WEBVTT

1
00:00:01.390 --> 00:00:05.110
Audycje kulturalne. W dobrym tonie.

2
00:00:05.290 --> 00:00:15.110
Dzień dobry Państwu. Zapraszam do kolejnego odcinka cyklu audycji kulturalnych serii podcastów Narodowego Centrum Kultury.

3
00:00:16.090 --> 00:00:28.010
Opowiadamy sobie o dekadach nowoczesności, czyli o budynkach, które reprezentują kolejne dziesięciolecia XX wieku i początku XXI wieku w Polsce.

4
00:00:28.010 --> 00:00:47.050
W budynkach, które opowiadają nam o czasach, w których powstały. Tak starałam się te obiekty dobierać, żeby sam budynek był ciekawy, ale jednocześnie przy jego okazji można było przypomnieć sobie albo dowiedzieć tego, jak w ogóle kształtowała się ta dekada, w której taki obiekt powstał.

5
00:00:47.050 --> 00:01:04.990
I dlatego dzisiaj reprezentatywny dla czasów przełomu tysiącleci, czyli mniej więcej przełomu lat dziewięćdziesiątych i nowego tysiąclecia po roku 2000, budynek, który wydaje się reprezentować właśnie nie tylko samego siebie,

6
00:01:05.210 --> 00:01:11.850
ale również pewną przemianę taką ekonomiczną, społeczną, ale również urbanistyczną w jakimś sensie.

7
00:01:11.850 --> 00:01:22.930
To jest budynek starego browaru w Poznaniu. Zaraz postaram się wytłumaczyć i wyjaśnić, dlaczego właśnie ten obiekt uznałam za ten, który nam najlepiej o tamtych czasach opowie.

8
00:01:22.930 --> 00:01:30.690
Koniec lat dziewięćdziesiątych, jak zapewne część z Państwa pamięta, część z Państwa wie, a ci, którzy nie pamiętają, to może i lepiej.

9
00:01:31.310 --> 00:01:38.330
Lata dziewięćdziesiąte to nie był przyjemny okres, jeśli chodzi o sprawy ekonomiczne i zatrudnienie w Polsce.

10
00:01:38.810 --> 00:01:45.550
Był to okres, kiedy upadały, były prywatyzowane i likwidowane rozmaite zakłady przemysłowe.

11
00:01:45.550 --> 00:01:53.670
Dziesiątki, dziesiątki zakładów przemysłowych, które w PRL-u istniały, funkcjonowały w tej nowej gospodarce rynkowej, kapitalistycznej,

12
00:01:53.830 --> 00:01:59.430
nie odnalazły się, nie miały szans zaistnieć lub też uznano, że nie mają szans zaistnieć.

13
00:01:59.550 --> 00:02:04.890
Tutaj oczywiście nie będziemy się wdawać w szczegóły tych zawiłości gospodarczych.

14
00:02:04.990 --> 00:02:12.190
Natomiast fakt jest taki, że po prostu w latach dziewięćdziesiątych cała masa zakładów przemysłowych po prostu zniknęła z mapy Polski.

15
00:02:12.190 --> 00:02:20.290
Przestała funkcjonować jako zakłady przemysłowe. Skutkiem tego w całej Polsce pojawiło się bardzo dużo pustych,

16
00:02:20.710 --> 00:02:24.110
niepotrzebnych nikomu zabudowań obiektów przemysłowych.

17
00:02:24.570 --> 00:02:30.910
Wiele z nich było zabytkowych, wiele z nich reprezentowało bardzo ciekawe formy architektoniczne,

18
00:02:31.070 --> 00:02:36.530
było cennych jako rodzaj dziedzictwa nie tylko przemysłu, ale w ogóle rozwoju miast.

19
00:02:36.530 --> 00:02:44.970
Nie wiem, były kopalnie w Katowicach, czy różne zakłady, mniejsze nawet fabryki, nawet jakieś wręcz nierzadko zakrawające,

20
00:02:45.070 --> 00:02:51.350
czy tam bardziej podobne do jakichś zakładów rzemieślniczych obiekty, ale na przykład, których historia sięgała jeszcze XIX wieku.

21
00:02:51.550 --> 00:02:59.730
Cała, cała masa tego typu obiektów na przełomie lat dziewięćdziesiątych i dwutysięcznych okazała się po prostu niepotrzebna.

22
00:02:59.730 --> 00:03:06.170
I wtedy stanęliśmy w jakimś sensie przed dylematem, no co z tym dziedzictwem zrobić.

23
00:03:06.390 --> 00:03:12.630
To było nowe doświadczenie, nigdy wcześniej w dziejach polskiej architektury tego typu jakby zjawisko nie zaistniało,

24
00:03:12.870 --> 00:03:15.670
w związku z czym nie bardzo było wiadomo, co dalej.

25
00:03:15.870 --> 00:03:22.190
Część tych obiektów przemysłowych zaczęła być po prostu w jakimś sensie rozdrabniana,

26
00:03:23.070 --> 00:03:26.870
wynajmowana na mniejsze, na siedziby jakichś mniejszych firm.

27
00:03:26.870 --> 00:03:32.610
Duża część takich tak zwanej pierwszej młodokapitalistycznej, prywatnej inicjatywy

28
00:03:32.610 --> 00:03:36.310
znajdowała dla siebie siedziby w takich opuszczonych terenach przemysłowych,

29
00:03:36.430 --> 00:03:39.190
bo po prostu tam też jakby koszty utrzymania były tańsze.

30
00:03:39.890 --> 00:03:44.530
Ja sama wychowana na Służewcu Przemysłowym, czyli w takiej dzielnicy przemysłowej Warszawy,

31
00:03:44.790 --> 00:03:52.130
wiele razy widziałam jakby właśnie, kiedy duży zakład przemysłowy zamieniał się nagle w taki konglomerat małych firemek,

32
00:03:52.130 --> 00:03:57.290
które sobie zajmowały, a to jakiś jeden garaż, jeden warsztacik, jedno piętro w budynku,

33
00:03:57.550 --> 00:04:03.130
czy nawet jeden pokój w budynku, w zależności od tego jakimi funduszami takie malutkie firmy dysponowały.

34
00:04:03.310 --> 00:04:10.890
I to rozdrobnienie rzeczywiście miało miejsce i ono było jakimś jednym ze sposobów na zagospodarowanie tych poprzemysłowych obiektów.

35
00:04:10.950 --> 00:04:16.990
No ale oczywiście nie trudno się domyślić, że to nie załatwiało sprawy i nie było rozwiązaniem jakby docelowym

36
00:04:16.990 --> 00:04:23.730
i takim, które można było zastosować wszędzie. I wtedy pojawiła się koncepcja, zresztą co ciekawe nie tylko w Polsce,

37
00:04:23.930 --> 00:04:32.130
ponieważ było to zjawisko mające miejsce również na zachodzie Europy, też ta moda jakby zaczynała się wtedy rodzić.

38
00:04:32.410 --> 00:04:39.810
Czyli zaczęły rodzić się pomysły na to, ażeby takie obiekty poprzemysłowe, zmieniając radykalnie ich funkcje,

39
00:04:40.210 --> 00:04:46.270
zacząć lokalizować tam jakby zupełnie nowe obiekty, czy też zupełnie nowe jakby przedsięwzięcia,

40
00:04:46.270 --> 00:04:52.530
można tak powiedzieć jakby komercyjne. I jednym z przykładów takich bardzo wczesnych tego typu realizacji,

41
00:04:52.710 --> 00:04:59.110
która wydaje mi się, że w jakimś sensie pokazała ten kierunek albo stała się dla innych tego typu projektów,

42
00:04:59.130 --> 00:05:05.210
stała się jakimś rodzajem wzoru, ponieważ przez długi czas była kojarzona z pewnego rodzaju sukcesem,

43
00:05:05.670 --> 00:05:11.030
jeśli tak można powiedzieć. To była dawna fabryka Koronek w Warszawie przy ulicy Burakowskiej.

44
00:05:11.030 --> 00:05:23.950
Tam około roku 2000 ta taka ceglana, zabytkowa fabryka została zamieniona w taki zespół bardzo jakby takich modnych studiów projektowych.

45
00:05:24.410 --> 00:05:29.790
Tam swoje showroomy, mówiąc brzydko, mieli projektanci mody.

46
00:05:29.950 --> 00:05:34.270
To oczywiście był, doskonale wiemy, w tym 2000 roku to był rynek bardzo raczkujący,

47
00:05:34.270 --> 00:05:39.790
natomiast właśnie bardzo dynamicznie się rozwijający. To takie strasznie wielka chęć na to,

48
00:05:39.910 --> 00:05:45.990
żeby tego typu przedsięwzięć jak najwięcej w Polsce powstawało, żebyśmy dogonili ten zachód

49
00:05:45.990 --> 00:05:51.610
i mieli agencje reklamowe, projektantów mody, modnych fryzjerów, designerów.

50
00:05:51.930 --> 00:05:57.910
Całego tego świata strasznie nam brakowało przez okres PRL-u i bardzo, bardzo dynamicznie,

51
00:05:57.910 --> 00:06:02.790
już po tych wszystkich perturbacjach związanych z transformacją lat 90-tych,

52
00:06:02.890 --> 00:06:07.670
około roku 2000 to jakby eksplozja tego typu przedsięwzięć była bardzo widoczna

53
00:06:07.670 --> 00:06:14.710
i właśnie te butiki, agencje reklamowe, studia projektowe, sklepy z designem, modne restauracje,

54
00:06:14.850 --> 00:06:20.250
ileś tego typu przedsięwzięć znalazło swoją siedzibę w tej dawnej fabryce Koronek Landau na Burakowskiej

55
00:06:20.250 --> 00:06:24.810
i to miejsce bardzo szybko stało się bardzo znane również poza granicami Warszawy.

56
00:06:24.910 --> 00:06:28.510
Nawet jeżeli ktoś tam nie chodził, chociażby z powodu bariery finansowej,

57
00:06:28.670 --> 00:06:34.310
nie bywał, jakby nie korzystał z tego typu przestrzeni, to jakby ten taki rodzaj snobizmu

58
00:06:34.310 --> 00:06:39.690
czy takiego zachłyśnięcia się strefą, jak to się mówi, przemysły kreatywne,

59
00:06:40.390 --> 00:06:44.090
które tam się zaczęły rozwijać, jakby one bardzo podnosiły prestiż tego miejsca,

60
00:06:44.190 --> 00:06:48.370
jego popularność i wszyscy byli strasznie dumni, że wreszcie mamy też takie miejsce

61
00:06:48.370 --> 00:06:53.110
i jeszcze na dodatek ono jakoś okazało się, że fenomenalnie funkcjonuje

62
00:06:53.110 --> 00:06:56.550
w tych zabytkowych pofabrycznych przestrzeniach, że te pofabryczne przestrzenie

63
00:06:56.550 --> 00:07:01.170
stanowią taką wartość dodaną do tych takich modnych przedsięwzięć

64
00:07:01.170 --> 00:07:03.330
związanych chociażby z designem czy reklamą.

65
00:07:03.490 --> 00:07:06.190
I to był jeden z takich właśnie pierwszych tego typu projektów.

66
00:07:06.290 --> 00:07:11.450
Potem była również w Warszawie chociażby Centrum Kultury Fabryka Trzciny

67
00:07:11.450 --> 00:07:16.190
również stworzona w takim dawnym pofabrycznym obiekcie, bardzo modny klub,

68
00:07:16.190 --> 00:07:19.230
gdzie koncerty, występy, spektakle, wystawy.

69
00:07:19.350 --> 00:07:23.270
Tam się działo bardzo dużo takich modnych, przyciągających bardzo dużo ludzi

70
00:07:24.050 --> 00:07:25.250
przedsięwzięć kulturalnych.

71
00:07:25.610 --> 00:07:31.590
Kolejny wielki jakby taki zagłębie, jeśli można powiedzieć klubowe powstało

72
00:07:31.590 --> 00:07:33.790
w Łodzi w zabudowaniach pofabrycznych.

73
00:07:33.930 --> 00:07:37.330
Chociażby słynne Forum Fabricum, które przez kilka lat było chyba jednym

74
00:07:37.330 --> 00:07:41.110
z takich najbardziej modnych klubów muzycznych w Polsce,

75
00:07:41.110 --> 00:07:45.610
gdzie też można było doświadczać tych nowych trendów, nie wiem,

76
00:07:45.650 --> 00:07:49.470
chociażby muzyki elektronicznej, która wtedy się dopiero pojawiała w Polsce.

77
00:07:50.270 --> 00:07:54.430
Więc też okazywało się za każdym kolejnym tego typu przedsięwzięciem,

78
00:07:54.550 --> 00:07:58.470
okazywało się, że nagle, że te stare fabryki, które wydawało się,

79
00:07:58.550 --> 00:08:03.410
że jakimś są obciążeniem dla miast, okazywało się, że jeżeli jakoś podejść do tego

80
00:08:03.410 --> 00:08:07.550
z większą otwartością i oczywiście jeżeli znalazł się odpowiedni inwestor,

81
00:08:07.550 --> 00:08:12.490
to można w tych miejscach tworzyć rzeczy, tworzyć rodzaj jakby funkcji,

82
00:08:12.630 --> 00:08:14.790
której tak naprawdę nigdy wcześniej nie było.

83
00:08:14.930 --> 00:08:18.830
I to również było takim wabikiem, czy też metodą na to,

84
00:08:18.910 --> 00:08:21.810
żeby tego typu przedsięwzięcia po prostu popularyzować

85
00:08:21.810 --> 00:08:26.250
i one się rozlewały coraz dalej, coraz dalej po różnych miastach Polski,

86
00:08:26.390 --> 00:08:29.830
gdzie tego typu na mniejszą lub większą skalę projekty były realizowane.

87
00:08:29.970 --> 00:08:32.850
Czy to w jakimś małym zakładzie rzemieślniczym, czy w wielkiej fabryce

88
00:08:32.850 --> 00:08:37.030
zaczęły powstawać właśnie czy to kluby, czy jakieś kompleksy

89
00:08:37.030 --> 00:08:40.370
takie różnych modnych, nowych funkcji.

90
00:08:40.570 --> 00:08:45.970
Doszło to do tego, że jakby też nie były to tylko takie prywatne przedsięwzięcia

91
00:08:45.970 --> 00:08:49.810
z inicjatywy jakichś tam, można powiedzieć, trochę wyprzedzających swój czas ludzi,

92
00:08:50.010 --> 00:08:54.070
ale również już takie przedsięwzięcia o bardziej zcentralizowanych,

93
00:08:54.650 --> 00:08:56.030
jeśli tak można powiedzieć, funkcjach,

94
00:08:56.110 --> 00:08:59.850
czyli na przykład w Nieczynnej Elektrowni w Radomiu w 2005 roku

95
00:08:59.850 --> 00:09:02.310
powstało Mazowieckie Centrum Sztuki Współczesnej,

96
00:09:02.670 --> 00:09:04.650
które istnieje do dzisiaj, które ma się dobrze,

97
00:09:04.730 --> 00:09:06.630
jest dość znaną placówką kulturalną

98
00:09:06.630 --> 00:09:09.870
i tam organizowane wystawy, czy kolekcja sztuki,

99
00:09:10.010 --> 00:09:13.450
która jest tam zbierana również w tych poprzemysłowych zabudowaniach,

100
00:09:13.610 --> 00:09:16.150
rozbudowanych oczywiście, zmodernizowanych to jasne,

101
00:09:16.730 --> 00:09:20.350
również ta sztuka tam okazuje się, że funkcjonuje doskonale

102
00:09:20.350 --> 00:09:24.190
i budynek jest ciekawy, a jednocześnie bardzo dobrze spełnia swoją funkcję.

103
00:09:24.190 --> 00:09:29.750
No i właśnie w tym klimacie jakby przemian związanych z obiektami przemysłowymi

104
00:09:29.750 --> 00:09:34.770
pojawia się jako też jeden z pierwszych Stary Browar w Poznaniu.

105
00:09:34.870 --> 00:09:37.910
To inicjatywa oczywiście prywatnych inwestorów,

106
00:09:37.990 --> 00:09:41.630
zarządzana przede wszystkim przez panią Grażynę Kulczyk,

107
00:09:41.790 --> 00:09:48.010
która w dużym stopniu jakby ona była nie tylko inwestorką finansową jakby tego przedsięwzięcia,

108
00:09:48.090 --> 00:09:53.370
ale również ona opracowała pewien koncept dotyczący tego obiektu,

109
00:09:53.370 --> 00:09:57.130
ponieważ wszyscy kojarzymy zapewne, że Stary Browar w Poznaniu

110
00:09:57.130 --> 00:10:00.450
to jest przede wszystkim centrum handlowe i oczywiście tak jest.

111
00:10:00.870 --> 00:10:05.130
Natomiast nie możemy zapominać, że, czy też warto pamiętać może o tym,

112
00:10:05.290 --> 00:10:08.590
że od samego początku swojego istnienia Stary Browar był projektowany

113
00:10:08.590 --> 00:10:12.550
jako przestrzeń dużo bardziej wielofunkcyjna.

114
00:10:12.650 --> 00:10:18.890
I tutaj koncepcja, czy idea inwestorki w połączeniu z projektującymi ten obiekt

115
00:10:18.890 --> 00:10:24.650
architektami z pracowni Studio ADS, to znana wówczas poznańska pracownia,

116
00:10:24.810 --> 00:10:30.950
podjęła się tego projektu i oni wspólnie jakby stworzyli konglomerat funkcji

117
00:10:30.950 --> 00:10:33.050
zamkniętych w tych zabytkowych ceglanych murach.

118
00:10:33.130 --> 00:10:36.410
Bo oczywiście nazwa Stary Browar, jak nie trudno się domyślić,

119
00:10:36.530 --> 00:10:40.990
oczywiście nie jest dziełem przypadku, tylko ów obiekt powstał w oparciu

120
00:10:40.990 --> 00:10:45.310
o zabytkowe, historyczne zabudowania dawnego browaru znajdującego się

121
00:10:45.310 --> 00:10:50.030
w centrum Poznania, który sobie ileś tam lat, dekad powiedzmy istniał,

122
00:10:50.190 --> 00:10:54.050
dość długo istniał jako browar, natomiast no właśnie w pewnym momencie

123
00:10:54.050 --> 00:10:57.090
przestał być potrzebny. Oczywiście miało to związek również z tym,

124
00:10:57.190 --> 00:11:01.170
że na pewnym etapie rozwoju każdego miasta ten przemysł z centrum

125
00:11:01.170 --> 00:11:05.630
był gdzieś tam wypychany na obrzeża, no bo po prostu jakby centrum miasta

126
00:11:05.630 --> 00:11:10.630
nowoczesnego już służy zupełnie innym funkcjom niż lokalizowaniu tam przemysłu.

127
00:11:10.630 --> 00:11:15.390
Więc też jakby te funkcje były z miast wypychane i Stary Browar w Poznaniu

128
00:11:15.390 --> 00:11:21.730
został w tym centrum i inwestorka zdecydowała się stworzyć tam taki kompleks,

129
00:11:21.850 --> 00:11:25.610
w którym owszem mamy do czynienia z bardzo dużą powierzchnią handlową,

130
00:11:25.710 --> 00:11:29.050
z takim właśnie centrum handlowym w tym takim już nowoczesnym,

131
00:11:29.150 --> 00:11:32.570
kapitalistycznym wydaniu, gdzie mamy bardzo dużo sklepów,

132
00:11:32.650 --> 00:11:36.150
gdzie wchodzimy do środka i ciągnące się korytarze i kolejne piętra,

133
00:11:36.730 --> 00:11:39.830
galerie przeszklone jakby prowadzą nas do kolejnego, kolejnego,

134
00:11:39.830 --> 00:11:42.050
kolejnego sklepu, ale na tym nie koniec.

135
00:11:42.210 --> 00:11:45.870
To znaczy Grażyna Kulczyk jako też znana kolekcjonerka sztuki

136
00:11:45.870 --> 00:11:50.330
bardzo duży nacisk kładła na to, żeby Stary Browar również był przestrzenią kulturalną.

137
00:11:50.510 --> 00:11:55.310
I od samego początku istnienia, tu można od razu przy okazji przywołać tę datę,

138
00:11:55.670 --> 00:11:58.770
Stary Browar w Poznaniu został oddany do użytku w 2003 roku

139
00:11:58.770 --> 00:12:05.210
i od samego początku w przestrzeni tego obiektu jakby były galerie sztuki.

140
00:12:05.350 --> 00:12:09.190
Od razu został on zaprojektowany tak, żeby obok tych sklepów,

141
00:12:09.290 --> 00:12:12.050
oczywiście jakoś tam funkcjonalnie od siebie oddzielone,

142
00:12:12.190 --> 00:12:17.150
ale tak nie do końca oczywiście, były realizowane przedsięwzięcia artystyczne.

143
00:12:17.150 --> 00:12:24.330
Były tam galerie, były tam miejsca spotkań, jakby jakieś takie przestrzenie

144
00:12:24.330 --> 00:12:29.090
do jakiejś takiej wymiany artystycznej, realizowania bardzo, bardzo różnych projektów

145
00:12:29.090 --> 00:12:31.610
związanych ze sztuką i z kulturą.

146
00:12:31.870 --> 00:12:34.990
Również na samych korytarzach Starego Browaru,

147
00:12:35.170 --> 00:12:38.910
tych, którymi się chodzi, jak się idzie na zakupy,

148
00:12:39.410 --> 00:12:41.070
tam również pojawiały się dzieła sztuki.

149
00:12:41.070 --> 00:12:46.230
I to jest bardzo wyjątkowe, nietypowe, raczej tego powszechnie nie doświadczamy

150
00:12:46.230 --> 00:12:50.410
w centrum handlowym, ale tam również wprowadzono obiekty artystyczne

151
00:12:50.410 --> 00:12:52.630
po prostu do tej stricte handlowej przestrzeni.

152
00:12:52.810 --> 00:12:56.790
Więc z całą pewnością tym Stary Browar różni się od innych centrów handlowych.

153
00:12:57.130 --> 00:13:01.650
On był jeszcze potem rozbudowywany, w tym 2003 roku został oddany do użytku

154
00:13:01.650 --> 00:13:04.310
pierwszy z tych budynków, tych budynków jest więcej,

155
00:13:04.430 --> 00:13:07.570
to jest jakby cały taki duży kompleks znajdujący się w centrum miasta

156
00:13:07.570 --> 00:13:11.970
i tam również mamy do czynienia i z biurami, z jakimiś takimi powierzchniami

157
00:13:11.970 --> 00:13:15.950
do wynajęcia na różne inne funkcje, to nie jest tylko centrum handlowe.

158
00:13:16.190 --> 00:13:21.930
Natomiast do dzisiaj mam wrażenie, że ten obiekt pełni ważną rolę

159
00:13:21.930 --> 00:13:27.130
w przestrzeni miasta i mimo tego, że dzisiaj chyba dosyć często

160
00:13:27.130 --> 00:13:31.630
krytykujemy tego typu obiekty i jakby dostrzegliśmy wady,

161
00:13:31.730 --> 00:13:35.390
które one ze sobą niosą, czyli wprowadzanie takich wielkokubaturowych

162
00:13:35.390 --> 00:13:39.390
obiektów handlowych do centrum miasta oczywiście ma bardzo negatywny wpływ

163
00:13:39.390 --> 00:13:43.710
na to, co się dzieje dookoła, że zamiera pewien taki drobniejszy handel

164
00:13:43.710 --> 00:13:47.710
na sąsiednich uliczkach i tak dalej. Bardzo dużo takiej krytyki spotyka

165
00:13:47.710 --> 00:13:50.070
współczesne centra handlowe w miastach.

166
00:13:50.250 --> 00:13:54.150
Natomiast wydaje mi się, że tutaj też Stary Browar jest trochę wyjątkiem

167
00:13:54.150 --> 00:13:57.790
od tej reguły, mimo tego, że był właśnie takim jednym z pierwszych

168
00:13:57.790 --> 00:14:01.030
tego typu przedsięwzięć, czyli takim można powiedzieć prawie pionierskim.

169
00:14:01.030 --> 00:14:05.790
On takiego skutku nie wywołał albo nie aż w takim stopniu.

170
00:14:06.110 --> 00:14:10.050
Może to właśnie za sprawą tych różnych funkcji, które tam się pojawiły,

171
00:14:10.170 --> 00:14:13.850
czy też może jednak nie aż takiej wielkiej skali tego obiektu.

172
00:14:14.770 --> 00:14:18.190
Może trochę za sprawą tego, że kojarzył się i trochę właśnie

173
00:14:18.190 --> 00:14:21.330
i ze sztuką, biurami, jakiś taki po prostu nowoczesny,

174
00:14:21.450 --> 00:14:25.770
wielkomiejski budynek stworzony w oparciu o obiekt poprzemysłowy.

175
00:14:26.030 --> 00:14:29.770
W każdym razie on aż tak miastu nie zaszkodził, mówiąc nieładnie,

176
00:14:29.770 --> 00:14:33.370
jak o kilka lat młodsza chociażby manufaktura w Łodzi,

177
00:14:33.470 --> 00:14:38.410
czyli też kolejne spektakularna inwestycja stworzona na terenie

178
00:14:38.410 --> 00:14:41.960
dawnego kompleksu wielkiej, ogromnej fabryki włókienniczej

179
00:14:42.310 --> 00:14:44.410
Izraela Poznańskiego w centrum Łodzi.

180
00:14:45.190 --> 00:14:50.770
Tam zaprojektowany przez pracownię Sud Architekci wielki kompleks manufaktury,

181
00:14:51.170 --> 00:14:54.410
również w jakimś sensie pomyślany, podobnie jak Browar,

182
00:14:54.510 --> 00:14:59.250
jako centrum handlowe, ale również z bardzo rozbudowaną taką strefą publiczną,

183
00:14:59.250 --> 00:15:04.490
czyli zarówno przestrzenią publiczną na zewnątrz, jak i taką częścią,

184
00:15:04.550 --> 00:15:08.830
powiedzmy skrzydłem, które było oddane w użytkowanie jakby restauracjom,

185
00:15:08.970 --> 00:15:13.830
barom, jakieś obiekty kulturalne też tam powstały, powstały tam kino,

186
00:15:14.210 --> 00:15:17.270
takie przestrzenie muzealno-rozrywkowe.

187
00:15:17.830 --> 00:15:23.010
Więc taki wielki kompleks, który w niezwykle ciekawy i jakby wartościowy sposób

188
00:15:23.010 --> 00:15:27.030
przemienił los tej fabryki, no bo nie wiemy, co by z nią było, gdyby nie

189
00:15:27.030 --> 00:15:31.830
powstanie manufaktury, to bardzo cenny zabytek tego dziedzictwa przemysłowego Łodzi,

190
00:15:31.930 --> 00:15:35.490
który dzięki temu, że zyskał tę nową funkcję, no trwa dalej w tym mieście

191
00:15:35.490 --> 00:15:37.050
i to na pewno warto docenić.

192
00:15:37.510 --> 00:15:42.650
Natomiast jakby skala i jeszcze dalej chyba posunięta wielofunkcyjność tego kompleksu

193
00:15:42.650 --> 00:15:47.190
spowodowała to, że jednak manufaktura bardzo dużą część życia z miasta

194
00:15:48.370 --> 00:15:52.550
wessała, jeśli tak można powiedzieć, do siebie i przyczyniła się do tego,

195
00:15:52.690 --> 00:15:58.890
że okolice centrum Łodzi jakby no znalazły się w kryzysie, jeśli tak można powiedzieć,

196
00:15:59.090 --> 00:16:02.290
względem tego, że po prostu ludzie woleli chodzić do manufaktury,

197
00:16:02.390 --> 00:16:07.530
bo tam było ładniej, wszystko było nowe, nowoczesne i oferowało dużo więcej

198
00:16:07.530 --> 00:16:11.550
atrakcji niż to, co do tej pory nawet ulica Piotrkowska, ta słynna łódzka

199
00:16:11.550 --> 00:16:14.910
ulica Piotrkowska. W obiektach poprzemysłowych centrów handlowych

200
00:16:14.910 --> 00:16:19.950
powstało po 2000 roku, niedługo po 2000 roku, jeszcze znacznie więcej.

201
00:16:20.170 --> 00:16:24.370
Mamy takie centrum handlowe bardzo duże, swego czasu chyba największe w Polsce

202
00:16:24.370 --> 00:16:30.170
przez jakiś czas. Zbudowane w 2005 roku centrum handlowe w Katowicach,

203
00:16:30.350 --> 00:16:33.570
które powstało na terenie kopalni węgla kamiennego Gottwald

204
00:16:33.570 --> 00:16:38.850
i kopalni węgla kamiennego Kleofas. Powstały na krakowskim Kazimierzu

205
00:16:38.850 --> 00:16:42.530
tego typu przedsięwzięcie. Jest dużo więcej takich realizacji,

206
00:16:42.610 --> 00:16:46.970
natomiast myślę, że jednak mimo wszystko Stary Browar na ich tle się wyróżnia

207
00:16:46.970 --> 00:16:52.090
z zachowaniem tego śródmiejskiego charakteru, jakby dostosowaniem się

208
00:16:52.090 --> 00:16:56.650
w jakimś sensie do takiego klimatu jednak śródmieścia i nietworzeniem

209
00:16:57.690 --> 00:17:01.930
zamkniętej handlowej enklawy, która tylko wsysa ludzi i niewiele więcej

210
00:17:01.930 --> 00:17:06.970
oferuje swojemu otoczeniu temu, co po prostu znajduje się na zewnątrz tego budynku.

211
00:17:06.970 --> 00:17:12.270
Więc tutaj Stary Browar troszkę bardziej jest, wydaje się, pod tym względem

212
00:17:12.270 --> 00:17:17.630
przynajmniej takiej przestrzeni miejskiej, udaną realizacją niż jego bracia i siostry

213
00:17:17.630 --> 00:17:23.610
z innych miast. A za tydzień niestety zbliżamy się do końca naszych opowieści.

214
00:17:23.850 --> 00:17:28.850
Ostatni odcinek cyklu Dekady Nowoczesności będzie poświęcony budowli,

215
00:17:29.470 --> 00:17:36.190
która najpierw się chyba nie wszystkim podobała, a później okazała się być tą realizacją,

216
00:17:36.190 --> 00:17:41.290
która przyniosła chyba nam wszystkim najwięcej szczęścia i wyleczyła nas

217
00:17:41.290 --> 00:17:45.350
z rozmaitych naszych architektonicznych kompleksów. Bardzo zapraszam.