WEBVTT 1 00:00:01.390 --> 00:00:05.090 Audycje kulturalne. W dobrym tonie. 2 00:00:05.670 --> 00:00:12.230 To są audycje kulturalne, podcast Narodowego Centrum Kultury przy mikrofonie Aleksandra Galant. 3 00:00:12.370 --> 00:00:17.250 Nasze dzisiejsze spotkanie myślę, że upłynie pod znakiem takiego dreszczyku. 4 00:00:17.530 --> 00:00:22.490 Kiedyś się częściej używało takiego sformułowania opowieści z dreszczykiem, filmy z dreszczykiem. 5 00:00:22.650 --> 00:00:26.370 Różnego rodzaju działania z dreszczykiem mają nas po prostu wystraszyć. 6 00:00:26.570 --> 00:00:30.530 No a co straszy nas skutecznie, przede wszystkim tych młodszych, no to są duchy. 7 00:00:30.530 --> 00:00:36.170 Duchy niezwykle pobudzają naszą wyobraźnię, a jeszcze kiedy okazuje się, że one są całkiem niedaleko, 8 00:00:36.550 --> 00:00:40.690 że wcale nie trzeba jechać daleko do Rumunii, do zamku Hrabiego Draculi, 9 00:00:40.910 --> 00:00:46.250 tylko one są tutaj na wyciągnięcie ręki, czasem bardzo blisko, to już w ogóle moim zdaniem głowa pracuje. 10 00:00:46.410 --> 00:00:51.350 A dowodem na to, że te duchy naprawdę są wokół nas, często w bezpośredniej okolicy 11 00:00:51.350 --> 00:00:56.430 i spotkania z nimi można też zagospodarować jako bardzo ciekawe i wesołe wycieczki, 12 00:00:56.430 --> 00:01:00.090 jest książka, książka autorstwa Martyny Skibińskiej pod tytułem 13 00:01:00.090 --> 00:01:04.370 Duchowy przewodnik po Polsce, czyli 101 wycieczek z dreszczykiem. 14 00:01:04.570 --> 00:01:05.910 Stąd mi się ten dreszczyk wziął. 15 00:01:06.030 --> 00:01:09.630 O tej książce będziemy dzisiaj rozmawiać, konkretnie właśnie z Martyną Skibińską, 16 00:01:09.750 --> 00:01:11.190 która siedzi naprzeciwko mnie. 17 00:01:11.330 --> 00:01:12.730 Witam w audycjach kulturalnych. 18 00:01:12.870 --> 00:01:13.670 Dzień dobry. 19 00:01:14.090 --> 00:01:18.790 Ja od razu chciałam też wspomnieć, że ta książka, mam nadzieję, że straszy, 20 00:01:18.790 --> 00:01:23.730 powoduje drgrzenia duszy, niepokój, przyspieszone bicie serca, 21 00:01:24.430 --> 00:01:29.610 występowanie potów nie tylko dzięki mnie, ale również dzięki absolutnie przestraszliwym 22 00:01:29.610 --> 00:01:32.990 i majestatycznie wspaniałym ilustracjom Dominiki Czerniak, 23 00:01:33.310 --> 00:01:37.270 która tworzy klimat wyjątkowej grozy i bardzo słusznie, 24 00:01:37.370 --> 00:01:41.710 bo to jednak są opowieści groźne i niepokojące. 25 00:01:41.910 --> 00:01:46.270 No też śmieszne, bo wszystko co trochę trąca patosem też jest zazwyczaj zabawne. 26 00:01:46.270 --> 00:01:49.570 Przyznaję, ilustracje są bardzo ważną częścią tej książki 27 00:01:49.570 --> 00:01:53.410 i jeżeli zaczęłam od pobudzania wyobraźni poprzez tę historię, 28 00:01:53.510 --> 00:01:56.890 no to ilustracje tu rzeczywiście odkrywają bardzo ważną rolę, 29 00:01:56.990 --> 00:01:59.890 ale odejdę na moment od książki, za moment do niej na pewno wrócimy 30 00:01:59.890 --> 00:02:03.890 i zacznę od pytania, którego mam nadzieję, że nie odbierze pani jako prowokacyjne, 31 00:02:03.990 --> 00:02:06.050 ale to jest naprawdę coś, co mnie ciekawi, mianowicie, 32 00:02:06.190 --> 00:02:10.470 czy duchów trzeba się bać, zwłaszcza tych, które opisuje pani w książce. 33 00:02:10.590 --> 00:02:12.370 Wydaje mi się, że za moment pochylimy się nad tym, 34 00:02:12.390 --> 00:02:15.130 jak bardzo zróżnicowane są to twory i istoty, 35 00:02:15.130 --> 00:02:17.690 no ale zastanawiam się, czy one naprawdę budzą tę grozę, 36 00:02:17.830 --> 00:02:19.190 o której ja na początku mówiłam. 37 00:02:19.530 --> 00:02:21.130 No ja bym bardzo sobie tego życzyła, 38 00:02:21.750 --> 00:02:24.170 żebyśmy się wszyscy przepotwornie bali duchów. 39 00:02:24.430 --> 00:02:27.610 Strach to jest taka emocja, którą fajnie chyba jest oswoić. 40 00:02:27.670 --> 00:02:29.110 Czy pani kiedyś spotkała ducha? 41 00:02:29.350 --> 00:02:32.210 Powiem szczerze, że w miejscu, w którym pracuję, 42 00:02:32.470 --> 00:02:35.250 ponoć unosi się duch patrona tejże instytucji. 43 00:02:35.390 --> 00:02:37.490 Wielokrotnie słyszałam, że kiedy robi się ciemno, 44 00:02:37.490 --> 00:02:39.630 to na przykład w pokoju, w którym nie ma okien, 45 00:02:39.770 --> 00:02:41.590 wywracają się nagle wszystkie książki. 46 00:02:41.590 --> 00:02:44.830 Ja go osobiście nie spotkałam, ale to, że on znam jest, 47 00:02:44.930 --> 00:02:46.740 jest powiedziałabym czymś oczywistym. 48 00:02:47.290 --> 00:02:50.430 Ale czy jest czymś strasznym, czy może miłym, 49 00:02:50.470 --> 00:02:53.350 że komuś jest tutaj tak dobrze i nie chce się wyprowadzić? 50 00:02:53.650 --> 00:02:55.390 My go trochę traktujemy jak gospodarza, 51 00:02:55.510 --> 00:02:58.790 który po prostu jest u siebie i traktuje nas gościnnie. 52 00:02:59.090 --> 00:03:02.050 No właśnie, ja podczas zbierania materiałów 53 00:03:02.050 --> 00:03:04.210 do tej wspaniałej, grubej księgi. 54 00:03:04.350 --> 00:03:05.890 Księga jest rzeczywiście imponująca 55 00:03:05.890 --> 00:03:08.050 i ona jest nazwana duchowym przewodnikiem, 56 00:03:08.130 --> 00:03:10.670 ale myślę, że mogłaby być też duchową księgą. 57 00:03:10.670 --> 00:03:12.670 Jest to wielkie, opasłe tomiszcze, 58 00:03:12.950 --> 00:03:15.150 ale zbierając materiały do niej, 59 00:03:15.270 --> 00:03:18.550 zorientowałam się, że takich bytów nadprzyrodzonych, 60 00:03:18.670 --> 00:03:22.790 niematerialnych wśród nas jest całe mnóstwo 61 00:03:22.790 --> 00:03:25.130 i one różnią się między sobą. 62 00:03:25.270 --> 00:03:28.890 Są duchy, którym ktoś ewidentnie pomógł 63 00:03:28.890 --> 00:03:30.790 wcześniej opuścić ten padł 64 00:03:30.790 --> 00:03:32.670 i zazwyczaj w takich okolicznościach 65 00:03:33.430 --> 00:03:37.050 mało może przyjemnych, gwałtownych z reguły, 66 00:03:37.130 --> 00:03:40.090 ale są też duchy, które po prostu pozostały w miejscach, 67 00:03:40.090 --> 00:03:42.410 w których lubiły przebywać 68 00:03:42.410 --> 00:03:44.090 i są do nich bardzo przywiązane. 69 00:03:44.710 --> 00:03:48.230 Są też przywiązane do swoich różnych dziwacznych rytuałów. 70 00:03:48.390 --> 00:03:51.050 W naszej książce też zastanawialiśmy się bardzo, 71 00:03:51.050 --> 00:03:52.670 czy tak mówię w naszej, 72 00:03:52.890 --> 00:03:55.770 no bo to takie trochę jest wspólne działo kilku osób, 73 00:03:55.950 --> 00:03:58.350 w tym też pani redaktor Dominiki Cieśli, 74 00:03:58.630 --> 00:04:00.050 która bardzo pilnowała, 75 00:04:00.050 --> 00:04:01.750 czy ja na pewno opisuję miejsca, 76 00:04:01.850 --> 00:04:02.950 w których naprawdę straszy. 77 00:04:03.010 --> 00:04:04.950 I czy pani Martno czytam naprawdę straszy. 78 00:04:04.950 --> 00:04:07.170 Oczywiście pani Dominiko tam straszy. 79 00:04:07.290 --> 00:04:09.190 Ale też uznałyśmy, 80 00:04:09.490 --> 00:04:12.370 że takie byty ponadnaturalne, 81 00:04:12.470 --> 00:04:15.890 one są obecne wśród nas w bardzo różnej formie. 82 00:04:16.070 --> 00:04:18.690 Też w naturze mamy do czynienia z różnymi, 83 00:04:18.690 --> 00:04:20.250 już to demonami, 84 00:04:20.490 --> 00:04:22.030 bardziej lub mniej sympatycznymi, 85 00:04:22.650 --> 00:04:23.250 bustewkami, 86 00:04:23.550 --> 00:04:24.490 z siłami natury, 87 00:04:24.690 --> 00:04:26.270 które jakoś eksplodują, 88 00:04:26.270 --> 00:04:27.430 z miejscami mocy. 89 00:04:27.650 --> 00:04:28.950 A no nie mogłyśmy się powstrzymać 90 00:04:29.510 --> 00:04:31.990 i nie wspomnieć też o paru miejscach 91 00:04:31.990 --> 00:04:32.990 odwiedzonych przez, 92 00:04:33.110 --> 00:04:35.710 no ewidentnie przez gości 93 00:04:35.710 --> 00:04:37.170 spoza naszej galaktyki, 94 00:04:37.290 --> 00:04:38.930 gdzie nadal daje się wyczuwać energię. 95 00:04:39.030 --> 00:04:41.150 I to chyba jest książka trochę o energii, 96 00:04:41.270 --> 00:04:41.990 takiej energii, 97 00:04:42.070 --> 00:04:43.650 którą można poczuć w różnych miejscach, 98 00:04:43.770 --> 00:04:44.770 która jest niesamowita 99 00:04:44.770 --> 00:04:48.710 i czasami wywołuje być może negatywne emocje, 100 00:04:48.870 --> 00:04:52.450 ale bardzo często też taki przyjemny już to dreszczyk, 101 00:04:52.610 --> 00:04:54.330 już to lekkie euforyzowanie, 102 00:04:54.450 --> 00:04:55.410 łaskotanie, 103 00:04:56.090 --> 00:04:57.210 rozjaśnienie myśli. 104 00:04:57.210 --> 00:04:59.530 No bardzo różne są te zjawy. 105 00:04:59.670 --> 00:05:01.690 Przybysze z innej galaktyki, 106 00:05:01.870 --> 00:05:02.930 być może z innej planety, 107 00:05:03.010 --> 00:05:04.110 czy nawet z innego świata, 108 00:05:04.350 --> 00:05:06.250 to jest domena Lubelszczyzny. 109 00:05:06.490 --> 00:05:07.510 Zdradzę w ten sposób, 110 00:05:07.690 --> 00:05:09.490 że książka jest podzielona. 111 00:05:09.650 --> 00:05:11.150 Konkretnymi regionami Polski 112 00:05:11.150 --> 00:05:12.590 podróżujemy w poszukiwaniu 113 00:05:12.590 --> 00:05:14.530 tych zjaw, upiorów i duchów. 114 00:05:14.610 --> 00:05:16.590 Natomiast to, co wydaje mi się bardzo ważne, 115 00:05:16.690 --> 00:05:18.850 to jest zwrócenie uwagi na to, 116 00:05:19.090 --> 00:05:20.510 że duchy w Polsce 117 00:05:20.510 --> 00:05:22.790 to nie są tylko koronowane głowy, 118 00:05:22.930 --> 00:05:24.050 białe i czarne damy, 119 00:05:24.130 --> 00:05:25.070 tudzież rycerze, 120 00:05:25.250 --> 00:05:26.970 tylko tych stworów i duchów. 121 00:05:26.970 --> 00:05:28.170 Jest całe mnóstwo 122 00:05:28.170 --> 00:05:29.010 i co ważne, 123 00:05:29.010 --> 00:05:30.830 nie tylko opuszczone zamki, 124 00:05:31.010 --> 00:05:32.170 tajne komnaty 125 00:05:32.170 --> 00:05:33.510 i nieznane przejścia 126 00:05:33.510 --> 00:05:34.150 są miejscami, 127 00:05:34.190 --> 00:05:35.250 w których można ich szukać. 128 00:05:35.450 --> 00:05:36.550 Duchy występują 129 00:05:36.550 --> 00:05:38.730 w zaskakujących miejscach. 130 00:05:38.870 --> 00:05:40.290 Poznajemy nas z reguły 131 00:05:40.290 --> 00:05:42.290 je po jakiejś ich aktywności. 132 00:05:42.450 --> 00:05:44.270 Niewielu tak naprawdę szczęściarzy 133 00:05:44.270 --> 00:05:44.910 doświadczyło 134 00:05:44.910 --> 00:05:46.590 bezpośredniego kontaktu z duchami. 135 00:05:46.710 --> 00:05:47.610 Bardzo liczymy na to, 136 00:05:47.650 --> 00:05:48.510 że czytelnicy 137 00:05:48.510 --> 00:05:49.950 zgłoszą się do nas 138 00:05:49.950 --> 00:05:52.870 ze swoimi własnymi doświadczeniami. 139 00:05:52.870 --> 00:05:54.930 Poznalibyśmy chętnie 140 00:05:54.930 --> 00:05:56.610 więcej postaci 141 00:05:56.610 --> 00:05:58.610 typu tajemnicza dziewczynka 142 00:05:58.610 --> 00:05:59.290 na rowerku, 143 00:05:59.430 --> 00:06:00.810 która objeżdża osiedle 144 00:06:00.810 --> 00:06:02.390 gdzieś i znika, 145 00:06:02.510 --> 00:06:04.510 albo chłopiec trzymający 146 00:06:04.510 --> 00:06:05.750 w dłoniach kaczkę 147 00:06:05.750 --> 00:06:07.070 na poboczu drogi, 148 00:06:07.270 --> 00:06:08.030 przemoczony. 149 00:06:08.210 --> 00:06:09.130 To są osoby, 150 00:06:09.210 --> 00:06:10.950 które możemy spotkać 151 00:06:10.950 --> 00:06:11.690 w plenerze, 152 00:06:11.790 --> 00:06:13.010 ale zdarzają się sytuacje, 153 00:06:13.130 --> 00:06:14.630 kiedy ktoś wychodzi 154 00:06:14.630 --> 00:06:15.530 do nas 155 00:06:15.530 --> 00:06:16.870 i serdecznie nas wita 156 00:06:16.870 --> 00:06:18.110 przechodząc przez ścianę, 157 00:06:18.170 --> 00:06:18.750 albo po prostu 158 00:06:18.750 --> 00:06:20.150 jest zajęty swoimi sprawami. 159 00:06:20.150 --> 00:06:21.690 Tutaj odniosę się 160 00:06:21.690 --> 00:06:23.150 do tych duchów plenerowych, 161 00:06:23.310 --> 00:06:23.970 bo w książce 162 00:06:23.970 --> 00:06:25.310 pojawia się takie stwierdzenie, 163 00:06:25.390 --> 00:06:26.950 że to duchy szczecińskie, 164 00:06:27.070 --> 00:06:28.070 które grasują 165 00:06:28.070 --> 00:06:29.330 po Morzu Zachodnim 166 00:06:29.330 --> 00:06:30.450 upodobały sobie 167 00:06:30.450 --> 00:06:31.910 z wyjątkowym entuzjazmem 168 00:06:31.910 --> 00:06:32.750 właśnie gdzieś 169 00:06:32.750 --> 00:06:33.910 poza murami, 170 00:06:34.010 --> 00:06:35.110 zamkniętymi przestrzeniami 171 00:06:35.110 --> 00:06:35.830 się pojawiają. 172 00:06:36.110 --> 00:06:37.270 Proszę Państwa, 173 00:06:38.030 --> 00:06:39.690 duchy są wszędzie, 174 00:06:39.910 --> 00:06:40.810 plenerowe, 175 00:06:41.030 --> 00:06:41.710 przebywające 176 00:06:41.710 --> 00:06:43.890 w miejscach zamkniętych. 177 00:06:44.090 --> 00:06:44.910 Myśmy też starali się 178 00:06:44.910 --> 00:06:45.530 pieczołowicie 179 00:06:45.530 --> 00:06:47.090 tropić wszelkie ślady 180 00:06:47.090 --> 00:06:47.590 postaci, 181 00:06:47.710 --> 00:06:48.690 które pojawiają się 182 00:06:48.690 --> 00:06:49.930 w różnych częściach Polski. 183 00:06:49.930 --> 00:06:51.010 Od wielu lat 184 00:06:51.010 --> 00:06:51.730 chyba stykamy się 185 00:06:51.730 --> 00:06:52.770 z takim kanonem 186 00:06:52.770 --> 00:06:53.730 już to złota kaczka, 187 00:06:53.870 --> 00:06:54.330 która oczywiście 188 00:06:54.330 --> 00:06:55.190 pojawia się 189 00:06:55.190 --> 00:06:56.450 w naszej książce. 190 00:06:56.670 --> 00:06:57.110 Już to 191 00:06:57.110 --> 00:06:58.350 chyba i królowa 192 00:06:58.350 --> 00:06:58.970 Bona 193 00:06:58.970 --> 00:07:00.350 potrafiła tu i tam 194 00:07:00.350 --> 00:07:01.750 rozsypywać swoje perły 195 00:07:01.750 --> 00:07:03.390 podczas wyjazdu do Włoch. 196 00:07:03.510 --> 00:07:04.610 Ale chcieliśmy też 197 00:07:04.610 --> 00:07:06.030 spotkać takie postaci 198 00:07:06.030 --> 00:07:07.350 i umożliwić Państwu 199 00:07:07.350 --> 00:07:08.530 spotkanie z postaciami, 200 00:07:08.710 --> 00:07:09.850 które 201 00:07:09.850 --> 00:07:11.130 rzadko 202 00:07:11.130 --> 00:07:12.130 występują 203 00:07:12.130 --> 00:07:12.790 poza 204 00:07:12.790 --> 00:07:14.010 lokalnymi 205 00:07:14.010 --> 00:07:15.050 opowieściami. 206 00:07:15.250 --> 00:07:15.490 Tak, 207 00:07:15.890 --> 00:07:17.490 oczywiście Szczecin, 208 00:07:17.710 --> 00:07:18.110 a zwłaszcza 209 00:07:18.110 --> 00:07:19.010 Puszcza Bukowa, 210 00:07:19.150 --> 00:07:20.410 która go okala. 211 00:07:20.610 --> 00:07:21.510 To są miejsca, 212 00:07:21.550 --> 00:07:22.130 gdzie możemy 213 00:07:22.130 --> 00:07:23.210 z dużym powodzeniem 214 00:07:23.210 --> 00:07:24.030 liczyć na 215 00:07:24.030 --> 00:07:25.010 spotkanie 216 00:07:25.010 --> 00:07:26.210 jakiejś zjawy, 217 00:07:26.430 --> 00:07:26.930 ale 218 00:07:26.930 --> 00:07:28.530 to chyba taka lekcja 219 00:07:28.530 --> 00:07:29.210 dla mnie, 220 00:07:29.370 --> 00:07:29.850 jako osoby, 221 00:07:29.950 --> 00:07:30.550 która zbierała 222 00:07:30.550 --> 00:07:31.330 te opowieści, 223 00:07:31.510 --> 00:07:32.870 że warto 224 00:07:32.870 --> 00:07:34.090 z otwartą głową 225 00:07:34.090 --> 00:07:34.590 podchodzić 226 00:07:34.590 --> 00:07:35.350 do bardzo różnych 227 00:07:35.350 --> 00:07:35.890 miejsc, 228 00:07:36.090 --> 00:07:36.790 również tych, 229 00:07:36.950 --> 00:07:38.170 które już są w ruinie, 230 00:07:38.330 --> 00:07:39.710 zaniedbanych parków, 231 00:07:39.930 --> 00:07:40.350 ale też 232 00:07:40.350 --> 00:07:41.050 rozejrzeć się 233 00:07:41.050 --> 00:07:42.210 w takiej rzeczywistości 234 00:07:42.210 --> 00:07:43.210 tuż obok 235 00:07:43.210 --> 00:07:43.830 całkiem 236 00:07:43.830 --> 00:07:44.890 niedawnej. 237 00:07:44.890 --> 00:07:45.810 A już spotkamy 238 00:07:45.810 --> 00:07:46.690 kogoś ciekawego, 239 00:07:46.830 --> 00:07:47.570 kto troszkę tylko 240 00:07:47.570 --> 00:07:48.530 jest przezroczysty. 241 00:07:54.550 --> 00:07:55.030 Zanim 242 00:07:55.030 --> 00:07:55.810 popytam jeszcze 243 00:07:55.810 --> 00:07:56.970 trochę o specyfikę 244 00:07:56.970 --> 00:07:57.550 postaci, 245 00:07:57.690 --> 00:07:58.510 których możemy 246 00:07:58.510 --> 00:07:58.970 szukać 247 00:07:58.970 --> 00:07:59.770 i wyglądać, 248 00:07:59.830 --> 00:08:00.490 chciałam zapytać, 249 00:08:00.610 --> 00:08:01.430 czy któraś z tych 250 00:08:01.430 --> 00:08:02.050 historii 251 00:08:02.050 --> 00:08:02.930 Pani szczególnie 252 00:08:02.930 --> 00:08:03.950 zapadła w pamięć? 253 00:08:04.030 --> 00:08:04.890 Być może ze względu 254 00:08:04.890 --> 00:08:06.170 na wyjątkowość miejsca, 255 00:08:06.750 --> 00:08:07.950 wyjątkowość tej postaci, 256 00:08:08.090 --> 00:08:08.710 która gdzieniegdzie 257 00:08:08.710 --> 00:08:09.890 pojawia się i straszy, 258 00:08:09.990 --> 00:08:11.010 no albo wyjątkowość 259 00:08:11.010 --> 00:08:12.030 jej i niepowtarzalność 260 00:08:12.030 --> 00:08:12.790 jej historii. 261 00:08:12.890 --> 00:08:13.670 Coś, co mnie 262 00:08:13.670 --> 00:08:14.430 urzekło 263 00:08:14.430 --> 00:08:15.570 w czasie poszukiwań, 264 00:08:15.610 --> 00:08:16.350 że istnieją 265 00:08:16.350 --> 00:08:18.010 różnice regionalne, 266 00:08:18.230 --> 00:08:18.950 rodzajów 267 00:08:19.850 --> 00:08:20.210 pojawiają. 268 00:08:20.310 --> 00:08:20.550 Na przykład 269 00:08:20.550 --> 00:08:21.490 w zachodniej Polsce 270 00:08:21.490 --> 00:08:23.110 mamy statystycznie 271 00:08:23.110 --> 00:08:23.990 znacznie więcej 272 00:08:23.990 --> 00:08:26.210 widm bezgłowych, 273 00:08:26.550 --> 00:08:26.950 psów, 274 00:08:27.130 --> 00:08:27.570 koni, 275 00:08:27.810 --> 00:08:28.770 ludzi trochę rzadziej, 276 00:08:28.830 --> 00:08:30.070 co może jest dobre, 277 00:08:30.130 --> 00:08:30.410 bo w sumie 278 00:08:30.410 --> 00:08:31.350 chcielibyśmy zamienić 279 00:08:31.350 --> 00:08:32.090 kilka słów 280 00:08:32.090 --> 00:08:33.310 z napotkanym duchem. 281 00:08:33.450 --> 00:08:34.350 Natomiast w Polsce 282 00:08:34.350 --> 00:08:35.310 wschodniej, 283 00:08:35.510 --> 00:08:36.630 na Podkarpaciu 284 00:08:36.630 --> 00:08:37.690 mamy do czynienia 285 00:08:37.690 --> 00:08:38.550 z duchami 286 00:08:38.550 --> 00:08:39.710 osób niskorosłych, 287 00:08:39.850 --> 00:08:40.530 które były często 288 00:08:40.530 --> 00:08:41.670 zatrudnione jako 289 00:08:41.670 --> 00:08:43.510 karły na dworach 290 00:08:43.510 --> 00:08:44.270 magnatów 291 00:08:44.270 --> 00:08:44.910 czy na dworach 292 00:08:44.910 --> 00:08:45.630 księżęcych. 293 00:08:45.810 --> 00:08:46.390 Bardzo to jest 294 00:08:46.390 --> 00:08:47.110 interesujące, 295 00:08:47.150 --> 00:08:48.330 że taki istnieje 296 00:08:48.330 --> 00:08:49.730 rozrzut typów. 297 00:08:49.850 --> 00:08:50.530 Oczywiście w 298 00:08:50.530 --> 00:08:51.070 borach, 299 00:08:51.170 --> 00:08:51.730 guszach 300 00:08:51.730 --> 00:08:52.650 pojawiają się 301 00:08:52.650 --> 00:08:53.990 zjawy leśne 302 00:08:53.990 --> 00:08:54.510 z leszym 303 00:08:54.510 --> 00:08:55.090 czy borowym 304 00:08:55.090 --> 00:08:55.630 na czele. 305 00:08:55.830 --> 00:08:56.410 Na Kaszubach 306 00:08:56.410 --> 00:08:57.290 oczywiście mamy 307 00:08:57.290 --> 00:08:59.630 bardzo specyficzne, 308 00:08:59.730 --> 00:09:01.090 lokalne postaci 309 00:09:01.090 --> 00:09:01.950 opiekunów 310 00:09:01.950 --> 00:09:02.530 lasów 311 00:09:02.530 --> 00:09:03.250 i ten motyw 312 00:09:03.250 --> 00:09:04.530 takich postaci 313 00:09:04.530 --> 00:09:06.170 bóstw opiekuńczych 314 00:09:06.170 --> 00:09:07.010 w stosunku do 315 00:09:07.010 --> 00:09:07.610 natury 316 00:09:07.610 --> 00:09:07.970 jest 317 00:09:07.970 --> 00:09:09.390 wspaniały 318 00:09:09.390 --> 00:09:10.690 i on powiela się 319 00:09:10.690 --> 00:09:12.190 w wielu regionach. 320 00:09:12.290 --> 00:09:13.090 Duchy, na których 321 00:09:13.090 --> 00:09:14.410 ślad można wpaść, 322 00:09:14.590 --> 00:09:15.310 biorąc w ręce 323 00:09:15.310 --> 00:09:16.390 duchowy przewodnik 324 00:09:16.390 --> 00:09:17.390 pani autorstwa 325 00:09:17.390 --> 00:09:17.970 to są też 326 00:09:17.970 --> 00:09:18.810 duchy wielu 327 00:09:18.810 --> 00:09:19.490 narodowości 328 00:09:19.490 --> 00:09:20.390 i wielu języków. 329 00:09:20.530 --> 00:09:21.330 Mnie bardzo 330 00:09:21.330 --> 00:09:22.450 zaintrygował 331 00:09:22.450 --> 00:09:23.330 szwedzki Szkot, 332 00:09:23.530 --> 00:09:24.450 którego można 333 00:09:24.450 --> 00:09:25.210 spotkać pod 334 00:09:25.210 --> 00:09:25.990 Nowogrodem, 335 00:09:26.130 --> 00:09:26.770 ale to nie jest 336 00:09:26.770 --> 00:09:27.590 jedyna postać 337 00:09:27.590 --> 00:09:28.610 w przypadku spotkania, 338 00:09:28.730 --> 00:09:29.210 której warto 339 00:09:29.210 --> 00:09:30.210 odkurzyć sobie 340 00:09:30.210 --> 00:09:31.390 słówka z innych 341 00:09:31.390 --> 00:09:31.830 języków. 342 00:09:31.930 --> 00:09:33.050 Tak, my jesteśmy 343 00:09:33.050 --> 00:09:34.030 krainą, która 344 00:09:34.030 --> 00:09:34.950 chyba przyciąga 345 00:09:34.950 --> 00:09:35.770 takich gości, 346 00:09:36.150 --> 00:09:36.850 którzy chętnie, 347 00:09:37.070 --> 00:09:37.570 no czasami 348 00:09:37.570 --> 00:09:38.690 bardziej, czasami 349 00:09:38.690 --> 00:09:39.390 mniej chętnie 350 00:09:39.390 --> 00:09:40.170 zostają z nami 351 00:09:40.170 --> 00:09:40.930 na zawsze. 352 00:09:41.190 --> 00:09:41.550 Czasami 353 00:09:41.550 --> 00:09:41.950 zostają 354 00:09:41.950 --> 00:09:42.510 na zawsze 355 00:09:42.510 --> 00:09:43.110 tak jak 356 00:09:43.110 --> 00:09:43.790 biedna 357 00:09:43.790 --> 00:09:44.670 Girona, 358 00:09:44.830 --> 00:09:45.230 która 359 00:09:45.930 --> 00:09:46.570 przyjechała 360 00:09:46.570 --> 00:09:47.670 w odwiedziny 361 00:09:47.670 --> 00:09:49.450 do posiadłości 362 00:09:49.450 --> 00:09:50.490 na Pomorzu. 363 00:09:51.070 --> 00:09:51.770 Zakochała się 364 00:09:51.770 --> 00:09:52.410 w synu jej 365 00:09:52.410 --> 00:09:53.310 właściciela, 366 00:09:53.510 --> 00:09:54.050 który już był 367 00:09:54.050 --> 00:09:54.690 narzeczonym 368 00:09:54.690 --> 00:09:55.090 pewnej 369 00:09:55.090 --> 00:09:55.910 francuski. 370 00:09:56.150 --> 00:09:56.550 Biedna 371 00:09:56.550 --> 00:09:57.230 hiszpanka 372 00:09:57.230 --> 00:09:58.130 zginęła 373 00:09:58.130 --> 00:09:59.070 w płomieniach, 374 00:09:59.310 --> 00:09:59.770 nie zdążywszy 375 00:09:59.770 --> 00:10:00.210 nauczyć się 376 00:10:00.210 --> 00:10:00.730 polskiego 377 00:10:00.730 --> 00:10:01.070 i rzeczywiście 378 00:10:01.070 --> 00:10:01.930 jeśli ją spotkamy 379 00:10:01.930 --> 00:10:02.490 w parku, 380 00:10:02.570 --> 00:10:03.230 bo tylko park 381 00:10:03.230 --> 00:10:03.950 jest do naszej 382 00:10:03.950 --> 00:10:04.550 dyspozycji, 383 00:10:04.730 --> 00:10:05.350 wypadałoby ją 384 00:10:05.350 --> 00:10:06.070 przywitać 385 00:10:06.070 --> 00:10:07.210 znajomym Ola. 386 00:10:07.430 --> 00:10:07.950 Francuska 387 00:10:07.950 --> 00:10:08.670 wyjechała, 388 00:10:08.970 --> 00:10:09.370 chyba, 389 00:10:09.370 --> 00:10:10.730 nic jej się nie stało. 390 00:10:10.950 --> 00:10:11.590 Ale mamy też 391 00:10:11.590 --> 00:10:12.570 w Warszawie 392 00:10:12.570 --> 00:10:13.910 tajemniczą postać 393 00:10:13.910 --> 00:10:14.410 w pałacu, 394 00:10:14.470 --> 00:10:14.890 który również 395 00:10:14.890 --> 00:10:15.510 należał 396 00:10:15.510 --> 00:10:16.510 do hiszpańskiego 397 00:10:16.510 --> 00:10:17.110 Granda, 398 00:10:17.430 --> 00:10:18.390 który przechodził 399 00:10:18.390 --> 00:10:19.470 różne burzliwe historie, 400 00:10:19.570 --> 00:10:20.810 ale w oknie 401 00:10:20.810 --> 00:10:21.850 przesiaduje 402 00:10:21.850 --> 00:10:22.630 Chińczyk 403 00:10:22.630 --> 00:10:23.310 palący 404 00:10:23.310 --> 00:10:24.230 nargile. 405 00:10:24.590 --> 00:10:25.150 Na Pomorzu 406 00:10:25.150 --> 00:10:25.850 Zachodnim, 407 00:10:26.050 --> 00:10:26.990 na Śląsku, 408 00:10:27.050 --> 00:10:28.150 na Dolnym Śląsku 409 00:10:28.150 --> 00:10:29.070 mamy też 410 00:10:29.070 --> 00:10:29.650 do czynienia 411 00:10:29.650 --> 00:10:30.370 z bardzo wieloma 412 00:10:30.370 --> 00:10:30.810 duchami, 413 00:10:30.970 --> 00:10:31.650 których językiem 414 00:10:31.650 --> 00:10:32.190 ojczystym 415 00:10:32.190 --> 00:10:33.190 jest język niemiecki 416 00:10:33.190 --> 00:10:33.770 z powodów 417 00:10:33.770 --> 00:10:34.550 oczywistych. 418 00:10:34.670 --> 00:10:35.810 To są rodziny 419 00:10:35.810 --> 00:10:36.310 niemieckich 420 00:10:36.310 --> 00:10:36.990 magnatów, 421 00:10:37.150 --> 00:10:38.090 przemysłowców, 422 00:10:38.090 --> 00:10:39.590 niemieckiej arystokracji. 423 00:10:39.710 --> 00:10:40.210 Z tym samym 424 00:10:40.210 --> 00:10:41.030 mamy do czynienia 425 00:10:41.030 --> 00:10:41.630 również 426 00:10:41.630 --> 00:10:43.530 na Warmii i Mazurach, 427 00:10:43.850 --> 00:10:44.750 które kiedyś 428 00:10:44.750 --> 00:10:45.730 były Prusami. 429 00:10:45.870 --> 00:10:46.790 Na Warmii i Mazurach 430 00:10:46.790 --> 00:10:47.530 też czają się 431 00:10:47.530 --> 00:10:48.070 mumie. 432 00:10:48.570 --> 00:10:49.210 Mumie to jest 433 00:10:49.210 --> 00:10:50.330 osobny wątek, 434 00:10:50.550 --> 00:10:51.170 ale mnie też 435 00:10:51.170 --> 00:10:52.190 zafascynowały 436 00:10:52.190 --> 00:10:53.670 mumie nieludzkie, 437 00:10:53.750 --> 00:10:55.330 ile mumie zwierząt. 438 00:10:55.510 --> 00:10:56.650 Rozmawiamy bardzo dużo 439 00:10:56.650 --> 00:10:58.210 o bardzo wiekowych 440 00:10:58.210 --> 00:10:58.690 duchach, 441 00:10:59.130 --> 00:11:00.110 czyli duchach, 442 00:11:00.250 --> 00:11:01.310 które unoszą się 443 00:11:01.310 --> 00:11:02.010 nad okolicą 444 00:11:02.010 --> 00:11:03.150 od kilkuset lat. 445 00:11:03.350 --> 00:11:04.390 Natomiast są też 446 00:11:04.390 --> 00:11:05.490 duchy o wiele młodsze, 447 00:11:05.610 --> 00:11:06.330 których historia 448 00:11:06.330 --> 00:11:07.370 też jest dużo bardziej 449 00:11:07.370 --> 00:11:08.510 niejednokrotnie tragiczna, 450 00:11:08.590 --> 00:11:09.830 bo mówimy o osobach, 451 00:11:09.930 --> 00:11:11.430 które straszą od czasów 452 00:11:11.430 --> 00:11:12.570 II wojny światowej 453 00:11:12.570 --> 00:11:13.130 i wydaje mi się, 454 00:11:13.130 --> 00:11:14.010 że takim miejscem, 455 00:11:14.130 --> 00:11:15.130 które bardzo pobudza 456 00:11:15.130 --> 00:11:15.630 wyobraźnię, 457 00:11:15.750 --> 00:11:16.650 ale którego historia 458 00:11:16.650 --> 00:11:17.510 trudno, żeby ona 459 00:11:17.510 --> 00:11:18.210 fascynowała, 460 00:11:18.270 --> 00:11:19.730 bo to jest tragedia ludzi. 461 00:11:19.890 --> 00:11:20.890 To jest kompleks Rize 462 00:11:20.890 --> 00:11:22.170 na Dolnym Śląsku 463 00:11:22.170 --> 00:11:23.030 i te kopalnie, 464 00:11:23.370 --> 00:11:24.150 które w tej chwili 465 00:11:24.150 --> 00:11:24.930 stały się takim, 466 00:11:25.150 --> 00:11:25.630 powiedziałabym, 467 00:11:25.710 --> 00:11:27.470 kompleksem nieomal rozrywkowym, 468 00:11:27.670 --> 00:11:28.250 no a to były 469 00:11:28.250 --> 00:11:29.490 miejsca przymusowej pracy. 470 00:11:29.650 --> 00:11:30.810 Takich miejsc w kraju 471 00:11:30.810 --> 00:11:32.490 jest bardzo wiele, 472 00:11:32.510 --> 00:11:34.170 nie takich niesamowitych, 473 00:11:34.170 --> 00:11:35.210 jak kompleks Rize, 474 00:11:35.350 --> 00:11:37.130 jeśli chodzi o rolę, 475 00:11:37.210 --> 00:11:38.450 którą w chorej wizji 476 00:11:38.450 --> 00:11:39.090 Hitlera 477 00:11:39.090 --> 00:11:40.350 on miał pełnić, 478 00:11:40.410 --> 00:11:41.350 jako tajemnicze 479 00:11:41.350 --> 00:11:42.670 podziemne laboratoria, 480 00:11:42.810 --> 00:11:43.230 w których 481 00:11:43.230 --> 00:11:45.050 miano produkować broń. 482 00:11:45.450 --> 00:11:45.930 Części pewnie 483 00:11:45.930 --> 00:11:46.990 przeznaczenia tych 484 00:11:46.990 --> 00:11:47.870 podziemnych, 485 00:11:48.070 --> 00:11:49.170 głęboko schowanych 486 00:11:49.170 --> 00:11:50.110 labiryntów, 487 00:11:50.450 --> 00:11:51.310 których tylko część 488 00:11:51.310 --> 00:11:52.010 jest dostępna, 489 00:11:52.010 --> 00:11:52.710 nie znamy 490 00:11:52.710 --> 00:11:53.910 pewnie do końca. 491 00:11:54.110 --> 00:11:55.550 Miejsc naznaczonych 492 00:11:55.550 --> 00:11:56.490 ludzką tragedią, 493 00:11:56.570 --> 00:11:57.070 tam rzeczywiście 494 00:11:57.070 --> 00:11:58.230 pracowali niewolniczo 495 00:11:58.230 --> 00:11:59.450 ludzie, którzy ginęli. 496 00:11:59.630 --> 00:12:00.410 Jest wiele 497 00:12:00.410 --> 00:12:01.870 i bardzo się zastanawiałam, 498 00:12:01.950 --> 00:12:03.230 czy o nich wspominać, 499 00:12:03.370 --> 00:12:04.550 bo jest to 500 00:12:04.550 --> 00:12:05.810 bardzo bolesna 501 00:12:05.810 --> 00:12:07.350 pamięć zbiorowego 502 00:12:07.350 --> 00:12:09.050 cierpienia ludzi 503 00:12:10.050 --> 00:12:11.330 niedawnej daty. 504 00:12:11.550 --> 00:12:12.590 To wydarzyło się 505 00:12:12.590 --> 00:12:13.590 za życia 506 00:12:13.590 --> 00:12:14.550 jeszcze naszych 507 00:12:14.550 --> 00:12:15.130 dziadków, 508 00:12:15.310 --> 00:12:16.290 czy pradziadków. 509 00:12:16.450 --> 00:12:17.610 To są historie 510 00:12:17.610 --> 00:12:18.850 dosyć nam bliskie, 511 00:12:19.050 --> 00:12:19.890 ale z drugiej strony 512 00:12:19.890 --> 00:12:21.050 też trudno 513 00:12:21.050 --> 00:12:22.210 pominąć 514 00:12:22.210 --> 00:12:23.110 miejsca 515 00:12:23.110 --> 00:12:24.010 takie jak to. 516 00:12:24.230 --> 00:12:24.430 Dlatego 517 00:12:24.430 --> 00:12:25.390 mam nadzieję, 518 00:12:25.510 --> 00:12:26.190 że udało mi się 519 00:12:26.190 --> 00:12:27.670 znaleźć sposób, 520 00:12:27.690 --> 00:12:28.910 by z szacunkiem, 521 00:12:28.910 --> 00:12:30.390 taktem i delikatnością 522 00:12:30.390 --> 00:12:31.070 wspomnieć 523 00:12:31.070 --> 00:12:32.310 o tak ważnych 524 00:12:32.310 --> 00:12:33.110 miejscach. 525 00:12:33.230 --> 00:12:34.330 Do takich miejsc 526 00:12:34.330 --> 00:12:35.090 oprócz kompleksu 527 00:12:35.090 --> 00:12:35.890 Rize, czy 528 00:12:35.890 --> 00:12:37.290 dawnych obozów 529 00:12:37.290 --> 00:12:38.290 jenieckich 530 00:12:38.290 --> 00:12:39.830 należy na przykład 531 00:12:39.830 --> 00:12:41.310 Muzeum Wsi, 532 00:12:41.770 --> 00:12:42.090 gdzie 533 00:12:42.090 --> 00:12:43.330 stoi 534 00:12:43.330 --> 00:12:44.410 niesamowity 535 00:12:44.410 --> 00:12:45.250 pomnik. 536 00:12:45.610 --> 00:12:46.270 Udając się tam, 537 00:12:46.350 --> 00:12:46.870 przebywając 538 00:12:46.870 --> 00:12:47.890 w jego szczątkowych 539 00:12:47.890 --> 00:12:48.410 murach, 540 00:12:48.610 --> 00:12:49.070 wydaje mi się, 541 00:12:49.150 --> 00:12:49.970 że odczujemy 542 00:12:49.970 --> 00:12:51.590 coś głębokiego, 543 00:12:51.770 --> 00:12:52.230 poważnego, 544 00:12:52.450 --> 00:12:53.190 co do nas 545 00:12:53.190 --> 00:12:54.070 przemówi 546 00:12:54.070 --> 00:12:55.090 jako 547 00:12:55.090 --> 00:12:56.450 ostrzeżenie. 548 00:12:56.830 --> 00:12:57.610 Również 549 00:12:57.610 --> 00:12:58.550 napomykam 550 00:12:58.550 --> 00:13:00.030 o wielu 551 00:13:00.030 --> 00:13:00.510 miejscach, 552 00:13:00.650 --> 00:13:01.430 które nie istnieją, 553 00:13:01.510 --> 00:13:02.430 o sztetlach 554 00:13:02.430 --> 00:13:03.190 w Polsce 555 00:13:03.190 --> 00:13:03.950 wschodniej 556 00:13:03.950 --> 00:13:05.150 i południowej, 557 00:13:05.230 --> 00:13:05.690 też w Polsce 558 00:13:05.690 --> 00:13:06.530 centralnej. 559 00:13:06.810 --> 00:13:07.570 Miejscach, 560 00:13:07.750 --> 00:13:08.130 które 561 00:13:08.130 --> 00:13:09.050 przestały 562 00:13:09.050 --> 00:13:09.530 istnieć, 563 00:13:09.530 --> 00:13:09.790 dlatego, 564 00:13:09.970 --> 00:13:10.590 że przestała 565 00:13:10.590 --> 00:13:11.270 istnieć 566 00:13:11.850 --> 00:13:12.330 cała 567 00:13:12.330 --> 00:13:13.150 barwna 568 00:13:13.150 --> 00:13:14.550 społeczność, 569 00:13:15.010 --> 00:13:15.970 która te miejsca 570 00:13:15.970 --> 00:13:16.970 tworzyła. 571 00:13:17.230 --> 00:13:18.130 Na koniec 572 00:13:18.130 --> 00:13:18.730 chciałam 573 00:13:18.730 --> 00:13:19.150 proścją 574 00:13:19.150 --> 00:13:20.050 pewną wskazówkę 575 00:13:20.050 --> 00:13:20.630 dla osób, 576 00:13:20.830 --> 00:13:21.130 które 577 00:13:21.130 --> 00:13:21.770 swoją 578 00:13:21.770 --> 00:13:22.750 przygodę 579 00:13:22.750 --> 00:13:24.150 z duchoturystyką 580 00:13:24.150 --> 00:13:25.130 dopiero zaczynają, 581 00:13:25.250 --> 00:13:25.850 które może trochę 582 00:13:25.850 --> 00:13:26.430 się boją, 583 00:13:26.570 --> 00:13:27.810 które może nie są pewne. 584 00:13:27.810 --> 00:13:28.370 Podróże 585 00:13:28.370 --> 00:13:29.050 tropem duchów 586 00:13:29.050 --> 00:13:29.790 są tak naprawdę 587 00:13:29.790 --> 00:13:30.450 podróżami, 588 00:13:30.550 --> 00:13:31.410 które pozwalają 589 00:13:31.410 --> 00:13:32.370 odkryć historię 590 00:13:32.370 --> 00:13:33.410 naszego kraju 591 00:13:33.410 --> 00:13:34.230 i tę najnowszą 592 00:13:34.230 --> 00:13:35.030 i tę sprzed wielu, 593 00:13:35.070 --> 00:13:35.730 wielu setek lat. 594 00:13:35.870 --> 00:13:37.550 Jak tu się za to zabrać, 595 00:13:37.590 --> 00:13:38.850 żeby jak najwięcej 596 00:13:38.850 --> 00:13:39.970 z takiej wycieczki 597 00:13:39.970 --> 00:13:40.690 dla siebie wziąć 598 00:13:40.690 --> 00:13:41.650 i najlepiej jeszcze 599 00:13:41.650 --> 00:13:42.630 spotkać tego ducha? 600 00:13:42.630 --> 00:13:44.330 Ja trochę liczę na to, 601 00:13:44.590 --> 00:13:45.890 że młody czytelnik 602 00:13:45.890 --> 00:13:46.750 czasami będzie 603 00:13:46.750 --> 00:13:47.630 może zaglądał 604 00:13:47.630 --> 00:13:48.630 do książki 605 00:13:48.630 --> 00:13:49.670 razem z rodzicem. 606 00:13:49.910 --> 00:13:51.110 Myślę, że ten przewodnik 607 00:13:51.110 --> 00:13:51.770 właśnie jest 608 00:13:51.770 --> 00:13:53.330 dobrym sposobem 609 00:13:53.330 --> 00:13:53.610 na to, 610 00:13:53.650 --> 00:13:54.970 żeby się przygotować, 611 00:13:55.070 --> 00:13:55.870 poznać postaci, 612 00:13:55.910 --> 00:13:56.770 z którymi możemy 613 00:13:56.770 --> 00:13:57.470 się spotkać 614 00:13:57.470 --> 00:13:58.550 i zastanowić 615 00:13:58.550 --> 00:13:58.930 nad tym, 616 00:13:58.970 --> 00:13:59.430 czy akurat 617 00:13:59.430 --> 00:14:01.310 z taką panią, 618 00:14:01.370 --> 00:14:02.290 czy z takim panem, 619 00:14:02.370 --> 00:14:02.830 czy z takim 620 00:14:02.830 --> 00:14:03.790 bezgłowym psem, 621 00:14:03.890 --> 00:14:04.990 czy z takim koniem, 622 00:14:05.110 --> 00:14:05.630 czy może 623 00:14:05.630 --> 00:14:06.810 z diabłem 624 00:14:06.810 --> 00:14:07.950 chcemy się spotkać, 625 00:14:07.970 --> 00:14:08.690 czy jesteśmy na to 626 00:14:08.690 --> 00:14:09.310 gotowi. 627 00:14:09.970 --> 00:14:10.590 Ustalmy to 628 00:14:10.590 --> 00:14:11.510 razem z rodzicami, 629 00:14:11.510 --> 00:14:12.270 drodzy państwo, 630 00:14:12.430 --> 00:14:13.430 drodzy czytelnicy. 631 00:14:13.750 --> 00:14:14.590 My proponujemy 632 00:14:14.590 --> 00:14:16.190 różne ścieżki 633 00:14:16.190 --> 00:14:16.670 takie, 634 00:14:16.810 --> 00:14:17.370 staramy się też 635 00:14:17.370 --> 00:14:18.310 grupować trochę 636 00:14:18.310 --> 00:14:19.890 miejsca warte odwiedzenia 637 00:14:19.890 --> 00:14:21.630 w takie jednodniowe wycieczki. 638 00:14:22.210 --> 00:14:23.710 Niestety nie wprowadziliśmy 639 00:14:23.710 --> 00:14:24.890 systemu 640 00:14:24.890 --> 00:14:25.910 takiego trochę jak 641 00:14:25.910 --> 00:14:27.450 na kartach 642 00:14:27.450 --> 00:14:28.770 dań w restauracji, 643 00:14:28.910 --> 00:14:30.470 czyli jedna papryczka 644 00:14:30.470 --> 00:14:31.530 mało strasznie, 645 00:14:31.670 --> 00:14:32.370 cztery papryczki 646 00:14:32.370 --> 00:14:33.230 bardzo strasznie. 647 00:14:33.670 --> 00:14:35.110 Może warto by było 648 00:14:35.110 --> 00:14:35.550 rzeczywiście 649 00:14:35.550 --> 00:14:36.910 do następnego wydania 650 00:14:36.910 --> 00:14:37.850 takie ostrzeżenia 651 00:14:37.850 --> 00:14:39.410 wprowadzić na wszelki wypadek. 652 00:14:39.490 --> 00:14:40.330 Niektóre duchy 653 00:14:40.330 --> 00:14:40.970 trudno jest 654 00:14:40.970 --> 00:14:41.990 poza tym spotkać. 655 00:14:42.090 --> 00:14:43.010 Duchy mają to do siebie, 656 00:14:43.170 --> 00:14:44.530 że jakoś łatwiej 657 00:14:44.530 --> 00:14:45.530 ta ektoplazma 658 00:14:45.530 --> 00:14:46.230 jest widoczna 659 00:14:46.230 --> 00:14:46.910 po zmroku, 660 00:14:46.990 --> 00:14:48.830 a część atrakcji 661 00:14:48.830 --> 00:14:50.390 oczywiście muzea, 662 00:14:50.510 --> 00:14:51.030 zamki 663 00:14:51.030 --> 00:14:52.550 zamykają swoje podwoje 664 00:14:52.550 --> 00:14:53.930 przed zapadnięciem 665 00:14:53.930 --> 00:14:54.330 zmroku. 666 00:14:54.470 --> 00:14:55.270 Drodzy państwo, 667 00:14:55.830 --> 00:14:56.510 zastanówmy się 668 00:14:56.510 --> 00:14:57.530 na sucho, 669 00:14:57.670 --> 00:14:58.230 treningowo 670 00:14:58.230 --> 00:14:58.990 ułóżmy sobie 671 00:14:58.990 --> 00:14:59.630 trasę, 672 00:14:59.650 --> 00:15:00.370 nie odwołując się 673 00:15:00.370 --> 00:15:01.690 do seansów spirytystycznych, 674 00:15:01.790 --> 00:15:02.650 bo nie wiadomo, 675 00:15:02.730 --> 00:15:03.610 czy duch nas nie polubi 676 00:15:03.610 --> 00:15:04.050 tak bardzo, 677 00:15:04.090 --> 00:15:05.230 żeby z nami nie zostać. 678 00:15:05.330 --> 00:15:06.650 Po to jest przewodnik, 679 00:15:06.730 --> 00:15:07.510 żeby właśnie 680 00:15:07.510 --> 00:15:08.530 wytypować 681 00:15:08.530 --> 00:15:09.350 pierwsze osoby, 682 00:15:09.350 --> 00:15:10.570 z którymi chcemy się spotkać. 683 00:15:10.630 --> 00:15:11.590 Polecam duchy 684 00:15:11.590 --> 00:15:12.610 dojrzałe, 685 00:15:13.090 --> 00:15:13.830 takie, które 686 00:15:13.830 --> 00:15:15.010 mają już 687 00:15:15.010 --> 00:15:16.170 w swojej historii 688 00:15:16.170 --> 00:15:17.450 pozytywne 689 00:15:17.450 --> 00:15:18.250 nawiązywanie 690 00:15:18.250 --> 00:15:18.990 kontaktów 691 00:15:18.990 --> 00:15:20.030 z nami żywymi 692 00:15:20.030 --> 00:15:21.510 i stopniowe 693 00:15:21.510 --> 00:15:22.170 zdobywanie 694 00:15:22.170 --> 00:15:23.370 kolejnych szlifów 695 00:15:23.370 --> 00:15:24.250 w obcowaniu 696 00:15:24.250 --> 00:15:25.150 z duchami, 697 00:15:25.150 --> 00:15:25.690 być może 698 00:15:25.690 --> 00:15:27.190 o trudniejszym charakterze. 699 00:15:27.190 --> 00:15:28.330 Wszystko to jest możliwe 700 00:15:28.330 --> 00:15:29.230 dzięki publikacji 701 00:15:29.230 --> 00:15:30.110 Duchowy Przewodnik 702 00:15:30.110 --> 00:15:30.690 po Polsce, 703 00:15:30.890 --> 00:15:32.310 czyli 101 Wycieczek 704 00:15:32.310 --> 00:15:33.330 z Dreszczykiem. 705 00:15:33.510 --> 00:15:34.270 A dzisiaj Waszym 706 00:15:34.270 --> 00:15:34.910 i moim gościem 707 00:15:34.910 --> 00:15:35.630 była autorka 708 00:15:35.630 --> 00:15:36.430 tejże publikacji, 709 00:15:36.530 --> 00:15:37.930 czyli Martyna Skibińska. 710 00:15:38.070 --> 00:15:38.670 Bardzo Pani 711 00:15:38.670 --> 00:15:40.250 dziękuję za spotkanie 712 00:15:40.250 --> 00:15:40.690 i wszystko, 713 00:15:40.690 --> 00:15:41.550 co Pani powiedziała. 714 00:15:41.790 --> 00:15:43.770 To ja bardzo dziękuję. 715 00:15:46.280 --> 00:15:48.000 Audycje kulturalne 716 00:15:48.000 --> 00:15:49.940 w dobrym tonie.