WEBVTT

1
00:00:01.390 --> 00:00:05.110
Audycje kulturalne. W dobrym tonie.

2
00:00:05.750 --> 00:00:08.870
Przy mikrofonie Martyna Matfiejuk. Dzień dobry Państwu.

3
00:00:09.030 --> 00:00:16.430
Dziś gościem audycji kulturalnych jest Patryk Hardziej, ilustrator, grafik, badacz polskich znaków graficznych.

4
00:00:16.590 --> 00:00:24.030
Występujący w tej audycji jako kurator wystawy Jan Holender Projekty, prezentowanej w katowickim Rądzie Sztuki.

5
00:00:24.390 --> 00:00:25.310
Dzień dobry Patryku.

6
00:00:25.590 --> 00:00:26.450
Dzień dobry, cześć.

7
00:00:26.450 --> 00:00:37.970
Jan Holender, projektant i autor znaków graficznych, doskonale zapewne Państwu znanych, takich jak Polfa, PKO z Globusem, Pronit czy Desa.

8
00:00:38.190 --> 00:00:41.470
Co powiedziałbyś, że wyróżnia projekty jego autorstwa?

9
00:00:41.690 --> 00:00:48.510
Powiedziałaś, że projekty są znane, to prawda, natomiast sam projektant aż tak bardzo znany nie jest.

10
00:00:48.510 --> 00:00:59.990
Myślę, że to jest wyróżnik, że bardzo wiele znaczących dla polskiej kultury symboli zaprojektował człowiek, który stał w drugim rzędzie projektowym.

11
00:01:00.190 --> 00:01:14.670
Nie był gwiazdą pokroju polskich plakacistów, a nawet jeżeli chodzi o projektowanie znaków, był raczej takim dobrym duchem, projektantem, który kierował też pracami młodszych kolegów i koleżanek.

12
00:01:14.670 --> 00:01:26.030
Natomiast sam nie za bardzo wychodził do tego pierwszego rzędu, żebyśmy mogli od razu określić go, że Jan Holender jest bardzo, bardzo popularnym polskim projektantem.

13
00:01:26.290 --> 00:01:35.550
Więc moim zdaniem ten rozdźwięk między taką może skromnością z jednej strony, a z drugiej strony płodnością projektową to jest coś, co jest bardzo charakterystyczne dla niego.

14
00:01:35.550 --> 00:01:45.070
To też twórca, który był inicjatorem i komisarzem pierwszej ogólnopolskiej wystawy znaków graficznych z 1969 roku.

15
00:01:45.350 --> 00:01:58.390
I tak sobie pomyślałam, że ty w pewnym sensie jesteś kontynuatorem jego myśli, jego inicjatywy, jako współorganizator drugiej tego typu wystawy, która miała swój początek w 2015 roku.

16
00:01:58.830 --> 00:02:00.030
Pomyślałeś tak o sobie?

17
00:02:00.030 --> 00:02:14.110
To przyszło do mnie dopiero, wiedząc ogólnie jak historia wyglądała, że był komisarzem, że organizował w ramach Związku Polskich Artystów Plastyków tę bardzo ważną wystawę dla polskiej grafiki w 1969 roku.

18
00:02:14.930 --> 00:02:17.270
Wiedziałem o tym wszystkim, pisałem też o tym w katalogu.

19
00:02:17.270 --> 00:02:33.330
Natomiast dopiero podczas otwarcia wystawy w Katowicach, kiedy przemawiała jego córka, pani Magdalena Holender, zdałem sobie sprawę, bo właśnie ten wątek poruszyła, zdałem sobie sprawę, że to połączenie nastąpiło.

20
00:02:33.330 --> 00:02:54.190
I troszkę poczułem się, że nie jestem gotowy, aby być odebrany jako ten następca organizacyjny, przynajmniej jeżeli chodzi o Holendra, bo naprawdę to co on zrobił w latach 60. dla podniesienia poziomu polskiej grafiki użytkowej było niesamowite.

21
00:02:54.190 --> 00:03:16.050
Oprócz tego, że działał aktywnie w różnych komisjach, działał jako juror w konkursach, zorganizował właśnie pierwszą ogólnopolską wystawę znaków graficznych, także organizował wyjazdy polskich projektantów do Niemiec, do fabryk papierów, żeby mogli zobaczyć jak na dobrym jakościowym papierze się produkuje i żeby mogli nawiązać też kontakty.

22
00:03:16.050 --> 00:03:29.030
Miał też rozbudowane kontakty z projektantami niemieckimi, jak Hermann Sapp, bardzo znany typograf, czy Anton Stankowski, autor znaku Deutsche Bank. Pod tym kątem organizacyjnym to był człowiek, instytucja.

23
00:03:29.030 --> 00:03:40.150
Myślę, że jeśli chodzi o twoją działalność właśnie w zakresie popularyzacji historii polskiego znaku graficznego, to też już masz całkiem spory dorobek i jeszcze na pewno wiele, wiele przed tobą.

24
00:03:40.690 --> 00:03:55.750
Spróbujmy porównać realia, w których tworzył Jan Holender ze współczesnością. Na ile praca projektanta, grafika się zmieniła i czy w ogóle dziś powstają znaki graficzne w takim tradycyjnym rozumieniu, czy są zamawiane?

25
00:03:55.750 --> 00:04:09.870
Jeżeli chodzi o realia, to musimy podzielić to na różne okresy w jego twórczości, w jego życiu, ponieważ to był projektant starszego pokolenia, starszego pokolenia, nie mówię tutaj urodzonego po wojnie, tylko przed wojną.

26
00:04:09.870 --> 00:04:33.270
Urodził się w 1907 roku z Fibicy, teraz to jest część czeskiego Cieszyna i jako niemieckojęzyczny Żyd przez wszystkie te lata początkowe XX wieku podlegał zmianom, którym i państwo podlegało i podlegały zmiany polityczne, które nastąpiły w pierwszym takim okresie jego życia.

27
00:04:33.270 --> 00:04:47.530
On dużo podróżował, praktykował m.in. w Wiedniu. Możliwe, że dzięki temu jego takie pragmatyczne podejście do projektowania się urodziło, ponieważ warsztaty wiedeńskie jednak podnosiły rangę tej sztuki użytkowej.

28
00:04:47.530 --> 00:05:05.470
Nie tylko obraz, nie tylko rzeźba, nie tylko grafika artystyczna, ale też mebel, znak, ornament, to było częścią tego myślenia na początku XX wieku, jeżeli chodzi o secesję i o później przerodzenie się w taką bardzo pragmatyczną sztukę użytkową.

29
00:05:05.470 --> 00:05:27.650
I on z tego wyrósł. Natomiast pierwsze swoje studio założył w latach trzydziestych w Katowicach i tam na zasadach zupełnie komercyjnych zatrudniał ludzi, wykonywał zlecenia, prowadził projekty, więc pod tym kątem był projektantem rozumiejącym rynek, jak to wspomina także jego przyjaciel Roman Duszek,

30
00:05:27.650 --> 00:05:34.730
ale też mający możliwość funkcjonowania w tym świecie komercyjnym, gdzie jest konkurencja.

31
00:05:34.870 --> 00:05:46.650
I zaraz po wojnie, kiedy ten świat się zmienił, no jeszcze kilka lat, w latach czterdziestych miał możliwość pracowania jako projektant na zasadach komercyjnych, na zasadach prywatnych.

32
00:05:46.810 --> 00:05:56.150
Wtedy pracował w Łodzi dla amerykańskiego przedsiębiorstwa Mopexas, który hollywoodzkie produkcje dystrybuował w Europie powojennej.

33
00:05:56.150 --> 00:06:07.830
Natomiast w 1948 to już zostało ukrócone przez władze socjalistyczne, wszystko zostało upaństwowione, więc Holender też musiał się wpisać w ten schemat.

34
00:06:08.310 --> 00:06:17.050
Na początku pracował w wydawnictwie Książka i Wiedza jako redaktor artystyczny, zatrudniał też innych projektantów.

35
00:06:17.050 --> 00:06:29.210
Natomiast to była praca dla przedsiębiorstwa państwowego na zasadach określonych bardzo mocno ministerialnie i różnych normach, które w tamtych czasach funkcjonowały.

36
00:06:29.390 --> 00:06:36.590
Natomiast później projektował dużo znaków na konkursy, różne instytucje, przedsiębiorstwa, fabryki.

37
00:06:36.590 --> 00:06:48.330
I zamawiały u niego symbole, już był starszym panem, bo około pięćdziesiątki, a nie przeszkadzało mu to w ciągu kolejnych 30 lat zaprojektować ponad 200 znaków.

38
00:06:48.510 --> 00:06:58.090
I to chyba to doświadczenie przedwojenne, międzywojenne, komercyjne pozwoliło mu świeżo patrzeć na to, co podczas PRL-u projektował.

39
00:06:58.090 --> 00:07:08.050
Ponieważ miał jednak chyba większą świadomość niż projektanci, którzy właśnie w PRL-u się urodzili, wychowali i dla tego systemu projektowali całe życie.

40
00:07:08.310 --> 00:07:21.910
To odnieśmy to jeszcze do dzisiejszej rzeczywistości i wrócę do tego pytania o to, czy dziś projektuje się właśnie te znaki graficzne w takim tradycyjnym rozumieniu, jak miało to miejsce w XX wieku.

41
00:07:21.910 --> 00:07:36.010
Troszkę czasy się zmieniły i dzisiaj znak jest częścią systemu wizualnego, częścią identyfikacji wizualnej i także ten zakres mediów, na których jest używany, się drastycznie powiększył.

42
00:07:36.010 --> 00:07:52.690
Więc ta waga ze znaku, z tego, że on musi wszystko symbolizować, że on jest tym najważniejszym elementem przekazującym tożsamość instytucji, wydarzenia danej osoby, to już chyba się trochę zmieniło.

43
00:07:52.910 --> 00:07:55.750
Widać to też w estetyce znaków.

44
00:07:55.750 --> 00:08:02.250
Jeżeli popatrzymy na znaki sprzed 40, 50, 60 lat, to one są piękne w formie.

45
00:08:02.850 --> 00:08:06.990
One mają kilka symboli zaszytych w jednej formie graficznej.

46
00:08:07.190 --> 00:08:14.930
One mają sznyty czasem kaligraficzny, czasem geometryczny, ale bardzo to jest dobrze wyważone.

47
00:08:15.190 --> 00:08:21.990
I widać w nich, jak dużo czasu projektanci spędzali na ich dopracowywaniu.

48
00:08:21.990 --> 00:08:32.410
Dzisiaj przez to, że świat jest szybszy i ta identyfikacja wizualna i system góruje, to znak troszkę zszedł na drugi plan.

49
00:08:32.770 --> 00:08:44.090
To może być dzisiaj kropka, to może być kwadracik, to może być jakiś kolor, to może być po prostu napis z fontu, ale jeżeli inne elementy z nim współgrają,

50
00:08:44.090 --> 00:08:53.270
jeżeli całość tego systemu wyraża tożsamość zamawiającego, no to dlaczego tak nie działać, prawda?

51
00:08:53.610 --> 00:09:02.230
Ja wychodzę z założenia, że przez to, że tak się myśli dzisiaj, że ten znak nie jest najważniejszy, bardzo wiele osób sobie odpuszcza w ogóle jego dopracowanie.

52
00:09:02.230 --> 00:09:12.730
Natomiast chyba nic nie stoi na przeszkodzie, żeby w dobrym systemie, który jest rozbudowany i ma wiele aspektów pomagających promocyjnie,

53
00:09:12.910 --> 00:09:25.470
nie wstawić znaku, który też działa, wygląda pięknie i dużo komunikuje, bo ostatecznie to on jest tym obrazem, który reprezentuje tą wisienką na torcie.

54
00:09:25.470 --> 00:09:33.580
Więc pod tym kątem to się zmieniło, natomiast myślę, że też powinniśmy na przeszłość patrzeć i dbać o tą historię znaków,

55
00:09:34.390 --> 00:09:40.410
ale też szukać własnej takiej drogi indywidualnej polskiej w tej całej historii projektowania graficznego,

56
00:09:40.630 --> 00:09:42.610
no bo tożsamość zawsze nam pomoże.

57
00:09:42.910 --> 00:09:49.190
Myślę, że nie będziemy wtedy musieli oglądać się na dokonania projektantów z innych krajów,

58
00:09:49.190 --> 00:09:54.030
co chyba było przez lata takim nieodzownym elementem właśnie projektowania,

59
00:09:54.110 --> 00:10:00.170
że raczej się inspirowaliśmy Zachodem niż tym, co jest tutaj, a wiele pięknych rzeczy się wydarzyło.

60
00:10:00.450 --> 00:10:08.230
Ryszard Bojar pod koniec lat sześćdziesiątych na łamach magazynu Projekt tak opisywał przymioty dobrego znaku graficznego.

61
00:10:08.230 --> 00:10:13.150
Długowieczność, co zmusza do szukania formy w jakimś sensie ponadczasowej,

62
00:10:13.610 --> 00:10:19.770
lapidarność, umożliwiająca szybką percepcję, czytelność przekazu i jednoznaczność symboliki.

63
00:10:20.250 --> 00:10:21.290
Dodałbyś coś do tego?

64
00:10:21.790 --> 00:10:27.130
Ryszard Bojar był specyficznym typem projektanta w tamtych czasach.

65
00:10:27.290 --> 00:10:31.370
Projektantem, których nie było praktycznie, bo był skrajnym modernistą.

66
00:10:31.370 --> 00:10:39.130
U niego było wszystko racjonalnie, wykreślone, nie było finezji, na przykład jaką mamy w znakach Karola Śliwki.

67
00:10:39.550 --> 00:10:45.850
Natomiast była duża kultura projektowa, poszanowanie siatek, poszanowanie właśnie systemu.

68
00:10:45.970 --> 00:10:53.570
On zapoczątkował w Polsce to myślenie o systemie, o identyfikacji wizualnej, o długowieczności.

69
00:10:53.570 --> 00:11:03.950
Trzeba wspomnieć, że był też autorem znaku CPN, który w swojej formie już był wynikiem myślenia bardzo pragmatycznego i strategicznego,

70
00:11:04.170 --> 00:11:10.110
ponieważ rozmawiając z Ryszardem Bojarem o CPN-ie i pytając się o formę tego, co by nie było,

71
00:11:10.250 --> 00:11:14.550
jednego z najbardziej charakterystycznych i legendarnych polskich znaków,

72
00:11:14.550 --> 00:11:24.760
liczyłem na odpowiedź, w której powie o jakimś natchnieniu, o inspiracjach, o czymś, co jest takie nieuchwytne.

73
00:11:25.310 --> 00:11:32.410
Więc powiedział, no znak CPN, przez to, że były niedobory farby w tamtych latach w Polsce,

74
00:11:32.670 --> 00:11:37.850
a musiał być reprodukowany na tysiącach elementów, na tysiącach pojazdów,

75
00:11:38.010 --> 00:11:43.710
wymyśliliśmy tak, żeby trzy litery zamalować tak, żeby tylko na dwie poświęcić farbę.

76
00:11:43.710 --> 00:11:48.410
I dla mnie to było niesamowite, że 33% farby oszczędzili tylko dlatego,

77
00:11:48.670 --> 00:11:52.450
że jedna z liter była tą niewidoczną w środku znaku.

78
00:11:52.610 --> 00:11:56.150
I to było to myślenie właśnie, jeżeli chodzi o Ryszarda Bojara.

79
00:11:56.330 --> 00:12:02.410
I podpisuję się pod nim dzisiaj, bo w tym kierunku poszedł świat, poszło projektowanie

80
00:12:02.410 --> 00:12:09.950
i myślę, że on bardzo dobrze wyczuł, co potrzebne jest w budowaniu tożsamości.

81
00:12:09.950 --> 00:12:14.510
Właśnie tą modułowość, systemowość, określenie dobrego koloru,

82
00:12:14.610 --> 00:12:17.970
dobranie krojów pisma, kontekst funkcjonowania znaków.

83
00:12:18.270 --> 00:12:20.070
Więc pod tym kątem jak najbardziej.

84
00:12:20.310 --> 00:12:22.710
Jan Hollander przez to, że był starszego pokolenia,

85
00:12:23.390 --> 00:12:26.750
miał jeszcze tej finezji powojennej czy przedwojennej troszkę,

86
00:12:26.870 --> 00:12:30.750
że taki znajdź jak fabryki płyt gramofonowych pronic

87
00:12:30.750 --> 00:12:32.610
z takim charakterystycznym ptaszkiem.

88
00:12:32.870 --> 00:12:34.790
Myślę, że Ryszard Bojar by tego nie zrobił,

89
00:12:34.790 --> 00:12:40.690
a Jan Hollander jeszcze miał odwagę, żeby takie dosyć figlarne znaki projektować.

90
00:12:40.970 --> 00:12:43.570
Jak pracowałeś nad samą wystawą?

91
00:12:43.610 --> 00:12:46.690
Wracając może właśnie do postaci, jaką był Jan Hollander,

92
00:12:46.810 --> 00:12:50.210
bo jej bohater zmarł w 1989 roku.

93
00:12:50.670 --> 00:12:56.290
Nie miałeś więc okazji poznać go, jak to było choćby w przypadku opowieści o Karolu Śliwce.

94
00:12:56.570 --> 00:13:00.350
Nie miałem okazji, szczególnie, że ja się dopiero w 1989 urodziłem,

95
00:13:00.350 --> 00:13:04.670
więc wszystkie informacje pozyskałem od córki, pani Magdaleny Hollander,

96
00:13:04.810 --> 00:13:08.930
z różnych archiwów, też z artykułów w magazynie Projekt,

97
00:13:09.090 --> 00:13:17.130
ponieważ Jan Hollander wpisywał do projektu głównie artykuły na temat typografii albo znaków graficznych.

98
00:13:17.450 --> 00:13:22.370
Był także autorem samego logotypu projekt z początku lat 60.

99
00:13:22.370 --> 00:13:26.570
Na początku było bardzo dużo wersji tej winiety,

100
00:13:27.010 --> 00:13:33.010
natomiast od 62 do praktycznie zamknięcia pisma pod koniec lat 90.

101
00:13:33.410 --> 00:13:36.030
ten symbol, ten znak Hollandra się nie zmienił,

102
00:13:36.110 --> 00:13:39.330
więc był dosyć blisko związany z tym magazynem.

103
00:13:39.510 --> 00:13:43.930
Jest też artykuł Ewy Sateleckiej, artykuł, cały tekst w książce

104
00:13:43.930 --> 00:13:47.350
Piękni dwudziestowieczni pod redakcją Jacka Mrowczyka,

105
00:13:47.350 --> 00:13:54.690
więc z tych różnych źródeł korzystałem, starałem się złożyć właśnie opowieść o tym projektancie,

106
00:13:54.910 --> 00:13:59.250
o tym prekursorze nowoczesnego myślenia, jeżeli chodzi o znak w Polsce.

107
00:13:59.530 --> 00:14:03.010
On nie tworzył tylko i wyłącznie znaków, był też świetnym liternikiem,

108
00:14:03.270 --> 00:14:08.130
bardzo wiele papierów firmowych, kiedyś nazywanych blankietami firmowymi,

109
00:14:08.230 --> 00:14:10.510
projektował i to dla bardzo dużych przedsiębiorstw.

110
00:14:10.710 --> 00:14:15.110
Lotu, Hortex, różnych fabryk obuwia, fabryk odzieży,

111
00:14:15.110 --> 00:14:19.730
więc miał mnóstwo pracy, ale do niego trafiały zlecenia,

112
00:14:19.790 --> 00:14:25.070
w których trzeba było być skrupulatnym, w których liczyła się litera,

113
00:14:25.310 --> 00:14:29.230
proporcja tej litery, więc to wszystko później przeanalizowałem

114
00:14:29.230 --> 00:14:32.870
i skondensowało to się w krótkim tekście w katalogu,

115
00:14:32.990 --> 00:14:39.190
bo w katalogu nakreśliliśmy kontekst, jego pracy, jego sylwetki,

116
00:14:39.570 --> 00:14:42.530
znaczenia też dla innych projektantów, ponieważ był autorytetem

117
00:14:42.530 --> 00:14:48.530
w latach 60., 70., 80., a reszta katalogu to jest ponad 100 znaków,

118
00:14:49.010 --> 00:14:52.710
które skrzętnie zostały zwektoryzowane nie tylko przeze mnie,

119
00:14:52.770 --> 00:14:57.570
ale przez cały zespół projektantów, którzy zgodzili się współpracować

120
00:14:57.570 --> 00:15:01.790
przy tym projekcie, dla dobra zachowania tej historii polskiego projektowania.

121
00:15:01.970 --> 00:15:08.370
To opowiedz jeszcze, co za tym możemy zobaczyć do 12 maja jeszcze w Rądzie Sztuki.

122
00:15:08.370 --> 00:15:13.810
Tak, niestety wystawa trwa bardzo krótko, ale pewnie dla chcącego nic trudnego.

123
00:15:14.170 --> 00:15:18.590
Na wystawie przede wszystkim myślę, że ważne dla projektantów,

124
00:15:18.630 --> 00:15:23.450
ale też nie tylko, dla osób, które te znaki pamiętają z przeszłości

125
00:15:23.450 --> 00:15:27.470
albo w ogóle chcą się zapoznać z tym czasem w polskim projektowaniu,

126
00:15:27.850 --> 00:15:31.590
myślę, że najważniejsze jest zobaczenie, jak wyglądały projekty oryginalne,

127
00:15:31.590 --> 00:15:35.910
ponieważ dopiero przyjrzenie się odręcznemu rysunkowi,

128
00:15:36.070 --> 00:15:39.650
który jest bardzo precyzyjnie nakreślony, daje poczucie,

129
00:15:39.730 --> 00:15:43.050
jaka to była żmudna robota, ile trzeba było pracy w to włożyć.

130
00:15:43.710 --> 00:15:48.690
I przy dużej obfitości tych symboli, to daje też takie poczucie,

131
00:15:48.730 --> 00:15:54.090
że po prostu to była praca dniami, nocami, codziennie przez wiele, wiele lat,

132
00:15:54.130 --> 00:15:56.990
żeby to wszystko na takim poziomie stworzyć.

133
00:15:56.990 --> 00:16:01.330
Możemy też zobaczyć najważniejszy znak Jana Holendra,

134
00:16:01.630 --> 00:16:06.310
najbardziej rozpowszechniony, PKO z Globusem, dzisiaj PKO SA.

135
00:16:06.610 --> 00:16:12.310
Dlaczego Globus? Ponieważ w tamtych czasach PKO operowało przekazami pieniężnymi

136
00:16:12.310 --> 00:16:18.290
z zagranicy, miało placówki w Nowym Jorku, w ówczesnej Palestynie, w Paryżu,

137
00:16:18.410 --> 00:16:22.250
no i pieniądze od imigrantów z tamtych krajów trafiały do Polski,

138
00:16:22.250 --> 00:16:28.150
więc to był taki sposób też Polski Ludowej na pozyskanie środków zagranicznych

139
00:16:28.150 --> 00:16:33.830
i ten Globus miał symbolizować tę międzynarodowość tej instytucji.

140
00:16:34.090 --> 00:16:40.110
I przy okazji przeanalizowaliśmy rozwój znaku PKO od lat dwudziestych do dzisiaj,

141
00:16:40.530 --> 00:16:46.930
jak ten symbol tego banku się zmieniał, w jaki sposób on też symbolizował zmiany strategiczne.

142
00:16:47.250 --> 00:16:50.250
Więc myślę, że to można w kontekście Jana Holendra zobaczyć.

143
00:16:50.250 --> 00:16:56.630
Mamy też szkic, oryginalny szkic, winiety magazynu projekt, mamy papiery firmowe,

144
00:16:56.790 --> 00:17:00.490
też oryginalne, mamy opakowania, błon fotograficznych, foton,

145
00:17:00.770 --> 00:17:07.310
więc wiele rzeczy, które są związane z kulturą PRL-u na wystawie można zobaczyć,

146
00:17:07.430 --> 00:17:11.370
przyjrzeć się, sfotografować. Myślę, że to jest i źródło inspiracji,

147
00:17:11.490 --> 00:17:16.730
ale też dla osób zainteresowanych historią, kulturą wizualną będzie to nie lada gratka.

148
00:17:16.730 --> 00:17:20.270
Ja zastanawiam się, jak dziś mogą być odbierane te projekty,

149
00:17:20.350 --> 00:17:23.930
nie tylko w gronie znawców czy projektantów.

150
00:17:24.050 --> 00:17:28.110
Czy chodzi też o pewien sentyment, może jakąś nostalgię nawet,

151
00:17:28.310 --> 00:17:31.370
bo wystawie towarzyszy katalog, o którym opowiadałeś,

152
00:17:31.430 --> 00:17:35.970
ale także specjalna koszulka stworzona przez firmę Pantu Niestał.

153
00:17:36.510 --> 00:17:40.070
Jak czujesz, dlaczego my dzisiaj chcemy nosić te wzory, zakładać je na siebie?

154
00:17:40.270 --> 00:17:41.110
Co w nich jest takiego?

155
00:17:41.110 --> 00:17:45.570
Podczas pracy nad drugą ogólnopolską wystawą znaków graficznych

156
00:17:45.570 --> 00:17:50.710
wydawało mi się, że robimy wystawę dla branży, dla profesjonalistów,

157
00:17:51.030 --> 00:17:58.450
dla grafików, dla twórców, po czym na wernisaż przychodziło mnóstwo starszych osób.

158
00:17:58.670 --> 00:18:04.290
I właśnie one kupowały torby ze znakami, one najdłużej przyglądały się niektórym symbolom

159
00:18:04.290 --> 00:18:09.010
i myślę, że to jest taka funkcja znaku, której nie doceniamy,

160
00:18:09.090 --> 00:18:15.550
że znak przez tą swoją maksymalną lapidarność i poprzez zamknięcie różnych symboli

161
00:18:15.550 --> 00:18:22.450
w małym obrazku jest takim skondensowanym wspomnieniem danych czasów,

162
00:18:23.110 --> 00:18:27.730
że on koduje, przez co, że jego funkcją jest głównie szybkie zapamiętanie,

163
00:18:27.950 --> 00:18:32.850
on koduje pewne chwile, które w życiu przeżyliśmy

164
00:18:32.850 --> 00:18:35.690
i jesteśmy w stanie szybko się do tamtych czasów przenieść.

165
00:18:35.950 --> 00:18:42.110
Myślę, że sporo jest tutaj nostalgii, sporo jest też wspominania poprzez te symbole.

166
00:18:42.530 --> 00:18:46.590
Jak było, czy było dobrze, czy źle, no to myślę, że każdy ma jakieś indywidualne

167
00:18:46.590 --> 00:18:50.250
już swoje doświadczenia. Przecież te firmy już w większości nie istnieją.

168
00:18:50.350 --> 00:18:56.990
Te instytucje, przedsiębiorstwa zostały zamknięte na przełomie lat 80-tych, 90-tych w większości.

169
00:18:57.350 --> 00:19:02.250
Natomiast ciągle ludzie je pamiętają, ciągle mają sentyment

170
00:19:02.250 --> 00:19:05.590
do różnych rozwiązań projektowych, wizualnych.

171
00:19:05.870 --> 00:19:12.210
Tutaj chyba tkwi sekret w pamięci i w odkodowaniu tej pamięci poprzez symbol,

172
00:19:12.370 --> 00:19:13.370
poprzez wspominanie.

173
00:19:13.550 --> 00:19:19.570
Czy będzie zatem ciąg dalszy przypominania tej historii prac Jana Holendra?

174
00:19:19.850 --> 00:19:23.070
Bardzo bym chciał, żeby pojawiły się kolejne wystawy.

175
00:19:23.370 --> 00:19:26.990
Ekspozycja jest zaprojektowana tak, że można ją złożyć, przewieźć gdzie indziej,

176
00:19:27.030 --> 00:19:30.350
rozłożyć i może funkcjonować w bardzo różnych przestrzeniach.

177
00:19:30.350 --> 00:19:36.190
Wiem, że na jesień planowana jest edycja warszawska.

178
00:19:36.490 --> 00:19:40.290
Jeszcze nie mogę podać szczegółów, ponieważ ciągle je ustalam.

179
00:19:40.630 --> 00:19:45.490
Natomiast chciałbym, żeby pojawiła się przynajmniej w dwóch, trzech lub czterech ośrodkach.

180
00:19:45.890 --> 00:19:49.210
Szczególnie, że praca nad tą wystawą chwilę trwała,

181
00:19:49.310 --> 00:19:51.990
a katowicka edycja jest dosyć krótka.

182
00:19:51.990 --> 00:19:56.930
Więc aby przypomnieć te wszystkie znaki, tak jak wspominałaś na początku,

183
00:19:57.590 --> 00:20:03.250
Tarchomińskich Zakładów Farmaceutycznych, czy Pronitu, czy Zakładów Ursus,

184
00:20:03.390 --> 00:20:05.990
czy wspomnianego PKO, czy Galeridesa.

185
00:20:06.730 --> 00:20:10.330
Myślę, że ludzie są ciekawi, jaka historia stoi za tymi symbolami.

186
00:20:10.730 --> 00:20:16.050
Myślę, że zmiana kontekstu z ulicy na przestrzeń galeryjną bardzo dużo zmienia

187
00:20:16.050 --> 00:20:20.070
i bardzo dużo pomaga właśnie w odkodowywaniu tego typu symboli.

188
00:20:20.270 --> 00:20:23.110
Nie mogą Państwo tego zobaczyć, ale proszę mi wierzyć,

189
00:20:23.210 --> 00:20:27.350
że uśmiecham się bardzo szeroko na myśl o kolejnych odsłonach tej wystawy.

190
00:20:27.930 --> 00:20:33.190
A jeszcze do 12 maja zapraszamy Państwa do katowickiego Ronda Sztuki.

191
00:20:33.870 --> 00:20:36.850
Gościem audycji kulturalnych był dziś Patryk Hardziej,

192
00:20:37.010 --> 00:20:42.470
grafik, projektant, ilustrator, popularyzator wiedzy o polskim znaku graficznym.

193
00:20:42.570 --> 00:20:43.570
Bardzo Ci, Patryku, dziękuję.

194
00:20:43.570 --> 00:20:48.470
Dziękuję. Na koniec chciałem jeszcze dodać, że jeżeli ktoś jest zainteresowany katalogiem,

195
00:20:49.110 --> 00:20:55.050
to na stronie Fundacji Karola Śliwki od piątku będzie dostępny katalog,

196
00:20:55.270 --> 00:21:00.670
który można zamówić i tam właśnie te znaki wszystkie są zreprodukowane

197
00:21:00.670 --> 00:21:02.070
i ta historia jest opisana.

198
00:21:02.210 --> 00:21:05.390
Więc jeżeli ktoś nie będzie miał możliwości uczestniczenia w wystawie,

199
00:21:05.470 --> 00:21:09.810
to jest jeszcze możliwość przyjrzenia się Janowi Holendrowi i jego dziedzictwie.

200
00:21:13.570 --> 00:21:15.030
W dobrym tonie.