WEBVTT

1
00:00:01.420 --> 00:00:05.080
Audycje kulturalne. W dobrym tonie.

2
00:00:05.420 --> 00:00:13.140
To są audycje kulturalne, podcast Narodowego Centrum Kultury przy mikrofonie Aleksandra Galant.

3
00:00:13.280 --> 00:00:20.200
Kiedy przygotowywałam się do dzisiejszej rozmowy i w ogóle dowiedziałam się o wystawie, o której chciałabym, żebyśmy dzisiaj porozmawiali,

4
00:00:20.300 --> 00:00:30.500
to zaczęłam myśleć o tym, z czym kojarzy mi się odbudowa. Właściwie nie tylko mnie, tylko jakie są najszerzej znane i najbardziej dostępne skojarzenia związane z odbudową.

5
00:00:30.500 --> 00:00:38.080
W Warszawie oczywiście to jest odbudowa stolicy. Myślę zresztą, że nie tylko w Warszawie, bo przecież cały kraj odbudowywał swoją stolicę.

6
00:00:38.160 --> 00:00:42.880
Zresztą w różnych częściach kraju do dzisiaj na tym tle są pewne spięcia i niesnaski.

7
00:00:43.380 --> 00:00:56.420
Myślę, że cała historia przemysłu, fabryk, zbrojeń, plan sześcioletni, który zakładał rozbudowę i budowę takich miejsc jak Huta Lenina, Huta Warszawa, czy zakłady azotowe w Kędzierzynie,

8
00:00:56.420 --> 00:01:03.360
to pokazuje, że w całej Polsce działy się bardzo duże plany budowlane, bardzo imponujących rozmiarów niekiedy.

9
00:01:03.540 --> 00:01:12.720
Rzadziej w tym kontekście myślimy o takiej odbudowie mieszkaniowej związanej nie tylko z zapewnianiem miejsc do życia, co było absolutnym priorytetem w czasie deficytu mieszkaniowego,

10
00:01:12.900 --> 00:01:19.980
ale też stworzeniem koncepcji urbanistycznych i architektonicznych, takich założeń, które w wielu miastach pozostały z nami do dziś.

11
00:01:19.980 --> 00:01:26.180
I wydaje mi się, że taką koncepcją mniej znaną, no szczególnie poza Pomorzem, jest Grunwaldzka dzielnica mieszkaniowa.

12
00:01:26.760 --> 00:01:35.940
To jest osiedle, które powstawało, chciałabym powiedzieć powstało, ale ono nie powstało do końca w Gdańsku, konkretnie w gdańskiej dzielnicy Wrzeszcz.

13
00:01:36.060 --> 00:01:45.700
Bo też nie bez powodu Grunwaldzka dzielnica mieszkaniowa została właśnie tam ulokowana, ponieważ centrum Gdańska w wyniku działań wojennych zostało właściwie całkowicie zniszczone.

14
00:01:45.700 --> 00:01:54.700
To była część miasta zrównana z ziemią. Dla Wrzeszcza zawierucha wojenna była nieco łaskawsza i dlatego postanowiono tę dzielnicę wykorzystać jako takie centrum handlowe,

15
00:01:54.880 --> 00:02:01.700
też centrum usługowe, takie po prostu serce miasta. Ja z Gdańskiem, z Pomorzem nie jestem osobiście związana.

16
00:02:01.800 --> 00:02:09.620
Nie mam też bardzo rozległej wiedzy na temat tego regionu. Natomiast zaprosiłam kuratora wystawy, wystawy w zespole Przedbramia w Gdańsku,

17
00:02:09.620 --> 00:02:18.640
które też jest częścią Muzeum Gdańska. Wystawa nazywa się Grunwaldzka dzielnica mieszkaniowa, a jej kuratorem jest pan Klaudiusz Grabowski z Muzeum Gdańska,

18
00:02:18.780 --> 00:02:21.640
którego bardzo miło jest mi powitać w audycjach kulturalnych.

19
00:02:21.780 --> 00:02:23.200
Witam Państwa, dzień dobry.

20
00:02:23.580 --> 00:02:27.380
Jeżeli Pan się zgodzi, to poproszę może o rozwinięcie tego, co przed chwilą powiedziałam.

21
00:02:27.500 --> 00:02:34.760
To znaczy, żebyśmy naszkicowali sobie jakiś obraz sytuacji, w jakiej Gdańsk, mieszkańcy Gdańska byli po zakończeniu wojny.

22
00:02:34.760 --> 00:02:41.700
Umownie, powiedzmy, w 1945 roku. Zniszczenie, zburzenie Warszawy, no to jest powszechnie znana historia.

23
00:02:42.280 --> 00:02:47.600
Natomiast świadomość tego, jak wojna obeszła się z innymi miastami, chyba jest nieco mniejsza.

24
00:02:47.880 --> 00:02:53.580
Gdańsk, jeżeli tutaj mowa o zniszczeniach, przodował w tej statystyce niestety w Polsce.

25
00:02:53.880 --> 00:03:00.880
To był wynik tego, że miasto miało się bronić jak najdłużej, żeby opóźnić marsz Armii Czerwonej na Berlin.

26
00:03:00.880 --> 00:03:08.880
Władze cywilne miasta chciały poddać Gdańsk, ale władze wojskowe się nie zgodziły, więc ofiarami padli mieszkańcy cywilni i samo miasto.

27
00:03:09.080 --> 00:03:19.340
W wyniku samych walk miasto zostało mocno zniszczone, a później Armia Czerwona jeszcze uznała Gdańsk za miasto zdobyczne i jeszcze kilka miesięcy po wojnie trwała dewastacja miasta.

28
00:03:20.080 --> 00:03:26.840
Najmocniej zniszczone było Śródmieście Gdańska, na tyle zniszczone, że w ogóle zastanawiano się, czy warto odbudowywać je.

29
00:03:27.600 --> 00:03:37.340
I padł pomysł właśnie, żeby te nowe centrum ulokować w mało zniszczonym Wrzeszczu, albo zbudować w ogóle nowe centrum bliżej morza, w okolicach dzielnicy Nowy Port.

30
00:03:37.340 --> 00:03:48.360
Ostatecznie wyliczenie ekonomiczne, ale także wartość zabytkowa centrum miasta sprawiły, że ta odbudowa Śródmieścia ruszyła trzy lata mniej więcej po wojnie.

31
00:03:48.580 --> 00:03:54.480
Ale, co też istotne, dzieje w Gdańsku po wojnie nie można rozpatrywać jakby osobno.

32
00:03:54.660 --> 00:03:58.700
Trzeba na to patrzeć szerzej i mówić o Trójmieście, o Gdańsku w okolicach Gdyni.

33
00:03:58.700 --> 00:04:05.900
Bowiem architekci zaraz powołnie przystąpili do planowania takiej nowoczesnej, dużej aglomeracji nad Zatoką Gdańską.

34
00:04:06.200 --> 00:04:10.680
Nazywano to początkowo zespołem GD. Obecnie mówimy na to po prostu Trójmiasto.

35
00:04:10.940 --> 00:04:19.880
Urbaniści uznali, że najważniejszymi ośrodkami dla tego zespołu będzie Śródmieście Gdańska i Śródmieście Gdyni, które nie było takie zniszczone.

36
00:04:19.880 --> 00:04:38.300
Ponieważ ta aglomeracja jest bardzo rozciągnięta w tej przestrzeni geograficznej, uznano, że przyda się jeszcze jeden ośrodek taki handlowo-usługowy i ulokowano go najkorzystniej, czyli mniej więcej prawie w środku zespołu na terenie tak zwanym zainwestowanym, czyli właśnie we Wrzeszczu.

37
00:04:38.300 --> 00:04:56.500
Wrzeszcz został wytypowany do stworzenia takiej handlowej, reprezentacyjnej dzielnicy i na wzór tego, co się działo w Warszawie, gdzie w tym czasie powstawał MDM, uchwalono w Gdańsku w 50. roku stworzenie GDM-u, czyli Grówalskiej Dzielnicy Mieszkaniowej.

38
00:04:56.500 --> 00:05:15.300
Po GDM-ie jeszcze we Wrocławiu zaczęto budować KDM, czyli Kościuszkowską Dzielnicę Mieszkaniową. I w tych trzech zniszczonych miastach miały powstać takie właśnie nowoczesne, na odpowiednią skalę oczywiście, dzielnice w centralnych częściach miasta.

39
00:05:15.520 --> 00:05:19.840
I to jakby jest geneza Grunwaldzkiej Dzielnicy Mieszkaniowej.

40
00:05:19.840 --> 00:05:33.560
Osią Grunwaldzkiej Dzielnicy Mieszkaniowej w założeniu miała być i z tego, co wiem, do dzisiaj jest Aleja Grunwaldzka. To jest pewnie droga, którą wielu z naszych słuchaczy zna, bo to jest droga, która łączy Gdańsk i Gdynię.

41
00:05:33.680 --> 00:05:45.220
Ona jest rzeczywiście imponujących rozmiarów i też imponujących rozmiarów miał być GDM, bo to miało być 11 tysięcy mieszkań, które miały zapewnić dom 80 tysiącom osób.

42
00:05:45.220 --> 00:05:55.480
I to wszystko zaplanowane było początkowo. Tutaj mam nadzieję, że zaraz porozmawiamy o tym, jak plan miał się do późniejszej realizacji. Na niemal 100 hektarach, czyli teren był ogromny.

43
00:05:55.620 --> 00:06:04.880
W prasie pojawiają się takie informacje, one nie są do końca ścisłe. W samym GDM-ie miało mieszkać około 20 tysięcy, natomiast cały Wrzeszcz miał mieć 80 tysięcy.

44
00:06:04.880 --> 00:06:14.380
I cały Wrzeszcz miał być największą dzielnicą mieszkaniową Gdańska i Trójmiasta w ogóle. We Wrzeszczu w 1950 roku mieszkało już blisko 70 tysięcy osób.

45
00:06:14.780 --> 00:06:28.440
Stanowiło 1 trzecią mieszkańców Gdańska. Także ten Wrzeszcz był główną dzielnicą mieszkaniową miasta i GDM miał być jego centrum, sercem i jednocześnie największą dzielnicą handlową dla całego Trójmiasta po prostu.

46
00:06:28.440 --> 00:06:37.720
Więc to tak wygląda, jeżeli chodzi o rozmiary. Właśnie Grunwaldzka była tą osią całego Trójmiasta, łączącą w ogóle Trójmiasto z południem Polski.

47
00:06:37.960 --> 00:06:50.600
I to była pierwsza inwestycja, zanim jeszcze przystąpiono do budowy GDM-u, poszerzenie tej ulicy, ponieważ ona przed wojną nie pełniła takiej funkcji i była tylko jedną pasmówką po prostu z torami tamwajowymi.

48
00:06:50.600 --> 00:07:03.460
I po wojnie trzeba było właśnie we Wrzeszczu wyburzyć jedną pierzeję ulicy, przesunąć ulicę, żeby obecnie Grunwaldzka ma po trzy pas w obu kierunkach, no i wydzielone torowisko tramwajowe.

49
00:07:03.640 --> 00:07:18.240
Dzięki temu jest ta przepustowość. Bez tego Trójmiasto byłoby po prostu nieprzejezdne. Także to była pierwsza inwestycja i do niej dodano ten GDM, który miał stanowić jakby oprawę tej głównej drogi łączącej Gdańsk-Sopot i Gdynię.

50
00:07:18.240 --> 00:07:31.840
Taką oprawę właśnie o odpowiedniej skali. No bo Wrzeszcz przed wojną zabudowa Wrzeszcza nie była taka imponująca. GDM, takie też było założenie socrealizmu, miało nadać centralny charakter zabudowie i całej dzielnicy.

51
00:07:37.430 --> 00:07:43.770
Jeżeli jesteśmy przy tym temacie, to może warto go zgłębić, warto zgłębić założenia GDM-u.

52
00:07:43.770 --> 00:07:57.970
Ja w jednym z wywiadów, których pan udzielił przy okazji wernisażu i otwarcia wystawy, przeczytałam, że w GDM-ie w tych latach pięćdziesiątych, sześćdziesiątych kwitło życie towarzyskie, kawiarniane, że wtedy ludzie mieli możliwość usiąść.

53
00:07:58.310 --> 00:08:07.170
No te kawiarnie z PRL-u, mimo że oczywiście czasy były trudne i takie kawiarniane życie to nie do końca był model spędzania wolnego czasu, któremu sprzyjała władza ludowa.

54
00:08:07.170 --> 00:08:13.470
No ale rzeczywiście takich miejsc było o wiele więcej i one stawały się takimi towarzyskimi centrami. Podobnie było w GDM-ie.

55
00:08:13.870 --> 00:08:19.130
Ja dotarłam do informacji o kawiarni morskiej, która chyba już ma w Gdańsku status takiej kultowej.

56
00:08:19.770 --> 00:08:26.690
Tak, oprócz sklepów sieć taką usługowo-handlową miały uzupełniać kawiarnie i miejsca, restauracje i bary.

57
00:08:26.930 --> 00:08:34.450
Projektowali znani gdańscy architekci wnętrza i przestrzeń tych miejsc i kilka tych lokali było szczególnie znane.

58
00:08:34.450 --> 00:08:43.870
Pani wymieniła tutaj morską. Ona długo funkcjonowała, obecnie tradycja skontynuowana, tam jest kolonia artystów, także można napić ciekawy, spędzić tam miło czas.

59
00:08:44.370 --> 00:08:52.170
Natomiast właśnie po wojnie morska została wyposażona w meble Władysława Wołkowskiego, artysty jeszcze działającego przed wojną.

60
00:08:52.310 --> 00:08:59.490
Z tego co właśnie udało mi się znaleźć, to w tym samym czasie królowa Belgii, no tak została określona, tak naprawdę to była księżna Belgii.

61
00:08:59.490 --> 00:09:04.490
I Liliana zakupiła do swojej rezydencji także ten sam model mebli, mebli kwiatowych.

62
00:09:04.710 --> 00:09:09.950
Możemy je obecnie podziwiać w muzeum w Olkuszu, poświęcone twórczości Wołkowskiego.

63
00:09:10.190 --> 00:09:16.610
Także te restauracje były i ciekawie wyposażone właśnie i stanowiły taki ośrodek życia kulturalnego.

64
00:09:16.610 --> 00:09:25.490
Takim kultowym miejscem było też akwarium, położone dosyć blisko morskiej, gdzie był obrotowy parkiet, czyli taki tak zwany dysk.

65
00:09:25.650 --> 00:09:29.250
Goście mogli tańczyć i wirować na podłodze jednocześnie.

66
00:09:29.430 --> 00:09:36.870
I akwarium dwupoziomowy lokal był znany właśnie z dancingu, a te wszystkie lokale z lat 50. przebił krystal.

67
00:09:36.870 --> 00:09:43.610
W latach 60. tak zwany kombinant gastronomiczny, gdzie był bar, restauracja z dancingiem i kawiarnia.

68
00:09:43.890 --> 00:09:49.170
I to przez lata także funkcjonowało. Obecnie budynek jest bodajże na sprzedaż.

69
00:09:49.330 --> 00:09:54.330
Został przebudowany i już zafracił swoje walory architektoniczne dosyć mocno.

70
00:09:54.670 --> 00:10:00.930
Ale tak, przez lata Wrzeszcz był tym zagłębiem nie tylko sklepowym, ale także rozrywkowym.

71
00:10:00.930 --> 00:10:04.730
Miasta nie jeździło się tylko do Sopotu, ale także do Wrzeszcza.

72
00:10:04.790 --> 00:10:07.670
Bo zaczęłam mówić o życiu towarzyskim, może trochę o życiu nocnym.

73
00:10:08.070 --> 00:10:13.130
No ale też nie da się ukryć, że cała koncepcja grunwalskiej dzielnicy mieszkaniowej zakładała pewną dostępność.

74
00:10:13.350 --> 00:10:17.470
Dostępność do usług i do tego, co w zamierzeniu było potrzebne mieszkańcom.

75
00:10:17.570 --> 00:10:21.930
To znaczy, mówię o całym systemie żłobków, przedszkoli, szkół, przychodni.

76
00:10:22.090 --> 00:10:27.930
To było osiedle zaprojektowane z dużą troską o mieszkańców, no i ich komfort i wygodę.

77
00:10:28.090 --> 00:10:29.990
Tak, to wszystko było wyliczone oczywiście.

78
00:10:30.790 --> 00:10:34.410
Normatywy jednocześnie usztywniały, tak, jeżeli chodzi o projektowanie mieszkań,

79
00:10:34.470 --> 00:10:39.030
bo przewidywały, że na jednego mieszkańca może przypadać tyle i tyle metrów kwadratowych.

80
00:10:39.550 --> 00:10:44.690
Ale te normatywy też przewidywały, że do określonej liczby mieszkańców trzeba zaprojektować właśnie szkołę.

81
00:10:45.090 --> 00:10:46.770
Odpowinnią ilość żłobków i przedszkoli.

82
00:10:46.930 --> 00:10:52.670
To, co jeszcze mnie ujęło w projekcie GDM-u, to niezwykła staranność, jeżeli chodzi o komponowanie zieleni.

83
00:10:52.810 --> 00:10:58.490
Trochę nam umyka, mówimy właśnie, że coś jest tak korzystnie położony komunikacyjnie.

84
00:10:58.490 --> 00:11:06.510
Ale on też jest korzystnie położony, bo opiera się o zalesione wzgórza Jaśkowej Doliny, gdzie jest park leśny i tereny leśne.

85
00:11:06.510 --> 00:11:14.790
I jeżeli sam pani wspomniałam, obszar GDM-u miał około 100 hektarów mieć, to sąsiadujący park leśny miał ponad 100 hektarów.

86
00:11:14.970 --> 00:11:25.030
Czyli mieszkańcy mieli bezpośredni dostęp do dużego parku leśnego, ale jeszcze w samym GDM-ie były komponowane skwery, zieleńce.

87
00:11:25.030 --> 00:11:39.430
Podwórka oczywiście także były zazielenione. Do tego sama Grunowalska pas przy jezdni był szeroko obsadzony zielenią, z ławkami co 80-20 metrów rozlokowanymi dla wygody mieszkańców.

88
00:11:39.430 --> 00:11:46.290
I każda niemal ulica miała być obsadzona drzewami, które miały prowadzić właśnie do tych terenów w Jaśkowej Doliny.

89
00:11:46.610 --> 00:11:53.270
A dworca we Wrzeszczu już w 1948 roku projektowano tak zwaną oś zieloną.

90
00:11:53.470 --> 00:11:59.510
Aleję, która właśnie prowadziłaby nie tylko mieszkańców Wrzeszczu, ale także wszystkich przejeżdżających,

91
00:11:59.950 --> 00:12:03.410
prosto z dworca do terenów rekreacyjnych w Jaśkowej Dolinie.

92
00:12:03.750 --> 00:12:07.650
To świetny pomysł, niestety nie został on zrealizowany.

93
00:12:07.650 --> 00:12:11.350
To co Pan powiedział przed chwilą, to zdanie, którym zakończył Pan swoją wypowiedź,

94
00:12:11.410 --> 00:12:16.830
jest dla mnie taką oczywistą wskazówką, żeby zadać pytanie, co poszło nie tak.

95
00:12:16.950 --> 00:12:21.370
Tak jak wspomniałam na początku, no Grunowalska dzielnica mieszkaniowa owszem powstała.

96
00:12:21.790 --> 00:12:26.870
Istnieje do dzisiaj, bo przecież można ją oglądać. Stan w jakim jest, to jest zupełnie inna historia.

97
00:12:27.070 --> 00:12:31.450
Ale ten ambitny plan, o którym rozmawiamy, on nie został zrealizowany w stu procentach.

98
00:12:31.550 --> 00:12:35.570
On nie został zrealizowany w formie pierwotnie zaprojektowanej przez architektów.

99
00:12:35.570 --> 00:12:42.650
Do tej pory w większości okracowań była informacja, że GDM jest takim projektem tego planu sześcioletniego,

100
00:12:42.650 --> 00:12:45.610
więc okresu socrealizmu w Polsce.

101
00:12:45.990 --> 00:12:51.970
Praca nad wystawą i trendy pokazały, że musimy GDM inaczej postrzegać.

102
00:12:52.110 --> 00:12:57.370
GDM oficjalnie przestano realizować dopiero w 1963 roku.

103
00:12:57.370 --> 00:13:08.430
Czyli realizacja trwała od 50 do 63, a więc już po odwilży znaczna część dzielnicy była realizowana i po prostu zmieniła się koncepcja GDMu.

104
00:13:08.850 --> 00:13:14.710
Czyli ten GDM powstał w znacznej mierze, ale w innych już formach architektonicznych.

105
00:13:14.710 --> 00:13:23.070
I w znacznej mierze udało się zrealizować tą mieszkaniówkę, zapewnić te mieszkania potrzebującym rodzinom,

106
00:13:23.150 --> 00:13:30.650
ale one już powstały w wieżowcach i w takich, powiedzmy, znanych w dużej części miast Polski w formach.

107
00:13:31.190 --> 00:13:39.430
Natomiast jeszcze z pierwszej powrotu lat 50. budynki nie wpłynęły na całkowitą zmianę postrzegania dzielnicy.

108
00:13:39.430 --> 00:13:45.710
GDM nie przypomina MDMu, do czego tak architekci początkowo dążyli, zmierzali.

109
00:13:45.930 --> 00:13:48.510
Przyszła ta odwilż, no już się projektowało inaczej.

110
00:13:49.030 --> 00:13:55.250
Do tego te projekty w tych formach socjalistycznych były ekonomicznie nie do zrealizowania.

111
00:13:55.890 --> 00:14:00.350
Te formy faktycznie obfite w zdobienia były kosztowne.

112
00:14:00.490 --> 00:14:06.750
I nawet jak już projekty powstały, to już nie było pieniędzy na rzeźby, mozaiki w tych miejscach,

113
00:14:06.750 --> 00:14:13.870
aczkolwiek mamy takie właśnie budynki w GDMu, gdzie widać, że w tych okrągłych tądach miały tam właśnie znajdować się mozaiki.

114
00:14:14.290 --> 00:14:20.430
Także GDM jest taką dzielnicą mieszaną z tym takim oszczędnym socjalizmem,

115
00:14:20.690 --> 00:14:24.650
ale większość to są już nowoczesne, modernistyczne budynki.

116
00:14:25.010 --> 00:14:29.590
Powiedziałem o tej osi zielonej i ta oś zielona była o tyle istotna dla GDMu,

117
00:14:29.590 --> 00:14:36.750
że w niej miał się znajdować taki najważniejszy budynek kulturalny dzielnicy, dom kultury.

118
00:14:37.050 --> 00:14:41.310
W Gdańsku powołanie miały powstać trzy duże domy kultury.

119
00:14:41.950 --> 00:14:45.890
Jeden w centrum, no nawiązujący oczywiście do Pałacu Kultury w Warszawie,

120
00:14:46.410 --> 00:14:53.010
w wysokiej formie wieżowca i dwa mniejsze, niższe właśnie we Wrzeszczu i w Nowym Porcie.

121
00:14:53.230 --> 00:14:57.830
I z tych planów udało zrealizować się tylko ten ostatni, w Nowym Porcie, ten najmniejszy.

122
00:14:57.830 --> 00:15:05.090
Natomiast ten z centrum miasta i we Wrzeszczu nigdy nie wyszły poza jakby plany koncepcyjne architektów.

123
00:15:05.630 --> 00:15:12.690
Ten Wrzeszczański miał stanąć właśnie w tej osi zielonej w otoczeniu dużego parku z rzeźbami, z fontannami,

124
00:15:13.070 --> 00:15:16.670
który łączył się bezpośrednio właśnie z Parkiem Leśnym Jaśkowej Doliny.

125
00:15:16.930 --> 00:15:24.050
Tutaj, żeby zrealizować te pomysły miało dojść do wyburzeń, no ale jak mówiłem przy Podwilży,

126
00:15:24.050 --> 00:15:28.050
że zrezygnowano z tych planów, te wyburzenia też uznano za nieekonomiczne.

127
00:15:29.030 --> 00:15:32.830
W ogóle dodam, że sam początek planowania GDM-u był takim pomysłem właśnie,

128
00:15:32.930 --> 00:15:39.250
żeby zburzyć niemal wszystko i zbudować na nowo wzorem MDM-u warszawskiego we Wrzeszczu,

129
00:15:39.270 --> 00:15:44.050
ale realia były takie, że budynki, które się nadawały do adaptacji trzeba było zostawić

130
00:15:44.050 --> 00:15:48.070
i budować tylko tam, gdzie właśnie było miejsce, czyli przy Grunwaldzkiej,

131
00:15:48.190 --> 00:15:53.490
gdzie ta ojca była najbardziej zniszczona, została poszerzona, więc tam było miejsce na nowe budynki.

132
00:15:53.730 --> 00:15:59.090
To zapytam na koniec naszej rozmowy o to, jak historię grunwaldzkiej dzielnicy mieszkaniowej,

133
00:15:59.230 --> 00:16:05.510
za pomocą jakich środków opowiadacie Państwo na wystawie, którą można oglądać w zespole Przedbramia.

134
00:16:05.650 --> 00:16:09.790
Nasza rozmowa jest tylko wycinkiem rozważań na temat GDM-u.

135
00:16:09.790 --> 00:16:13.970
Jak ta opowieść została przedstawiona w takiej formie wizualnej?

136
00:16:14.690 --> 00:16:18.150
Materiałów było dużo, więc oczywiście to jest wybór materiałów.

137
00:16:18.370 --> 00:16:23.790
Pokazaliśmy zdjęcia archiwalne, projekty wybranych obiektów architektoniczne,

138
00:16:24.990 --> 00:16:31.590
pocztówki, wycinki z prasy i do tego dołożyliśmy materiały znalezione w archiwum,

139
00:16:31.650 --> 00:16:36.490
do tej pory nie pokazywane, nawet nieznane, w archiwum państwowym w Gdańsku,

140
00:16:36.490 --> 00:16:41.550
a także fenomenalne materiały ze zbiorów pani Danuty Olęckiej,

141
00:16:41.770 --> 00:16:47.610
także architektki wdowy po Danielu Olęckim, który był głównym projektantem GDM-u przez większość czasu.

142
00:16:47.850 --> 00:16:52.450
I pani Danuta przekazała nam projekt właśnie zieleni w GDM-ie.

143
00:16:52.770 --> 00:16:59.250
To jest duży projekt, 2,5 metra długości, także on jest pokazany w specjalnej gablocie

144
00:16:59.250 --> 00:17:03.470
i zdjęcia makiet zmieniających się koncepcji GDM-u.

145
00:17:03.630 --> 00:17:08.670
One także wzbogaciły naszą wiedzę, bo pokazują jak architekci od tego socjalizmu

146
00:17:08.670 --> 00:17:12.290
przychodzili do form nowoczesnych i nawet jest tam jeden projekt

147
00:17:12.290 --> 00:17:16.710
nawiązujący do ściany wschodniej Warszawie, przy Marszałkowskiej właśnie.

148
00:17:17.090 --> 00:17:20.570
I te zmiany są uchwytne właśnie na tych makietach.

149
00:17:20.570 --> 00:17:25.750
I pracujemy w sensie do końca listopada z profesorem Jakubem Szczepańskim

150
00:17:25.750 --> 00:17:29.910
z Politek Gdańskiej. Muszę opracować książkę dotyczącą GDM-u

151
00:17:29.910 --> 00:17:34.870
i ona będzie prawdopodobnie jako taki katalog po wystawie w przyszłym roku

152
00:17:34.870 --> 00:17:38.390
wydana przez Biuro Architekta Miejskiego w Gdańsku.

153
00:17:38.430 --> 00:17:43.310
Ale zanim ta książka trafi do rąk czytelników, myślę, że warto odwiedzić

154
00:17:43.310 --> 00:17:48.050
zespół Przedbramia w Gdańsku, bo wystawa Grunwaldzka Dzielnica Mieszkaniowa

155
00:17:48.050 --> 00:17:52.790
będzie tam dostępna aż do końca września, dokładnie do 29 września.

156
00:17:52.950 --> 00:17:56.790
A dziś o tej ekspozycji, a także o historii Grunwaldzkiej Dzielnicy Mieszkaniowej

157
00:17:56.790 --> 00:18:01.510
opowiadał kurator ekspozycji, pan Klaudiusz Grabowski z Muzeum Gdańska.

158
00:18:01.670 --> 00:18:03.990
Bardzo dziękuję za to spotkanie i za rozmowę.

159
00:18:04.150 --> 00:18:05.710
Dziękuję i zapraszam na wystawę.

160
00:18:07.570 --> 00:18:10.890
Audycje kulturalne w dobrym tonie.