WEBVTT

1
00:00:01.420 --> 00:00:05.080
Audycje kulturalne. W dobrym tonie.

2
00:00:05.680 --> 00:00:12.280
To są audycje kulturalne, podcast Narodowego Centrum Kultury przy mikrofonie Aleksandra Galant.

3
00:00:12.380 --> 00:00:16.460
To była nasza młodość. Filtry były wielką i intensywną przygodą.

4
00:00:16.880 --> 00:00:21.160
Zwykle wspomnienia z takich czasów są najpiękniejsze w życiu człowieka.

5
00:00:21.300 --> 00:00:29.860
Tak mówił Stanisław Trzciński, założyciel filtrów o legendarnym klubie, który kilka dekad temu działał w Warszawie.

6
00:00:29.860 --> 00:00:36.160
Klub Filtry wraca do nas, bo jest jednym z bohaterów wystawy, którą można oglądać w Muzeum Woli.

7
00:00:36.300 --> 00:00:42.620
Ta wystawa nosi tytuł Euforia o warszawskiej scenie klubowej po 1989 roku.

8
00:00:42.780 --> 00:00:50.040
A ja mam tę przyjemność, że zgodził się o nie opowiedzieć pan Konrad Schiller, który jest kuratorem wystawy, a także kierownikiem Muzeum Woli.

9
00:00:50.140 --> 00:00:51.400
Witam w audycjach kulturalnych.

10
00:00:51.580 --> 00:00:54.240
Dziękuję za zaproszenie. Witam również serdecznie.

11
00:00:54.240 --> 00:01:06.420
Piękny cytat Stanisława Trzcińskiego był jednym z założycieli, dokładnie twórcą i pomysłodawcą klubu był Michał Strykier-Siekier, który zmarł w 2018 roku.

12
00:01:06.900 --> 00:01:08.760
Absolutnie nieodżałowana strata.

13
00:01:09.340 --> 00:01:16.420
Kto wie, jakby potoczyła się w ogóle scena klubowa, gdyby Michał Strykier-Siekier nadal pozostał bardzo aktywną osobą na tej niwie.

14
00:01:16.420 --> 00:01:30.620
Filtry są jednym z bohaterów wystawy. Wystawa, choć tytuł mógłby sugerować, że to będzie przegląd wszystkich klubów, to muszę trochę się usprawiedliwić i powiedzieć, że pełny taki zakres byłby trudny do pokazania.

15
00:01:30.840 --> 00:01:35.340
Mógłby być też bardzo przytłaczający. To jest materiał zdecydowanie też na dużą publikację.

16
00:01:35.340 --> 00:01:46.560
Natomiast sama wystawa obejmuje kilka najważniejszych klubów, a przynajmniej takich, bez których rozmowa czy analiza historii sceny klubowej byłaby absolutnie niemożliwa.

17
00:01:46.660 --> 00:01:50.600
Nawiążę do wyboru klubów, którego pan, państwo, twórcy wystawy dokonali.

18
00:01:51.020 --> 00:01:57.040
Ale na początek zapytam o tytuł, bo można go rozbić na kilka części. Ja spróbuję to zrobić, ale zacznę od tej euforii.

19
00:01:57.040 --> 00:02:09.480
Jaką euforia, zwłaszcza w tym wycinku czasowym, który państwo omawiacie, czyli od 1989 roku do 2004, do tego momentu, kiedy weszliśmy do Unii Europejskiej, czym w tym czasie euforia była?

20
00:02:09.480 --> 00:02:16.640
Ja euforię tutaj odczytuję jako współczesne Carpe Diem. To jest bezpośrednio takie, jak państwu i wszystkim się może kojarzyć euforia.

21
00:02:16.700 --> 00:02:29.480
To jest taki moment radości, poczucia sprawczości, ale też takiej wspólnoty bycia razem, współtworzenia, poczucie tego, że ma się chociaż przez chwilę wpływ na swoje otoczenie, na rzeczywistość,

22
00:02:29.480 --> 00:02:39.900
która ten 1989 rok jest tutaj bardzo symbolicznie użyte. To jest ten moment przyjętej jakby transformacji takiego okresu, w którym jeszcze nie wszystkie zasady zostały określone.

23
00:02:40.640 --> 00:02:47.600
Dawny system już nie obowiązywał, ale jeszcze był na tyle mocno zakorzeniony, że pewne przyzwyczajenia cały czas były.

24
00:02:47.920 --> 00:02:59.180
Natomiast wchodzi ten nowy etap pewnej wolności. Mówi się też często o tym okresie lat 90-tych, wczesnych dwutysięcznych, wolna amerykanka, zalanie nas kulturą zachodu itd.

25
00:02:59.180 --> 00:03:05.620
Więc ta euforia, i tutaj dla mnie ona ma mieć jak najbardziej konotacje pozytywne, energetyczne.

26
00:03:05.880 --> 00:03:09.880
To był niewątpliwie czas, kiedy ta euforia na wielu poziomach się rozgrywała.

27
00:03:09.980 --> 00:03:18.180
Było to poczucie właśnie wolności, że upadł komunizm, wchodzimy w nową rzeczywistość, więc ta euforia wynikająca ze zmiany systemu niewątpliwie.

28
00:03:18.920 --> 00:03:27.380
Euforia też młodego pokolenia i młodych ludzi, którzy już nie musieli się borykać z takimi okowami, czy też kontrolą systemową.

29
00:03:27.380 --> 00:03:29.220
I poczucie pewnej wolności.

30
00:03:29.880 --> 00:03:43.300
Euforia też tego, że już wracając do sceny klubowej, możemy się bawić przy tym, przy czym się bawią rówieśnicy w tamtym czasie w Berlinie, Amsterdamie, Londynie, Wiedniu, czy nawet w Lizbonie.

31
00:03:43.300 --> 00:03:51.980
Opadły pewne barykady, które do tej pory odgradzały młodych ludzi od świata zachodu, od świata tej muzyki, sztuki, kultury, której oni potrzebowali.

32
00:03:52.120 --> 00:03:59.980
Mówię młodych ludzi, bo mam wrażenie, że w klubach, które opisujecie na wystawie w Muzeum Woli, mówili się ludzie, którzy dzisiaj są dorośli.

33
00:03:59.980 --> 00:04:08.320
I którzy tak jak Stanisław Trzciński mówią, że to było takie pokoleniowe doświadczenie, znajomości, bywania, co są też przyjaźnie, które przetrwały niejednokrotnie do dzisiaj.

34
00:04:08.520 --> 00:04:18.160
Wystawa jest podzielona na pewne części, to znaczy ten wybór klubów był konieczny, żeby nie dostać zawrotu głowy, ale też żeby zapewne poświęcić tego czasu wystarczająco dużo.

35
00:04:18.160 --> 00:04:30.760
Pewnie to, co w dużej mierze kojarzy się odruchowo, to jest ta muzyka pankowo-rockowa, reprezentowana przez dwa kluby, te, które chyba zna każdy, kto w Warszawie się wychowywał, czy też w Warszawie rozpoczynał swoją przygodę z muzyką.

36
00:04:30.900 --> 00:04:35.660
To jest klub Fugazi, przywołany już przeze mnie za sprawą Stanisława Trzcińskiego, filtry.

37
00:04:35.820 --> 00:04:42.560
Wystawę rozpoczyna nawiązanie do festiwalu Rupregge, do jego ostatniej edycji, która się odbyła w Cirku Inter Salto na Woli.

38
00:04:42.560 --> 00:05:00.820
Rupregge, edycja z 1987 roku, ona otwiera wystawę wraz z takim zestawieniem nagrań VHS Warszawa 88-89, gdzie można będzie zobaczyć jak wyglądała Warszawa właśnie tego momentu, takiego bardzo unikatowego momentu przejścia z jednej rzeczywistości w drugą.

39
00:05:00.820 --> 00:05:15.920
Fugazi było takim pomostem między tym, czym reprezentowała scena alternatywna, niezależna przez całe lata 80-te do początku lat 90-tych i niewątpliwie było to klub koncertowy, ale mógł sobie na to pozwolić, ponieważ tam wchodziło 2,5 tysiąca ludzi.

40
00:05:15.920 --> 00:05:26.720
To był jeden ówcześnie z największych klubów, powstający zupełnie w sposób oddolny przez pasjonatów i osoby, które miały poczucie, że mogą coś zmienić i chcą to zmienić.

41
00:05:26.800 --> 00:05:38.580
To był m.in. Waldemar Czapski, twórca klubu Fugazi, który miał w 1992 roku, kiedy klub był otwierany, 20 lat, więc bardzo młody człowiek, który podjął się nie lada wyzwania.

42
00:05:38.580 --> 00:05:47.640
Zaadoptować stare kino WZ w jedną z największych scen klubowych ówczesnej Warszawy, gdzie przez 11 miesięcy odbywały się codziennie koncerty.

43
00:05:47.760 --> 00:06:02.600
Najdłuższy set koncertów to było 21 dni pod hasłem Budujemy Świątynię. To był taki, można powiedzieć, quasi-festiwal, na którym zagrały wszystkie, można powiedzieć, zespoły, które ówcześnie na polskiej scenie muzycznej zarówno odgrywały bardzo ważną rolę,

44
00:06:02.600 --> 00:06:16.060
to chociażby Brygada Kryzys, Izrael, WW, Kult, by wymienić chociażby te, ale też Jam, Nocna Zmiana Bluesa, Depress, na deskach w Fugazi debiutują wilki, gra pierwszy koncert w Warszawie AC Drinkers,

45
00:06:16.560 --> 00:06:26.900
więc bardzo dużo zespołów, które w latach 90-tych wkraczały na scenę i dzisiaj stanowią absolutny kanon muzyki gitarowej, a wtedy były po prostu młodymi zespołami.

46
00:06:26.900 --> 00:06:35.340
Fugazi niewątpliwie jest tym pierwszym takim krokiem, można powiedzieć, milowym dla tego, co można mówić o scenie klubowej, bo potem tą rolę przejmują inne kluby.

47
00:06:35.460 --> 00:06:46.720
Kotły na BMA 65, później Pogłos, Progresja, to są kluby, które dzisiaj nie boją się, grają zespoły, można powiedzieć, gitarowe, by nie powiedzieć tylko i wyłącznie rockowe.

48
00:06:46.960 --> 00:06:54.580
Filtry, w Filtrach również odbywały się koncerty na żywo, no między innymi Martyna Jakubowicz grała w Filtrach, ale Filtry przede wszystkim były pierwszym takim klubem,

49
00:06:54.580 --> 00:07:02.740
w którym można mówić już o takim wymiarze clubbingu, który będzie nam bliższy, który bardziej znamy z lat 2000-tych, czy współcześnie,

50
00:07:02.840 --> 00:07:14.060
gdzie był DJ Resident, gdzie były sety DJ-skie, gdzie odbywały się imprezy z muzyką techno, takim lat 90-tych, czy housem, pierwszymi takimi eksperymentami.

51
00:07:14.060 --> 00:07:26.460
No więc te dwa kluby niewątpliwie stanowią taki ważny punkt odniesienia. Dzisiaj pisanie historii nawet 30 lat polskiej sceny techno bez wspominania Filtrów byłoby niemożliwe.

52
00:07:26.560 --> 00:07:36.220
Stąd mój wybór, żeby pokazać Filtry, pokazać Fugazy jako te dwa ważne w początku lat 90-tych kluby, które też miały bardzo krótką historię, bo to nie jest historia długiego trwania.

53
00:07:36.220 --> 00:07:48.040
Wszystkie kluby, które pokazujemy na wystawie już nie istnieją. To są miejscówki, które równie szybko eksplodowały, w cudzysłowie oczywiście, swoją sprawczością i intensywnością działań

54
00:07:48.040 --> 00:07:54.920
i również szybko zaczęły znikać, co nie oznacza, że formuła się wypaliła, czy zmieniły się zapotrzebowania publiczności.

55
00:07:55.040 --> 00:08:02.120
Po prostu pewne sytuacje niezależne od twórców powodowały, że zmieniono lokalizację albo też zmieniała się formuła.

56
00:08:02.120 --> 00:08:12.240
Kluby nawiązujące do Filtrów, chociażby klub Blue Velvet, który jest jakby pokłosiem Filtrów, powstaje po Filtrach, więc już Blue Velvet na wystawie się nie pojawia.

57
00:08:12.300 --> 00:08:19.900
Nie dlatego, że nie był istotny, ale nie pojawia się dlatego, że to, co się wydarzyło w Filtrach, gdzieś było powtórzone w Blue Velvet chociażby.

58
00:08:25.900 --> 00:08:30.640
Wspomniał Pan o tym, że właściwie wszystkie kluby, o których opowiada wystawa, już nie istnieją.

59
00:08:30.640 --> 00:08:38.460
Ja też na to zwróciłam uwagę. Próbowałam odtworzyć sobie chronologię i mam wrażenie, że najdłużej broniła się, czy istniała Chłodna 25.

60
00:08:38.840 --> 00:08:47.680
Że to jest miejsce, które mówiąc szczerze, ja musiałam sprawdzić, czy ono na pewno jest zamknięte, bo jakoś tak mocno w krajobraz warszawskiej woli w mojej głowie się wpisało.

61
00:08:47.840 --> 00:08:51.640
I może to jest też miejsce, żeby zrobić przeskok do pojawienia się klubokawiarni.

62
00:08:52.440 --> 00:08:57.180
Klubokawiarni, które na wystawie reprezentuje Chłodna 25, ale także Le Madame.

63
00:08:57.440 --> 00:09:02.240
To też jest opowieść o tym, jak te miejsca znikały i jak były bronione.

64
00:09:02.800 --> 00:09:10.860
Klubokawiarnie, sama nazwa może dla starszych odbiorców przywołać gdzieś w tyle głowy, takie klubokawiarnie później doby PRL-u.

65
00:09:11.040 --> 00:09:19.780
Co nie oznacza, że te klubokawiarnie Chłodna 25 czy Le Madame, którą nie była do końca klubokawiarnią w takim sensie, tak jakbyśmy dzisiaj to rozumieli.

66
00:09:19.780 --> 00:09:27.360
Natomiast było to miejsca, które były czynne też w ciągu dnia, gdzie można było wypić kawę, spotkać się na biznes lunchu, spotkaniu po prostu,

67
00:09:27.640 --> 00:09:36.840
a wieczorami zmieniały swoje oblicze, czy odbywały się imprezy, czy odbywały się performansy, czy wystawy sztuki, czy spektakle, czy koncerty na żywo,

68
00:09:37.220 --> 00:09:44.900
czy dyskusje i debaty społeczne, polityczne, kulturalne. To był bardzo ważny moment, bo klubbing jako taki bardzo mocno się ukonstytuował.

69
00:09:45.160 --> 00:09:48.120
On miał swoich reprezentantów i nadal ma swoich reprezentantów.

70
00:09:48.120 --> 00:09:55.440
Natomiast Chłodna 25 i Le Madame to były miejsca, które weszły w taki obszar też sprawczości społecznej.

71
00:09:55.720 --> 00:10:07.340
Pokazały, że miejsca, które nie są regulowane odgórnie, nie przynależą do NGO-sów, instytucji kultury, czy organizacji społeczno-politycznych,

72
00:10:07.480 --> 00:10:11.620
mogą generować dyskusje, mogą generować debatę publiczną.

73
00:10:11.620 --> 00:10:19.200
I takim miejscem była niewątpliwie Chłodna 25, gdzie regularnie odbywały się spotkania i debaty we współpracy z Polską Akademią Nauk,

74
00:10:19.340 --> 00:10:22.030
gdzie odbywały się wieczory wyborcze i przedwyborcze.

75
00:10:22.780 --> 00:10:31.500
I to nie mówię tutaj o partiach politycznych, ale spotykali się ludzie, którzy wtedy, w tamtym czasie byli to studenci, może i osoby nieco starsze,

76
00:10:31.500 --> 00:10:35.980
które miały aktywny udział w takim życiu społecznym.

77
00:10:36.180 --> 00:10:44.200
Więc te dyskusje przedwyborcze to nie były wiece partyjne, ale raczej przyglądanie się temu, jak wyglądać będą wybory samorządowe, czy parlamentarne.

78
00:10:44.520 --> 00:10:48.840
I to miało formę po prostu takiego spotkania wieczornego przy piwie, rozmowach, muzyce.

79
00:10:49.260 --> 00:10:53.360
Ale śledzono debatę, śledzono wyniki wyborów, rozmawiano o tym.

80
00:10:53.360 --> 00:10:55.060
To był zupełnie nowy format.

81
00:10:55.540 --> 00:11:04.020
Le Madame to jest kolejny taki kamień milowy w polskim zarówno życiu klubowym, jak i też w takim życiu kulturalno-społecznym.

82
00:11:04.380 --> 00:11:08.540
Bez Le Madame nie byłoby szerszego kontekstu kultury queerowej.

83
00:11:08.640 --> 00:11:12.360
Nie można w Polsce mówić o kulturze queeru, nie mówiąc o Le Madame.

84
00:11:12.740 --> 00:11:18.360
Absolutnie wyjątkowe miejsce multidyscyplinarne, multikulturowe, multitożsamościowe,

85
00:11:18.360 --> 00:11:27.520
zupełnie wychodzące z takiego poczucia wspólnoty rozumianej przez miłośników kultury techno, czy miłośników hip-hopu.

86
00:11:27.740 --> 00:11:33.820
Nie było to miejsce subkulturowe, ale miejsce otwarte na wszelkiego rodzaju odmienności, inności,

87
00:11:34.440 --> 00:11:39.180
które budowały świadomość też kulturalno-społeczną, no i niewątpliwie polityczną.

88
00:11:39.360 --> 00:11:41.360
No i tutaj pani wspomniała o obronach.

89
00:11:41.360 --> 00:11:49.060
Tak samo jak Chłodna i Le Madame są powiedzmy po przeciwległych biegunach pewnego pojmowania swojej roli

90
00:11:49.060 --> 00:11:53.020
w życiu kulturalnym i społecznym i politycznym Warszawy.

91
00:11:53.520 --> 00:11:59.640
No więc Le Madame i obrona Le Madame to była jedna z najgłośniejszych chyba takich obron klubu przed zamknięciem,

92
00:11:59.720 --> 00:12:03.400
gdzie faktycznie film, będziemy pokazywać na wystawie filmu Joanny Rajkowskiej,

93
00:12:03.600 --> 00:12:09.120
obrona Le Madame z 2006 roku, który pokazuje jak już wtedy łatwo było,

94
00:12:09.120 --> 00:12:12.160
i jaką sprawczość miało pewne zaszczucie medialne.

95
00:12:12.260 --> 00:12:17.540
Wyciągano nie te pozytywy, które Le Madame generowało i stworzyło,

96
00:12:17.680 --> 00:12:20.190
ale skupiano się często na bardzo marginalnych sytuacjach,

97
00:12:21.100 --> 00:12:24.860
których używano jako głównego argumentu za tym, żeby ten klub zamknąć.

98
00:12:25.100 --> 00:12:29.700
Trywialny był powód wymówienie umowy, nie przedłużenie umowy przez miasto,

99
00:12:29.960 --> 00:12:33.940
no ale tutaj argumentem tym było to, że jest tam właśnie zgorszenie,

100
00:12:33.940 --> 00:12:40.140
że jest deprawacja, takie hasła, które dzisiaj chociażby przy paradach równości się często pojawiają.

101
00:12:41.240 --> 00:12:45.680
Wtedy wywołało absolutną burzę i nie przez fakt, że te rzeczy się działy.

102
00:12:45.800 --> 00:12:50.140
One były, tak jak w wielu miejscach, na stadionach też są różnego rodzaju ekscesy,

103
00:12:50.840 --> 00:12:53.160
ale nikt stadionów nie zamyka i klubów nie likwiduje.

104
00:12:53.540 --> 00:12:55.760
Tutaj można mówić śmiało o pokoleniu Le Madame.

105
00:12:56.020 --> 00:12:59.160
To było hasło, które się pojawiło tam podczas obrony i manifestacji.

106
00:12:59.700 --> 00:13:01.080
Pojawiło się pokolenia Le Madame.

107
00:13:01.080 --> 00:13:03.420
Niewątpliwie możemy mówić o pokoleniu Le Madame,

108
00:13:04.000 --> 00:13:07.360
bo to są osoby, które potem kształtują wiele ważnych miejsc

109
00:13:07.760 --> 00:13:11.220
i są to osoby bardzo ważne w takich debatach publicznych,

110
00:13:11.220 --> 00:13:14.580
biorących czynny udział, które wtedy były w to zaangażowane.

111
00:13:14.760 --> 00:13:17.740
Le Madame pokazało chyba jako jedno z ostatnich takich miejsc,

112
00:13:18.080 --> 00:13:20.000
pierwszy można powiedzieć i ostatni,

113
00:13:20.060 --> 00:13:22.960
gdzie obrona miejsca była bardzo ważna,

114
00:13:23.040 --> 00:13:26.960
bo przez miejsce identyfikowała się bardzo duża ilość osób.

115
00:13:27.280 --> 00:13:29.380
Obrona również w Chłodnej 25 była,

116
00:13:29.380 --> 00:13:33.920
ona była może mniej bojowa i mniej odbywała się na barykadach.

117
00:13:34.240 --> 00:13:36.320
Natomiast listy intencyjne,

118
00:13:36.560 --> 00:13:38.560
wydana zresztą o publikacjach Chłodna 25,

119
00:13:38.860 --> 00:13:40.240
kawiarnia obywatelska,

120
00:13:40.600 --> 00:13:41.820
dostępna też w internecie,

121
00:13:41.960 --> 00:13:44.840
można przeczytać, kto występował w obronie chłodnej,

122
00:13:44.960 --> 00:13:47.540
dlaczego występowano w obronie chłodnej 25.

123
00:13:47.820 --> 00:13:49.960
Chłodna 25, trzeba też pamiętać o tym,

124
00:13:50.060 --> 00:13:52.200
była jedną z takich kawiarni, klubokawiarni,

125
00:13:52.300 --> 00:13:54.240
która była otwarta na to,

126
00:13:54.340 --> 00:13:57.900
żeby to miejsce było też przynależne do wspólnot mieszkaniowych,

127
00:13:57.900 --> 00:13:59.880
gdzie wspólnoty mieszkaniowe mogą się spotkać,

128
00:14:00.220 --> 00:14:02.600
przedyskutować ważne rzeczy dla swojego otoczenia.

129
00:14:02.740 --> 00:14:04.500
I tutaj paradoks sytuacji polegał na tym,

130
00:14:04.540 --> 00:14:07.180
że to właśnie wspólnota mieszkaniowa przy ulicy Chłodnej,

131
00:14:07.340 --> 00:14:10.320
można powiedzieć, doprowadziła do zamknięcia Chłodnej 25.

132
00:14:10.840 --> 00:14:14.820
Za tym stało też kwestia nieprzedłużenia licencji na sprzedaż alkoholu,

133
00:14:15.000 --> 00:14:16.200
bo nie można o tym zapominać.

134
00:14:17.300 --> 00:14:19.900
Klubokawiarnie zarabiają nie tylko przez wydarzenia

135
00:14:19.900 --> 00:14:22.040
i to, co się tam dzieje,

136
00:14:22.080 --> 00:14:25.880
ale też trywialnie z funkcjonowania baru czy kawiarni.

137
00:14:26.060 --> 00:14:28.880
Tam dyskusja dotyczyła również zakłócenia ciszy nocnej.

138
00:14:29.060 --> 00:14:31.640
Chłodna faktycznie była miejscem bardzo aktywnym.

139
00:14:32.020 --> 00:14:33.440
Mogło dochodzić do sytuacji,

140
00:14:33.480 --> 00:14:35.800
że niewątpliwie mógł ten hałas się wydobywać,

141
00:14:35.920 --> 00:14:37.440
ale to nie powinien być do końca powód,

142
00:14:37.480 --> 00:14:39.800
żeby doprowadzić do zamknięcia miejsca,

143
00:14:40.020 --> 00:14:42.240
bo energia, która tam została wytworzona

144
00:14:42.240 --> 00:14:44.280
i ta otwartość często się rozprasza.

145
00:14:44.580 --> 00:14:46.040
Potem jest trudno odtworzyć

146
00:14:46.460 --> 00:14:47.280
czy ten klimat,

147
00:14:47.280 --> 00:14:49.660
ale też pewną sprawczość miejsca.

148
00:14:49.880 --> 00:14:51.440
I zarówno Lema Dam i Chłodna

149
00:14:51.440 --> 00:14:53.220
zostawiły trwały ślad

150
00:14:53.220 --> 00:14:56.240
na życiu kulturalno-społecznym Warszawy

151
00:14:56.240 --> 00:14:58.700
i stanowią punkt odniesienia dla wielu nowych miejsc,

152
00:14:58.900 --> 00:15:01.460
które sięgają do pewnej formuły

153
00:15:01.460 --> 00:15:05.020
i nawiązują w swoim charakterze do tych właśnie miejsc.

154
00:15:05.120 --> 00:15:07.450
Wspomniał Pan o filmie Joanny Rajkowskiej,

155
00:15:08.160 --> 00:15:10.040
który jest elementem wystawy

156
00:15:10.040 --> 00:15:14.740
Euforia o warszawskiej scenie klubowej po 1989 roku.

157
00:15:14.900 --> 00:15:16.060
Nawiązując do tego,

158
00:15:16.060 --> 00:15:19.820
mogę zapytać Pana o różne inne upamiętnienia

159
00:15:19.820 --> 00:15:22.380
czy też udokumentowania tych miejsc

160
00:15:22.380 --> 00:15:23.580
w polskiej kulturze,

161
00:15:23.640 --> 00:15:24.640
bo tak to trzeba nazwać.

162
00:15:24.800 --> 00:15:26.600
No i to też jest taki sposób,

163
00:15:26.640 --> 00:15:28.720
żeby nawiązać do klubów

164
00:15:28.720 --> 00:15:30.800
czy miejsc związanych z kulturą rapową.

165
00:15:30.980 --> 00:15:33.580
Kilka lat temu swoją premierę miał film,

166
00:15:33.700 --> 00:15:35.020
który opowiadał o grupie Molesta.

167
00:15:35.160 --> 00:15:36.520
Skandal, ewenement Molesty.

168
00:15:36.720 --> 00:15:38.160
To był bardzo ważny film,

169
00:15:38.260 --> 00:15:40.820
który się spotkał z bardzo szerokim odbiorem.

170
00:15:41.000 --> 00:15:42.580
Tu przechodzimy do tego, można powiedzieć,

171
00:15:42.700 --> 00:15:44.860
trochę podziemia rapowego, hip-hopowego.

172
00:15:44.860 --> 00:15:47.200
To na wystawie będziemy nawiązywać do klubu

173
00:15:47.200 --> 00:15:49.920
paragraf 51, czyli takich lat dwutysięcznych,

174
00:15:50.200 --> 00:15:52.040
początek pierwszej dekady lat dwutysięcznych.

175
00:15:52.240 --> 00:15:54.460
I klub paragraf 51 nie był jedynym klubem,

176
00:15:54.520 --> 00:15:56.540
w którym hip-hop był dominantą.

177
00:15:56.660 --> 00:15:57.580
Natomiast był to klub,

178
00:15:57.640 --> 00:16:00.680
na deskach którego zagrały

179
00:16:00.680 --> 00:16:02.260
i wystąpiły zespoły

180
00:16:02.900 --> 00:16:05.120
czołowej listy polskiego hip-hopu,

181
00:16:05.120 --> 00:16:07.100
by wymienić chociażby Tedego,

182
00:16:07.460 --> 00:16:08.700
pijanych powietrzem,

183
00:16:09.060 --> 00:16:11.140
OST-ra, numer raz, PZ.

184
00:16:11.640 --> 00:16:13.180
To tylko by wymienić tych kilka.

185
00:16:13.320 --> 00:16:15.400
Będziemy pokazywać fotografie z tego klubu

186
00:16:15.400 --> 00:16:16.340
i z tych koncertów.

187
00:16:16.700 --> 00:16:19.020
Będzie też na wystawie puszczany właśnie film,

188
00:16:19.200 --> 00:16:22.020
we fragmentach film o moleście ewenement

189
00:16:22.020 --> 00:16:24.120
i o historii tego zespołu.

190
00:16:24.240 --> 00:16:27.020
Przez fakt, że właśnie ten aspekt

191
00:16:27.020 --> 00:16:28.300
kultury hip-hopowej

192
00:16:28.300 --> 00:16:30.380
już doczekał się takiego upamiętnienia.

193
00:16:30.520 --> 00:16:31.940
Stał się elementem trwałym

194
00:16:31.940 --> 00:16:33.960
polskiej kultury i popularnej,

195
00:16:33.960 --> 00:16:35.920
ale śmiało, nie ryzykując wiele,

196
00:16:35.940 --> 00:16:37.300
mogę powiedzieć, że też kultury wysokiej.

197
00:16:37.460 --> 00:16:39.240
Można powiedzieć, że nikt nie mógł przejść

198
00:16:39.240 --> 00:16:40.900
obojętnie pod koniec lat 90.

199
00:16:41.320 --> 00:16:42.360
i wczesnych latach 2000.

200
00:16:42.940 --> 00:16:44.880
Obok kultury hip-hopowej obojętnie.

201
00:16:44.980 --> 00:16:46.840
Dzisiaj ta kultura hip-hopowa

202
00:16:46.840 --> 00:16:48.740
wyznacza zupełnie nowy kanon

203
00:16:48.740 --> 00:16:50.080
i kształtuje ten nowy kanon,

204
00:16:50.160 --> 00:16:51.000
więc tutaj na wystawie

205
00:16:51.000 --> 00:16:52.600
będzie to zaznaczone niewątpliwie.

206
00:16:53.220 --> 00:16:54.900
Będzie też pokazywany magazyn Ślisk,

207
00:16:55.120 --> 00:16:57.560
którego już na rynku wydawniczym nie ma.

208
00:16:58.100 --> 00:17:00.020
Podobnie jak Brum, Machina i Plastik,

209
00:17:00.140 --> 00:17:01.660
które też będą na wystawie pokazywane.

210
00:17:01.860 --> 00:17:03.120
Czyli magazyny, które

211
00:17:03.780 --> 00:17:05.740
wokół sceny, danej sceny,

212
00:17:05.820 --> 00:17:07.400
czy danej subkultury kształtowały,

213
00:17:07.560 --> 00:17:08.740
można powiedzieć, pełne spektrum,

214
00:17:08.880 --> 00:17:09.660
pełen krajobraz.

215
00:17:10.160 --> 00:17:11.680
Scena hip-hopowa w Warszawie

216
00:17:11.680 --> 00:17:14.080
to jest zagadnienie na tyle szerokie,

217
00:17:14.260 --> 00:17:16.380
że można by też osobną wystawę

218
00:17:16.380 --> 00:17:19.000
o powarszawskim hip-hopie zrobić.

219
00:17:19.180 --> 00:17:20.320
Natomiast tutaj na wystawie

220
00:17:20.320 --> 00:17:22.100
pokazujemy konkretne miejsce,

221
00:17:22.640 --> 00:17:23.580
konkretne koncerty

222
00:17:23.580 --> 00:17:24.480
i konkretny film,

223
00:17:24.580 --> 00:17:26.460
pokazując, że to się wpisywało

224
00:17:26.460 --> 00:17:28.340
i było częścią składową

225
00:17:28.340 --> 00:17:29.500
czegoś, co nazywamy

226
00:17:29.500 --> 00:17:30.800
sceną klubową w Warszawie.

227
00:17:30.800 --> 00:17:33.660
Bo ta scena klubowa promieniuje na wiele aspektów.

228
00:17:33.800 --> 00:17:34.880
To jest moda,

229
00:17:35.060 --> 00:17:36.300
to jest muzyka,

230
00:17:36.580 --> 00:17:38.500
to jest też kultura filmowa,

231
00:17:38.880 --> 00:17:39.820
kultura teatralna,

232
00:17:39.920 --> 00:17:41.700
masłowska i chociażby

233
00:17:41.700 --> 00:17:42.460
paw królowej,

234
00:17:42.660 --> 00:17:44.360
czy wojna polsko-ruska

235
00:17:44.360 --> 00:17:46.620
wpisują się idealnie w ten język,

236
00:17:47.140 --> 00:17:48.540
który wygenerowała

237
00:17:48.540 --> 00:17:50.540
kultura rapu i hip-hopu

238
00:17:50.540 --> 00:17:51.900
w Warszawie.

239
00:17:51.900 --> 00:17:53.920
Na koniec słowem usprawiedliwienia,

240
00:17:54.160 --> 00:17:55.340
bo do wszystkich klubów,

241
00:17:55.480 --> 00:17:57.340
które zostały omówione na wystawie

242
00:17:57.340 --> 00:17:58.920
dzisiaj nie udało nam się przybliżyć,

243
00:17:59.020 --> 00:18:00.200
ale tak jak Pan wspomniał,

244
00:18:00.300 --> 00:18:01.660
również nie wszystkie kluby,

245
00:18:01.780 --> 00:18:03.360
które tę legendarną scenę budowały

246
00:18:03.360 --> 00:18:05.060
zostały na wystawie opisane,

247
00:18:05.180 --> 00:18:06.360
ale zostały wspomniane,

248
00:18:06.560 --> 00:18:07.860
bo wchodząc na wystawę

249
00:18:07.860 --> 00:18:08.820
widzimy mapę,

250
00:18:09.000 --> 00:18:11.000
na którą zostały naniesione miejsca,

251
00:18:11.060 --> 00:18:12.480
w których te kluby się znajdowały

252
00:18:12.480 --> 00:18:13.780
i myślę, że to może być

253
00:18:13.780 --> 00:18:15.280
pewne uspokojenie dla miłośników

254
00:18:15.280 --> 00:18:16.580
jadłodajni filozoficznej,

255
00:18:16.660 --> 00:18:17.520
czy chociażby Blue Velvet.

256
00:18:17.520 --> 00:18:19.960
To był subiektywny wybór indywidualny

257
00:18:19.960 --> 00:18:21.500
i ta decyzja też wynikała

258
00:18:21.500 --> 00:18:22.720
jakby z pewnego charakteru

259
00:18:22.720 --> 00:18:24.140
opowieści tej wystawy.

260
00:18:24.320 --> 00:18:25.920
Natomiast pokazanie tej mapy,

261
00:18:25.980 --> 00:18:26.780
mapy Warszawy

262
00:18:26.780 --> 00:18:28.340
z naniesionymi klubami,

263
00:18:28.460 --> 00:18:32.840
które działały między 1992 a 2014 rokiem,

264
00:18:32.980 --> 00:18:33.900
bo to chyba ostatnia data,

265
00:18:34.140 --> 00:18:35.420
2014 rok,

266
00:18:35.520 --> 00:18:37.900
pokazuje też ilość tych klubów

267
00:18:37.900 --> 00:18:39.500
i też niektóre kluby działały

268
00:18:39.500 --> 00:18:40.220
bardzo krótko,

269
00:18:40.400 --> 00:18:41.380
niektóre nie stanowiły

270
00:18:41.380 --> 00:18:43.380
jakiegoś ważnego punktu,

271
00:18:43.540 --> 00:18:45.180
natomiast te, które są wymienione,

272
00:18:45.260 --> 00:18:47.020
tam jest ponad 30 lokalizacji,

273
00:18:47.020 --> 00:18:48.140
30 miejscówek,

274
00:18:48.320 --> 00:18:48.960
no to pokazuje,

275
00:18:49.080 --> 00:18:50.240
że ta energia,

276
00:18:50.480 --> 00:18:51.380
ta właśnie euforia,

277
00:18:51.480 --> 00:18:52.380
tytułowa euforia

278
00:18:52.380 --> 00:18:54.000
była bardzo silna.

279
00:18:54.100 --> 00:18:55.280
Dzisiaj, można powiedzieć,

280
00:18:55.480 --> 00:18:57.260
mniej identyfikuje się scenę

281
00:18:57.260 --> 00:18:58.380
z konkretnym miejscem

282
00:18:58.380 --> 00:18:59.140
i lokalizacją.

283
00:18:59.260 --> 00:19:00.500
Bardziej się to identyfikuje

284
00:19:00.500 --> 00:19:01.440
z grupą osób,

285
00:19:01.620 --> 00:19:03.420
z konkretnym wydarzeniem,

286
00:19:03.560 --> 00:19:04.560
czy konkretnym cyklem,

287
00:19:05.040 --> 00:19:05.760
czy to setów,

288
00:19:05.920 --> 00:19:06.620
czy imprez,

289
00:19:06.740 --> 00:19:08.720
bardziej niż z konkretną lokalizacją.

290
00:19:09.200 --> 00:19:09.880
Można powiedzieć,

291
00:19:09.920 --> 00:19:11.020
że do 2004,

292
00:19:12.300 --> 00:19:13.230
2010 roku

293
00:19:13.230 --> 00:19:16.110
to miejsca generowały

294
00:19:16.110 --> 00:19:16.910
publiczność

295
00:19:16.910 --> 00:19:18.270
i miejsca generowały

296
00:19:18.270 --> 00:19:18.870
kulturę.

297
00:19:18.990 --> 00:19:20.390
O wystawie Euforia

298
00:19:20.390 --> 00:19:22.530
o warszawskiej scenie klubowej

299
00:19:22.530 --> 00:19:25.110
po 1989 roku,

300
00:19:25.270 --> 00:19:26.550
którą do 15 grudnia

301
00:19:26.550 --> 00:19:27.290
możecie oglądać

302
00:19:27.290 --> 00:19:28.250
w Muzeum Woli,

303
00:19:28.330 --> 00:19:29.430
opowiadał jej kurator,

304
00:19:29.610 --> 00:19:30.390
a także kierownik

305
00:19:30.390 --> 00:19:31.110
Muzeum Woli,

306
00:19:31.230 --> 00:19:32.110
pan Konrad Schiller.

307
00:19:32.250 --> 00:19:32.750
Bardzo dziękuję

308
00:19:32.750 --> 00:19:33.450
za to spotkanie.

309
00:19:33.510 --> 00:19:34.590
Dziękuję również za rozmowę

310
00:19:34.590 --> 00:19:35.390
i zapraszam na ulicę

311
00:19:35.390 --> 00:19:36.070
Srebrną 12

312
00:19:36.070 --> 00:19:36.750
do Muzeum Woli.

313
00:19:36.750 --> 00:19:40.190
Audycje kulturalne

314
00:19:40.190 --> 00:19:42.170
w dobrym tonie.