WEBVTT

1
00:00:01.390 --> 00:00:05.110
Audycje kulturalne. W dobrym tonie.

2
00:00:05.750 --> 00:00:09.910
Słuchają Państwo podcastu Narodowego Centrum Kultury, Martyna Matwiejuk.

3
00:00:10.270 --> 00:00:15.910
Dziś w audycjach kulturalnych gościmy Dianę Lelonek, artystkę wizualną. Dzień dobry.

4
00:00:16.130 --> 00:00:16.490
Dzień dobry.

5
00:00:17.050 --> 00:00:25.290
Dzisiaj w dość nietypowej roli przychodzi Pani do nas, bo jako kuratorka wystawy zatytułowanej System Wczesnego Ostrzegania,

6
00:00:25.350 --> 00:00:31.130
te wystawy mogą Państwo oglądać w Muzeum Akademii Sztuk Pięknych w Pałacu Czapskich w Warszawie.

7
00:00:31.390 --> 00:00:37.210
Zanim opowiemy, o czym jest ta wystawa, to zapytam, jak się Pani czuje w kuratorskich butach?

8
00:00:38.270 --> 00:00:42.790
No całkiem dobrze, myślę. Było to ciekawe też doświadczenie.

9
00:00:43.450 --> 00:00:52.070
Też jakby te funkcje są płynne. Często te same osoby kuratorują, a później też są w roli artystek i tak dalej,

10
00:00:52.150 --> 00:00:56.450
więc jakby nie ma też takich super wyraźnych granic współcześnie.

11
00:00:57.210 --> 00:01:03.430
Natomiast było to dla mnie nowe doświadczenie, szczególnie, że tutaj mieliśmy też sytuację, że to jest wystawa zbiorowa,

12
00:01:04.030 --> 00:01:11.290
że też jest taka sytuacja, gdzie malarstwo Rajmunda Ziemskiego jest łączone ze współczesnymi artystkami,

13
00:01:11.370 --> 00:01:13.470
więc to też jakby inny sposób pracy.

14
00:01:14.190 --> 00:01:19.290
Dla mnie to było przede wszystkim fajne doświadczenie w tym momencie, które jest zawsze najfajniejsze,

15
00:01:19.290 --> 00:01:27.250
czyli wymyślania koncepcji, sprawdzania, jakie konteksty kryją się, no właśnie w samym malarstwie Rajmunda Ziemskiego,

16
00:01:27.610 --> 00:01:30.470
jak to zestawić ze współczesnymi kontekstami.

17
00:01:30.870 --> 00:01:34.290
Ta praca koncepcyjna jest zawsze świetna, jest bardzo dużo satysfakcji,

18
00:01:35.230 --> 00:01:40.310
no ale w pracy kuratorskiej jest też bardzo dużo takiej pracy organizacyjno-produkcyjnej,

19
00:01:40.590 --> 00:01:45.650
która już jest bardziej takim wyzwaniem na pewno.

20
00:01:45.650 --> 00:01:51.110
O pracach Rajmunda Ziemskiego, o całej koncepcji, od tego, od czego ta wystawa się zaczyna za chwilę,

21
00:01:51.550 --> 00:01:56.670
ja jeszcze tylko dodam, że jedną z prac, których mogą państwo doświadczyć,

22
00:01:56.710 --> 00:02:01.470
chyba tak należałoby powiedzieć na tej wystawie, jest również pani instalacja dźwiękowa.

23
00:02:01.870 --> 00:02:08.910
Kiedy wejdą państwo do Pałacu Czapskich, to może państwa uwieść świergot śpiew ptaków.

24
00:02:09.250 --> 00:02:13.970
Ten dźwięk, który kojarzy się z taką beztroską i sielanką, natomiast nic bardziej mylnego,

25
00:02:13.970 --> 00:02:19.650
bo już za chwilę okaże się, że to śpiew zwierząt, które uznane są za wymarłe.

26
00:02:19.810 --> 00:02:24.130
I muszę powiedzieć, że to jest bardzo w ogóle dziwne uczucie, takie bardzo też przejmujące,

27
00:02:24.870 --> 00:02:32.290
kiedy wiemy na przykład, że rzeczywiście to są dźwięki wydawane przez ostatniego przedstawiciela jakiegoś gatunku.

28
00:02:32.550 --> 00:02:37.970
No tak, ta instalacja dźwiękowa pod tytułem Ending stanowi też część wystawy.

29
00:02:37.970 --> 00:02:47.190
Jest takim tłem dźwiękowym, które jest słyszalne w całej przestrzeni wystawy i jakby jest takim spoiwem dla różnych innych prac.

30
00:02:47.850 --> 00:02:57.510
No i faktycznie tutaj są to głosy 16 gatunków różnych ptaków, które zostały uznane już w tym momencie za wymarłe.

31
00:02:57.510 --> 00:03:08.270
Więc są to nagrania archiwalne wykonane wtedy, kiedy jeszcze te ptaki żyły, a właściwie żyły ostatnie przedstawicielki i przedstawiciele tych gatunków.

32
00:03:08.430 --> 00:03:12.470
Stąd też tytuł Ending, który właśnie oznacza tego ostatniego przedstawiciela danego gatunku.

33
00:03:13.250 --> 00:03:15.930
No i jest to taka instalacja, gdzie one śpiewają razem.

34
00:03:16.190 --> 00:03:21.390
Trochę jest taki wytworzony ekosystem, gdzie śpiewają razem, to jakbyśmy wchodzili do lasu.

35
00:03:21.390 --> 00:03:30.790
Natomiast w rzeczywistości one razem nie śpiewały, bo występowały na różnych szerokościach geograficznych i w różnych strefach klimatycznych.

36
00:03:30.970 --> 00:03:36.530
Więc ten ekosystem jest stworzony właśnie dlatego, żeby te głosy wybrzmiały razem.

37
00:03:36.890 --> 00:03:46.430
I dla mnie była to taka praca, która miała służyć trochę takiej medytacji, trochę przeżywaniu żałoby po tych ptakach i zwróceniu na ten problem uwagi.

38
00:03:46.430 --> 00:03:53.670
To teraz możemy zacząć od początku, czyli od tego skąd bierze się ta wystawa, od prac Rajmunda Ziemskiego.

39
00:03:54.030 --> 00:04:03.790
Na ekspozycji znalazły się między innymi jego obrazy z cyklu Ptaki, wykonywanego kiedy artysta miał zaledwie dwadzieścia kilka lat i był świeżo po studiach.

40
00:04:04.170 --> 00:04:11.730
Już one są takie dość mroczne i chyba zapowiadające to, w którą stronę będzie się rozwijała jego sztuka i o czym ona będzie mówiła.

41
00:04:11.730 --> 00:04:19.350
Tak, ja wybrałam ten cykl właśnie przedstawiający ptaki, zarówno gwasze, jak i kilka obrazów olejnych.

42
00:04:19.530 --> 00:04:21.590
Możemy na tej wystawie zobaczyć.

43
00:04:21.670 --> 00:04:25.170
Faktycznie to są jedne z pierwszych prac Rajmunda Ziemskiego.

44
00:04:25.590 --> 00:04:32.270
Ja je wybrałam między innymi z tego względu, że sama temat ptaków jest mi bliski, jestem wertłoczerką.

45
00:04:32.910 --> 00:04:35.190
Ptaki są dla mnie bardzo fascynujące.

46
00:04:35.190 --> 00:04:44.390
Sama wykonałam kilka prac dedykowanych ptakom, więc jak zobaczyłam, że Rajmund Ziemski też stworzył taki cykl, to stwierdziłam, to będzie świetny punkt wyjścia.

47
00:04:44.650 --> 00:04:54.470
A ponieważ zależało mi na tym, żeby stworzyć taką wystawę też problemową, jakoś zogniskowaną wobec jakiegoś konkretnego tematu, zagadnienia problemu,

48
00:04:54.470 --> 00:05:05.410
no to stwierdziłam, że te ptaki będą tutaj bardzo fajnym punktem wyjścia do tego, żeby wychodząc od malarstwa Rajmunda Ziemskiego podjąć też kwestie współczesnych problemów ekologicznych.

49
00:05:05.610 --> 00:05:08.770
Zacytuję, jeśli pani pozwoli, samego artystę.

50
00:05:09.230 --> 00:05:16.650
Moje obrazy nie mówią o urokach świata, a przestrzegają przed najgorszym, przed obłędem, przed dehumanizacją.

51
00:05:16.930 --> 00:05:20.710
Rajmund Ziemski podkreślał, że sztuka powinna ostrzegać.

52
00:05:20.710 --> 00:05:28.610
Jego prace zostały zestawione na wystawie System Wczesnego Ostrzegania właśnie z pracami artystek i artystów współczesnych.

53
00:05:29.110 --> 00:05:39.650
Jednym z takich bohaterów tej wystawy jest kanarek, czyli też zwierzę, które w XIX i XX wieku było wykorzystywane jako pewnego rodzaju czujnik,

54
00:05:39.750 --> 00:05:43.810
tak trochę brzydko mówiąc, właśnie system wczesnego ostrzegania.

55
00:05:43.810 --> 00:05:54.610
Kanarki były zabierane do kopalni i obserwowane przez górników, kiedy zmieniało się niebezpiecznie stężenie na przykład dwutlenku węgla albo metanu.

56
00:05:55.090 --> 00:06:04.970
Wtedy zwierzęta miały na przykład przyspieszoną pracę serca albo traciły przytomność i na tej podstawie był to sygnał dla górników, że należy się szybko ewakuować.

57
00:06:04.970 --> 00:06:14.350
Więc możemy stworzyć taką pewną analogię między tym zwierzęciem a dziełem sztuki, dziełem sztuki, które właśnie ma ostrzegać, ma jakiś problem, sygnalizować.

58
00:06:14.630 --> 00:06:17.250
Pytanie, na ile sztuka może mieć sprawczość?

59
00:06:17.250 --> 00:06:31.490
To zanim odpowiem na to pytanie, czy jakby zacznę od tego, o czym pani wspominała, czyli właśnie, że u Rajmunda Ziemskiego, i to też się stało takim punktem wyjślać, taką inspiracją do stworzenia tej wystawy,

60
00:06:31.810 --> 00:06:35.810
że praktycznie u Rajmunda Ziemskiego jest bardzo mocno obecny w jego pracach.

61
00:06:35.810 --> 00:06:49.770
Niepokój, taka obawa przed katastrofami, które w czasach, kiedy on tworzył, były obecne, na przykład groźba wojny nuklearnej chociażby, o której on wspomina również bezpośrednio w wywiadach,

62
00:06:50.230 --> 00:07:01.750
jak również właśnie to, że on głęboko wierzył w to, że sztuka może mieć taką funkcję sprawczą, może pełnić rolę właśnie takiego systemu ostrzegania

63
00:07:01.750 --> 00:07:09.330
i uważał, że w czasach właśnie zagrożeń, kryzysów, rolą artystów jest ostrzegać.

64
00:07:09.490 --> 00:07:17.150
W jego obrazach widać to bardzo, szczególnie w tym drugim cyklu, który również jest pokazywany na wystawie.

65
00:07:17.330 --> 00:07:27.890
Są to wybrane obrazy z cyklu Pejzaże, obrazy, których pojawia się bardzo wyraźny motyw oczu, oczu, które obserwują nas, odbiorców wystawy,

66
00:07:27.890 --> 00:07:37.170
oczy, które też można tak zinterpretować, że ostrzegają. One wyraźnie widać, jak są zanurzone w takiej organicznej materii,

67
00:07:37.350 --> 00:07:44.570
ale też trochę w takiej mrocznej, ciemnej materii. Można ją skojarzyć na przykład z taką mortonowską lepkością,

68
00:07:45.210 --> 00:07:49.810
a tutaj jakby one są bardzo współczesne i właśnie z takiej toksyczności też.

69
00:07:49.810 --> 00:07:57.490
To bardzo fajnie łączy się ze współczesnymi też wątkami właśnie chociażby kryzysu ekologicznego.

70
00:07:57.750 --> 00:08:06.770
I prace artystek współczesnych, które są wybrane do tej wystawy i artystów, są również pracami osób,

71
00:08:06.930 --> 00:08:11.710
które mają taką bardzo mocno zaangażowaną postawę twórczą.

72
00:08:11.710 --> 00:08:19.350
A jeżeli chodzi o to pytanie tytułowe, znaczy system czesnego ostrzegania i to pytanie, które tam się pojawia,

73
00:08:20.150 --> 00:08:26.190
osobiście zawsze mam jakieś pewne wątpliwości i sama się piję z myślami, czy ta sztuka faktycznie jest sprawcza.

74
00:08:26.490 --> 00:08:34.050
Ale wydaje mi się, że narzędzia sztuki są bardzo dobrymi narzędziami do poznawania rzeczywistości wokół nas,

75
00:08:34.150 --> 00:08:36.130
do jej opisywania, do przyglądania się jej.

76
00:08:36.130 --> 00:08:44.350
I faktycznie za pomocą narzędzi sztuki można pewne rzeczy zobaczyć, pokazać.

77
00:08:44.550 --> 00:08:50.030
Ja mam w sobie taką wiary, że sztuka jest takim narzędziem systemu ostrzegania.

78
00:08:50.290 --> 00:08:55.550
Zanim spojrzymy w te oczy, które spoglądają na nas z obrazów Raimunda Ziemskiego,

79
00:08:55.810 --> 00:09:05.330
oglądając tę wystawę możemy też spojrzeć w oczy ze zdjęć, które na swoich najnowszych kolażach umieściła Joanna Rajkowska.

80
00:09:05.330 --> 00:09:10.170
To są zdjęcia Warszawy zniszczonej w czasie II wojny światowej,

81
00:09:10.250 --> 00:09:17.230
na które zostały naniesione fragmenty bardzo aktualnych i bardzo przerażających obrazów ze strefy gazy.

82
00:09:17.650 --> 00:09:25.970
Wspominała pani o tym, że Raimund Ziemski w latach 50., 60. w swoich pracach przestrzegał właśnie przed wojną, przed katastrofą ekologiczną.

83
00:09:25.970 --> 00:09:37.110
To jest bardzo niepokojące, jak te tematy są w tym momencie aktualne i jak doskonale te prace Raimunda Ziemskiego łączą się właśnie z pracami sprzed miesięcy tak naprawdę.

84
00:09:37.330 --> 00:09:47.150
Tak, to prawda. Jeżeli chodzi o ten cykl kolarzy Joanny Rajkowskiej, on powstawał właśnie w trakcie już, jak pracowałyśmy nad wystawą.

85
00:09:47.150 --> 00:09:53.590
To jest odpowiedź artystki, jej reakcja na tragedię strefy gazy.

86
00:09:54.230 --> 00:10:00.170
I faktycznie Joanna pokazuje tutaj też taką paralelę pomiędzy ruinami Warszawy.

87
00:10:00.270 --> 00:10:05.070
Na tych kolażach jest widoczne dokładnie miejsce, gdzie obecnie artystka ma pracownię,

88
00:10:05.070 --> 00:10:09.690
tylko miejsce, które wtedy po wojnie było zbombardowane, zniszczone.

89
00:10:10.530 --> 00:10:14.410
A Joanna zestawia to ze zdjęciami ruin współczesnej gazy.

90
00:10:14.930 --> 00:10:20.390
Bardzo mi zależało na tym, żeby te kolarze umieścić, żeby były te kolarze obecne na wystawie.

91
00:10:20.450 --> 00:10:23.170
To są bardzo przejmujące, bardzo aktualne prace.

92
00:10:23.670 --> 00:10:31.070
I Joanna dopełnia te kolarze również właśnie wpatrującymi się ptasimi oczami,

93
00:10:31.370 --> 00:10:34.010
bardzo mocno obecnymi w tych kolarzach ptakami.

94
00:10:34.010 --> 00:10:40.010
Gdzie też pokazuje pararele pomiędzy ludobójstwem a ekobójstwem.

95
00:10:40.630 --> 00:10:43.610
Że te dwie rzeczy idą ze sobą w parze.

96
00:10:43.810 --> 00:10:51.410
I że te losy ludzkie i losy zwierząt i przyrody są ze sobą ściśle połączone.

97
00:10:51.670 --> 00:10:58.930
I bardzo często takie strategie przemocy wobec jakichś grup społecznych czy państw

98
00:10:58.930 --> 00:11:01.910
zakładają właśnie też strategię ekobójstwa na przykład.

99
00:11:01.910 --> 00:11:05.510
I to też w tych kolarzach jest bardzo ważne.

100
00:11:05.770 --> 00:11:09.530
Naturalnie takim kolejnym wątkiem, który na tej wystawie się pojawia,

101
00:11:10.150 --> 00:11:14.810
jest to w jaki sposób natura, w tym przypadku akurat te nasze ptaki,

102
00:11:15.510 --> 00:11:17.190
adaptują się do zmian.

103
00:11:17.450 --> 00:11:23.010
Jaka jest historia gniazda uwitego przez ptaki z wykorzystaniem kolców,

104
00:11:23.170 --> 00:11:26.690
które często montujemy chcąc odgonić gołębie?

105
00:11:26.690 --> 00:11:34.030
To jest jeden z obiektów prezentowanych na wystawie autorstwa Małgorzaty Górowskiej

106
00:11:34.030 --> 00:11:37.570
i Agaty Szydłowskiej, czyli kolektyw ZOE.

107
00:11:38.050 --> 00:11:44.990
Artystki obserwowały przez kilka lat jabłoń, która rośnie na Woli.

108
00:11:45.450 --> 00:11:51.710
I na tej jabłoni było gniazdo stworzone przez, okazuje się, że nie wrony, a sroki,

109
00:11:51.710 --> 00:11:57.570
gdzie faktycznie ptaki przechwyciły kolce, czyli na gołębie,

110
00:11:57.670 --> 00:12:01.130
czyli ten element takiej małej architektury, można powiedzieć, miejskiej,

111
00:12:01.570 --> 00:12:07.330
który ma przeciwdziałać temu, żeby ptaki chciały gdzieś usiąść, założyć gniazdo i tak dalej.

112
00:12:07.890 --> 00:12:12.190
Sroki wykonały tą subwersywną taką akcję przechwycenia tych kolców,

113
00:12:12.670 --> 00:12:16.590
oderwały sobie je i zbudowały z nich podstawę do własnego gniazda.

114
00:12:16.590 --> 00:12:21.710
Kolce okazały się świetnym materiałem budulcowym, ponieważ z jednej strony

115
00:12:21.710 --> 00:12:25.490
podtrzymywały konstrukcję tego gniazda, z drugiej strony utrudniały na przykład

116
00:12:25.490 --> 00:12:29.150
drapieżnikom takim jak koty chociażby dostanie się do tego gniazda.

117
00:12:29.550 --> 00:12:34.590
Obecnie to gniazdo już nie istnieje, ono jakiś czas temu spadło i zaginęło,

118
00:12:35.230 --> 00:12:37.250
prawdopodobnie zostało posprzątane po prostu.

119
00:12:37.870 --> 00:12:42.630
Natomiast na wystawie artystki stworzyły obiekt, właśnie gniazdo z kolców,

120
00:12:42.630 --> 00:12:47.510
które nawiązuje do tamtego. Podobno było to pierwsze tego typu gniazdo

121
00:12:47.510 --> 00:12:53.290
udokumentowane w Polsce. Jedno z kilku udokumentowanych w Europie,

122
00:12:53.370 --> 00:12:58.150
tak więc jest to bardzo ciekawa historia, bardzo ważne takie odkrycie

123
00:12:58.150 --> 00:13:02.650
również dla ornitologów. Tak więc tutaj też widzimy, jak sztuka właśnie

124
00:13:03.350 --> 00:13:09.850
i nauka ze sobą się przenikają i jak te narzędzia sztuki też są przydatne.

125
00:13:09.850 --> 00:13:14.110
Ważnym elementem tej pracy jest również pararela pomiędzy

126
00:13:14.110 --> 00:13:20.050
życiem ptaków i ludzi, ponieważ oprócz kolców na ptaki, na gołębie,

127
00:13:20.250 --> 00:13:25.270
są też różne formy architektoniczne, które można nazwać kolcami na ludzi.

128
00:13:25.750 --> 00:13:29.230
Na przykład takie, które uniemożliwiają położenie się,

129
00:13:29.350 --> 00:13:34.190
czy wyspanie na ławce, na przystankach, ale również kolce na granicach państw,

130
00:13:34.330 --> 00:13:38.770
które uniemożliwiają przejście przez granicę, czy też kolce wykorzystywane

131
00:13:38.770 --> 00:13:44.670
na wojnie, takie kolce oporu trochę, to znaczy kolce, które się tworzy

132
00:13:44.670 --> 00:13:49.510
przeciw czołgom na przykład na wojnie w Ukrainie, czy przeciw pojazdom

133
00:13:49.510 --> 00:13:53.770
i do tych kolców nawiązują artystki, które stworzyły specjalnie na wystawę

134
00:13:53.770 --> 00:13:57.630
również takie obiekty z kolców. Czyli tutaj również w tym wypadku

135
00:13:57.630 --> 00:14:03.810
mamy te pararele pomiędzy ludźmi a ptakami, pokazujące, jak nasze życia

136
00:14:03.810 --> 00:14:08.170
są ze sobą powiązane. Co też jest widoczne w obrazach

137
00:14:08.170 --> 00:14:13.850
Rajmunda Ziemskiego, bo w jego obrazach ptaki są takimi hybrydami

138
00:14:13.850 --> 00:14:17.770
pomiędzy ptakami a ludźmi. One mają często jakieś nogi, które przypominają

139
00:14:18.110 --> 00:14:22.610
nogi ludzkie, trochę mają taką formę antropogeniczną, więc tutaj jakby

140
00:14:22.610 --> 00:14:27.670
te obrazy też były inspiracją do tego, żeby właśnie te wątki tej wspólnoty

141
00:14:27.670 --> 00:14:32.390
ludzko-ptasiej podjąć. Na tej wystawie też oprócz właśnie tych wątków

142
00:14:32.390 --> 00:14:39.730
pokazujących wymieranie, tragedie ptaków, ludzi, również są wątki

143
00:14:39.730 --> 00:14:44.730
bardziej pozytywne, czyli właśnie tego, jak ptaki adaptują się do kontekstu

144
00:14:44.730 --> 00:14:50.410
życia w antropocenie, jak próbują znaleźć sobie miejsce, jak właśnie szybko

145
00:14:50.410 --> 00:14:55.130
się uczą też bardzo. No i właśnie praca kolektywu Zoe o tym mówi.

146
00:14:55.130 --> 00:14:59.850
Jest więc jakaś nadzieja? No na pewno pozytywnym też elementem

147
00:14:59.850 --> 00:15:03.990
jest projekt bardzo złożony, rozbudowany, to były takie rozbudowane

148
00:15:03.990 --> 00:15:08.870
badania artystyczne Anny Siekierskiej i jest to projekt skoncentrowany

149
00:15:08.870 --> 00:15:14.230
wokół stadionu Szyca w Poznaniu, który też ma bardzo trudną przeszłość,

150
00:15:14.710 --> 00:15:20.130
ponieważ w czasie wojny zamordowano tam dwa tysiące Żydów, do czego Anna

151
00:15:20.130 --> 00:15:24.030
Siekierska też nawiązuje w obiekcie jednym prezentowanym na wystawie,

152
00:15:24.030 --> 00:15:28.290
czyli takich cebulkach żonkili. I ten stadion Szyca przez lata był

153
00:15:28.290 --> 00:15:32.370
opuszczony. Ludzie z niego nie korzystali, przynajmniej nie korzystali

154
00:15:32.370 --> 00:15:37.010
z niego oficjalnie, chociaż osoby, niektóre zamieszkiwały na przykład

155
00:15:37.010 --> 00:15:39.950
ten stadion, osoby w kryzysie bezdomności przez lata.

156
00:15:40.450 --> 00:15:44.470
I ten stadion Szyca w Poznaniu, który jest właściwie prawie w centrum,

157
00:15:45.310 --> 00:15:48.610
przez lata został przechwycony przez przyrodę na powrót.

158
00:15:48.610 --> 00:15:54.570
I tam zaczęły rosnąć ogromna ilość gatunków drzew, roślin i właśnie

159
00:15:54.570 --> 00:15:58.790
bardzo dużo ptaków. Anna Siekierska we współpracy z ornitologiem

160
00:15:59.510 --> 00:16:04.870
zinwentaryzowała, jakie są tu gatunki. I jest to kilkadziesiąt gatunków,

161
00:16:05.010 --> 00:16:10.210
które na stałe zamieszkuje ten stadion. Więc tutaj jakby mamy też pokazane to,

162
00:16:10.290 --> 00:16:13.930
jak przyroda wraca do takich miejsc. Jak takie miejsca też, które z punktu

163
00:16:13.930 --> 00:16:18.270
widzenia ludzkiego są nieużytkami, też obciążone właśnie historycznie,

164
00:16:18.950 --> 00:16:23.810
stają się niesamowitymi enklawami przyrody. Czyli tam, gdzie człowiek nie gospodaruje,

165
00:16:24.030 --> 00:16:28.870
okazuje się, że inne gatunki zaczynają użytkować teren, gospodarować.

166
00:16:29.270 --> 00:16:34.910
Historia jest pozytywna pod tym względem, że stadion Szyca zostanie parkiem.

167
00:16:35.170 --> 00:16:38.610
Nie będzie remontowany z powrotem, żeby stać się stadionem,

168
00:16:38.610 --> 00:16:44.190
tylko faktycznie zostanie parkiem. Więc to jest, myślę, fajne, że zaczyna się też

169
00:16:44.190 --> 00:16:50.730
w miastach powoli doceniać to, że czasami warto oddać coś przyrodzie.

170
00:16:50.890 --> 00:16:55.430
Nie kosić, zostawić łąkę. Przyroda sobie doskonale bez nas poradzi.

171
00:16:55.870 --> 00:17:00.050
Wystawa dalej pojedzie do Radomia, do Muzeum imienia Jacka Malczewskiego.

172
00:17:00.170 --> 00:17:04.970
To też chyba nie jest przypadek, bo Raimund Ziemski właśnie w Radomiu się urodził.

173
00:17:04.970 --> 00:17:08.970
Tak, Raimund Ziemski urodził się w Radomiu. Zresztą obecnie też można oglądać

174
00:17:08.970 --> 00:17:14.590
wystawę indywidualną Raimunda Ziemskiego w Centrum Sztuki Współczesnej

175
00:17:14.590 --> 00:17:19.730
Elektrownia w Radomiu. Zupełnie inną wystawę, zupełnie inne cykle prac

176
00:17:19.730 --> 00:17:24.130
są tam prezentowane. Natomiast faktycznie Radom jest takim ważnym miejscem

177
00:17:24.130 --> 00:17:29.210
dla Raimunda, więc wystawa jedzie tam. Tutaj w Warszawie jest do 26 maja.

178
00:17:29.790 --> 00:17:32.230
W Radomiu będzie otwarcie w czerwcu.

179
00:17:32.230 --> 00:17:35.850
Do 26 maja zapraszamy jeszcze do Pałacu Czapskich.

180
00:17:36.310 --> 00:17:39.470
Tam mieści się Muzeum Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie.

181
00:17:39.970 --> 00:17:43.570
Dziś w audycjach kulturalnych o ekspozycji opowiedziała kuratorka,

182
00:17:43.670 --> 00:17:46.650
jedna z artystek też biorących udział w wystawie, Diana Lelonek.

183
00:17:46.890 --> 00:17:47.530
Bardzo dziękuję.

184
00:17:47.670 --> 00:17:48.250
Bardzo dziękuję.

185
00:17:50.170 --> 00:17:53.630
Audycje kulturalne. W dobrym tonie.

186
00:17:53.750 --> 00:17:54.510
Dziękuje.