WEBVTT

1
00:00:01.390 --> 00:00:05.110
Audycje kulturalne. W dobrym tonie.

2
00:00:05.510 --> 00:00:10.670
Słuchają Państwo podcastu Narodowego Centrum Kultury przy mikrofonie Martyna Matwiejuk.

3
00:00:10.870 --> 00:00:18.290
W audycjach kulturalnych goszczę dziś Monikę Siwińską, współkuratorkę wystawy zatytułowanej Julia Kejlowa, projektantka.

4
00:00:18.650 --> 00:00:23.650
Te wystawy mogą Państwo zobaczyć w Muzeum Warszawy od 21 marca. Dzień dobry.

5
00:00:23.890 --> 00:00:24.350
Dzień dobry.

6
00:00:24.350 --> 00:00:49.210
To pierwsza tak szeroka prezentacja twórczości Julii Kejlowej. Myślę, że na to nazwisko wielu miłośników designu nadstawia uszu, choć chyba nie zawsze tak było, bo pamięć o projektantce, która tworzyła i rozwijała swoją karierę w latach 30-tych ubiegłego wieku, projektantce, która zginęła tragicznie w czasie II wojny światowej, no zanikła w czasach tuż powojennych.

7
00:00:49.210 --> 00:00:55.170
I tak naprawdę chyba popularność Kejlowej, pewna jej być może nawet legenda, to jest kwestia czasów najnowszych.

8
00:00:55.330 --> 00:01:06.250
Tak, mniej więcej od 20 lat Julia Kejlowa powróciła na salonę. Wcześniej, przez mniej więcej 50 lat, prawie że została zapomniana, tworzyła w latach 30-tych.

9
00:01:06.250 --> 00:01:18.270
Urodziła się w 1902 roku, bo od tego zaczynamy. Zmarła, raczej zginęła około 1942 lub 1943 roku i na tę niepamięć złożyło się kilka zjawisk.

10
00:01:18.450 --> 00:01:28.230
Po pierwsze wojna, tak gwałtowna śmierć. Po drugie zmiana systemu. To też miało bardzo duże znaczenie przy tej twórczości, a także zmiana mody.

11
00:01:28.230 --> 00:01:36.410
Art Deco, czyli styl, w którym to wykonywała przedmioty, stał się niemodny. I to wszystko jakby spowodowało, że to nazwisko zaginęło.

12
00:01:36.590 --> 00:01:46.390
I dopiero pod koniec lat 90-tych, wraz z odrodzeniem się rynku antykwarycznego, mody na Art Deco, ale także i hair story, powróciła Julia Kejlowa.

13
00:01:46.390 --> 00:01:56.650
Wystawa, którą stworzyła pani wspólnie z Agnieszką Dąbrowską, wpisuje tę historię Julii Kejlowej w też takie dwie równolegle snujące się opowieści.

14
00:01:56.790 --> 00:02:04.130
Pierwsze z nich to jest właśnie to, o czym pani powiedziała, czyli nowy styl, Art Deco i wzrost znaczenia sztuki użytkowej.

15
00:02:04.710 --> 00:02:12.490
Drugi to też jest czas emancypacji kobiet i zmian obyczajowości. To, że kobiety zaczęły obejmować zupełnie nowe pozycje społeczne.

16
00:02:12.770 --> 00:02:16.150
W te dwa prądy przemian można wpisać życiorys Kejlowej.

17
00:02:16.390 --> 00:02:23.830
Zdecydowanie Julia Kejlowa wręcz uasabia te wydarzenia, albo raczej te procesy, które następowały w latach 30-tych.

18
00:02:24.410 --> 00:02:29.470
Jedną z idei przewodnich tej wystawy jest faktycznie emancypacja kobiet projektantek.

19
00:02:29.630 --> 00:02:31.730
I w ogóle też emancypacja projektu.

20
00:02:31.990 --> 00:02:38.590
I kobieta do tej pory, do początków XX wieku, raczej zajmowała się domem.

21
00:02:38.590 --> 00:02:49.710
To była jej strefa dziedzina życia i wraz z I wojną światową bardzo przyspieszały procesy emancypacyjne kobiet i młode dziewczyny wreszcie mogły zacząć studiować.

22
00:02:49.970 --> 00:02:55.970
Również w Akademii Sztuk Pięknych, warszawskiej także, bo to była uczelnia bardzo nowoczesna.

23
00:02:55.970 --> 00:03:02.970
I Julia Kejlowa na fali tych nowych prądów rozpoczęła studia artystyczne jako rzeźbiarka.

24
00:03:03.570 --> 00:03:06.950
Studiowała rzeźbę, ale jednocześnie zajęła się metaloplastyką.

25
00:03:07.070 --> 00:03:11.550
I to, że zajęła się metaloplastyką też jest bardzo nowoczesnym podejściem jak na tamte czasy,

26
00:03:11.550 --> 00:03:16.170
bo z kobietami wiązano takie określone dziedziny w projektowaniu.

27
00:03:16.630 --> 00:03:21.570
Bliżskie uważano, że jest im na przykład, no oczywiście już nie mówię o malarstwie i rzeźbie,

28
00:03:22.090 --> 00:03:25.830
ale o dziedzinach użytkowych chodziło o tkaninę czy ceramikę.

29
00:03:26.090 --> 00:03:31.730
Dziewczęta z dobrych rodzin kiedyś uczyły się i wyszywać, haftować, malować na porcelanie.

30
00:03:31.830 --> 00:03:35.570
Więc te dziedziny jakoś tak naturalnie były przypisywane kobiecie.

31
00:03:35.570 --> 00:03:42.450
Zaś metal jako tworzywo wymagające dużej siły uważano, że jest nie kobiecy, nie pasuje do kobiet.

32
00:03:42.570 --> 00:03:46.410
Społecznie uważano, że kobieta nie powinna zajmować się tą dziedziną projektowania.

33
00:03:46.610 --> 00:03:49.210
Więc Julia Kejlowa przekroczyła i ten próg.

34
00:03:49.390 --> 00:03:52.070
Zaczęła projektować przedmioty metaloplastyczne.

35
00:03:52.230 --> 00:03:58.490
I zaczęła wykonywać je sama we własnej pracowni, a także projektować dla znanych firm platerniczych warszawskich.

36
00:03:58.630 --> 00:04:04.410
Czyli zaczęła traktować projektowanie przemysłowe jako równorzędną dziedzinę swojej twórczości.

37
00:04:04.410 --> 00:04:07.150
I to też jest bardzo nowoczesne podejście jak na tamte czasy.

38
00:04:07.290 --> 00:04:10.910
Z drugiej strony, jak przeczytamy na wystawie, uważała się za rzeźbiarkę.

39
00:04:11.210 --> 00:04:14.230
Tak jak pani wspomniała, ukończyła wydział rzeźby.

40
00:04:14.270 --> 00:04:21.290
W jaki sposób to wykształcenie wpłynęło na tworzoną przez nią metaloplastykę, z której właśnie dziś ją najbardziej znamy?

41
00:04:21.370 --> 00:04:26.470
Myślę, że rzeźba, ta główna, chociaż nie można tak powiedzieć, że główna,

42
00:04:26.610 --> 00:04:31.010
bo traktowała jednak równorzędnie rzeźbę i metaloplastykę dziedzina twórczości Julii Kejlowej,

43
00:04:31.010 --> 00:04:35.870
miała ogromny wpływ na jej projektowanie, podejście do przedmiotu użytkowego,

44
00:04:36.130 --> 00:04:43.330
bo nauczyła się poprzez pracę nad rzeźbą traktować przedmiot jako trójwymiarowe dzieło sztuki.

45
00:04:43.510 --> 00:04:46.130
I tak faktycznie traktowała przedmioty użytkowe.

46
00:04:46.410 --> 00:04:51.470
To były, można powiedzieć, małe rzeźby, w małej skali abstrakcyjne rzeźby,

47
00:04:51.470 --> 00:04:57.350
które miały służyć ludziom do podwieczorku, na przykład czy w czasie obiadu.

48
00:04:58.090 --> 00:05:03.190
I jednocześnie jednak trzeba powiedzieć, że w Szkole Sztuk Pięknych obok rzeźby i malarstwa

49
00:05:03.190 --> 00:05:05.890
uczono również projektowania przedmiotów użytkowych.

50
00:05:06.070 --> 00:05:09.590
I ona się też tego nauczyła, postrzegania przedmiotu użytkowego

51
00:05:09.590 --> 00:05:13.090
jako przedmiotu, który ma mieć określony kształt, formę.

52
00:05:13.630 --> 00:05:17.050
Ta koncepcja miała być zgrana i zwarta z jego funkcją.

53
00:05:17.050 --> 00:05:23.530
To było bardzo ważne. I te dwie rzeczy, czyli te rzeźbiarskie podejście do materii

54
00:05:23.530 --> 00:05:28.170
i to, że ona faktycznie potrafiła projektować, patrzeć na przedmioty

55
00:05:28.170 --> 00:05:32.290
i wydobywać z nich ten odpowiedni kształt do nich pasujący,

56
00:05:33.010 --> 00:05:37.270
spowodowało, że stworzyła przedmioty, które już w latach trzydziestych

57
00:05:37.270 --> 00:05:40.770
cieszyły się ogromną popularnością, bo ona bardzo szybko zyskała sławę.

58
00:05:40.910 --> 00:05:42.830
W ciągu siedmiu lat zbudowała swoją karierę.

59
00:05:42.830 --> 00:05:48.210
Co prawda potem zostały zapomniane, ale obecnie są uznawane za ikony polskiego designu.

60
00:05:48.350 --> 00:05:51.570
Przypisuje się jej autorstwo niemal 400 wzorów.

61
00:05:51.710 --> 00:05:53.810
Czy ma pani swój ulubiony projekt Kejlowej?

62
00:05:54.090 --> 00:05:58.990
Bardzo lubię kilka rzeczy, takich tych oczywistych, jak Jabłko Królewskie,

63
00:05:59.110 --> 00:06:03.150
czy Cukiernica Kula. To są takie typowe dla niej projekty.

64
00:06:03.530 --> 00:06:06.910
Julia Kejlowa bardzo lubiła podstawowe bryły geometryczne.

65
00:06:07.030 --> 00:06:10.350
Właśnie koło, stąd ta kula, sześcian, stożek.

66
00:06:10.350 --> 00:06:17.190
I często te formy bardzo ładnie ze sobą składała i dynamizowała poprzez na przykład zakosowe uchwyty

67
00:06:17.190 --> 00:06:18.830
doukładane do tych form.

68
00:06:19.110 --> 00:06:26.530
Ale oprócz tych rzeczy można też wyróżnić kilka jej przepięknie zrobionych, takich prostych przedmiotów,

69
00:06:27.110 --> 00:06:31.610
które są niesamowicie proste, ale jednocześnie niesamowicie wysmakowane.

70
00:06:31.710 --> 00:06:36.630
Na przykład taka taca, która ma zawinięte końce, tak jak papier, jak kartka papieru.

71
00:06:36.630 --> 00:06:40.110
Studenci w Szkole Sztuk Pięknych uczyli się papieroplastyki.

72
00:06:40.290 --> 00:06:42.330
To gdzieś pobrzmiewa w tych pracach.

73
00:06:42.750 --> 00:06:46.890
Jest to tak subtelny, prosty, a jednocześnie wyrafinowany projekt.

74
00:06:47.050 --> 00:06:47.970
Jeden z moich ulubionych.

75
00:06:48.170 --> 00:06:53.610
I go również będą Państwo mogli zobaczyć odwiedzając wystawę w Muzeum Warszawy.

76
00:06:54.230 --> 00:06:58.830
Chciałabym, byśmy jeszcze przez chwilę przyjrzały się samym firmom platerniczym i zakładom.

77
00:06:58.830 --> 00:07:05.470
Tak jak Pani mówiła, Julia Kejlowa część swoich projektów wykuwała sama, ale też niektóre wzory były produkowane masowo.

78
00:07:06.170 --> 00:07:12.630
Na wystawie została stworzona bardzo ciekawa gablota prezentująca oryginały wzory Julii Kejlowej.

79
00:07:12.830 --> 00:07:14.490
Tuż obok nich falsyfikaty.

80
00:07:15.010 --> 00:07:18.790
Po pierwsze, wszystko zaczyna się od dobrego projektu, ale wykonawstwo też jest istotne.

81
00:07:19.370 --> 00:07:23.550
Które zakłady, które firmy warszawskie produkowały wzory Julii Kejlowej?

82
00:07:23.550 --> 00:07:29.330
Warszawa pod koniec XIX wieku stała się potęgą platerniczą, warto to powiedzieć.

83
00:07:29.630 --> 00:07:35.810
I miała znakomicie wyposażone warsztaty, zakłady tak naprawdę, bo to były bardzo duże firmy.

84
00:07:36.010 --> 00:07:43.290
W latach 20. i 30. te zakłady przeżywały kryzys związany ze zmianą systemu, odrodzeniem państwa polskiego.

85
00:07:43.450 --> 00:07:45.410
I musiały sobie radzić od nowa.

86
00:07:45.550 --> 00:07:52.770
Stąd zaproszenie Julii Kejlowej do współpracy, bo ona miała im wprowadzić nowe ardykowskie przedmioty do sprzedaży.

87
00:07:52.770 --> 00:07:55.870
I współpracowała z trzema największymi zakładami.

88
00:07:56.050 --> 00:07:58.910
Frażetem, Norblinem i braćmi Henneberg.

89
00:07:59.170 --> 00:08:05.070
To były potęgi, które miały znakomite zaplecze techniczne i dlatego te przedmioty mogły być tak świetnie wykonane.

90
00:08:05.370 --> 00:08:12.490
Trzeba też powiedzieć, że Julia bardzo dbała o to, żeby te przedmioty były zgodne z tym, co zaprojektowała sama.

91
00:08:12.490 --> 00:08:25.290
Bo ona im dostarczała prototypy wykute przez siebie i potem te przedmioty były przetwarzane w produkcji fabrycznej na przedmioty wykonywane może nie masowo, ale w powielanych ilościach.

92
00:08:25.650 --> 00:08:31.390
Faktycznie jakość jest znakomita i to dzięki tym fabrykom tę jakość można było tak wydobyć.

93
00:08:31.390 --> 00:08:49.270
A że była modna, że były te przedmioty popularne, bardzo szybko znalazły się małe zakładziki, które starały się ją naśladować, ale już i nie to wykonanie i nie ta precyzja powodowały, że faktycznie po zestawieniu tych przedmiotów widzimy na czym polega dobry projekt i dobre wykonanie.

94
00:08:49.270 --> 00:08:53.370
Kto mógł sobie pozwolić na te oryginalne projekty w latach 30-tych?

95
00:08:53.470 --> 00:09:08.450
Ludzie średnio zamożni i zamożni. Zwłaszcza w przypadku firmy Frażet, która świadomie limitowała serię tak, żeby były one ekskluzywne i te trafiały do ludzi, którzy byli obeznani z nowymi trendami artykowskimi i których było na to stać.

96
00:09:08.590 --> 00:09:18.910
Bo na przykład cukiernica Kula, czyli ten z ikonicznych jej wzorów kosztował, w zależności od tego czy był w środku złocony czy nie, 44 lub 54 złote.

97
00:09:19.270 --> 00:09:27.630
A średnia pensja urzędnika państwowego w tamtym czasie wynosiła 233 złote. To mniej więcej nam pokazuje ile można było tych kul kupić.

98
00:09:27.650 --> 00:09:37.590
I to pracując jako urzędnik, czyli mając stałe zatrudnienie, bo gdy pracowało się na przykład w fabryce, było się kobietą w tamtych czasach, zarabiało się około 50 złote.

99
00:09:37.910 --> 00:09:43.670
Czyli takie jedno jabłko można było sobie za całą pensję kupić. To nie były przedmioty dla każdego.

100
00:09:43.670 --> 00:09:53.750
Co prawda druga firma, bracia Henneberg, sprzedawali te przedmioty nieco taniej. Ten odbiorca był nieco szerszy, ale nadal to nie był masowy odbiorca.

101
00:09:53.950 --> 00:09:59.870
Poza tym ta oferta była tak celowana, można powiedzieć, do czytelników Tygodnika Literackiego.

102
00:09:59.890 --> 00:10:08.810
Takiej gazety, która właśnie była kierowana do inteligencji, głównie mieszkającej w miastach i mających stałe, solidne zatrudnienie.

103
00:10:08.810 --> 00:10:17.770
Skoro mówiłyśmy o firmach platerniczych, no to pewnie warto też wspomnieć o sygnaturach, które dziś ułatwiają nam identyfikację obiektów.

104
00:10:18.250 --> 00:10:23.730
Na niektórych wzorach sama Julia Kejlowa się podpisała i również takie prace będą Państwo mogli zobaczyć w muzeum.

105
00:10:23.910 --> 00:10:27.710
No ale były też projekty, które przypisywano Kejlowej tuż po wojnie.

106
00:10:27.910 --> 00:10:35.030
No a dziś nie mamy takiej pewności, czy rzeczywiście wyszły one spod jej dłoni.

107
00:10:35.030 --> 00:10:38.810
Czy w tamtych czasach projektanci tworzyli podobne wzory? Z czego to wynika?

108
00:10:38.930 --> 00:10:40.650
Przede wszystkim tworzyli w stylu Art Deco.

109
00:10:40.950 --> 00:10:45.030
To była modna stylistyka, każdy starał się nadążyć za modą.

110
00:10:45.290 --> 00:10:48.050
Julia też odpowiadała na tę potrzebę czasów.

111
00:10:48.790 --> 00:10:51.470
Julia na pewno tworzyła w sposób wyjątkowy.

112
00:10:51.570 --> 00:10:56.730
To były bardzo dobre projekty, ale nie była jedyną projektantką, która wtedy tworzyła w metaloplastyce.

113
00:10:57.290 --> 00:11:03.430
Wiemy, że tworzyli też inni i pojawiają się też obiekty o bardzo dobrej jakości projektowej.

114
00:11:03.430 --> 00:11:05.930
Ale nie jesteśmy pewni, kto jest ich twórcą.

115
00:11:06.470 --> 00:11:07.470
Wynika to z dwóch rzeczy.

116
00:11:07.650 --> 00:11:16.830
Właśnie z tego okresu zapomnienia, ale też z tego, że poza Julią chyba nikt tak nie dbał o to, żeby upamiętnić tę swoją twórczość.

117
00:11:17.230 --> 00:11:24.570
Julia, można powiedzieć, że prowadziła odpowiednią politykę dystrybucyjną swoich rzeczy i swojego nazwiska również.

118
00:11:24.770 --> 00:11:28.870
Wiedziała, że jest projektantką i starała się stworzyć własną markę.

119
00:11:29.390 --> 00:11:36.950
Stąd tak wiele rzeczy jesteśmy jednak jej w stanie przypisać, mimo tego okresu zapomnienia, dlatego, że utrwaliła je w zdjęciach.

120
00:11:37.070 --> 00:11:40.370
Mamy fotografię, które wykonał Jerzy Benedykt Dorys.

121
00:11:40.430 --> 00:11:43.130
To był bardzo znany fotograf, który tworzył w latach 30-tych.

122
00:11:43.330 --> 00:11:48.870
Poza tym mamy wizerunki tych obiektów z jej wystawy indywidualnej, która się odbyła w 1938 roku.

123
00:11:49.650 --> 00:11:51.750
I tutaj mamy stuprocentową pewność.

124
00:11:51.850 --> 00:11:54.430
Jeżeli mamy na zdjęciu obiekt, to znaczy, że to jest Julia Kejlowa.

125
00:11:54.430 --> 00:11:58.950
A co, jeżeli mamy obiekt artykowski, a nie jesteśmy pewni, kto go wykonał.

126
00:11:59.210 --> 00:12:04.710
No i tutaj rynek bardzo lubi wiele obiektów przypisywać Julii Kejlowej, dlatego, że to nazwisko...

127
00:12:04.710 --> 00:12:05.490
Rezonuje.

128
00:12:05.650 --> 00:12:07.830
Tak, dokładnie. Sprzedaje obiekty.

129
00:12:08.010 --> 00:12:11.290
Stąd też trochę na wyrost często są te obiekty przypisywane.

130
00:12:11.450 --> 00:12:15.090
Ale w innych wypadkach, zresztą to też usłoniłyśmy na wystawie,

131
00:12:15.490 --> 00:12:20.750
są takie przedmioty, które nie mają stuprocentowego potwierdzenia w fotografiach z lat 30-tych.

132
00:12:20.750 --> 00:12:26.250
Nie możemy ich na 100% przypisać Julii Kejlowej, ale ze względu na charakter, na formę,

133
00:12:26.370 --> 00:12:34.490
możemy powiedzieć, że tak w 90% to są jej projekty, ale nadal musimy zachować te słowo przypisywane.

134
00:12:34.790 --> 00:12:36.410
Nie jesteśmy w 100% pewni.

135
00:12:36.530 --> 00:12:40.410
Ale to jest dobry moment, by powiedzieć Państwu o pewnej premierze.

136
00:12:40.590 --> 00:12:44.710
24 kwietnia ukaże się pierwszy katalog projektów Julii Kejlowej.

137
00:12:44.890 --> 00:12:45.730
Co w nim znajdziemy?

138
00:12:45.730 --> 00:12:50.190
Jest to publikacja towarzysząca wystawie. Składa się z dwóch części.

139
00:12:50.330 --> 00:12:54.870
Pierwsza część to jest taka część z artykułami, które przybliżają nam sylwetkę Julii Kejlowej,

140
00:12:55.110 --> 00:12:59.310
jej styl, ale także i styl Art Deco, a druga jej część to jest katalog.

141
00:12:59.950 --> 00:13:05.110
Podjęłyśmy się z koleżanką Agnieszką Dąbrowską próby wreszcie opisania tego,

142
00:13:05.270 --> 00:13:10.310
co jest Julii Kejlowej projektem, a co być może jest Julii Kejlowej projektem.

143
00:13:10.310 --> 00:13:17.390
To jest taki pierwszy moment, kiedy można uporządkować tę twórczość i dokładnie ją opisać.

144
00:13:17.450 --> 00:13:20.730
Oczywiście, ponieważ to jest pierwszy krok, to zawsze istnieje ryzyko,

145
00:13:20.830 --> 00:13:25.450
że trzeba będzie wykonać kolejne, żeby jeszcze doprecyzować te atrybucje.

146
00:13:25.670 --> 00:13:30.970
Ale mamy nadzieję, że to ułatwi poruszania się w tej trudnej materii

147
00:13:30.970 --> 00:13:33.990
przypisywanych i pewnych projektów Julii Kejlowej.

148
00:13:33.990 --> 00:13:39.610
Kilkadziesiąt takich obiektów zobaczył państwo na wystawie Julia Kejlowa, projektantka.

149
00:13:40.170 --> 00:13:46.970
Jeśli pani pozwoli, to chciałabym, byśmy też spróbowały przybliżyć tę postać od strony jej charakteru.

150
00:13:47.050 --> 00:13:49.890
Wiem, że nie tak wiele wcale możemy o nim powiedzieć,

151
00:13:50.030 --> 00:13:53.570
ale na przykład na wystawie zobaczył państwo gazetkę studencką,

152
00:13:53.690 --> 00:13:56.090
którą Kejlowa współtworzyła, Bohemas.

153
00:13:56.630 --> 00:14:02.050
No i z tych treści bije taki obraz Kejlowej bardzo zadziornej, dowcipnej.

154
00:14:02.050 --> 00:14:03.130
Co jeszcze o niej wiemy?

155
00:14:03.270 --> 00:14:07.770
Staramy się jak najwięcej odtworzyć tych informacji z jej życiorysu,

156
00:14:08.090 --> 00:14:09.030
ale nie jest to łatwe.

157
00:14:09.170 --> 00:14:14.910
Faktycznie 42 czy ten 43 rok przeciął dynamicznie rozwijającą się karierę

158
00:14:14.910 --> 00:14:18.110
i teraz zbieramy te puzzle z wielkim trudem

159
00:14:18.110 --> 00:14:20.850
i cieszymy się z każdego drobiazgu, który znajdujemy,

160
00:14:21.170 --> 00:14:23.290
który jest związany z tą postacią.

161
00:14:23.830 --> 00:14:26.670
Przede wszystkim była to naprawdę fascynująca kobieta.

162
00:14:26.870 --> 00:14:29.930
Uosabiała emancypację kobiet w latach 30.

163
00:14:29.930 --> 00:14:33.870
Była bardzo dynamiczna, rzutka, pracowita również,

164
00:14:34.070 --> 00:14:37.130
bo to też widać, z ogromnym poczuciem humoru.

165
00:14:37.210 --> 00:14:40.670
To zarówno się przejawia w pracach, które wykonywała,

166
00:14:40.890 --> 00:14:43.630
ale możemy też odnaleźć kilka dokumentów,

167
00:14:43.890 --> 00:14:47.810
gdzie ten żywiołowy charakter Julii Kejlowej się przebija.

168
00:14:48.010 --> 00:14:52.070
Musiała być taka, bo w tym czasie nie było tak łatwo kobiecie

169
00:14:52.070 --> 00:14:56.130
zdobyć sławę w dziedzinie po pierwsze niezwiązanej

170
00:14:56.130 --> 00:14:59.150
z twórczością kobiecą, a jeszcze do tego projektową.

171
00:14:59.350 --> 00:15:03.170
Czyli to nie jest ten czas, że design jest uznawany

172
00:15:03.170 --> 00:15:04.370
za coś wyjątkowego.

173
00:15:04.770 --> 00:15:06.170
Cały czas trzeba jeszcze walczyć,

174
00:15:06.330 --> 00:15:10.070
żeby będąc projektantką być uznaną za artystkę.

175
00:15:10.210 --> 00:15:12.470
Pewnie niejednokrotnie zastanawiała się pani,

176
00:15:12.590 --> 00:15:14.250
jak rozwinęłaby się jej kariera,

177
00:15:14.410 --> 00:15:16.390
gdyby nie wybuch II wojny światowej.

178
00:15:16.390 --> 00:15:18.950
Jestem pewna, żeby się świetnie rozwinęła,

179
00:15:19.010 --> 00:15:20.350
bo wszystko na to wskazywało.

180
00:15:20.470 --> 00:15:24.510
Ona naprawdę w ciągu siedmiu lat zdobyła bardzo dużą rozpoznawalność.

181
00:15:24.650 --> 00:15:28.050
Nie tylko wśród artystów, ale po prostu wśród użytkowników,

182
00:15:28.310 --> 00:15:29.770
osób, które kupowały te rzeczy.

183
00:15:30.330 --> 00:15:33.510
Chociażby warto tu przytoczyć, że kiedy w 37 roku

184
00:15:33.510 --> 00:15:37.370
jechała na wystawę światową do Paryża ze swoimi przedmiotami,

185
00:15:37.450 --> 00:15:39.130
to tak naprawdę jechał z nimi Frażet,

186
00:15:39.190 --> 00:15:40.370
bo to Frażet wystawiał,

187
00:15:40.370 --> 00:15:44.290
a Julia Kejlowa była jego projektantką.

188
00:15:44.670 --> 00:15:46.490
Dostała złoty medal za te projekty,

189
00:15:46.850 --> 00:15:48.590
ale to jakby w imieniu Frażeta.

190
00:15:48.730 --> 00:15:52.230
A w 39 roku, kiedy znowu jechała na wystawę światową,

191
00:15:52.370 --> 00:15:53.650
tym razem do Nowego Jorku,

192
00:15:53.990 --> 00:15:56.230
już nie jechał Frażet, już jechała Julia Kejlowa.

193
00:15:56.350 --> 00:15:59.170
Ze swoimi obiektami, w tym obiektami Frażeta.

194
00:15:59.290 --> 00:16:02.330
Wracając jeszcze na moment, na samą wystawę,

195
00:16:02.510 --> 00:16:05.390
w ostatniej sali będą państwo mogli zobaczyć

196
00:16:05.390 --> 00:16:09.710
obiekty współczesne, zaprojektowane przez studentki i studentów,

197
00:16:09.710 --> 00:16:12.610
zainspirowanych twórczością Julii Kejlowej.

198
00:16:12.870 --> 00:16:14.250
Myślę, że wiele z nich pokazuje,

199
00:16:14.470 --> 00:16:17.650
że te wzory z lat 30. cały czas nam się podobają.

200
00:16:17.970 --> 00:16:21.050
Są jak najbardziej inspirujące, interesujące

201
00:16:21.050 --> 00:16:22.930
i wcale nie wydają się staroświeckie,

202
00:16:23.010 --> 00:16:24.970
jak być może były postrzegane tuż po wojnie.

203
00:16:25.090 --> 00:16:27.110
To jest niesamowite, że tak były postrzegane,

204
00:16:27.210 --> 00:16:28.710
bo one są tak uniwersalne

205
00:16:29.750 --> 00:16:31.330
i przeszły próbę ognia.

206
00:16:31.770 --> 00:16:34.510
Można powiedzieć, że czas im posłużył

207
00:16:34.510 --> 00:16:38.030
i dzisiaj naprawdę doceniamy to rygorystyczne piękno,

208
00:16:38.230 --> 00:16:42.290
które Julia nam Kejlowa pokazała w tych przedmiotach,

209
00:16:42.410 --> 00:16:44.710
bo one, to jest niesamowite,

210
00:16:44.790 --> 00:16:47.330
łączą niezwykłą elegancję, pomysłowość

211
00:16:47.330 --> 00:16:48.570
z taką lekkością,

212
00:16:49.170 --> 00:16:51.790
która tak naprawdę była bardzo przemyślana.

213
00:16:51.930 --> 00:16:53.030
Ale tego nie widać.

214
00:16:53.210 --> 00:16:55.090
Została tylko lekkość i piękno.

215
00:16:55.190 --> 00:16:57.210
Myślę, że młodzi ludzie,

216
00:16:57.490 --> 00:16:58.610
patrząc na te obiekty,

217
00:16:58.950 --> 00:17:00.630
mogli zobaczyć, że projekt,

218
00:17:00.630 --> 00:17:02.510
projekt, przedmiot projektowy,

219
00:17:02.770 --> 00:17:04.550
pomysł na przedmiot projektowy

220
00:17:04.550 --> 00:17:07.590
nie zależy od daty, w której on powstaje.

221
00:17:08.230 --> 00:17:09.670
Zaprosiliśmy młodych ludzi też po to,

222
00:17:09.730 --> 00:17:12.490
żeby zobaczyć, jak oni teraz podchodzą do projektowania,

223
00:17:12.610 --> 00:17:14.370
bo jednak trochę się zmieniło

224
00:17:14.370 --> 00:17:17.450
od tego czasu, kiedy tworzyła Julia Kejlowa.

225
00:17:17.990 --> 00:17:19.670
Inne są narzędzia projektowania,

226
00:17:19.830 --> 00:17:20.990
inne są potrzeby ludzi.

227
00:17:21.230 --> 00:17:22.330
Trzeba na nie odpowiedzieć,

228
00:17:22.730 --> 00:17:24.970
nadać przedmiotowi określony kształt.

229
00:17:25.070 --> 00:17:28.230
A zwiedzającym chcieliśmy też zwrócić uwagę na to,

230
00:17:28.270 --> 00:17:30.330
że każdy przedmiot musi mieć jakąś formę,

231
00:17:30.630 --> 00:17:33.210
i dobrze by było, żeby ta forma była przemyślana

232
00:17:33.210 --> 00:17:35.570
i trafiająca do odbiorcy

233
00:17:35.570 --> 00:17:37.090
poprzez swoją urodę.

234
00:17:37.210 --> 00:17:38.950
Bardzo dużo pięknych projektów,

235
00:17:38.950 --> 00:17:40.610
nie tylko autorstwa Julii Kejlowej

236
00:17:40.610 --> 00:17:42.690
zobaczył Państwo na tej wystawie.

237
00:17:42.970 --> 00:17:44.710
Jest ona czynna w Muzeum Warszawy

238
00:17:44.710 --> 00:17:46.030
jeszcze do 1 września,

239
00:17:46.150 --> 00:17:47.170
więc chwila czasu,

240
00:17:47.250 --> 00:17:49.770
aby taką wycieczkę sobie zaplanować.

241
00:17:49.990 --> 00:17:51.770
Dziś w audycjach kulturalnych

242
00:17:51.770 --> 00:17:53.450
gościłam Monikę Siewińską,

243
00:17:53.550 --> 00:17:54.850
współkuratorkę wystawy.

244
00:17:55.050 --> 00:17:55.690
Bardzo dziękuję.

245
00:17:55.890 --> 00:17:56.570
Dziękuję również.

246
00:17:58.810 --> 00:18:00.050
Audycje kulturalne.

247
00:18:00.630 --> 00:18:02.050
w dobrym tonie.