WEBVTT

1
00:00:00.000 --> 00:00:12.020
Dzień dobry Państwu, nazywam się Anna Cymer i mam zaszczyt zaprosić Państwa na kolejny odcinek odbywającego się w ramach audycji kulturalnych Narodowego Centrum Kultury,

2
00:00:12.100 --> 00:00:22.220
cyklu Dekady Nowoczesności i dzisiaj, tak jak zapowiadałam w ubiegłym tygodniu, skierujemy się w stronę obiektu pozornie mało atrakcyjnego,

3
00:00:22.220 --> 00:00:31.060
czy też w ogóle w kierunku dziedziny architektury mało pozornie atrakcyjnej, czyli wielkopłytowej zabudowy mieszkaniowej.

4
00:00:31.280 --> 00:00:40.260
To jest chyba ta dziedzina architektury, która w okresie PRL-u rozwinęła się najbardziej, z którą do dziś tą epokę najsilniej kojarzymy

5
00:00:40.260 --> 00:00:49.360
i również ta, która chyba kojarzy się ciągle jakoś tak negatywnie, a może przesadzam, może już nie, trudno powiedzieć,

6
00:00:49.360 --> 00:00:56.300
ale jakby te stereotypy związane z tym brzydkim słowem blokowiska gdzieś tam ciągle funkcjonują

7
00:00:56.300 --> 00:01:04.340
i ciągle się trzeba jakoś siłować z tym, żeby próbować docenić tą zabudowę, dostrzec jej walory,

8
00:01:04.340 --> 00:01:11.580
nie tylko te czysto praktyczne, jak dostarczenie po prostu kilku milionów mieszkań, mieszkańcom tego kraju,

9
00:01:11.580 --> 00:01:19.420
ale również związane z samą architekturą, czy urbanistyką, z jakimiś warunkami życia, które te osiedla oferowały.

10
00:01:19.560 --> 00:01:25.280
No bez wątpienia zabudowa mieszkaniowa, szczególnie ta rozwinięta w latach 70-tych,

11
00:01:25.860 --> 00:01:31.560
czyli ta już związana z całkowicie uprzemysłowioną produkcją materiałów budowlanych,

12
00:01:31.560 --> 00:01:37.280
z prefabrykacją i produkcją tych wielkopłytowych elementów budowlanych,

13
00:01:37.900 --> 00:01:44.860
no ona chyba do dzisiaj determinuje wygląd wielu polskich miast, wielu, jeżeli by wręcz nie powiedzieć wszystkich,

14
00:01:45.200 --> 00:01:51.920
bo osiedla z wielkiej płyty zaistniały i powstały w mniejszej lub większej skali w każdym polskim mieście

15
00:01:51.920 --> 00:01:57.220
i małym i dużym, więc to jest coś, co każdy z nas pewnie przed oczami ma

16
00:01:57.220 --> 00:02:05.280
i każdy jak nie mieszkał w takim osiedlu, to przynajmniej je kojarzy i wie o co chodzi w tym rodzaju zabudowy,

17
00:02:05.400 --> 00:02:06.860
czy w tym rodzaju architektury.

18
00:02:07.040 --> 00:02:14.380
I oczywiście możemy negatywnie oceniać te obiekty, one mają różne wady techniczne,

19
00:02:15.020 --> 00:02:20.440
oczywiście też nie zawsze ta skala bloków tych, szczególnie właśnie z lat 70-tych,

20
00:02:20.440 --> 00:02:24.860
które były już bardzo duże, wszystkie do siebie podobne, monotonne dość.

21
00:02:25.160 --> 00:02:32.720
Tu możemy widzieć jakby wady tych projektów, wiemy, że nie zawsze te osiedla były właśnie no takie,

22
00:02:32.760 --> 00:02:38.640
jakbyśmy chyba chcieli jako tło do życia codziennego, czyli właśnie takie ujednolicone,

23
00:02:38.800 --> 00:02:43.940
dosyć takie pozbawione indywidualizmu i tej ludzkiej skali, to wszystko racja.

24
00:02:44.540 --> 00:02:49.440
Natomiast patrząc na to z drugiej strony, myślę, że wiele z tych osiedli wtedy zrealizowanych

25
00:02:50.120 --> 00:02:57.280
odznacza się ciekawymi formami i oferuje przestrzenie, które nie są wcale tak bardzo negatywne,

26
00:02:57.340 --> 00:03:03.600
jak można by pozornie sądzić i które okazują się bardzo często zupełnie przyjaznymi przestrzeniami do życia.

27
00:03:03.740 --> 00:03:09.140
Co więcej, dzisiaj po latach, od kiedy powstały, po tych kilku dekadach, od kiedy zostały zbudowane,

28
00:03:09.800 --> 00:03:14.200
kiedy się już uzupełniły, jeśli tak można powiedzieć, o zieleń, o usługi,

29
00:03:14.200 --> 00:03:18.540
i o wszelką taką potrzebną do życia codziennego infrastrukturę,

30
00:03:18.820 --> 00:03:23.080
myślę, że dzisiaj można te osiedla spokojnie uznać za naprawdę dobre miejsca do życia.

31
00:03:23.360 --> 00:03:28.100
Zresztą pozwolę sobie na taki osobisty wtręt, kiedy w ramach promocji książki,

32
00:03:28.220 --> 00:03:33.260
którą napisałam o architekturze PRL-u, odbywałam rozmaite spotkania autorskie,

33
00:03:33.260 --> 00:03:39.740
to bardzo, bardzo wiele osób w bardzo różnych zakątkach Polski zwracało właśnie na to uwagę,

34
00:03:39.960 --> 00:03:44.320
że paradoksalnie właśnie te wielkopłytowe osiedla z okresu PRL-u wydają się dzisiaj

35
00:03:44.320 --> 00:03:49.260
dużo bardziej przyjaznymi miejscami do życia niż współcześnie budowana zabudowa deweloperska,

36
00:03:50.460 --> 00:03:56.060
która tych przyjaznych przestrzeni dla ludzi oferuje znacznie mniej niż te wyklęte,

37
00:03:56.920 --> 00:03:59.200
odhumanizowane PRL-owskie blokowiska.

38
00:03:59.200 --> 00:04:05.380
Tutaj oczywiście, tak jak mówię, każdy może to oceniać pewnie w oparciu o własne doświadczenia i własne opinie,

39
00:04:05.500 --> 00:04:11.240
ale ja dzisiaj chciałabym pokazać właśnie osiedle, które osobiście uważam za bardzo ciekawe miejsce,

40
00:04:11.420 --> 00:04:15.920
przyjazne, dobre miejsce do życia i oczywiście jako takie projektowane.

41
00:04:16.500 --> 00:04:25.160
Jest to osiedle Zaspa w Gdańsku, osiedle zbudowane tuż obok tego znacznie bardziej chyba znanego osiedla mieszkaniowego w Gdańsku,

42
00:04:25.160 --> 00:04:32.100
czyli osiedla Przymorze słynącego z falowców, czyli z tych najdłuższych rozfalowanych,

43
00:04:32.200 --> 00:04:38.660
założonych na planie linii falistej, potwornie długich bloków, z których najdłuższy tam ma grubo ponad 800 metrów.

44
00:04:39.100 --> 00:04:41.140
Nie o Przymorzu będę dzisiaj mówiła.

45
00:04:41.200 --> 00:04:44.160
Przymorze zostało zbudowane, falowce powstały w latach 60.

46
00:04:44.160 --> 00:04:50.000
My dzisiaj przenosimy się do dekady lat 70 i opowiemy sobie o osiedlu Zaspa,

47
00:04:50.300 --> 00:04:55.500
które ma kilka cech wyjątkowych i które wyróżnia się na tle innych osiedli,

48
00:04:55.580 --> 00:04:58.400
wtedy budowanych przynajmniej z kilku powodów.

49
00:04:58.720 --> 00:05:02.920
Najważniejszym chyba z nich, albo takim najbardziej ekstrawaganckim,

50
00:05:03.000 --> 00:05:06.560
jest to, że zostało zbudowane na terenie dawnego lotniska,

51
00:05:06.840 --> 00:05:11.760
a nawet nie do końca dawnego, ponieważ osiedle budowało się, kiedy jeszcze tam lądowały samoloty.

52
00:05:11.760 --> 00:05:17.480
Lotnisko Gdańsk-Wrzeszcz działało od czasów przedwojennych w Gdańsku,

53
00:05:17.580 --> 00:05:22.820
powstało jeszcze przed II wojną światową i działało do 1974 roku.

54
00:05:23.120 --> 00:05:31.480
W 1974 wylądował tam ostatni samolot i w 1974 roku był gotowy pierwszy blok osiedla Zaspa.

55
00:05:31.660 --> 00:05:37.160
W związku z czym, no jakby tutaj ta synchronizacja zdarzeń jest taka dosyć efektowna.

56
00:05:37.260 --> 00:05:41.600
Pod koniec lat 60. właściwie było wiadomo, że to lotnisko musi zostać zlikwidowane,

57
00:05:41.600 --> 00:05:45.320
że nie ma miejsca już w rozbudowującym się mieście na lotnisko,

58
00:05:45.360 --> 00:05:47.520
no posadowione prawie, że w centrum miasta.

59
00:05:47.780 --> 00:05:51.200
Było jasne, że lotnisko po prostu będzie się musiało przenieść na obrzeża,

60
00:05:51.320 --> 00:05:53.660
tak jak to ma miejsce we wszystkich dużych miastach,

61
00:05:53.700 --> 00:05:57.600
a tutaj zwolni się w ten sposób bardzo duży teren,

62
00:05:58.680 --> 00:06:01.360
doskonale skomunikowany z miastem, doskonale zlokalizowany,

63
00:06:02.480 --> 00:06:05.180
no gotowy po prostu teren pod zabudowę mieszkaniową.

64
00:06:05.180 --> 00:06:08.560
Warto tutaj zwrócić uwagę jeszcze na jeden element,

65
00:06:08.760 --> 00:06:16.860
mianowicie taki, że w ciągu zaledwie 30 lat, od 1946 do 1976 roku,

66
00:06:17.020 --> 00:06:20.000
liczba mieszkańców Gdańska wzrosła czterokrotnie.

67
00:06:20.160 --> 00:06:23.060
Myślę, że to daje nam trochę do myślenia,

68
00:06:23.180 --> 00:06:26.700
jak kolosalne potrzeby mieszkaniowe miało to miasto.

69
00:06:27.340 --> 00:06:30.060
Miasto, które rozwijało się bardzo dynamicznie,

70
00:06:30.220 --> 00:06:33.320
oczywiście ze względu na lokalizację nad morzem,

71
00:06:33.460 --> 00:06:36.760
ze względu na stocznie, ze względu na rozwijający się przemysł,

72
00:06:37.080 --> 00:06:41.540
który ściągał do tego miasta niespotykane liczby ludzi,

73
00:06:41.800 --> 00:06:45.200
którzy tam migrowali za pracą.

74
00:06:45.940 --> 00:06:47.860
No dla tych ludzi trzeba było budować mieszkania.

75
00:06:48.220 --> 00:06:50.970
Mówiąc krótko, Gdańsk nie był na tyle pojemny,

76
00:06:50.970 --> 00:06:57.170
żeby móc pomieścić właśnie w krótkim czasie czterokrotność liczby mieszkańców.

77
00:06:57.210 --> 00:06:59.650
W związku z czym to lotnisko Gdańsk-Wrzeszcz

78
00:06:59.650 --> 00:07:03.170
bardzo szybko zostało przeznaczone pod zabudowę mieszkaniową.

79
00:07:03.350 --> 00:07:07.530
I pas startowy, który, no jak posiada każde lotnisko,

80
00:07:08.130 --> 00:07:09.570
przecinał jakby ten teren.

81
00:07:09.870 --> 00:07:12.310
Do dzisiaj widać jego istnienie.

82
00:07:12.430 --> 00:07:16.830
On do dzisiaj jest zarysowany jakby w przestrzeni urbanistycznej tego osiedla.

83
00:07:17.090 --> 00:07:18.790
Pas startowy osiedla.

84
00:07:18.790 --> 00:07:23.870
Architekci, którzy wygrali konkurs na właśnie założenie urbanistyczne osiedla

85
00:07:23.870 --> 00:07:25.210
zbudowanego w miejscu lotniska,

86
00:07:25.650 --> 00:07:29.290
ten pas startowy przeznaczyli na taki pas usług,

87
00:07:29.290 --> 00:07:32.490
ciągnący się właśnie przez całą długość tego terenu,

88
00:07:32.790 --> 00:07:34.350
na którym miały wyrosnąć bloki.

89
00:07:34.610 --> 00:07:37.850
Natomiast właśnie dookoła po obu stronach tego pasa startowego

90
00:07:37.850 --> 00:07:39.750
zaplanowano zabudowę mieszkaniową.

91
00:07:39.890 --> 00:07:42.330
Konkurs na koncepcję urbanistyczną osiedla Zaspa

92
00:07:42.330 --> 00:07:45.110
został rozstrzygnięty w 1970 roku

93
00:07:45.110 --> 00:07:49.290
i pierwszą nagrodę w nim otrzymał zespół pod kierunkiem

94
00:07:49.290 --> 00:07:52.590
Romana Chorodyńskiego, Stefana Grochowskiego i Teresy Opic.

95
00:07:53.050 --> 00:07:55.090
Oczywiście ten zespół był znacznie większy.

96
00:07:55.210 --> 00:07:58.730
To gigantyczne przedsięwzięcie dla dziesiątek tysięcy mieszkańców osiedle,

97
00:07:58.850 --> 00:08:01.310
więc tutaj oczywiście tych architektów było znacznie więcej.

98
00:08:02.090 --> 00:08:03.850
Bardzo duży zespół nad tym pracował.

99
00:08:03.850 --> 00:08:08.970
I architekci zdecydowali się na taki plan urbanistyczny,

100
00:08:09.230 --> 00:08:14.270
który był dość nietypowy jak na to, co w tamtym czasie budowano.

101
00:08:15.370 --> 00:08:19.410
Mianowicie zaproponowali podzielenie osiedla na takie plastry miodu.

102
00:08:19.550 --> 00:08:23.050
Jeżeli by spojrzeć z lotu ptaka na osiedle, jak ono zostało zbudowane,

103
00:08:23.110 --> 00:08:26.390
to rzeczywiście widać tam taki kształt plastrów miodu,

104
00:08:26.390 --> 00:08:32.710
czyli duże bloki poustawiano względem siebie w takich układach sześcioboków,

105
00:08:32.910 --> 00:08:34.370
bardzo dużych sześcioboków.

106
00:08:34.410 --> 00:08:37.770
Też te bloki są bardzo duże, mają od 4 do 11 kondygnacji

107
00:08:37.770 --> 00:08:42.530
i mają wiele klatek, w związku z czym to są po prostu bardzo duże budynki.

108
00:08:42.750 --> 00:08:46.410
Więc siłą rzeczy ustawienie ich względem siebie na planie sześcioboku

109
00:08:46.410 --> 00:08:49.750
powoduje, że między tymi blokami są ogromne odległości.

110
00:08:49.990 --> 00:08:52.330
Owszem, mamy do czynienia z dużymi blokami,

111
00:08:52.330 --> 00:08:56.630
ale jednocześnie adekwatnie do tej skali równie duże są odległości

112
00:08:56.630 --> 00:08:57.850
między tymi budynkami.

113
00:08:58.070 --> 00:09:01.330
I myślę, że to jest coś, co wyróżnia to osiedle w znacznej mierze,

114
00:09:01.450 --> 00:09:07.130
czyli gigantyczne przestrzenie zielone pomiędzy poszczególnymi

115
00:09:07.130 --> 00:09:09.290
jakby tymi właśnie plastrami miodu.

116
00:09:09.770 --> 00:09:14.910
Ma to taką wadę, że ze względu też na bliskość morza,

117
00:09:14.910 --> 00:09:19.270
czy też Zatoki Gdańskiej, pomiędzy tymi blokami często strasznie wieje,

118
00:09:19.270 --> 00:09:23.050
bo duża zabudowa generuje jakby takie ruchy powietrza

119
00:09:23.050 --> 00:09:25.610
jakby podbijające jeszcze siłę wiatru.

120
00:09:25.810 --> 00:09:29.450
Natomiast po latach, kiedy osiedle wypełniło się zielenią,

121
00:09:29.650 --> 00:09:32.530
no tak naprawdę stojąc po środku takiego sześcioboku,

122
00:09:32.610 --> 00:09:35.010
takiego plastra miodu, to prawie, że nie widać bloków,

123
00:09:35.090 --> 00:09:37.370
natomiast człowieka otacza po prostu zieleń.

124
00:09:37.750 --> 00:09:41.570
I myślę, że to jest coś, co szczególnie doceniają mieszkańcy osiedla,

125
00:09:42.170 --> 00:09:46.290
bo tam mimo skali tej zabudowy ma się cały czas poczucie przebywania

126
00:09:46.290 --> 00:09:48.610
w jakichś takich terenach mocno parkowych.

127
00:09:48.770 --> 00:09:51.970
Co więcej, wydarzyło się tam coś, co miało miejsce również

128
00:09:51.970 --> 00:09:54.790
na wielu innych osiedlach, czyli ziemię z wykopów

129
00:09:54.790 --> 00:09:58.230
wykonywanych pod bloki, pod fundamenty bloków.

130
00:09:58.510 --> 00:10:02.730
Tę ziemię wykorzystali architekci po to, żeby usypywać na terenie,

131
00:10:02.770 --> 00:10:05.510
w różnych miejscach tego osiedla, usypywać górki,

132
00:10:06.030 --> 00:10:09.130
które jak wszyscy wiemy w momencie, kiedy tylko spadnie śnieg,

133
00:10:09.130 --> 00:10:15.890
stają się najważniejszymi miejscami w życiu każdego młodego człowieka w Polsce,

134
00:10:16.150 --> 00:10:20.410
czyli służą temu, żeby można było po prostu jeździć na sankach

135
00:10:20.410 --> 00:10:24.290
niedaleko domu własnego i na każdym takim wielkopłytowym osiedlu

136
00:10:24.290 --> 00:10:25.870
chyba taka górka się znajduje.

137
00:10:26.310 --> 00:10:29.610
I myślę, że to jest coś, co do dzisiaj każdy mieszkaniec takiego osiedla

138
00:10:29.610 --> 00:10:31.190
docenia w porze zimowej.

139
00:10:31.330 --> 00:10:35.110
Więc tutaj też takie górki są i te ogromne przestrzenie między blokami

140
00:10:35.110 --> 00:10:38.490
wypełnione placami zabaw, ale też mniejszą zabudową,

141
00:10:38.590 --> 00:10:43.510
czyli pojawiają się tam szkoły, przedszkola, pojawiają się pawilony handlowe,

142
00:10:43.710 --> 00:10:48.470
jest dom kultury, jest wszelka infrastruktura potrzebna do tego,

143
00:10:48.570 --> 00:10:51.530
żeby w takim osiedlu wygodnie się mieszkało i nie trzeba było

144
00:10:51.530 --> 00:10:55.670
szczególnie daleko od domu szukać różnych właśnie tych funkcji

145
00:10:55.670 --> 00:10:56.750
potrzebnych na co dzień.

146
00:10:57.270 --> 00:11:02.050
Więc tutaj osiedle jest w pełni wyposażone we wszelką tego typu infrastrukturę

147
00:11:02.050 --> 00:11:05.850
i w tych przestrzeniach pomiędzy blokowiskami, pomiędzy blokami,

148
00:11:05.970 --> 00:11:10.290
pomiędzy tymi heksagonalnymi kompleksami, kwartałami zabudowy,

149
00:11:10.290 --> 00:11:14.090
szkoły, przedszkola i inne tego typu obiekty istnieją.

150
00:11:14.270 --> 00:11:18.690
Dzięki czemu dzieci na przykład mieszkające w takich osiedlach,

151
00:11:18.810 --> 00:11:21.810
w takich blokach mogły bezpiecznie do szkoły czy do przedszkola

152
00:11:21.810 --> 00:11:25.330
dostać się bez konieczności przekraczania ulic, ponieważ oczywiście

153
00:11:25.330 --> 00:11:29.850
to jest też kolejny element istotny dla projektowania tych modernistycznych

154
00:11:29.850 --> 00:11:33.690
dużych osiedli mieszkaniowych, że ich wnętrza były praktycznie

155
00:11:33.690 --> 00:11:38.770
pozbawione ruchu ulicznego, czyli ulice projektowano dookoła osiedli,

156
00:11:38.890 --> 00:11:42.710
natomiast wnętrza osiedli już były raczej przeznaczone dla pieszych,

157
00:11:43.010 --> 00:11:46.070
w związku z czym były to przestrzenie bardzo, bardzo bezpieczne

158
00:11:46.070 --> 00:11:50.050
dla mieszkańców, również tych całkiem małych.

159
00:11:50.210 --> 00:11:54.650
Osiedle Zaspa, tak jak powiedziałam, ma ten niezwykły układ

160
00:11:55.370 --> 00:11:58.890
heksagonalnych takich kwartałów zabudowy przedzielonych

161
00:11:58.890 --> 00:12:02.490
szerokim pasem startowym. Dzisiaj na tym pasie startowym pojawia się

162
00:12:02.490 --> 00:12:06.550
i jest planowana kolejna zabudowa deweloperska, więc za jakiś czas pewnie

163
00:12:06.550 --> 00:12:12.250
ten plan czytelny z lotu ptaka czy z każdej mapy, no gdzieś tam się zatraci,

164
00:12:12.370 --> 00:12:16.430
jakby zniknie, zatrze się przez nową zabudowę, ale na razie ciągle

165
00:12:16.430 --> 00:12:20.750
jeszcze jest czytelny. I te mniejsze jednostki, ze względu na to,

166
00:12:20.750 --> 00:12:24.590
że osiedle jest bardzo duże, przeznaczone dla kilkudziesięciu tysięcy

167
00:12:24.590 --> 00:12:28.550
mieszkańców i rozciągnięte na bardzo dużym terenie, te heksagony,

168
00:12:28.670 --> 00:12:32.690
ten układ taki plastrów miodu, ustawienia tych bloków oczywiście miał

169
00:12:32.690 --> 00:12:37.110
również swój powód taki społeczny, czyli oczywiście chodziło o to,

170
00:12:37.210 --> 00:12:41.070
żeby wewnątrz każdego z tych heksagonów jednak tworzyła się

171
00:12:41.070 --> 00:12:45.030
jakaś społeczność, żeby podzielić to osiedle na takie mniejsze kolonie,

172
00:12:45.630 --> 00:12:49.890
wewnątrz których właśnie mieszkańcy będą mogli się jednak jakoś tam

173
00:12:49.890 --> 00:12:52.990
integrować, mimo właśnie tej wielkiej skali zabudowy.

174
00:12:53.150 --> 00:12:58.310
I myślę, że to do dzisiaj jakoś tam działa i jest czytelne,

175
00:12:58.330 --> 00:13:02.610
że rzeczywiście na tym osiedlu nie ma się poczucia zupełnie takiej

176
00:13:02.610 --> 00:13:06.750
anonimowości mieszkania w takich potężnych po prostu mrówkowcach,

177
00:13:06.870 --> 00:13:10.230
ale ze względu właśnie na układ tych bloków gdzieś tam te takie

178
00:13:10.230 --> 00:13:14.770
lokalny patriotyzm każdy heksagon swój wypracował.

179
00:13:14.770 --> 00:13:21.150
I wiem skąd inąd, że w czasach, kiedy może było bardziej popularne przebywanie dzieci

180
00:13:21.150 --> 00:13:26.870
na podwórkach i spędzanie dzieci dużo poza domem gdzieś na zewnątrz właśnie

181
00:13:26.870 --> 00:13:30.370
na tych górkach, pagórkach, skwerkach i placach zabaw,

182
00:13:30.530 --> 00:13:36.050
to poza tą ideą architektów integrowania się wewnątrz heksagonu,

183
00:13:36.190 --> 00:13:41.450
również akurat na osiedlu Zaspa najmłodsi jego mieszkańcy mieli też i swoje podziały

184
00:13:41.450 --> 00:13:45.630
zupełnie od tych heksagonów osobne, czyli tak zwane bandy osiedlowe

185
00:13:45.630 --> 00:13:50.790
pomiędzy ulicami były bardzo restrykcyjnie przywiązane do swoich obszarów

186
00:13:50.790 --> 00:13:55.570
i między ulicą Startową a ulicą Pilotów, tu oczywiście wiemy już,

187
00:13:55.770 --> 00:13:59.810
że nazwy są nieprzypadkowe, ponieważ osiedle wyrosło na lotnisku,

188
00:14:00.390 --> 00:14:03.950
jakby no między ulicą Startową a Pilotów były pewne animozje,

189
00:14:04.270 --> 00:14:08.830
jeśli można tak powiedzieć delikatnie, dotyczące młodych mieszkańców tych ulic.

190
00:14:08.830 --> 00:14:12.190
Więc tu nie jestem pewna, czy to przewidzieli architekci,

191
00:14:12.290 --> 00:14:15.270
ale myślę, że to jest też wspaniałe właśnie w życiu osiedlowym,

192
00:14:15.330 --> 00:14:18.470
że nie wszystko architekci są w stanie narysować

193
00:14:18.470 --> 00:14:23.770
i nie wszystko da się zaplanować i to osiedle jak już zostanie zaludnione,

194
00:14:23.870 --> 00:14:28.430
to zaczyna żyć po swojemu i swoje podziały może już nie urbanistyczne,

195
00:14:28.490 --> 00:14:29.950
a społeczne również wprowadzać.

196
00:14:30.150 --> 00:14:35.230
Osiedle Zaspa też jest dzisiaj chyba bardziej znane jeszcze

197
00:14:35.230 --> 00:14:38.850
nie tylko ze swojej architektury czy urbanistyki,

198
00:14:39.050 --> 00:14:41.490
ale również z tego, że jest największą na świecie,

199
00:14:41.770 --> 00:14:45.490
chyba na świecie, galerią malarstwa monumentalnego.

200
00:14:45.650 --> 00:14:50.090
I to jest też pewnie element, który może zachęci państwa do wizyty na tym osiedlu,

201
00:14:50.230 --> 00:14:52.570
bo jak pewnie część z państwa słyszy,

202
00:14:52.670 --> 00:14:56.650
mnie zachęcającą do wizyty na wielkim osiedlu mieszkaniowym,

203
00:14:56.850 --> 00:14:58.510
to krzywi się i myśli sobie,

204
00:14:58.850 --> 00:15:00.910
cóż takiego ciekawego można doświadczyć,

205
00:15:00.910 --> 00:15:03.450
jadąc pomiędzy wielkopłytowe bloki.

206
00:15:04.060 --> 00:15:05.910
Na Zaspie warto tam pojechać,

207
00:15:05.990 --> 00:15:08.190
ponieważ można tam również obcować ze sztuką.

208
00:15:08.910 --> 00:15:12.450
Zdaje się, że już około 20 lat temu, jeśli nie więcej,

209
00:15:13.030 --> 00:15:14.650
powstał pomysł na to,

210
00:15:14.830 --> 00:15:18.430
żeby ślepe ściany tych dużych bloków na Zaspie

211
00:15:18.430 --> 00:15:20.190
zacząć pokrywać muralami.

212
00:15:20.530 --> 00:15:23.910
Było to na długo, zanim murale się w Polsce spopularyzowały

213
00:15:24.530 --> 00:15:27.210
i zaczęły pokrywać każdą wolną przestrzeń

214
00:15:27.210 --> 00:15:30.270
na każdej ścianie prawie każdego budynku,

215
00:15:30.430 --> 00:15:34.190
co jest już miejscami nieznośne.

216
00:15:34.350 --> 00:15:36.950
Jakby myślę, że przesadziliśmy trochę z tymi muralami

217
00:15:36.950 --> 00:15:38.410
w przestrzeni polskich miast.

218
00:15:38.550 --> 00:15:40.430
Natomiast w przypadku Zaspy

219
00:15:40.430 --> 00:15:42.270
jest to dużo bardziej przemyślane

220
00:15:42.270 --> 00:15:45.470
i dużo bardziej jakby tak zorganizowane,

221
00:15:45.630 --> 00:15:47.430
jeśli chodzi o walory artystyczne,

222
00:15:47.930 --> 00:15:49.470
ponieważ jest tam po prostu organizacja,

223
00:15:50.010 --> 00:15:52.870
która zajmuje się kuratorowaniem de facto

224
00:15:52.870 --> 00:15:57.390
tych wielkoskalowych, ogromnych, monumentalnych dzieł sztuki,

225
00:15:57.550 --> 00:16:00.950
które są tworzone na ślepych ścianach,

226
00:16:01.090 --> 00:16:03.930
tych węższych elewacjach bloków na Zaspie.

227
00:16:04.150 --> 00:16:06.210
I wędrując po tym osiedlu dzisiaj,

228
00:16:06.430 --> 00:16:09.310
nie tylko docenimy, czy też dostrzeżemy może,

229
00:16:09.330 --> 00:16:10.550
nie każdemu się musi podobać,

230
00:16:10.650 --> 00:16:12.850
ten wyjątkowy układ urbanistyczny,

231
00:16:12.990 --> 00:16:14.650
który tam został zaprojektowany,

232
00:16:14.950 --> 00:16:18.130
ale również właśnie możemy wędrować śladem

233
00:16:18.130 --> 00:16:22.450
tych obrazów pokrywających elewację bloków.

234
00:16:22.630 --> 00:16:26.070
Są przewodniki, są spacery po tym osiedlu,

235
00:16:26.390 --> 00:16:29.890
są wycieczki prowadzone przez kuratorów,

236
00:16:30.010 --> 00:16:32.850
którzy opowiadają o jakby cechach tych dzieł,

237
00:16:32.930 --> 00:16:34.330
o sensie ich istnienia.

238
00:16:34.810 --> 00:16:37.310
I myślę, że to też jest kolejny element,

239
00:16:37.510 --> 00:16:40.050
który czyni to osiedle bardzo wyjątkowym,

240
00:16:40.370 --> 00:16:42.450
bo w tak przemyślany sposób

241
00:16:42.450 --> 00:16:44.690
chyba nie zdarzyło się więcej

242
00:16:44.690 --> 00:16:47.350
wejść w interakcję artystom

243
00:16:47.350 --> 00:16:51.090
i architekturze, mówiąc delikatnie, mało cenionej.

244
00:16:51.250 --> 00:16:52.890
I myślę, że ta współpraca tutaj

245
00:16:52.890 --> 00:16:56.010
zaowocowała czymś bardzo interesującym

246
00:16:56.010 --> 00:16:58.730
i okazała się bardzo owocna i udana

247
00:16:58.730 --> 00:17:00.570
i z pożytkiem zarówno dla mieszkańców,

248
00:17:00.630 --> 00:17:03.190
jak i dla osób to osiedle odwiedzających.

249
00:17:03.330 --> 00:17:04.250
Więc mimo wszystko,

250
00:17:04.570 --> 00:17:06.270
mimo stereotypów kojarzących się

251
00:17:06.270 --> 00:17:09.090
z zabudową wielkopłytową,

252
00:17:09.210 --> 00:17:10.770
bardzo serdecznie państwu polecam

253
00:17:10.770 --> 00:17:13.350
wycieczkę na osiedle Zaspa w Gdańsku,

254
00:17:13.350 --> 00:17:15.330
bo nie tylko bloki,

255
00:17:15.530 --> 00:17:18.610
ale również sztukę można tam podziwiać.

256
00:17:18.750 --> 00:17:21.490
A za tydzień kolejny zwrot akcji.

257
00:17:21.950 --> 00:17:24.210
Staram się tutaj oferować jednak

258
00:17:24.210 --> 00:17:25.590
różnorodne doznania

259
00:17:25.590 --> 00:17:27.050
i zupełnie zmienimy nastrój

260
00:17:27.050 --> 00:17:28.150
w kolejnym odcinku.

261
00:17:29.010 --> 00:17:31.530
Będzie dużo bardziej uduchowiony

262
00:17:31.530 --> 00:17:35.410
i skupiony na przeżyciach wewnętrznych budynek.

263
00:17:35.610 --> 00:17:36.910
Bardzo serdecznie zapraszam.

264
00:17:37.090 --> 00:17:37.670
Do usłyszenia.

265
00:17:37.670 --> 00:17:37.750
Dziękuje.

266
00:17:37.750 --> 00:17:37.910
Dziękuje.