
00:10:47.470 --> 00:10:48.170
Warto ją zobaczyć

393
00:10:48.170 --> 00:10:49.110
i warto zobaczyć również

394
00:10:49.110 --> 00:10:50.890
głownie właśnie Zygmuntówki.

395
00:10:50.890 --> 00:10:53.030
Kolekcja Michalskiego części przynajmniej

396
00:10:53.030 --> 00:10:53.850
przetrwała jest eksponowana

397
00:10:53.850 --> 00:10:54.990
na Zamku Królewskim w Warszawie,

398
00:10:55.070 --> 00:10:56.770
natomiast kolekcja Rotwanda

399
00:10:56.770 --> 00:10:58.060
niestety zaginęła.

400
00:10:58.630 --> 00:10:59.690
Nie wiemy co się z nią stało.

401
00:10:59.830 --> 00:11:02.490
Być może niektóre z tych obrazów

402
00:11:02.490 --> 00:11:03.890
zostaną niebawem odnalezione

403
00:11:04.450 --> 00:11:06.530
i sprowadzone do naszego kraju.

404
00:11:06.690 --> 00:11:08.050
W kolejnym odcinku opowiem

405
00:11:08.050 --> 00:11:10.010
o cennych przedmiotach

406
00:11:10.010 --> 00:11:11.230
dwóch kolekcji prywatnych,

407
00:11:11.390 --> 00:11:12.690
które padły łupem

408
00:11:13.390 --> 00:11:14.630
wyrafinowanego szabru

409
00:11:14.630 --> 00:11:15.690
żołnierzy niemieckich,

410
00:11:15.770 --> 00:11:17.980
a także o dosyć niezwykłym

411
00:11:17.980 --> 00:11:20.740
pomyśle na prezent

412
00:11:20.740 --> 00:11:21.800
dla Adolfa Hitlera.

413
00:11:24.140 --> 00:11:25.960
Audycje kulturalne

414
00:11:25.960 --> 00:11:27.920
w dobrym tonie.