WEBVTT

1
00:00:01.390 --> 00:00:05.110
Audycje kulturalne. W dobrym tonie.

2
00:00:05.430 --> 00:00:07.710
Martyna Matwiejuk, dzień dobry Państwu.

3
00:00:07.890 --> 00:00:14.730
Będziemy w dzisiejszym podcaście rozmawiać o fotografii, ponieważ już 13 czerwca rusza Fotofestival.

4
00:00:15.010 --> 00:00:19.790
Jedno z najstarszych wydarzeń poświęconych tej dziedzinie organizowanych w Polsce.

5
00:00:20.010 --> 00:00:22.470
To będzie jego 23. już odsłona.

6
00:00:23.110 --> 00:00:28.050
Na uczestników czeka blisko 30 wystaw i kilkadziesiąt wydarzeń towarzyszących.

7
00:00:28.050 --> 00:00:35.470
A z nami jest Katarzyna Sagatowska, z którą porozmawiamy o wystawie przygotowanej z myślą o najmłodszych i dorastających.

8
00:00:35.570 --> 00:00:36.290
Dzień dobry, witaj.

9
00:00:36.450 --> 00:00:37.010
Dzień dobry.

10
00:00:37.750 --> 00:00:44.730
Fotografia jest wszędzie. Taki jest tytuł ekspozycji przygotowanej dla dzieci w wieku od 7 do 12 lat.

11
00:00:44.950 --> 00:00:51.550
O tym, co na niej powiemy za chwilę, ale najpierw zapytam cię, czy wyobrażasz sobie w ogóle świat bez fotografii?

12
00:00:51.550 --> 00:01:06.850
Oczywiście nie wyobrażam sobie świata bez fotografii, ale gdy myślę o tym, że właśnie jest fotografia, to jakoś automatycznie cofam się o lat 200-300 i myślę sobie, jak inny był to świat.

13
00:01:06.850 --> 00:01:13.790
I właśnie dlatego w podtytule naszej wystawy jest fraza, czego nie wiedzielibyśmy bez fotografii.

14
00:01:14.370 --> 00:01:23.450
Bo nasze myślenie o świecie, mam wrażenie, że o każdym aspekcie życia jest nacechowane tym, że jest fotografia.

15
00:01:23.790 --> 00:01:27.890
Ona nas otacza, dlatego wystawa też nazywa się Fotografia jest wszędzie.

16
00:01:27.890 --> 00:01:37.630
Nas otacza, ale też umożliwia podróże w głąb, w górę, w bok, w różne miejsca, których byśmy nie odwiedzili albo nie widzimy gołym okiem.

17
00:01:38.170 --> 00:01:46.830
Więc tak, dzisiaj trudno byłoby odrzeć świat z fotografii, bo wtedy tak czujesz, że właściwie nie wiem, jak się wie bez fotografii.

18
00:01:47.150 --> 00:01:52.910
Na pewno świat byłby znacznie uboższy, choćby o wiele zachwytów, których fotografia nam dostarcza.

19
00:01:52.910 --> 00:02:05.690
Na wystawie dla dzieci znajdą się zdjęcia fotografii podniebnej, makrofotografii, astrofotografii, nie zabraknie też portretów, fotoreportażu, zdjęć dawnych i zdjęć współczesnych.

20
00:02:05.830 --> 00:02:22.550
I kiedy tak to wymieniam, to zastanawiam się, czy celem tej wystawy jest właśnie takie skupienie w jednym miejscu i pokazanie tych wszystkich możliwości, obfitości, różnorodności, no właśnie działań i wytworów, które kryją się pod tym hasłem, jakim jest fotografia.

21
00:02:22.550 --> 00:02:23.390
O to wam chodziło?

22
00:02:23.550 --> 00:02:39.530
Nam chodziło, bo nam, to może wyjaśnię, że w zespole kuratorskim jest Marta Szymańska z Fotofestiwalu, Monika Szywczyk-Witek i ja z Moniką, żeśmy przez wiele lat prowadziły projekt Wszyscy Jesteśmy Fotografami.

23
00:02:39.530 --> 00:02:55.070
I wspominam o tym nie bez powodu, ponieważ już od kilku ładnych lat z Moniką myślałyśmy o wystawie o fotografii dla dzieci, ale nawiązując do twojego pytania, nie chodziło nam, tak jak nigdy nam nie chodziło w cyklu Wszyscy Jesteśmy Fotografami,

24
00:02:55.070 --> 00:03:06.930
właściwie jedynie o fotografię, tylko chodziło nam o to, żeby poprzez fotografię opowiadać o świecie, ale też, żeby pomagać naszym widzom, odbiorcom krytycznie patrzeć na świat.

25
00:03:06.930 --> 00:03:26.750
Więc tutaj ta fotografia również na naszej wystawie dla dzieci jest narzędziem. Zwracamy uwagę, że to jest ważne zjawisko, czy też ważny wynalazek, ważne narzędzie, że to jest narzędzie, które może dostarczać wiele radości, ale też rodzi pewne zagrożenia.

26
00:03:26.750 --> 00:03:40.110
To też pokazujemy, zwłaszcza dziś w dobie sztucznej inteligencji, manipulacji. Uważamy, że warto, żeby od początku ludzie, mali ludzie zdawali sobie z tego sprawę, że fotografia nie jest jedynie dokumentem.

27
00:03:40.630 --> 00:03:51.030
Także wydaje mi się, że znowu, tak jak my wszyscy jesteśmy fotografami, że i w tej wystawie starałyśmy się, i mam nadzieję, że to się udało, żeby poprzez fotografię opowiadać o świecie,

28
00:03:51.030 --> 00:04:08.350
więc nie koncentrować się tak paradoksalnie bardzo na fotografii, ale pokazywać, co ona nam może dawać. Więc to nie jest wystawa o aparatach, o różnych technikaliach, tylko to jest pokazanie właśnie, czego nie wiedzielibyśmy bez fotografii. Jak jest ważna?

29
00:04:08.350 --> 00:04:21.530
Tu myślę, że bardzo ciekawy jest ten wątek gasnącego zaufania wobec fotografii i fotografów. Kiedyś, tak jak powiedziałeś, zdjęcie było dowodem, było poświadczeniem danego stanu rzeczywistości.

30
00:04:21.650 --> 00:04:32.490
Skoro tak to na zdjęciu wygląda, to gdzieś na świecie pewnie tak jest właśnie. No dzisiaj w erze deepfake'ów, dezinformacji, wszystko się tak naprawdę odwróciło.

31
00:04:32.490 --> 00:04:44.570
Ja kiedy widzę jakieś nietypowe zdjęcie, zaskakujące, może trochę kontrowersyjne, moja pierwsza myśl to jest pytanie do kogoś obok. Myślisz, że to fake? To jest właśnie to pierwsze, co przychodzi mi do głowy.

32
00:04:44.710 --> 00:04:48.690
I o tym też poniekąd jest indywidualna wystawa Weroniki Gęsickiej.

33
00:04:48.690 --> 00:05:06.710
Tak, to jest bardzo dobre nawiązanie. Weronika Gęsicka premierowo pokazuje swój cykl Encyklopedia, który został zainspirowany fałszywymi hasłami z encyklopedii, słowników, leksykonów, również ze współczesnego źródła wiedzy, czyli z Wikipedii.

34
00:05:06.710 --> 00:05:20.950
Fałszywe hasła, czyli nieistniejące osoby, nieistniejące zwierzęta, wydarzenia, słowa, które od początku wydawania encyklopedii były używane jako znaki wodne, czyli taki rodzaj zabezpieczenia przed plagiatem.

35
00:05:20.950 --> 00:05:38.510
Chodziło o to, że gdyby konkurencja albo jakiekolwiek inne wydawnictwo chciało skopiować grupy haseł z tych oryginalnych wydawnictw, to wtedy poprzez te fałszywe osoby i inne fałszywe hasła można było zidentyfikować, jakie było źródło kopiowania.

36
00:05:38.510 --> 00:05:48.690
I Weronikę to bardzo zainspirowało, no bo to były również fałszywe treści, które jakoś w rzeczywistości funkcjonowały.

37
00:05:49.290 --> 00:06:05.110
Na przykład trochę był inny powód, bo w stworzeniu sztucznych osób, bo w takim kilkutomowym leksykonie biograficznym, słowniku biograficznym z XIX wieku z Ameryki było 200 fałszywych osób, ponieważ tam akurat redaktorzy mieli płacone od biografii.

38
00:06:05.110 --> 00:06:19.490
I do dziś z tych 200 osób zidentyfikowano 80, no więc te około 80, więc te pozostałe około 120 osób nadal funkcjonują, czyli nadal gdzieś żyją w naszym otoczeniu.

39
00:06:19.690 --> 00:06:32.730
No i to jest to, czego się obawiamy współcześnie właśnie chociażby, jeśli chodzi o sztuczną inteligencję, prawda, generowanie jakichś amalgamatów informacji bezkrytyczne, łączenie faktów, tworzenie zupełnie nowych.

40
00:06:32.730 --> 00:06:45.230
I dlatego Weronika, zrobiwszy półtoraroczny research, żeby faktycznie upewnić się i zlokalizować te fałszywe hasła, no bo one oczywiście były tajemnicą wydawnictw, o to przecież chodziło.

41
00:06:45.370 --> 00:06:53.350
I jak już Weronika zgromadziła około 200 takich fałszywych haseł, to postanowiła je zilustrować również przy pomocy sztucznej inteligencji.

42
00:06:53.350 --> 00:07:05.950
Także to jest bardzo ciekawy głos właśnie współcześnie o tych fałszywych treściach, o tym, co mówiłyśmy o nieufaniu obrazom wizualnym, czy też materiałom wizualnym,

43
00:07:06.450 --> 00:07:14.450
ale też o samej sztucznej inteligencji, bo niektóre prace z tego cyklu są też o porażkach sztucznej inteligencji.

44
00:07:14.450 --> 00:07:22.370
Brzmi to bardzo ciekawie, a to tylko jedna z kilkudziesięciu wystaw w tym roku prezentowanych w ramach Fotofestiwalu.

45
00:07:22.530 --> 00:07:30.830
O tym, by te informacje, które do nas docierają za pośrednictwem obrazów podważać, będziecie też mówić dzieciom.

46
00:07:30.970 --> 00:07:35.950
Tak, będziemy o tym opowiadać, bo w ogóle wystawa jest podzielona na trzy części.

47
00:07:35.950 --> 00:07:39.410
Pierwsza część to jest szybki, szybszy, najszybszy.

48
00:07:39.690 --> 00:07:50.630
I tu zaczynamy takim historycznym rysem, czyli fotografiami Edwarda Muybridge'a z końca XIX wieku, który fotografował kolejne fazy biegu konia.

49
00:07:50.810 --> 00:07:55.990
I tutaj do tej dokumentacji stawiamy pytanie, czy koń potrafi latać.

50
00:07:56.190 --> 00:08:04.550
No i różne inne przykłady właśnie, jak fotografia nam umożliwia obserwację rzeczy szybkich, szybszych bądź najszybszych.

51
00:08:04.550 --> 00:08:08.550
Kolejny dział to jest bliski, bliższy, najbliższy.

52
00:08:08.750 --> 00:08:17.870
I tu właśnie między innymi są te astrofotografie, czyli możemy dzięki fotografii polecieć na księżyc albo spojrzeć w oczy pająkowi.

53
00:08:18.250 --> 00:08:25.830
A trzeci dział to jest właśnie prawdziwy, prawdziwszy i najprawdziwszy, w którym opowiadamy właśnie o dokumentalnej fotografii,

54
00:08:26.110 --> 00:08:32.650
o tym, jak właśnie możemy dzięki niej poznać dzieci z różnych stron świata w projekcie Gabriele Gallimbertiego.

55
00:08:32.650 --> 00:08:42.370
Ale też właśnie projekt Karoliny Maliszewskiej, zdjęcie z dowodu, w którym Karolina swoje zdjęcie właśnie takie do dokumentu,

56
00:08:42.930 --> 00:08:49.350
swój portret przetwarza różnymi programami graficznymi, takimi dostępnymi w telefonie,

57
00:08:50.010 --> 00:08:52.970
no i które umożliwiają całkowitą zmianę twarzy.

58
00:08:52.970 --> 00:09:01.170
I to będzie taka interaktywna gra dla dzieci, bo ta wystawa też jest pomyślana przyjaźnie dla młodszych widzów,

59
00:09:01.270 --> 00:09:03.770
więc jest trochę taką wystawą przygodową.

60
00:09:03.950 --> 00:09:09.010
I właśnie ten cykl Karoliny Maliszewskiej jest prezentowany w formie gry,

61
00:09:09.230 --> 00:09:13.770
kiedy dzieci mogą zobaczyć treść prawdziwą, czyli prawdziwe zdjęcie Karoliny,

62
00:09:13.930 --> 00:09:19.310
a potem w cyklu prezentowanych, przetworzonych próbować znaleźć to prawdziwe.

63
00:09:19.310 --> 00:09:24.090
No przy okazji jeszcze można stopniowanie przymiotników poćwiczyć na tej wystawie, też się przyda.

64
00:09:24.290 --> 00:09:30.110
Też się przyda, tak. Muszę przyznać, że do działu prawdziwy, prawdziwszy i najprawdziwszy.

65
00:09:30.190 --> 00:09:35.210
Szukałyśmy jakiegoś krótszego słowa, ale jednak okazało się, że prawda zwycięży.

66
00:09:35.770 --> 00:09:42.470
Fotografie Gabriela Gallimbertiego, o których wspomniałaś, to być może znany państwu cykl Toy Stories,

67
00:09:42.470 --> 00:09:47.750
w ramach którego artysta pokazywał zdjęcia dzieci z różnych stron świata.

68
00:09:48.010 --> 00:09:53.750
Dzieci, które pozowały z tymi najcenniejszymi dla nich obiektami, czyli własnymi zabawkami.

69
00:09:53.910 --> 00:09:57.670
To taka współczesna odsłona tej fotografii reportażowej,

70
00:09:57.730 --> 00:10:00.680
ale też ciekawe wydają mi się prace Wiktora Jekimenko.

71
00:10:01.330 --> 00:10:06.720
I o tego artystę chciałam cię zapytać, bo to będzie taki łódzki akcent właśnie na tej ekspozycji.

72
00:10:06.720 --> 00:10:11.140
Łódzki fotograf działający już chyba można powiedzieć 100 lat temu.

73
00:10:11.380 --> 00:10:16.060
Co wyrażacie na tej wystawie właśnie poprzez te archiwalne fotografie i jego autorstwa?

74
00:10:16.200 --> 00:10:24.080
Chcemy pokazać to, że dzięki fotografii możemy zobaczyć, jak zmieniła się tu na przykładzie Łodzi właśnie,

75
00:10:24.280 --> 00:10:29.420
jego łódzkich zdjęć zestawionych ze zdjęciami drugiego fotografa współczesnego.

76
00:10:29.420 --> 00:10:37.540
I na zdjęciach Jekimenki widzimy łódź ówczesną, czyli sprzed 100 lat, tuż po zainstalowaniu latarni,

77
00:10:37.740 --> 00:10:43.520
ale widzimy tę łódź też no taką w pełni funkcjonującą, łódź aktywną.

78
00:10:43.620 --> 00:10:49.460
I możemy porównać te same miejsca, jak wyglądają dziś na współczesnych fotografiach.

79
00:10:49.740 --> 00:10:54.280
Czyli pokazać, że dzięki fotografii możemy zatrzymać czas.

80
00:10:54.500 --> 00:10:58.740
To zabawa w detektywów przy okazji też była przy organizowaniu tej części.

81
00:10:59.440 --> 00:11:03.880
Fotofestival jest takim miejscem, w którym zdaje się nie chodzi tylko o pokazywanie sztuki,

82
00:11:04.100 --> 00:11:07.180
ale też o to, by o fotografii po prostu rozmawiać.

83
00:11:07.340 --> 00:11:10.260
W tym roku części wydarzeń towarzyszy idea uwalniania.

84
00:11:10.800 --> 00:11:13.260
Jak rozumiecie ją jako organizatorzy?

85
00:11:13.380 --> 00:11:18.780
Ja może tylko koryguję, że ja nie jestem organizatorką, ja jestem kuratorką.

86
00:11:18.940 --> 00:11:22.120
Tak się złożyło w tym roku czterech wystaw festiwalowych.

87
00:11:22.260 --> 00:11:28.440
I właśnie tej wystawy o fotografii dla dzieci, wystawy Weroniki Gęsickiej, o której mówiłyśmy,

88
00:11:28.740 --> 00:11:37.320
ale właśnie w tej części uwalnianie jest wystawa Michaliny Kacperak, która nazywa się Soft Spot.

89
00:11:37.320 --> 00:11:46.200
I to uwalnianie u Michaliny jest rozumiane jako uwalnianie się wyrastanie z rodziny dysfunkcyjnej,

90
00:11:46.400 --> 00:11:49.660
czyli rodziny naznaczonej alkoholizmem jej ojca.

91
00:11:49.660 --> 00:11:56.080
I zaraz powiem o czym jest ta wystawa, ale też patrząc szerzej na ten program Uwalnianie,

92
00:11:56.220 --> 00:12:02.520
te cykle są bardzo poruszające, bo właśnie mówią o uwalnianiu i z tych więzów rodzinnych,

93
00:12:02.700 --> 00:12:09.740
ale też uwalnianie się, czy też praca z traumą, bo Martin Kolar pokazuje swój bardzo poruszający cykl,

94
00:12:09.740 --> 00:12:13.580
który powstał po samobójczej śmierci jego partnerki.

95
00:12:13.780 --> 00:12:19.020
I są też inne cykle, które mówią o uwalnianiu się z takich społecznych więzów,

96
00:12:19.740 --> 00:12:25.280
takich albo z kolonialnych więzów, czy też z takiego kolonialnego świata.

97
00:12:25.780 --> 00:12:30.260
Bardzo różnorodny jest ten program i to uwalnianie jest rozumiane w bardzo różny sposób.

98
00:12:30.620 --> 00:12:36.540
Zachęcam, żeby zobaczyć na stronie Fotofestiwalu te projekty z części Uwalnianie.

99
00:12:36.540 --> 00:12:43.360
Natomiast wracając do Michaliny Kacpera i cyklu Softspot, to jest bardzo poruszający cykl

100
00:12:43.360 --> 00:12:48.100
i jednocześnie dość zaskakujący wizualnie, bo myśląc o dysfunkcyjnej rodzinie,

101
00:12:48.100 --> 00:12:54.860
prawdopodobnie możemy przywołać różne fotografie właśnie pokazujące alkoholików,

102
00:12:55.100 --> 00:13:00.440
no takie brutalne, bardzo realistyczne, reporterskie fotografie,

103
00:13:00.540 --> 00:13:05.400
bo zwykle tak, tak jak Richard Billingham jest taki słynny cykl Raise a Love,

104
00:13:05.400 --> 00:13:08.100
to też Państwa zachęcam, żeby sobie przejrzeć.

105
00:13:08.280 --> 00:13:12.000
Natomiast Michalina pokazuje, pracuje zupełnie inaczej.

106
00:13:12.260 --> 00:13:16.060
Ona zainspirowała się pokojem swojej najmłodszej siostry.

107
00:13:16.260 --> 00:13:19.480
Michalina ma trzy siostry, Michalina jest najstarsza.

108
00:13:19.660 --> 00:13:26.720
Z kolei najmłodsza siostra Zosia w tym mieszkaniu rodziców stworzyła w swoim pokoju rodzaj enklawy,

109
00:13:26.720 --> 00:13:34.040
czyli w pokoju o różowych ścianach, stworzyła różne instalacje, rysunki

110
00:13:34.040 --> 00:13:43.180
i Michalina w pewnym momencie, powróciwszy do domu, zobaczyła, że ten pokój jest metaforą właśnie takiej ucieczki

111
00:13:43.180 --> 00:13:45.960
i takiego poradzenia sobie z tą sytuacją.

112
00:13:45.960 --> 00:13:51.020
Więc te fotografie są zaskakujące, ponieważ te fotografie są bardzo różowe,

113
00:13:51.180 --> 00:13:55.080
wręcz momentami cukierkowe, wydają się rozkoszne.

114
00:13:55.280 --> 00:14:00.020
Natomiast są właśnie początkowo dokumentacją pokoju Zosi,

115
00:14:00.240 --> 00:14:07.660
a potem zapisem różnych wspólnych działań, które Michalina zaczęła ze swoją siostrą w tym pokoju,

116
00:14:07.840 --> 00:14:12.860
ale też powoli zapisem rodziny, czyli są tam portrety,

117
00:14:12.860 --> 00:14:19.280
co jest bardzo zaskakujące, bardzo poruszające i było też takim przełomowym momentem tego cyklu,

118
00:14:19.280 --> 00:14:25.880
portrety ojca Michaliny, później portret mamy, to było bardzo trudne,

119
00:14:26.160 --> 00:14:30.900
ale też w finale, bo też trzeba powiedzieć, że to jest premierowa wystawa,

120
00:14:31.300 --> 00:14:35.680
Michalina po kilku latach pracy na początku tego roku go ukończyła,

121
00:14:35.920 --> 00:14:39.120
w finale widzimy też autoportret artystki.

122
00:14:39.120 --> 00:14:47.240
I coś, co będzie niespodzianką, opowiadanie Zosi z czasu, kiedy miała 8 lat, nie więcej.

123
00:14:47.440 --> 00:14:50.720
Także ta wystawa też ma bardzo szczególną architekturę,

124
00:14:50.780 --> 00:14:55.140
więc państwa bardzo zapraszam, bo myślę, że to też będzie doświadczenie dla ciała,

125
00:14:55.360 --> 00:14:56.720
żeby wejść w tę przestrzeń.

126
00:14:57.100 --> 00:14:59.850
To jest też ciekawe, jak wiele informacji może zawierać,

127
00:15:00.380 --> 00:15:05.160
zdawać by się mogło, zwykły portret człowieka, który siedzi w przestrzeni,

128
00:15:05.160 --> 00:15:10.480
należącej do niego, od razu mi się zapis socjologiczny Zofiry Det jakoś z tym skojarzył.

129
00:15:10.980 --> 00:15:15.920
Nie wiem, jak pomieścić te wszystkie wystawy i te wszystkie wydarzenia w 10 dniach,

130
00:15:16.080 --> 00:15:21.340
ale zachęcamy państwa, by próbować między 13 a 23 czerwca,

131
00:15:21.500 --> 00:15:24.160
23 odsłona łódzkiego fotofestiwalu,

132
00:15:24.880 --> 00:15:28.180
a w audycjach kulturalnych na ten temat mówiła Katarzyna Sagatowska.

133
00:15:28.280 --> 00:15:28.860
Bardzo dziękuję.

134
00:15:28.860 --> 00:15:29.920
Dziękuję bardzo.