WEBVTT

1
00:00:01.170 --> 00:00:05.150
Audycje kulturalne w dobrym tonie.

2
00:00:05.450 --> 00:00:09.690
Dzień dobry Państwu, Anna Karna, witam w audycjach kulturalnych.

3
00:00:09.830 --> 00:00:15.550
Dziś wybierzemy się w sentymentalną podróż po Warszawie lat 50. i 60.

4
00:00:16.130 --> 00:00:20.710
Rozmawiać będziemy o wystawie Zbyszko Siemaszko, fotograf Warszawy,

5
00:00:20.990 --> 00:00:24.070
którą można oglądać w domu spotkań z historią.

6
00:00:24.210 --> 00:00:28.370
W Studiu Narodowego Centrum Kultury witam już współkuratorkę ekspozycji,

7
00:00:28.370 --> 00:00:31.310
panią Katarzynę Madoń-Miczner. Dzień dobry.

8
00:00:31.490 --> 00:00:32.090
Dzień dobry.

9
00:00:32.330 --> 00:00:36.310
To pierwsza tak obszerna wystawa zdjęć Zbyszka Siemaszki,

10
00:00:36.630 --> 00:00:39.370
postaci zupełnie wyjątkowej dla tego miasta,

11
00:00:39.590 --> 00:00:44.670
bo jego fotograficzna spuścizna liczy na pewno ponad kilkanaście tysięcy zdjęć,

12
00:00:44.730 --> 00:00:47.190
a pamiętajmy o jakich latach mówimy.

13
00:00:47.370 --> 00:00:51.910
I z tych zdjęć naprawdę widać wielką sympatię do tego miasta,

14
00:00:52.270 --> 00:00:55.290
które nie było miejscem urodzenia artysty.

15
00:00:55.290 --> 00:01:00.290
Można powiedzieć, że Zbyszko Siemaszko był właśnie typowym nowym warszawiakiem,

16
00:01:00.430 --> 00:01:04.730
to znaczy zaczynał swoje życie w Warszawie i obserwował,

17
00:01:04.770 --> 00:01:07.130
jak Warszawa też się rodziła na nowo po wojnie.

18
00:01:07.270 --> 00:01:12.290
Urodził się w 25. roku w Wilnie, był w partyzancji AK, był rannym

19
00:01:12.290 --> 00:01:16.050
i rodzina miała różne perypetie, żeby się stamtąd wydostać.

20
00:01:16.270 --> 00:01:19.470
Troszkę się tutaj w Polsce też przenosili z miasta do miasta,

21
00:01:19.650 --> 00:01:25.210
aż osiedli w 48. w Warszawie i z tą Warszawą się związał.

22
00:01:25.210 --> 00:01:28.430
To już działa i zawodowo, zresztą myślę, że to było nierozłączne.

23
00:01:28.550 --> 00:01:32.150
Zbyszko Siemaszko pochodził z rodziny fotografów.

24
00:01:32.370 --> 00:01:36.210
Jego ojciec Leonard był znanym fotografem wileńskim, miał atelier,

25
00:01:36.590 --> 00:01:40.350
które też przeniósł do Warszawy i które do dzisiaj w rękach rodziny

26
00:01:40.350 --> 00:01:42.210
się znajduje i działa na Ochocie.

27
00:01:42.330 --> 00:01:47.350
A Zbyszko nigdy nie miał upodobania do fotografii atelierowej, do portretów.

28
00:01:47.510 --> 00:01:53.190
On chciał działać w terenie, bo myślę, że był człowiekiem czynu, przygody, akcji

29
00:01:53.190 --> 00:01:58.230
i tutaj się bardzo spełniał i wybrał sobie właśnie fotografię miasta.

30
00:01:58.470 --> 00:02:03.490
Mistrz fotografii dokumentalnej, tak też mówił o sobie jako dokumentaliście,

31
00:02:03.730 --> 00:02:08.410
ale na tych zdjęciach widzimy wyraźnie, że Zbyszko Siemaszko był artystą,

32
00:02:09.090 --> 00:02:12.570
że kreował subiektywną, artystyczną wizję tego miasta.

33
00:02:12.950 --> 00:02:17.850
Jakie ono było, kiedy zaczął fotografować Warszawę i właśnie jak je widział?

34
00:02:17.850 --> 00:02:22.970
My pokazujemy zdjęcia z takiego najlepszego jego okresu jako fotografa,

35
00:02:23.090 --> 00:02:28.310
bo on od początku lat 50. dokumentował właśnie odbudowę Warszawy,

36
00:02:28.550 --> 00:02:32.770
zarówno odbudowę tej części historycznej, jak i budowę nowych osiedli,

37
00:02:32.810 --> 00:02:37.190
czy różnych obiektów architektonicznych dla instytucji państwowej,

38
00:02:37.270 --> 00:02:39.370
więc zrobił jakby taką fotografię dokumentalną,

39
00:02:39.450 --> 00:02:43.070
a jednocześnie pracował w tygodniku Stolica i tam był fotoreporterem.

40
00:02:43.070 --> 00:02:48.730
I dlatego też te fotografie są bardzo różne i oczywiście na wielu poziomach

41
00:02:48.730 --> 00:02:52.490
można je oglądać, tak, bo jest ten poziom taki nostalgiczny,

42
00:02:52.610 --> 00:02:57.890
czy jakiś emocjonalny, bo takie, myślę, odczuwamy emocje patrząc na to miasto,

43
00:02:58.250 --> 00:03:01.290
tak jak on je widział i pokazał na tych zdjęciach.

44
00:03:01.390 --> 00:03:06.010
Jest to oczywiście bardzo ciekawe dokumentalnie, bo ta Warszawa się bardzo zmieniła,

45
00:03:06.110 --> 00:03:10.110
wielu tych budynków już nie ma, albo są zaniedbane,

46
00:03:10.110 --> 00:03:14.310
więc pod tym względem też to jest ciekawe i też zależało nam,

47
00:03:14.370 --> 00:03:16.110
żeby była taka ścieżka warsewianistyczna,

48
00:03:16.850 --> 00:03:19.870
dlatego poprosiliśmy Jerzego Majewskiego o opisy,

49
00:03:19.970 --> 00:03:23.330
które są w efekcie dosyć obszerne, jest tam naprawdę dużo szczegółów,

50
00:03:23.350 --> 00:03:28.330
które sobie można wyczytać, bo też te zdjęcia często robione właśnie w dalekim planie

51
00:03:28.330 --> 00:03:32.950
są takie też do czytania, tak, tam bardzo, bardzo dużo można zobaczyć

52
00:03:32.950 --> 00:03:36.530
na temat ówczesnej Warszawy, ale też to, co my podkreślamy,

53
00:03:36.530 --> 00:03:40.090
że to właśnie ten walor artystyczny tych fotografii,

54
00:03:40.210 --> 00:03:45.350
on by się nie nazwał artystą, bardziej właśnie dokumentalistą czy fotoreporterem,

55
00:03:45.570 --> 00:03:51.010
ale nas jakoś od początku, kiedy zanurzaliśmy się w tym ogromnym dorobku,

56
00:03:51.170 --> 00:03:54.530
który mniej więcej po połowie jest w Narodowym Artyku Cyfrowym,

57
00:03:54.630 --> 00:03:57.490
w Agencji Forum, ale są też rzeczy w rękach rodziny

58
00:03:57.490 --> 00:04:02.170
i ciągle są nowe zbiory, to jest jakby cały czas otwarty temat

59
00:04:02.170 --> 00:04:06.290
i tak naprawdę nie wiemy, ile tysięcy tych zdjęć jest i ile ocalało,

60
00:04:06.390 --> 00:04:10.590
a niektóre fantastyczne też tematy miejskie są tylko w Tygodniku Stolica,

61
00:04:10.650 --> 00:04:14.690
bo w ogóle nie ma odbitek, czy w jego albumach warszawskich z lat 60-tych,

62
00:04:14.690 --> 00:04:18.130
też bardzo piękny, także gigantyczny dorobek

63
00:04:18.130 --> 00:04:22.010
i właśnie to, co nas uderzyło, że taki jest jakby rozproszony,

64
00:04:22.130 --> 00:04:25.550
to znaczy, jak się ktoś interesuje Warszawą, to kojarzy to nazwisko,

65
00:04:25.670 --> 00:04:29.090
kojarzy określone zdjęcia, ale jest jednak niesamowite,

66
00:04:29.090 --> 00:04:32.670
że tej rangi artysta ma pierwszą dużą wystawę, tak?

67
00:04:32.930 --> 00:04:35.950
Mi na przykład bardzo na tym zależało, żeby coś w rodzaju takiej

68
00:04:35.950 --> 00:04:40.490
warszawskiej retrospektywy zrobić i pokazać go też jako artystę

69
00:04:40.490 --> 00:04:43.770
i właśnie takim ważnym chyba elementem tego wszystkiego

70
00:04:43.770 --> 00:04:45.690
to jest to, jak on na to miasto patrzył,

71
00:04:45.790 --> 00:04:49.670
że chciał je pokazać jako takie nowoczesne miasto,

72
00:04:50.350 --> 00:04:53.450
dynamiczne, nie chciał pokazywać różnych szczegółów,

73
00:04:53.510 --> 00:04:55.690
które by może nie pasowały do tego obrazu,

74
00:04:55.690 --> 00:05:00.030
dlatego tak chętnie właśnie gdzieś co najmniej wchodził

75
00:05:00.030 --> 00:05:02.850
na jakieś wysokie piętro, na taras, na dach,

76
00:05:02.970 --> 00:05:07.050
a najlepiej jeszcze też latać samolotem, czy być na wysięgniku.

77
00:05:07.230 --> 00:05:10.930
Jakby różne, zawsze sobie znajdował jakąś ciekawą perspektywę

78
00:05:10.930 --> 00:05:15.050
i właśnie też traktował miasto jako żywy organizm.

79
00:05:15.130 --> 00:05:19.010
To mi się też bardzo podoba, że to nie jest taki typowy fotograf architektury,

80
00:05:19.150 --> 00:05:23.710
chociaż pięknie ją fotografował i tą zabytkową, i tą nowoczesną,

81
00:05:23.710 --> 00:05:28.350
ale bardziej fotograf miasta, to znaczy równie ważne jak budynki,

82
00:05:28.450 --> 00:05:31.450
bo dla niego to, co się dzieje na ulicach, jak się układa ruch,

83
00:05:31.650 --> 00:05:34.870
samochody, komunikacja miejska przechodnie, tak.

84
00:05:35.230 --> 00:05:40.110
Mówił zawsze, że nie ma dla niego fotografii miejskiej bez człowieka,

85
00:05:40.310 --> 00:05:42.730
a jednocześnie on tak naprawdę nie był fotografem,

86
00:05:42.790 --> 00:05:44.330
który robił dużo portretów.

87
00:05:44.630 --> 00:05:48.170
Ci ludzie byli dla niego właśnie takim miejskim motywem,

88
00:05:48.510 --> 00:05:50.930
bardzo różnie, bardzo ciekawie traktowanym,

89
00:05:50.930 --> 00:05:55.150
bo i z daleka, i z wysoka, i z bliska, twarzą w twarz,

90
00:05:55.250 --> 00:05:57.870
bo robił też taką fotografię uliczną.

91
00:05:58.250 --> 00:06:02.970
Także też na tym poziomie też można tak dużo wyczytać o życiu codziennym,

92
00:06:03.070 --> 00:06:07.150
o obyczajach, o modzie ulicznej, no jakby bardzo dużo warstw,

93
00:06:07.310 --> 00:06:10.270
dużo rzeczy właśnie do czytania, do oglądania,

94
00:06:10.530 --> 00:06:13.450
do podziwiania jego sposobu fotografowania,

95
00:06:13.730 --> 00:06:18.210
plus to, o czym mówiłyśmy, prawda, że jest też jakiś ładunek emocjonalny

96
00:06:18.210 --> 00:06:21.710
w tych zdjęciach, że to jest trochę coś więcej też niż po prostu

97
00:06:21.710 --> 00:06:25.970
nostalgia za dawnymi czasami, którzy, nie wiem, mają starsi ludzie, powiedzmy.

98
00:06:26.150 --> 00:06:30.630
Zbyszko się Maszko wspomina, Warszawa była całkowicie zniszczona,

99
00:06:30.970 --> 00:06:33.490
było co budować, było co fotografować.

100
00:06:33.670 --> 00:06:36.410
To wszystko wiązało emocjonalnie z tym miastem.

101
00:06:36.550 --> 00:06:40.570
Tak się z tym miastem zżyłem, że bez przesady mogę powiedzieć,

102
00:06:40.710 --> 00:06:45.130
że byłem w każdym jego załuku, o każdej porze.

103
00:06:45.130 --> 00:06:48.910
I to miasto, które widzimy oczami artysty,

104
00:06:49.090 --> 00:06:52.110
to jest właśnie takie miasto bardzo przemyślane,

105
00:06:52.250 --> 00:06:56.710
czyste w swojej formie i w ogóle czyste, przestrzenne, szerokie.

106
00:06:57.130 --> 00:07:01.150
Mówimy o Warszawie lat 50., a ona jest taka piękna,

107
00:07:01.450 --> 00:07:03.210
choć podnosiła się z gruzów.

108
00:07:03.330 --> 00:07:07.210
No właśnie, jest też taka nowa, też jest bardzo jakby złapana,

109
00:07:07.530 --> 00:07:09.830
ciekawy czas też zmieniający się, prawda,

110
00:07:09.930 --> 00:07:12.290
bo on zaczynał na początku lat 50.,

111
00:07:12.290 --> 00:07:15.630
czyli mamy tam jeszcze socrealistyczne osiedla,

112
00:07:15.650 --> 00:07:19.670
takie jak MDM, czy Muranów, też przepięknie fotografowany,

113
00:07:19.750 --> 00:07:22.950
bo najpierw mamy panoramę z tym, co tam zostało,

114
00:07:23.130 --> 00:07:26.410
z tym takim właściwie pustym, spalonym terenem.

115
00:07:26.530 --> 00:07:28.450
Tak, to jest jedno z najwcześniejszych zdjęć, prawda,

116
00:07:28.510 --> 00:07:31.730
to jest teren byłego getta, koniec lat 40.

117
00:07:31.730 --> 00:07:34.970
I to też pokazuje, że on się nie bał kontrastów.

118
00:07:35.150 --> 00:07:37.010
Tak, tak, my właśnie też chcieliśmy zderzyć.

119
00:07:37.230 --> 00:07:41.050
Początek jest taki, że zderzamy te panoramy ruin, jakie on robił,

120
00:07:41.170 --> 00:07:43.830
z tym, jak to wyglądało po odbudowie.

121
00:07:44.130 --> 00:07:48.990
I potem właściwie najciekawszy chyba czas architektoniczny dla Warszawy,

122
00:07:49.010 --> 00:07:53.730
no to już jakby odwilż i to wszystko, co się działo po epoce stalinowskiej.

123
00:07:54.470 --> 00:07:57.990
Ale też od początku myślę, że tam widać nie tylko właśnie to,

124
00:07:57.990 --> 00:08:02.270
że to było miasto nowe, czyste, z naszej perspektywy też czyste właśnie,

125
00:08:02.450 --> 00:08:04.950
bo niczym nie zaśmiecone, przemyślane.

126
00:08:05.070 --> 00:08:07.890
I rzeczywiście tak architekcie o tym wtedy całościowo myśleli.

127
00:08:07.970 --> 00:08:10.350
Architekcie mieli taką, przez to paradoksalnie,

128
00:08:10.410 --> 00:08:12.590
że tak bardzo została zniszczona Warszawa.

129
00:08:12.730 --> 00:08:15.630
Mieli możliwość planować ją tak całościowo.

130
00:08:15.910 --> 00:08:19.490
Oczywiście ta polityka, władza tam się ciągle mieszała,

131
00:08:19.610 --> 00:08:22.990
utrudniała, zmieniała im te ambitne plany i zamierzenia.

132
00:08:23.150 --> 00:08:26.190
Ale myślę, że i tak dużo się z tego udało zrobić

133
00:08:26.190 --> 00:08:30.630
i osiągnąć taki efekt, który do dzisiaj naprawdę robi wrażenie.

134
00:08:30.930 --> 00:08:34.110
Plus naprawdę jestem zachwycona tym, jak on fotografował właśnie

135
00:08:34.110 --> 00:08:36.550
takie proste obiekty z mojej architektury,

136
00:08:36.670 --> 00:08:40.930
jak właśnie te wiaty, czy te budynki na tych dworcach podmiejskich,

137
00:08:41.090 --> 00:08:43.130
Warszawa po Wiśle, Warszawa Ochota.

138
00:08:43.250 --> 00:08:46.450
Ta słynna właśnie fotografia wiaty na peronie.

139
00:08:46.890 --> 00:08:47.830
Dworca po Wiśle.

140
00:08:47.950 --> 00:08:50.950
Tak, to wygląda jak po prostu jakieś nowoczesne dzieło sztuki

141
00:08:50.950 --> 00:08:53.570
i też bardzo nowoczesne taka art-foto.

142
00:08:53.810 --> 00:08:57.990
Też potem te rzeczy się tak bardzo zdegradowały już w późnym PRL-u,

143
00:08:57.990 --> 00:09:00.690
że nikt z nas nie widział tej pierwotnej ich urody.

144
00:09:00.770 --> 00:09:04.610
I to wszystko tam jest też przez niego tak pięknie pokazane.

145
00:09:04.850 --> 00:09:08.910
Ale też właśnie, ponieważ on był jednocześnie fotoreporterem stolicy,

146
00:09:09.030 --> 00:09:10.930
więc też jest bardzo dużo kontrastów.

147
00:09:11.090 --> 00:09:12.810
Pokazuje ten tak zwany dziki zachód,

148
00:09:12.810 --> 00:09:18.770
czyli bardzo długostojące ruiny w tej części centrum takiego łączącego się z Wolą.

149
00:09:18.850 --> 00:09:21.050
Nie bał się wyprawiać na Pragę,

150
00:09:21.130 --> 00:09:24.170
co wcale nie było takie częste w tym pierwszym okresie po wojnie.

151
00:09:24.290 --> 00:09:26.270
Mi też pokazywać, jak wyglądała stara Praga,

152
00:09:26.410 --> 00:09:28.590
ale też jakie powstają nowe osiedla.

153
00:09:28.890 --> 00:09:30.530
Zapuszczał się nad Wisłę.

154
00:09:30.810 --> 00:09:33.130
Łapał różne takie scenki uliczne.

155
00:09:33.330 --> 00:09:35.850
Miał różne naprawdę oryginalne pomysły,

156
00:09:36.550 --> 00:09:38.170
typu właśnie ten cykl przechodni,

157
00:09:38.230 --> 00:09:39.890
gdzie on po prostu stał w jednym miejscu

158
00:09:39.890 --> 00:09:43.370
z aparatem na statywie na rogu jerozolimskich i Nowego Światu.

159
00:09:43.710 --> 00:09:46.390
I tu akurat robił też barwne fotografie.

160
00:09:46.510 --> 00:09:49.170
I po prostu ci ludzie wychodzili na niego wprost.

161
00:09:49.270 --> 00:09:50.810
Bardzo bliskie to były spotkania,

162
00:09:50.870 --> 00:09:52.210
choć portrecistą nie był.

163
00:09:52.350 --> 00:09:56.010
No właśnie, ale tu na przykład on blisko bardzo do tych ludzi podszedł

164
00:09:56.010 --> 00:09:58.350
i my możemy też blisko do nich podejść

165
00:09:58.350 --> 00:10:00.530
i troszkę się tam poczuć w środku.

166
00:10:00.790 --> 00:10:02.710
To była też trudność,

167
00:10:02.850 --> 00:10:04.630
ale bardzo chcieliśmy właśnie iść krok dalej,

168
00:10:04.770 --> 00:10:07.650
czyli nie pokazać tylko tej jego wizji miasta,

169
00:10:07.650 --> 00:10:11.170
bo to jest dosyć jednorodna fotografia, piękna,

170
00:10:11.390 --> 00:10:15.770
ale też pokazać, ile bardzo różnych jest tam zdjęć

171
00:10:15.770 --> 00:10:18.750
i pomysłów, tematów warszawskich,

172
00:10:18.850 --> 00:10:21.010
więc staraliśmy się to oczywiście jakoś ułożyć.

173
00:10:21.190 --> 00:10:24.270
Muszę koniecznie wspomnieć o sali nocnej,

174
00:10:24.530 --> 00:10:26.730
gdzie wymyśliliśmy właśnie z projektantami,

175
00:10:26.750 --> 00:10:28.170
że to będą lightboxy,

176
00:10:28.310 --> 00:10:30.550
żeby wydobyć w ciemnej sali

177
00:10:30.550 --> 00:10:32.610
całe piękno tych nocnych fotografii,

178
00:10:32.610 --> 00:10:37.470
bo w ogóle no Warszawa by night w latach pięćdziesiątych, sześćdziesiątych,

179
00:10:37.590 --> 00:10:38.410
wiadomo, że tam nie...

180
00:10:38.410 --> 00:10:41.450
Neony, ale neony były, tak piękne, kolorowe,

181
00:10:41.530 --> 00:10:44.530
to widać bardzo dokładnie w kolorowej jego fotografii.

182
00:10:44.670 --> 00:10:47.410
Witryny, neony, przenosi nas w inny świat.

183
00:10:47.470 --> 00:10:48.950
To jest trochę iluzja, prawda,

184
00:10:49.090 --> 00:10:51.170
bo wszyscy pamiętamy czy wiemy,

185
00:10:51.210 --> 00:10:53.170
że no nie było życia nocnego w Warszawie,

186
00:10:53.290 --> 00:10:54.890
była dosyć ponura i ciemna,

187
00:10:55.030 --> 00:10:59.090
ale rzeczywiście był taki odgórny projekt tej neonizacji w pewnym momencie

188
00:10:59.090 --> 00:11:01.710
i on to jakoś tak pięknie pokazuje,

189
00:11:01.770 --> 00:11:03.590
że człowiek naprawdę ulega tej magii,

190
00:11:03.710 --> 00:11:06.590
jest tak przyjemnie być wśród tych nocnych zdjęć

191
00:11:06.590 --> 00:11:08.930
i tam widać też cały artyzm.

192
00:11:08.990 --> 00:11:11.910
Dlatego jest to też bardzo ciekawa kwestia,

193
00:11:11.910 --> 00:11:14.830
co to znaczyło wtedy, prawda, dokumentować,

194
00:11:14.850 --> 00:11:17.810
a co znaczyło robić jakieś zdjęcia propagandowe, prawda.

195
00:11:18.090 --> 00:11:20.890
Oczywiście on jako fotoreporter stolicy

196
00:11:20.890 --> 00:11:23.450
musiał też robić jakieś pochody pierwszomajowe,

197
00:11:23.590 --> 00:11:25.850
jakiś tam tego typu, jakiś tam zjazd partii czy coś.

198
00:11:25.990 --> 00:11:28.030
Na ogół to nie są ciekawe zdjęcia.

199
00:11:28.790 --> 00:11:31.530
Natomiast tu to było tak na wyższym piętrze,

200
00:11:31.530 --> 00:11:33.210
powiedzmy trochę propagandowe, prawda,

201
00:11:33.330 --> 00:11:36.970
że chciano pokazać, że Warszawa została odbudowana

202
00:11:36.970 --> 00:11:39.850
i nawet w tym jakby systemie za żelazną kurtyną

203
00:11:39.850 --> 00:11:42.990
chcieli też przesłać taki mesej w świat,

204
00:11:43.050 --> 00:11:45.990
że jest to europejska, nowoczesna stolica, tak.

205
00:11:46.250 --> 00:11:48.030
I on jakby miał takie przygotowanie

206
00:11:48.670 --> 00:11:51.030
do pięknego fotografowania architektury,

207
00:11:51.870 --> 00:11:53.090
ale poszedł krok dalej.

208
00:11:53.270 --> 00:11:54.510
Powiedziała pani o tym,

209
00:11:54.510 --> 00:11:58.070
że dla niego miasto to też był ten ruch.

210
00:11:58.310 --> 00:11:59.970
To był żywy organizm

211
00:11:59.970 --> 00:12:04.650
i to doskonale widać w takich jednych z moich ulubionych fotografii.

212
00:12:04.810 --> 00:12:06.770
Jedną z nich to jest fotografia pod tytułem

213
00:12:06.770 --> 00:12:07.770
winogrona.

214
00:12:07.870 --> 00:12:09.630
I naprawdę nie mówimy o owocach.

215
00:12:10.650 --> 00:12:14.370
Właśnie, to już takie dla młodych abstrakcyjne, nie?

216
00:12:14.430 --> 00:12:16.550
Albo mówiło się, że się jedzie na cycku,

217
00:12:16.590 --> 00:12:17.970
czyli na tym resorze z tyłu.

218
00:12:18.170 --> 00:12:20.770
No było bardzo mało, tak, autobusów, trawali,

219
00:12:20.890 --> 00:12:22.790
także były przepełnione,

220
00:12:22.990 --> 00:12:25.030
więc ludzie właśnie tak oblepiali,

221
00:12:25.190 --> 00:12:26.850
stojąc na tych schodkach,

222
00:12:27.030 --> 00:12:28.130
czy jadąc z tyłu.

223
00:12:28.130 --> 00:12:30.590
Trzymali się właściwie, czego można było.

224
00:12:30.690 --> 00:12:32.470
Nie wiały się chyba nawzajem,

225
00:12:32.770 --> 00:12:35.070
ale to jest stały motyw fotografii powojennej.

226
00:12:35.190 --> 00:12:36.350
To też jest fajne,

227
00:12:36.490 --> 00:12:39.590
że wtedy to było coś fantastycznego właśnie,

228
00:12:39.730 --> 00:12:41.750
że w ogóle tam można sfotografować,

229
00:12:41.870 --> 00:12:43.850
że jeżdżą jakieś autobusy, tramwaj,

230
00:12:43.930 --> 00:12:45.290
że jest jakiś taki ruch miejski.

231
00:12:45.470 --> 00:12:47.130
I to jest też ogromna różnica z tym,

232
00:12:47.150 --> 00:12:47.750
co jest dzisiaj,

233
00:12:47.890 --> 00:12:49.640
bo raczej samochody są dla nas utrapieniem

234
00:12:50.250 --> 00:12:51.170
i cały ten ruch.

235
00:12:51.330 --> 00:12:53.970
I to też tworzy taką inną aurę,

236
00:12:53.970 --> 00:12:55.730
więc tu jest dużo elementów,

237
00:12:55.770 --> 00:12:57.190
nie tylko jego warsztat,

238
00:12:57.430 --> 00:12:59.450
jego talent jako fotografa,

239
00:12:59.730 --> 00:13:01.330
ale też charakter tego miasta,

240
00:13:01.350 --> 00:13:03.610
takiego stworzonego na nowo,

241
00:13:03.790 --> 00:13:05.790
ale też w tych trudnych warunkach,

242
00:13:05.910 --> 00:13:06.790
w tej biedzie, nie?

243
00:13:06.970 --> 00:13:07.970
I to, że on na przykład,

244
00:13:08.090 --> 00:13:09.890
bo on bardzo też lubił samochody,

245
00:13:10.030 --> 00:13:12.050
lubił latać, robić te zdjęcia lotnicze,

246
00:13:12.130 --> 00:13:14.210
mówię, to jest taki też człowiek akcji

247
00:13:14.210 --> 00:13:16.750
i on, jak tam nie było samochodu,

248
00:13:16.830 --> 00:13:17.850
to właśnie on bardzo często

249
00:13:17.850 --> 00:13:20.090
swoją simkę rond tam wstawiał.

250
00:13:20.310 --> 00:13:22.150
I jest to jakoś też wzruszające,

251
00:13:22.150 --> 00:13:24.030
to nie, jakby taka trochę aranżacja

252
00:13:24.030 --> 00:13:25.490
też tej przestrzeni miejskiej.

253
00:13:25.630 --> 00:13:27.390
Albo to też jest stały motyw,

254
00:13:27.470 --> 00:13:28.850
że dzieci, nie?

255
00:13:28.970 --> 00:13:30.270
Że myślę, że on często stał

256
00:13:30.270 --> 00:13:31.690
i czekał, aż będzie przebiegała

257
00:13:31.690 --> 00:13:32.930
jakaś grupka dzieci,

258
00:13:32.990 --> 00:13:34.790
czy będzie dziecko jechało na rowerze,

259
00:13:34.870 --> 00:13:36.910
albo, że będą mamy z wózkami

260
00:13:36.910 --> 00:13:38.010
i dużo jest takich zdjęć,

261
00:13:38.070 --> 00:13:39.990
bo to też był symbol życia,

262
00:13:39.990 --> 00:13:42.090
że warszawiacy żyją,

263
00:13:42.290 --> 00:13:43.090
że są dzieci,

264
00:13:43.210 --> 00:13:44.490
że jest taka nowa energia

265
00:13:44.490 --> 00:13:46.350
i ta energia bardzo też

266
00:13:46.350 --> 00:13:47.490
z tych zdjęć bije.

267
00:13:47.550 --> 00:13:48.750
Że to właśnie nie jest tylko to,

268
00:13:48.810 --> 00:13:50.470
że nostalgia, że wzruszenie,

269
00:13:50.610 --> 00:13:51.610
że to jest jakaś część

270
00:13:51.610 --> 00:13:52.890
naszej tożsamości,

271
00:13:52.970 --> 00:13:54.170
bo to się mocno czuje,

272
00:13:54.310 --> 00:13:55.850
ale też taka fajna energia,

273
00:13:56.070 --> 00:13:56.710
jaka jest tych zdjęć.

274
00:13:56.750 --> 00:13:57.670
I właśnie ktoś mi powiedział,

275
00:13:57.730 --> 00:13:59.670
że ogląda to cały czas

276
00:13:59.670 --> 00:14:01.150
z uśmiechem na ustach,

277
00:14:01.270 --> 00:14:02.390
takim mimowolnym.

278
00:14:02.610 --> 00:14:03.490
To jest fajne, nie?

279
00:14:03.570 --> 00:14:04.590
Że te zdjęcia

280
00:14:04.590 --> 00:14:07.210
mogą też jeszcze dać radość ludziom.

281
00:14:07.370 --> 00:14:08.710
Jest takie zdjęcie,

282
00:14:09.090 --> 00:14:10.410
plaża pomiędzy mostem

283
00:14:10.410 --> 00:14:12.350
Poniatowskiego i Średnicowym.

284
00:14:12.630 --> 00:14:14.070
W głębi widzimy

285
00:14:14.070 --> 00:14:15.330
Stadion Dziesięciolecia.

286
00:14:15.450 --> 00:14:17.690
To jest fotografia z 65 roku.

287
00:14:17.690 --> 00:14:19.090
I to jest miasto,

288
00:14:19.350 --> 00:14:20.690
które odpoczywa,

289
00:14:21.150 --> 00:14:22.150
które oddycha.

290
00:14:22.310 --> 00:14:23.670
I jest w takiej wersji

291
00:14:23.670 --> 00:14:25.570
zupełnie sielankowej.

292
00:14:25.870 --> 00:14:27.150
Chciałoby się przenieść,

293
00:14:27.330 --> 00:14:28.450
poleżeć na tej plaży.

294
00:14:28.570 --> 00:14:30.670
Tam jest taki relaks niesamowity.

295
00:14:30.850 --> 00:14:31.430
No właśnie,

296
00:14:31.570 --> 00:14:32.650
chciałoby się przenieść,

297
00:14:32.670 --> 00:14:33.910
ale chyba tylko na chwilę,

298
00:14:34.030 --> 00:14:34.210
prawda?

299
00:14:34.390 --> 00:14:36.850
Bo to życie przecież było bardzo trudne.

300
00:14:36.850 --> 00:14:37.530
To jest ten sen.

301
00:14:37.790 --> 00:14:38.330
I biedne.

302
00:14:38.490 --> 00:14:39.690
I to jest to właśnie, prawda?

303
00:14:39.930 --> 00:14:41.230
Stworzenie takiego wrażenia,

304
00:14:41.310 --> 00:14:43.130
bo to nie jest kłamstwo, prawda?

305
00:14:43.130 --> 00:14:44.390
Ci ludzie naprawdę

306
00:14:45.170 --> 00:14:46.590
potrafili się cieszyć,

307
00:14:46.750 --> 00:14:47.510
bawić.

308
00:14:48.090 --> 00:14:49.530
Właśnie było bardzo dużo

309
00:14:49.530 --> 00:14:50.790
jakichś plenerowych

310
00:14:51.730 --> 00:14:52.410
potańcówek.

311
00:14:52.550 --> 00:14:54.330
Właśnie ta oblegana Wisła,

312
00:14:54.430 --> 00:14:55.050
to, że oni tam

313
00:14:55.050 --> 00:14:56.670
się opalali,

314
00:14:56.770 --> 00:14:58.550
też pływali wtedy w Wisle,

315
00:14:58.650 --> 00:14:59.210
bo wtedy jeszcze

316
00:14:59.210 --> 00:15:00.090
nie była taka

317
00:15:00.090 --> 00:15:00.510
zabyczyszczona.

318
00:15:03.150 --> 00:15:11.230
To było dla mnie szokujące.

319
00:15:11.230 --> 00:15:12.150
On się też nie bał

320
00:15:12.150 --> 00:15:13.570
pokazywać kontrastów,

321
00:15:13.730 --> 00:15:13.910
prawda?

322
00:15:14.070 --> 00:15:15.270
I tam ta bieda też

323
00:15:15.270 --> 00:15:16.970
co już gdzieś wyziera,

324
00:15:17.250 --> 00:15:17.990
więc to na pewno

325
00:15:17.990 --> 00:15:20.770
nie jest taki jednoznaczny obraz.

326
00:15:20.930 --> 00:15:21.790
Myślę, że jest dużo

327
00:15:21.790 --> 00:15:22.950
do interpretowania

328
00:15:22.950 --> 00:15:24.190
i do myślenia

329
00:15:24.190 --> 00:15:25.070
wokół tych zdjęć.

330
00:15:25.150 --> 00:15:26.150
To też jest fajne.

331
00:15:26.310 --> 00:15:27.430
Myślę, że dla osób,

332
00:15:27.590 --> 00:15:29.450
które urodziły się w Warszawie,

333
00:15:29.490 --> 00:15:30.970
chodziły tymi ulicami,

334
00:15:31.250 --> 00:15:33.690
to takimi wzruszającymi momentami

335
00:15:33.690 --> 00:15:35.010
na pewno będą te miejsca,

336
00:15:35.150 --> 00:15:36.810
których już dzisiaj nie ma.

337
00:15:36.990 --> 00:15:38.610
I taką fotografią

338
00:15:38.610 --> 00:15:39.310
na przykład

339
00:15:39.310 --> 00:15:41.910
jest fotografia super samą

340
00:15:41.910 --> 00:15:43.590
i wiele jest takich miejsc,

341
00:15:43.850 --> 00:15:46.330
które zatrzymał dla nas

342
00:15:46.330 --> 00:15:47.790
Zbyszko Siemaszko.

343
00:15:47.910 --> 00:15:50.190
Też przecież bardzo ciekawa historia

344
00:15:50.190 --> 00:15:51.130
tego CD-tu,

345
00:15:51.230 --> 00:15:52.630
Centralnego Domu Towarowego,

346
00:15:52.830 --> 00:15:54.330
który jest teraz tak trochę zrobiony

347
00:15:54.330 --> 00:15:55.010
na nowo,

348
00:15:55.150 --> 00:15:56.790
przypomina ten kształt

349
00:15:56.790 --> 00:15:58.010
i który był takim

350
00:15:58.010 --> 00:15:59.690
bardzo nowoczesnym

351
00:15:59.690 --> 00:16:01.350
na te czasy w ogóle na świecie

352
00:16:01.350 --> 00:16:04.190
takim właśnie projektem funkcjonalnym

353
00:16:04.190 --> 00:16:06.730
i zupełnie wbrew temu,

354
00:16:06.870 --> 00:16:07.910
co wtedy to już było,

355
00:16:07.910 --> 00:16:09.510
bo to już socrealizm,

356
00:16:10.270 --> 00:16:11.990
socrealizm tutaj już obowiązywał,

357
00:16:12.110 --> 00:16:12.970
ta doktryna w momencie

358
00:16:12.970 --> 00:16:15.210
była tak bardzo twardo wprowadzana,

359
00:16:15.290 --> 00:16:16.410
a to był jakby projekt

360
00:16:16.410 --> 00:16:17.510
jeszcze tuż sprzed

361
00:16:17.510 --> 00:16:18.890
i to było realizowane.

362
00:16:19.150 --> 00:16:21.390
To był bardzo popularny budynek w PRL-u

363
00:16:21.390 --> 00:16:22.970
i otwarcie nastąpiło właściwie

364
00:16:22.970 --> 00:16:24.930
w środku tego socrealizmu

365
00:16:24.930 --> 00:16:25.610
i stalinizmu.

366
00:16:25.690 --> 00:16:27.570
I był krytykowany ten budynek,

367
00:16:27.670 --> 00:16:29.410
ale no był, prawda,

368
00:16:29.530 --> 00:16:31.630
więc też były takie bardzo ciekawe,

369
00:16:32.270 --> 00:16:34.490
niejednoznaczne też te odsłony architektoniczne,

370
00:16:34.610 --> 00:16:35.770
prawda, że jednak ci architekci

371
00:16:35.770 --> 00:16:37.350
sporo tam jeszcze mogli zrobić.

372
00:16:37.510 --> 00:16:39.690
Potem te budynki tak się degradowały,

373
00:16:39.750 --> 00:16:42.970
że właśnie już nie potrafiliśmy ich docenić

374
00:16:42.970 --> 00:16:45.170
i tu można na nie spojrzeć świeżym okiem,

375
00:16:45.350 --> 00:16:46.950
ale też nawet, jak on pokazuje,

376
00:16:47.150 --> 00:16:48.050
odbudowy starówki,

377
00:16:48.210 --> 00:16:49.350
potem tę starówkę trakt,

378
00:16:49.610 --> 00:16:52.150
takie naprawdę świeżutkie, czyściutkie,

379
00:16:52.270 --> 00:16:54.450
to też robi wielkie wrażenie, nie?

380
00:16:54.450 --> 00:16:57.270
Bo to jest też już zupełnie inny obraz teraz.

381
00:16:57.590 --> 00:17:00.610
Także myślę, że dużo takich można tam odkryć.

382
00:17:00.910 --> 00:17:03.570
Znakomita większość bohaterów fotografii

383
00:17:03.570 --> 00:17:06.530
Zbyszka Siemaszki to są bohaterowie anonimowi.

384
00:17:06.670 --> 00:17:08.450
Ale jest jedna bohaterka,

385
00:17:08.890 --> 00:17:10.930
która jest nam znana,

386
00:17:11.170 --> 00:17:13.630
a przy okazji to jedna z najbardziej znanych

387
00:17:13.630 --> 00:17:14.650
fotografii artysty.

388
00:17:15.330 --> 00:17:17.530
To prawda, zaraz powiem o tej pani,

389
00:17:17.630 --> 00:17:18.290
o tym zdjęciu,

390
00:17:18.350 --> 00:17:19.210
ale ja też chciałam powiedzieć,

391
00:17:19.310 --> 00:17:20.470
że cały czas mam nadzieję,

392
00:17:20.630 --> 00:17:23.470
że jeszcze może się właśnie ktoś gdzieś rozpozna,

393
00:17:23.470 --> 00:17:24.930
czy rozpozna kogoś z rodziny,

394
00:17:25.030 --> 00:17:26.770
bo nie jest to tak odległa przeszłość,

395
00:17:26.790 --> 00:17:28.950
a jednak sporo tych ludzi tam widać.

396
00:17:29.310 --> 00:17:32.270
Rzeczywiście to zdjęcie dziewczyny,

397
00:17:32.490 --> 00:17:36.490
która idzie w ulewie ulicą Pławską

398
00:17:36.490 --> 00:17:38.610
i w tym deszczu, w tym całym zamieszaniem

399
00:17:38.610 --> 00:17:39.510
złapał taki moment,

400
00:17:39.590 --> 00:17:42.270
że on efektycznie unosi się nad chodnikiem.

401
00:17:42.410 --> 00:17:43.970
To jest taka fotografia,

402
00:17:44.590 --> 00:17:45.790
złapanie tego momentu,

403
00:17:45.810 --> 00:17:47.050
taka bresanowska.

404
00:17:47.170 --> 00:17:49.510
To też jest zupełnie inny rodzaj jeszcze fotografii.

405
00:17:49.670 --> 00:17:50.670
I że się okazało,

406
00:17:50.750 --> 00:17:52.370
że właśnie w wyniku akcji

407
00:17:52.370 --> 00:17:53.610
odnalazła się ta pani,

408
00:17:53.710 --> 00:17:55.590
była też u nas na wernisażu,

409
00:17:55.710 --> 00:17:58.210
bardzo taka promienna i uszczęśliwiona.

410
00:17:58.310 --> 00:18:00.070
I nagle właśnie już to jedno zdjęcie

411
00:18:00.070 --> 00:18:01.330
nie jest anonimowe.

412
00:18:01.530 --> 00:18:02.770
I ja byłam zaskoczona,

413
00:18:02.770 --> 00:18:04.690
jak bardzo to zdjęcie funkcjonuje,

414
00:18:04.690 --> 00:18:06.310
tak jako taka jakaś ikona,

415
00:18:06.330 --> 00:18:07.570
czy takie zdjęcie kultowe,

416
00:18:07.650 --> 00:18:09.090
że nawet jak się w Google wpisuje

417
00:18:09.090 --> 00:18:10.010
Zbyszko Siemaszko,

418
00:18:10.070 --> 00:18:11.630
to pierwsze to zdjęcie wychodzi,

419
00:18:11.730 --> 00:18:13.370
bo my bardzo go docenialiśmy

420
00:18:13.370 --> 00:18:14.770
właśnie jako fotografa

421
00:18:14.770 --> 00:18:16.730
tych dalekich miejskich planów,

422
00:18:16.890 --> 00:18:18.130
tego właśnie, że jest wysoka,

423
00:18:18.210 --> 00:18:20.170
że to światło cudowne i tak dalej.

424
00:18:20.170 --> 00:18:22.110
A tu taka zupełnie inna fotografia,

425
00:18:22.150 --> 00:18:24.110
właściwie jest może najbardziej

426
00:18:24.110 --> 00:18:26.250
jakoś tam rozpoznawalna i popularna.

427
00:18:26.410 --> 00:18:28.210
To pokazuje jeszcze zupełnie innego

428
00:18:28.210 --> 00:18:29.950
oblicza jego fotografa.

429
00:18:30.130 --> 00:18:31.430
A też jeszcze ja bardzo lubię

430
00:18:31.430 --> 00:18:33.010
takie zdjęcie niedopowe dla niego,

431
00:18:33.110 --> 00:18:35.370
bo on też obfotografowywał nowy dworzec

432
00:18:35.370 --> 00:18:36.910
w Śródmieście, który wtedy był

433
00:18:36.910 --> 00:18:38.650
też bardzo nowoczesny i elegancki,

434
00:18:38.910 --> 00:18:40.310
podobnie jak dworzec gdański.

435
00:18:40.470 --> 00:18:42.250
I tam on robił zdjęcia na peronach,

436
00:18:42.310 --> 00:18:44.650
też się są tacy umęczeni pasażerowie,

437
00:18:44.950 --> 00:18:47.310
grupa takich szarych obywateli tak zwanych,

438
00:18:47.310 --> 00:18:50.270
a z tyłu mają po prostu jakby małą galerię

439
00:18:50.270 --> 00:18:52.390
polskiego plakatu artystycznego,

440
00:18:52.570 --> 00:18:54.330
za który teraz dużo płacimy,

441
00:18:54.370 --> 00:18:55.950
żeby sobie coś powiesić na ścianie.

442
00:18:56.070 --> 00:18:58.170
I głównie tam jest Polska, Polen, Polen,

443
00:18:58.250 --> 00:18:59.530
bo to jest cały ten cykl.

444
00:18:59.670 --> 00:19:02.350
Jakby zdarzenie tego, tych ludzi z tymi,

445
00:19:02.390 --> 00:19:04.750
to też jest to z kolei bardzo fajna,

446
00:19:05.670 --> 00:19:07.090
fotoreporterska taka rzecz, nie?

447
00:19:07.210 --> 00:19:09.090
Czyli on dużo szukał.

448
00:19:09.230 --> 00:19:10.830
Był dosyć skromnym człowiekiem

449
00:19:10.830 --> 00:19:12.310
i się pewnie bardziej uważał

450
00:19:12.310 --> 00:19:13.370
za dobrego rzemieślnika,

451
00:19:13.370 --> 00:19:13.950
rzemieślnika,

452
00:19:14.310 --> 00:19:16.090
ale też miał sobie coś takiego,

453
00:19:16.150 --> 00:19:18.370
że cały czas szukał jakichś nowych ujęć,

454
00:19:18.530 --> 00:19:20.050
pomysłów, kadrów

455
00:19:20.050 --> 00:19:22.910
i to też mnie bardzo urzekał w tej fotografii.

456
00:19:23.090 --> 00:19:24.670
Fotografia tej dziewczyny,

457
00:19:24.790 --> 00:19:25.850
o której Państwu opowiadaliśmy,

458
00:19:25.890 --> 00:19:27.290
to fotografia pod tytułem

459
00:19:27.290 --> 00:19:28.430
Ulewa Napuławskiej.

460
00:19:28.570 --> 00:19:30.590
Wystawa jest otwarta do 8 września,

461
00:19:30.670 --> 00:19:32.310
więc mamy czas na tę podróż.

462
00:19:32.630 --> 00:19:33.750
Niezwykły artysta,

463
00:19:33.830 --> 00:19:35.150
bardzo związany z miastem.

464
00:19:35.310 --> 00:19:37.830
Jeden chyba z najbardziej aktywnych fotografów

465
00:19:37.830 --> 00:19:40.370
w ogóle w historii polskiej fotografii,

466
00:19:40.370 --> 00:19:43.570
bo oto 222 okładki stolicy

467
00:19:43.570 --> 00:19:46.230
są autorstwa Zbyszka Siemaszki.

468
00:19:46.410 --> 00:19:47.590
A jak powiedziałyśmy,

469
00:19:47.690 --> 00:19:48.770
tych fotografii jest...

470
00:19:48.770 --> 00:19:49.830
No jeszcze nawet nie wiemy,

471
00:19:50.050 --> 00:19:52.870
ile tysięcy, kilkanaście już na pewno.

472
00:19:53.150 --> 00:19:55.810
Zapraszamy Państwa do domu spotkań

473
00:19:55.810 --> 00:19:58.470
z historią na tę niezwykłą podróż.

474
00:19:58.650 --> 00:20:01.370
Bohaterką dzisiejszych audycji kulturalnych

475
00:20:01.370 --> 00:20:03.590
była współkuratorka wystawy

476
00:20:03.590 --> 00:20:05.070
Zbyszko Siemaszko,

477
00:20:05.190 --> 00:20:06.270
fotograf Warszawy,

478
00:20:06.390 --> 00:20:08.370
pani Katarzyna Madonim-Mitzner.

479
00:20:08.370 --> 00:20:10.350
Bardzo dziękuję za tę rozmowę.

480
00:20:10.510 --> 00:20:11.730
Dziękuję i zapraszam.

481
00:20:11.870 --> 00:20:14.270
I podkreślam, że wstęp wolny na wystawę

482
00:20:14.270 --> 00:20:16.770
i na cały program wydarzeń wokół wystawy.

483
00:20:16.810 --> 00:20:18.070
Też warto to śledzić.