WEBVTT

1
00:00:01.390 --> 00:00:05.170
Audycje kulturalne w dobrym tonie.

2
00:00:05.590 --> 00:00:15.450
Dzień dobry Państwu, nazywam się Anna Cymer i zapraszam Państwa dziś na kolejny odcinek podcastu pod wspólnym tytułem

3
00:00:15.450 --> 00:00:21.950
Dekady Nowoczesności, realizowanego w ramach cyklu Audycje Kulturalne Narodowego Centrum Kultury,

4
00:00:21.950 --> 00:00:32.630
w którym to cyklu podcastów staram się zachęcić Państwa do spaceru po kolejnych dekadach XX i XXI wieku

5
00:00:32.630 --> 00:00:43.270
stowarzyszeniem budynków, czyli za pomocą wybranych realizacji architektonicznych każdej kolejnej dekady XX i XXI wieku

6
00:00:43.270 --> 00:00:49.210
staram się opowiedzieć Państwu, czy przybliżyć Państwu to, jak architektura się rozwijała,

7
00:00:49.210 --> 00:00:54.890
aby docelowo dojść być może do tego miejsca, w którym znajdujemy się z architekturą dzisiaj.

8
00:00:55.130 --> 00:01:02.010
Dzisiaj odcinek może dla niektórych wyda się kontrowersyjny, ponieważ do dzisiejszego odcinka

9
00:01:02.010 --> 00:01:12.250
reprezentującego dekadę lat XX wieku wybrałam obiekt, który co bardziej ortodoksyjni słuchacze być może uznają za niestosowny,

10
00:01:12.350 --> 00:01:16.690
ponieważ nie jest realizacją bezpośrednio, czy też wprost polską.

11
00:01:16.690 --> 00:01:24.950
Jest to osiedle Wuwa we Wrocławiu. Zaraz oczywiście będziemy rozwijać zarówno ten skrót, jak i koncepcję

12
00:01:24.950 --> 00:01:31.190
dotyczącą powstania tego osiedla, ale wszyscy wiemy, czy też łatwo dojść do tego, że osiedle Wuwa

13
00:01:31.190 --> 00:01:40.130
zbudowane w 1929 roku we Wrocławiu, no powstało w czasach, kiedy zarówno Wrocław stanowił część Niemiec,

14
00:01:40.130 --> 00:01:46.270
a za projektami poszczególnych budynków tego osiedla, no stali również niemieccy architekci.

15
00:01:46.390 --> 00:01:49.490
Więc można by uznać, że nie jest to zabytek Polski.

16
00:01:49.890 --> 00:01:56.710
Natomiast ja uznałam, że fakt, że tak powiem, wydarzeń historycznych, które przetoczyły się przez Europę w XX wieku

17
00:01:56.710 --> 00:02:06.370
i to przesuwanie się granic i zmiany przynależności narodowej różnych miast i regionów są częścią naszej tożsamości

18
00:02:06.370 --> 00:02:13.570
i to, że granica Polski po II wojnie światowej zmieniła swoją lokalizację, jeśli tak można powiedzieć,

19
00:02:13.790 --> 00:02:16.030
jest również częścią naszej historii.

20
00:02:16.110 --> 00:02:24.770
I to, że w wyniku tych wydarzeń politycznych trafiły w obręb Polski obiekty, które niekoniecznie były przez Polaków realizowane,

21
00:02:24.770 --> 00:02:27.550
dzisiaj mam wrażenie, że nie są już tak istotne.

22
00:02:27.630 --> 00:02:34.930
To znaczy to, co zostało przyporządkowane Polsce po II wojnie światowej, mam wrażenie, że jednak my już dzisiaj traktujemy

23
00:02:34.930 --> 00:02:41.250
w jakimś sensie jako polski zabytek, który oddziałał również na polską architekturę, na polskich architektów,

24
00:02:41.830 --> 00:02:47.350
wywarł wpływ na to, jak rozwijała się architektura w całym regionie, a więc oczywiście również w Polsce.

25
00:02:47.610 --> 00:02:53.330
I myślę, że choćby z tego powodu warto to osiedle bliżej poznać i przyjrzeć się jego architekturze,

26
00:02:53.330 --> 00:02:56.210
ponieważ ona powtórzy się, jeśli tak można powiedzieć.

27
00:02:56.410 --> 00:03:02.110
Koncepcje zawarte w tym osiedlu w bardzo spektakularny sposób rozwiną się i przyczynią się do tego,

28
00:03:02.110 --> 00:03:05.370
co będzie się działo w architekturze już za lat 20-30.

29
00:03:05.810 --> 00:03:12.550
Z tego więc powodu właśnie zdecydowałam się wybrać właśnie ten obiekt do dzisiejszego naszego spotkania.

30
00:03:12.750 --> 00:03:17.950
Osiedle Wuwa to jest realizacja, tak jak już powiedziałam, z roku 1929.

31
00:03:18.750 --> 00:03:26.050
Jest to obsiedle o tyle nietypowe, że jest ono de facto wystawą architektoniczną.

32
00:03:26.330 --> 00:03:31.210
Warto pamiętać, że na początku XX wieku nie było to wcale takie odosobnione,

33
00:03:31.470 --> 00:03:38.830
żeby opowiadać o trendach w architekturze za pomocą budowanych, autentycznych realizacji,

34
00:03:38.910 --> 00:03:42.770
czyli nie za pomocą makiet, rysunków, tak jak najczęściej mamy z tym do czynienia dzisiaj,

35
00:03:42.770 --> 00:03:46.690
ale za pomocą tego, że po prostu jest jakiś trend w architekturze,

36
00:03:46.750 --> 00:03:49.690
czy pomysł na to, jak można by w danym momencie budować,

37
00:03:49.870 --> 00:03:55.550
w związku z czym buduje się takie budynki i udostępnia je do zwiedzania jak wystawę.

38
00:03:55.710 --> 00:04:01.630
I właśnie czymś takim był cykl wystaw Wuwa, ponieważ ta we Wrocławiu nie była jedyną, o czym za chwilkę.

39
00:04:02.090 --> 00:04:06.210
Po tym jak wystawa się zakończyła, ona trwała oczywiście dłuższy czas,

40
00:04:06.210 --> 00:04:11.550
można było po prostu ją zwiedzać, oglądać, tak jak prawie, że wystawę w muzeum,

41
00:04:11.970 --> 00:04:16.950
oglądać te budynki, wchodzić do ich wnętrza, podziwiać jakby układ urbanistyczny i tak dalej.

42
00:04:17.070 --> 00:04:21.990
No wszystko, co się wiąże z poznawaniem jakiejś takiej przestrzeni zabudowanej.

43
00:04:22.290 --> 00:04:26.490
Natomiast po jakimś czasie, kiedy uznawano, że wystawa już dobiegła końca,

44
00:04:26.690 --> 00:04:31.430
te budynki po prostu oddawano w użytkowanie ich mieszkańcom,

45
00:04:31.430 --> 00:04:36.330
ponieważ one były projektowane tak, żeby były absolutnie, całkowicie funkcjonalne,

46
00:04:36.410 --> 00:04:41.850
dostępne jak buduje się zupełnie normalne, tradycyjne budynki w każdym mieście na świecie.

47
00:04:42.010 --> 00:04:45.690
Za projektem tego wrocławskiego osiedla stała organizacja,

48
00:04:45.810 --> 00:04:50.630
niemiecka organizacja założona w 1907 roku o nazwie Der Deutsche Werkbund,

49
00:04:50.810 --> 00:04:53.130
czyli po polsku Niemiecki Związek Twórczy.

50
00:04:53.790 --> 00:04:58.270
Werkbund założył Hermann Mutesius, taki teoretyk architektury,

51
00:04:58.270 --> 00:05:02.050
architekt i bardzo istotny dla tamtych czasów teoretyk architektury,

52
00:05:02.710 --> 00:05:06.030
który wywodził się z nurtu na przykład rozwijającego się w tamtym czasie

53
00:05:06.030 --> 00:05:09.110
również w Wielkiej Brytanii, jakby apelującego o to,

54
00:05:09.250 --> 00:05:13.310
żeby w tych nowych czasach, w tym nowym XX wieku,

55
00:05:13.450 --> 00:05:18.670
w tym czasie nowoczesności połączyć przemysł i sztukę projektowania.

56
00:05:18.830 --> 00:05:22.150
Czyli był przeciwnikiem tego, żeby projektowanie,

57
00:05:22.250 --> 00:05:25.430
na przykład wzornictwo przemysłowe, ale właśnie również architektura,

58
00:05:25.430 --> 00:05:28.470
czy urbanistyka, były jakby taką sztuką dla sztuki,

59
00:05:28.630 --> 00:05:33.690
która gdzieś funkcjonuje w wyobraźni architektów i powiedzmy inwestorów,

60
00:05:33.770 --> 00:05:35.910
natomiast pozostaje zupełnie osobno od tego,

61
00:05:36.070 --> 00:05:40.410
jak bardzo dynamicznie w tamtym okresie rozwijał się przemysł.

62
00:05:40.550 --> 00:05:43.090
Ten ruch Werkbundu postulował to,

63
00:05:43.290 --> 00:05:45.690
ażeby obie te dziedziny ze sobą połączyć

64
00:05:45.690 --> 00:05:49.150
i że dopiero wtedy osiągniemy jakby sztukę projektowania,

65
00:05:49.290 --> 00:05:52.050
która będzie adekwatna do tych nowych czasów.

66
00:05:52.050 --> 00:05:55.790
Zaczniemy projektować wreszcie tak, jak ten współczesny obywatel

67
00:05:55.790 --> 00:05:59.430
początku XX wieku chce, oczekuje, potrzebuje

68
00:05:59.430 --> 00:06:02.390
i jak ta nowoczesność tak naprawdę powinna wyglądać.

69
00:06:02.530 --> 00:06:05.590
Wszystkie wystawy organizowane przez Werkbund

70
00:06:05.590 --> 00:06:08.190
odbywały się pod wspólną nazwą

71
00:06:08.190 --> 00:06:11.290
Wohnungs und Werkraumausstellung,

72
00:06:11.710 --> 00:06:13.290
czyli tłumacząc to na polski,

73
00:06:13.390 --> 00:06:15.350
wystawa mieszkania i miejsca pracy.

74
00:06:15.590 --> 00:06:18.430
I wystawy te, poza tą we Wrocławiu,

75
00:06:18.490 --> 00:06:20.090
o której jeszcze za chwilę sobie powiemy,

76
00:06:20.090 --> 00:06:23.270
odbywały się również w Stuttgarcie, w Brnie,

77
00:06:23.470 --> 00:06:25.650
w Zurichu, w Wiedniu i w Pradze.

78
00:06:25.810 --> 00:06:27.650
Przez cały okres lat 20. i 30.

79
00:06:27.990 --> 00:06:29.910
tego typu osiedla były budowane

80
00:06:29.910 --> 00:06:31.370
w tych wspomnianych miastach

81
00:06:31.370 --> 00:06:33.490
i właśnie miały opowiadać o tym,

82
00:06:33.750 --> 00:06:36.890
jak to stowarzyszenie niemieckich architektów,

83
00:06:38.410 --> 00:06:39.450
projektantów, designerów,

84
00:06:39.550 --> 00:06:40.970
jakbyśmy może dzisiaj powiedzieli,

85
00:06:41.390 --> 00:06:43.150
twórców wzornictwa przemysłowego,

86
00:06:43.410 --> 00:06:44.710
ale również przemysłowców,

87
00:06:45.330 --> 00:06:46.970
jaka jest ich propozycja na architekturę.

88
00:06:46.970 --> 00:06:51.210
We Wrocławiu powstało 32 budynki,

89
00:06:51.350 --> 00:06:52.210
planowano 37,

90
00:06:52.850 --> 00:06:54.590
no ale oczywiście wiemy, jak to działa

91
00:06:54.590 --> 00:06:55.690
i jak to się zdarza.

92
00:06:55.870 --> 00:06:57.290
Nie wszystkie udało się zrealizować.

93
00:06:57.430 --> 00:07:00.070
Te 32 budynki były rozrzucone

94
00:07:00.070 --> 00:07:01.610
na takim zielonym terenie

95
00:07:01.610 --> 00:07:03.430
w sąsiedztwie hali Stulecia.

96
00:07:04.130 --> 00:07:06.030
Hala Stulecia, jak też może warto

97
00:07:06.030 --> 00:07:07.170
przy okazji przypomnieć,

98
00:07:07.210 --> 00:07:09.530
zbudowana w latach 1911-13.

99
00:07:10.010 --> 00:07:11.970
Była tą halą taką wystawową,

100
00:07:12.670 --> 00:07:13.350
widowiskową,

101
00:07:13.630 --> 00:07:15.230
zbudowaną też na potrzeby

102
00:07:15.230 --> 00:07:16.910
w dużym stopniu niemieckiej propagandy,

103
00:07:17.490 --> 00:07:18.930
ale wokół niej znajdowały się

104
00:07:18.930 --> 00:07:21.110
takie właśnie dosyć duże tereny targowe,

105
00:07:21.510 --> 00:07:23.230
gdzie miały być organizowane

106
00:07:23.230 --> 00:07:25.150
różne takie przeglądy tego dorobku

107
00:07:25.150 --> 00:07:26.690
niemieckiego przemysłu,

108
00:07:26.970 --> 00:07:27.890
czy niemieckiej kultury.

109
00:07:28.090 --> 00:07:29.150
I właśnie na tym terenie

110
00:07:29.150 --> 00:07:30.390
powstało osiedle Wuwa.

111
00:07:30.790 --> 00:07:32.790
Te 32 budynki to były głównie

112
00:07:32.790 --> 00:07:33.950
domy jednorodzinne,

113
00:07:34.090 --> 00:07:35.410
domy bliźniacze, szeregowe,

114
00:07:35.770 --> 00:07:37.430
rozmaitego rodzaju zabudowa

115
00:07:37.430 --> 00:07:38.630
też wielorodzinna.

116
00:07:38.970 --> 00:07:40.350
Te projekty zrealizowane tam

117
00:07:40.350 --> 00:07:41.450
koncentrowały się głównie

118
00:07:41.450 --> 00:07:42.950
na obiektach mieszkaniowych,

119
00:07:42.950 --> 00:07:45.050
ale jednocześnie powstały tam

120
00:07:45.050 --> 00:07:46.270
budynki biurowe,

121
00:07:46.670 --> 00:07:47.690
powstało przedszkole,

122
00:07:47.990 --> 00:07:50.130
jakby rozmaite te propozycje,

123
00:07:50.310 --> 00:07:51.130
form architektury,

124
00:07:51.270 --> 00:07:52.810
no które wszyscy uważamy

125
00:07:52.810 --> 00:07:54.790
za taką bazę tej przestrzeni miejskiej,

126
00:07:54.850 --> 00:07:56.210
w której wszyscy funkcjonujemy

127
00:07:56.210 --> 00:07:58.570
tak samo wtedy, jak i dziś.

128
00:07:58.730 --> 00:08:00.770
I miały one proponować

129
00:08:00.770 --> 00:08:02.130
zupełnie nowe formy,

130
00:08:02.350 --> 00:08:03.490
jak również zupełnie nowe

131
00:08:03.490 --> 00:08:05.270
rozwiązania konstrukcyjne.

132
00:08:05.370 --> 00:08:06.710
I wydaje się to tutaj dla nas

133
00:08:06.710 --> 00:08:07.750
szczególnie istotne,

134
00:08:07.850 --> 00:08:08.870
ponieważ to jest coś,

135
00:08:08.870 --> 00:08:11.150
co właśnie w najpełniejszym stopniu

136
00:08:11.150 --> 00:08:13.070
trafi, jeśli tak można powiedzieć,

137
00:08:13.350 --> 00:08:14.610
do architektów

138
00:08:14.610 --> 00:08:16.250
pracujących w kolejnych epokach.

139
00:08:16.350 --> 00:08:18.370
Czyli wprowadzamy nowe materiały,

140
00:08:18.490 --> 00:08:20.330
proponujemy zupełnie nowe

141
00:08:20.330 --> 00:08:21.690
kształty budynków,

142
00:08:21.910 --> 00:08:23.950
zdeterminowane bardzo często

143
00:08:23.950 --> 00:08:25.490
materiałami budowlanymi,

144
00:08:25.510 --> 00:08:26.270
po które sięgamy.

145
00:08:26.390 --> 00:08:27.670
Konstrukcje żelbetowe,

146
00:08:27.850 --> 00:08:29.010
konstrukcje stalowe,

147
00:08:29.190 --> 00:08:30.090
które wtedy były

148
00:08:30.090 --> 00:08:31.370
absolutnym nowym

149
00:08:31.370 --> 00:08:32.430
i były czymś

150
00:08:32.430 --> 00:08:33.770
pozwalającym budować

151
00:08:33.770 --> 00:08:34.910
w zupełnie nowy sposób,

152
00:08:35.250 --> 00:08:36.750
tutaj zostały zrealizowane,

153
00:08:36.750 --> 00:08:37.650
tutaj zaczęły być,

154
00:08:37.770 --> 00:08:38.710
może nie po raz pierwszy,

155
00:08:38.810 --> 00:08:40.370
no ale zaczęto pokazywać to,

156
00:08:40.490 --> 00:08:42.270
co można za ich pomocą osiągnąć.

157
00:08:42.410 --> 00:08:44.410
Czyli jeżeli sięgamy po

158
00:08:44.410 --> 00:08:46.090
właśnie czy żelbet,

159
00:08:46.290 --> 00:08:47.890
nawet elementy prefabrykowane,

160
00:08:48.030 --> 00:08:50.090
już wtedy też takie elementy

161
00:08:50.090 --> 00:08:51.650
pojawiały się w architekturze,

162
00:08:52.070 --> 00:08:53.270
to jest właśnie ten związek

163
00:08:53.270 --> 00:08:53.950
z przemysłem,

164
00:08:54.110 --> 00:08:55.910
czyli architektura nawiązuje

165
00:08:55.910 --> 00:08:57.390
kontakt i współpracę

166
00:08:57.390 --> 00:08:57.990
z przemysłem,

167
00:08:58.010 --> 00:08:59.370
choćby na tej podstawie,

168
00:08:59.550 --> 00:09:01.610
że przemysł zaczyna projektować

169
00:09:01.610 --> 00:09:03.030
i wyprodukowywać

170
00:09:03.690 --> 00:09:05.210
masowo elementy budowlane,

171
00:09:05.210 --> 00:09:06.290
które potem służą

172
00:09:06.290 --> 00:09:07.410
budowaniu domów

173
00:09:07.410 --> 00:09:09.130
szybciej, taniej,

174
00:09:09.210 --> 00:09:09.990
żeby te domy

175
00:09:09.990 --> 00:09:11.030
były bardziej dostępne.

176
00:09:11.210 --> 00:09:12.190
To wszystko tutaj

177
00:09:12.190 --> 00:09:13.210
po raz pierwszy się

178
00:09:13.210 --> 00:09:14.610
w niewielkim stopniu,

179
00:09:14.650 --> 00:09:16.210
ale jednak już pojawia.

180
00:09:16.370 --> 00:09:17.210
Budynki zaprojektowane

181
00:09:17.990 --> 00:09:19.190
na terenie wystawy

182
00:09:19.190 --> 00:09:20.270
WUWA w Wrocławiu

183
00:09:20.270 --> 00:09:22.440
mają zupełnie nowe formy.

184
00:09:23.030 --> 00:09:24.010
To są obiekty

185
00:09:24.610 --> 00:09:25.190
modernistyczne,

186
00:09:25.330 --> 00:09:26.230
w tym pojęciu,

187
00:09:26.430 --> 00:09:27.130
w jakim my też

188
00:09:27.130 --> 00:09:28.190
właściwie chyba do dzisiaj

189
00:09:28.190 --> 00:09:29.250
widzimy modernizm.

190
00:09:29.330 --> 00:09:30.570
Czyli nie mamy tutaj już

191
00:09:30.570 --> 00:09:32.190
elementów secesyjnych,

192
00:09:32.250 --> 00:09:32.670
na przykład,

193
00:09:32.830 --> 00:09:33.670
o których była mowa

194
00:09:33.670 --> 00:09:34.790
w poprzednim odcinku.

195
00:09:34.970 --> 00:09:35.730
Nie mamy

196
00:09:35.730 --> 00:09:37.010
nawiązań

197
00:09:37.010 --> 00:09:38.310
do stylów historycznych.

198
00:09:38.430 --> 00:09:39.550
Właściwie po prostu

199
00:09:39.550 --> 00:09:40.570
nie mamy detalu,

200
00:09:40.670 --> 00:09:41.710
nie mamy dekoracji.

201
00:09:42.030 --> 00:09:43.730
Architekci realizujący

202
00:09:43.730 --> 00:09:44.630
osiedle WUWA

203
00:09:44.630 --> 00:09:45.450
i czyli właśnie

204
00:09:45.450 --> 00:09:46.410
wyznający

205
00:09:46.410 --> 00:09:47.450
te nowoczesne

206
00:09:47.450 --> 00:09:48.430
idee modernizmu

207
00:09:48.430 --> 00:09:49.710
uznali,

208
00:09:49.790 --> 00:09:50.810
że dekoracja,

209
00:09:51.310 --> 00:09:51.770
detal,

210
00:09:52.370 --> 00:09:53.490
jakieś rozbudowane

211
00:09:53.490 --> 00:09:54.150
formy,

212
00:09:54.290 --> 00:09:55.070
różnicowane

213
00:09:55.070 --> 00:09:56.150
formy budynków

214
00:09:56.150 --> 00:09:57.030
tak naprawdę

215
00:09:57.030 --> 00:09:57.630
w jakimś sensie

216
00:09:57.630 --> 00:09:58.530
przeszkadzają

217
00:09:58.530 --> 00:09:59.270
architekturze.

218
00:09:59.350 --> 00:10:00.370
Architektura ma służyć

219
00:10:00.370 --> 00:10:01.230
swojej funkcji

220
00:10:01.230 --> 00:10:02.070
przede wszystkim.

221
00:10:02.070 --> 00:10:03.690
nie ma być ozdobą,

222
00:10:04.190 --> 00:10:05.470
nie ma być emanacją

223
00:10:05.470 --> 00:10:07.090
jakiejś ideologii,

224
00:10:07.370 --> 00:10:09.190
ma być funkcjonalnym

225
00:10:09.190 --> 00:10:09.890
obiektem,

226
00:10:10.370 --> 00:10:11.590
który w maksymalnie

227
00:10:11.590 --> 00:10:12.630
dużym stopniu

228
00:10:12.630 --> 00:10:13.590
realizuje,

229
00:10:13.750 --> 00:10:14.610
odpowiada

230
00:10:14.610 --> 00:10:15.570
potrzebom

231
00:10:15.570 --> 00:10:16.730
jego użytkowników.

232
00:10:16.870 --> 00:10:17.330
Tak naprawdę

233
00:10:17.330 --> 00:10:17.990
nic więcej.

234
00:10:18.270 --> 00:10:19.430
Czyli jeśli mamy

235
00:10:19.430 --> 00:10:20.090
do czynienia

236
00:10:20.090 --> 00:10:21.710
z budynkiem mieszkaniowym,

237
00:10:21.930 --> 00:10:22.630
to ten budynek

238
00:10:22.630 --> 00:10:23.490
jest po prostu

239
00:10:23.490 --> 00:10:24.870
białą kostką

240
00:10:24.870 --> 00:10:26.330
wypełnioną mieszkaniami.

241
00:10:26.550 --> 00:10:27.630
Oczywiście są tam

242
00:10:27.630 --> 00:10:28.830
różne metraże

243
00:10:28.830 --> 00:10:29.710
tych mieszkań,

244
00:10:29.710 --> 00:10:30.510
nie jest jakoś tam

245
00:10:30.510 --> 00:10:32.270
geometrycznie zaznaczone.

246
00:10:32.350 --> 00:10:33.670
Wejście do tego budynku

247
00:10:33.670 --> 00:10:34.430
są balkony,

248
00:10:34.530 --> 00:10:34.830
lodzie,

249
00:10:35.050 --> 00:10:35.710
oczywiście te wszystkie

250
00:10:35.710 --> 00:10:36.270
elementy,

251
00:10:36.390 --> 00:10:37.490
które mimo wszystko

252
00:10:37.490 --> 00:10:38.530
jakoś tam tworzą

253
00:10:38.530 --> 00:10:40.130
ekspresję tej bryły,

254
00:10:40.530 --> 00:10:41.650
natomiast są to bryły

255
00:10:41.650 --> 00:10:43.050
w zupełnie nowej formie,

256
00:10:43.310 --> 00:10:44.870
bardzo, bardzo surowe,

257
00:10:45.150 --> 00:10:46.210
pozbawione detali,

258
00:10:46.350 --> 00:10:47.690
pozbawione tego wszystkiego,

259
00:10:47.830 --> 00:10:49.030
bez czego jeszcze niedawno

260
00:10:49.030 --> 00:10:50.110
w ogóle nie wyobrażano

261
00:10:50.110 --> 00:10:50.810
sobie budynku.

262
00:10:51.010 --> 00:10:52.330
Więc z tego choćby powodu

263
00:10:52.330 --> 00:10:53.350
wystawa Wuwa

264
00:10:53.350 --> 00:10:54.970
jest o tyle istotna,

265
00:10:54.970 --> 00:10:56.010
nie tylko właśnie

266
00:10:56.010 --> 00:10:56.810
dla Wrocławia,

267
00:10:56.830 --> 00:10:57.690
czy dla regionu

268
00:10:57.690 --> 00:10:58.870
niemieckojęzycznego

269
00:10:58.870 --> 00:10:59.770
tamtego czasu,

270
00:11:00.110 --> 00:11:01.790
ale dla całej Europy.

271
00:11:01.890 --> 00:11:02.690
Jest jednym z tych

272
00:11:02.690 --> 00:11:03.350
wydarzeń,

273
00:11:03.650 --> 00:11:04.830
które zapoczątkowały

274
00:11:04.830 --> 00:11:06.570
modernizm w architekturze

275
00:11:06.570 --> 00:11:07.530
całej Europy

276
00:11:07.530 --> 00:11:08.490
i nie tylko Europy,

277
00:11:08.550 --> 00:11:09.390
bo wiemy doskonale,

278
00:11:09.470 --> 00:11:10.690
że modernizm z czasem

279
00:11:10.690 --> 00:11:11.690
rozlał się też

280
00:11:11.690 --> 00:11:13.070
na różne inne kraje

281
00:11:13.070 --> 00:11:14.430
i wyszedł również

282
00:11:14.430 --> 00:11:15.310
poza Europę.

283
00:11:15.410 --> 00:11:16.430
I jest czymś,

284
00:11:16.450 --> 00:11:17.550
co definiowało

285
00:11:17.550 --> 00:11:18.370
architekturę

286
00:11:18.370 --> 00:11:19.670
przez bardzo, bardzo

287
00:11:19.670 --> 00:11:20.770
wiele kolejnych dekad.

288
00:11:20.770 --> 00:11:21.770
Co ciekawe,

289
00:11:21.930 --> 00:11:22.570
myślę, że z takich

290
00:11:22.570 --> 00:11:24.250
jeszcze może smaczków,

291
00:11:24.310 --> 00:11:25.130
które można tutaj

292
00:11:25.130 --> 00:11:26.190
przy okazji przytoczyć,

293
00:11:26.310 --> 00:11:27.170
ponieważ nie wszystkie

294
00:11:27.170 --> 00:11:27.770
z tych budynków

295
00:11:27.770 --> 00:11:28.870
zachowały się do dzisiaj.

296
00:11:29.530 --> 00:11:30.370
Nie cały teren

297
00:11:30.370 --> 00:11:31.290
jakby wystawy

298
00:11:31.290 --> 00:11:32.570
Wuwa we Wrocławiu

299
00:11:32.570 --> 00:11:33.530
zachował się tak,

300
00:11:33.530 --> 00:11:34.690
jak był zaprojektowany

301
00:11:34.690 --> 00:11:36.670
w tym 29 roku.

302
00:11:36.790 --> 00:11:37.590
Niektóre z budynków

303
00:11:37.590 --> 00:11:38.730
uległy zniszczeniu,

304
00:11:39.070 --> 00:11:39.810
niektóre zostały

305
00:11:39.810 --> 00:11:40.610
przebudowane,

306
00:11:40.870 --> 00:11:41.490
ponieważ no tak jak

307
00:11:41.490 --> 00:11:42.030
wspomniałam,

308
00:11:42.150 --> 00:11:43.330
one po zakończeniu wystawy

309
00:11:43.330 --> 00:11:44.210
po prostu stały się

310
00:11:44.210 --> 00:11:45.150
prywatnymi domami,

311
00:11:45.210 --> 00:11:46.390
no i wtedy ich właściciele

312
00:11:46.390 --> 00:11:47.510
mogli sobie pozwolić

313
00:11:47.510 --> 00:11:48.950
na rozmaite ingerencje

314
00:11:48.950 --> 00:11:49.490
w tą bryłę,

315
00:11:49.590 --> 00:11:50.190
no bo po prostu

316
00:11:50.190 --> 00:11:51.530
mieszkali w tych domach

317
00:11:51.530 --> 00:11:52.490
i dostosowywali je

318
00:11:52.490 --> 00:11:53.250
do swoich potrzeb.

319
00:11:53.690 --> 00:11:54.890
Ale część z tych obiektów

320
00:11:54.890 --> 00:11:56.010
zachowała się do dzisiaj

321
00:11:56.010 --> 00:11:57.430
w takiej właśnie formie,

322
00:11:57.450 --> 00:11:58.830
no w miarę odpowiadającej

323
00:11:58.830 --> 00:11:59.750
tej pierwotnej.

324
00:11:59.970 --> 00:12:01.030
Myślę, że jednym

325
00:12:01.030 --> 00:12:02.330
z ciekawszych obiektów,

326
00:12:02.710 --> 00:12:03.830
który też później

327
00:12:03.830 --> 00:12:05.010
w kolejnych epokach

328
00:12:05.010 --> 00:12:06.610
znalazł swoich naśladowców,

329
00:12:06.750 --> 00:12:07.570
jest tak zwany

330
00:12:07.570 --> 00:12:08.950
Hotel dla Samotnych,

331
00:12:09.790 --> 00:12:10.650
zaprojektowany przez

332
00:12:10.650 --> 00:12:11.490
Hansa Scharuna,

333
00:12:11.790 --> 00:12:12.870
bardzo istotnego,

334
00:12:12.990 --> 00:12:13.770
znanego niemieckiego

335
00:12:13.770 --> 00:12:15.230
architekta tamtego okresu.

336
00:12:15.570 --> 00:12:16.270
On rzeczywiście

337
00:12:16.270 --> 00:12:17.290
istnieje do dzisiaj.

338
00:12:17.570 --> 00:12:18.350
Posiada niezwykle

339
00:12:18.350 --> 00:12:19.310
ciekawą formę,

340
00:12:19.410 --> 00:12:20.310
ponieważ no nie jest

341
00:12:20.310 --> 00:12:21.390
taką białą kostką,

342
00:12:21.450 --> 00:12:22.350
jak ja wspomniałam,

343
00:12:22.450 --> 00:12:23.110
bo nie jest domem

344
00:12:23.110 --> 00:12:23.770
jednorodzinnym,

345
00:12:23.850 --> 00:12:25.370
tylko jednak obiektem takim

346
00:12:25.370 --> 00:12:26.450
mogącym pomieścić

347
00:12:26.450 --> 00:12:27.450
wielu mieszkańców

348
00:12:27.450 --> 00:12:28.750
i takim rodzajem właśnie

349
00:12:28.750 --> 00:12:29.450
obiektu,

350
00:12:29.530 --> 00:12:30.450
nie do końca typowego

351
00:12:30.450 --> 00:12:31.470
obiektu hotelowego.

352
00:12:31.870 --> 00:12:32.730
Jest to budynek

353
00:12:32.730 --> 00:12:34.190
rzeczywiście mieszczący

354
00:12:34.190 --> 00:12:35.470
maleńkie mieszkania,

355
00:12:35.570 --> 00:12:36.110
przy czym co jest

356
00:12:36.110 --> 00:12:36.970
w tym najciekawsze,

357
00:12:37.570 --> 00:12:39.110
są one dwupoziomowe.

358
00:12:39.250 --> 00:12:40.510
To jest, myślę,

359
00:12:40.670 --> 00:12:41.470
że też coś,

360
00:12:41.530 --> 00:12:42.770
co często się przewijało

361
00:12:42.770 --> 00:12:43.430
w architekturze

362
00:12:43.430 --> 00:12:44.230
modernistycznej,

363
00:12:44.290 --> 00:12:44.910
czyli próba

364
00:12:45.650 --> 00:12:46.170
zrekompensowania

365
00:12:46.170 --> 00:12:47.550
tej niewielkiej powierzchni,

366
00:12:47.630 --> 00:12:48.390
czy też jakiegoś

367
00:12:48.390 --> 00:12:49.530
lepszego wykorzystania

368
00:12:49.530 --> 00:12:50.810
tej dostępnej

369
00:12:50.810 --> 00:12:52.090
mieszkaniowej powierzchni

370
00:12:52.090 --> 00:12:53.210
w takim mocno

371
00:12:53.210 --> 00:12:54.710
dogęszczonym budynku,

372
00:12:54.970 --> 00:12:56.150
czyli proponowania

373
00:12:56.150 --> 00:12:57.730
rozciągnięcia mieszkania

374
00:12:57.730 --> 00:12:58.370
nie w poziomie,

375
00:12:58.430 --> 00:12:58.970
a w pionie.

376
00:12:59.230 --> 00:12:59.910
I tutaj rzeczywiście

377
00:12:59.910 --> 00:13:00.830
w tym hotelu

378
00:13:00.830 --> 00:13:02.570
są bardzo,

379
00:13:02.570 --> 00:13:03.570
bardzo ciekawie

380
00:13:03.570 --> 00:13:04.470
rozplanowane

381
00:13:04.470 --> 00:13:05.450
maleńkie

382
00:13:05.450 --> 00:13:07.070
mieszkania dwupoziomowe,

383
00:13:07.250 --> 00:13:07.950
pozbawione

384
00:13:07.950 --> 00:13:09.010
rozmaitych funkcji,

385
00:13:09.150 --> 00:13:09.450
ponieważ,

386
00:13:09.570 --> 00:13:10.310
no tak jak wspomniałam,

387
00:13:10.390 --> 00:13:10.950
był to hotel

388
00:13:10.950 --> 00:13:11.630
zaprojektowany

389
00:13:11.630 --> 00:13:12.590
dla osób samotnych,

390
00:13:12.630 --> 00:13:13.170
w związku z czym

391
00:13:13.170 --> 00:13:14.570
na siłą rzeczy wiemy wszyscy,

392
00:13:14.630 --> 00:13:15.530
że osoba samotna

393
00:13:15.530 --> 00:13:17.050
różnych rzeczy nie potrzebuje,

394
00:13:17.490 --> 00:13:19.230
wystarczy jej mało powierzchni,

395
00:13:19.790 --> 00:13:21.470
mikro taki aneks kuchenny,

396
00:13:21.650 --> 00:13:23.870
nie potrzebuje wielkich salonów

397
00:13:23.870 --> 00:13:25.830
i tego typu powierzchni,

398
00:13:26.090 --> 00:13:27.410
więc tutaj to wszystko było

399
00:13:27.410 --> 00:13:29.010
takie krojone na miarę

400
00:13:29.010 --> 00:13:29.810
jednej osoby,

401
00:13:30.050 --> 00:13:31.850
ewentualnie młodego małżeństwa,

402
00:13:32.050 --> 00:13:33.170
której jeszcze nie ma dzieci,

403
00:13:33.330 --> 00:13:34.230
które dopiero jakaś tam

404
00:13:34.230 --> 00:13:35.170
startuje w życie.

405
00:13:36.070 --> 00:13:36.670
I to myślę,

406
00:13:36.750 --> 00:13:37.770
że jest jeden z ciekawszych

407
00:13:37.770 --> 00:13:39.070
budynków zrealizowanych

408
00:13:39.070 --> 00:13:40.050
na terenie Wówy

409
00:13:40.050 --> 00:13:41.590
i na całe szczęście

410
00:13:41.590 --> 00:13:42.430
istnieje do dzisiaj

411
00:13:42.430 --> 00:13:43.270
i na całe szczęście

412
00:13:43.270 --> 00:13:44.970
do dzisiaj pełni funkcje hotelowe.

413
00:13:45.210 --> 00:13:46.790
Tu z własnego doświadczenia

414
00:13:46.790 --> 00:13:47.530
mogę powiedzieć,

415
00:13:47.630 --> 00:13:49.050
że jeśli się grzecznie

416
00:13:49.050 --> 00:13:51.250
i miło zagai rozmowę

417
00:13:51.250 --> 00:13:52.430
z obsługą hotelu,

418
00:13:52.550 --> 00:13:53.450
to da się nawet

419
00:13:53.450 --> 00:13:54.670
taki pokój obejrzeć

420
00:13:54.670 --> 00:13:55.670
i zobaczyć,

421
00:13:55.670 --> 00:13:56.810
co jest o tyle cenne,

422
00:13:56.890 --> 00:13:58.590
że również zachowało się

423
00:13:58.590 --> 00:14:00.070
w niektórych z nich przynajmniej

424
00:14:00.070 --> 00:14:02.350
prawie, że jego oryginalne wyposażenie

425
00:14:02.350 --> 00:14:03.930
z tych lat dwudziestych,

426
00:14:04.030 --> 00:14:05.110
końca lat dwudziestych.

427
00:14:05.370 --> 00:14:07.330
Więc to też jest dodatkowy

428
00:14:07.330 --> 00:14:08.110
jeszcze smaczek

429
00:14:08.110 --> 00:14:09.790
i atrakcja dla miłośników

430
00:14:10.470 --> 00:14:11.070
designu,

431
00:14:11.290 --> 00:14:12.930
dla miłośników wzornictwa.

432
00:14:13.210 --> 00:14:14.310
Narodowe Centrum Kultury

433
00:14:14.310 --> 00:14:15.090
oczywiście miało

434
00:14:15.090 --> 00:14:16.430
również swój cykl

435
00:14:16.430 --> 00:14:18.590
o dziejach polskiego wzornictwa,

436
00:14:18.730 --> 00:14:20.190
więc tutaj też pozwolę sobie

437
00:14:20.190 --> 00:14:21.290
w ten sposób nawiązać,

438
00:14:21.390 --> 00:14:22.410
że to wzornictwo

439
00:14:22.410 --> 00:14:23.230
i architektura

440
00:14:23.230 --> 00:14:24.470
na każdym kroku

441
00:14:24.470 --> 00:14:25.810
ze sobą się przenikają

442
00:14:25.810 --> 00:14:26.430
i łączą

443
00:14:26.430 --> 00:14:27.850
na bardzo wielu przestrzeniach,

444
00:14:27.910 --> 00:14:28.890
więc tutaj też warto

445
00:14:28.890 --> 00:14:29.710
o tym pamiętać,

446
00:14:29.790 --> 00:14:31.770
że podjęcie próby zajrzenia

447
00:14:31.770 --> 00:14:33.150
do środka takiego budynku

448
00:14:33.150 --> 00:14:34.330
też może dać jeszcze

449
00:14:34.330 --> 00:14:35.870
dodatkowe wrażenia.

450
00:14:35.870 --> 00:14:38.430
i myślę, że o osiedle Wuwa

451
00:14:38.430 --> 00:14:40.130
warte jest odwiedzenia,

452
00:14:40.270 --> 00:14:42.290
nawet jeśli skończy się to odwiedzenie

453
00:14:42.290 --> 00:14:44.410
tylko spacerem pomiędzy tymi domami

454
00:14:44.410 --> 00:14:46.250
w sąsiedztwie spektakularnej

455
00:14:46.250 --> 00:14:47.850
i wpisanej na listę dziedzictwa

456
00:14:47.850 --> 00:14:48.390
UNESCO

457
00:14:48.390 --> 00:14:49.550
hali stulecia.

458
00:14:49.770 --> 00:14:51.930
To może być tylko przyjemność

459
00:14:51.930 --> 00:14:53.030
i dla każdego

460
00:14:53.030 --> 00:14:55.070
konesera dobrej architektury

461
00:14:55.070 --> 00:14:56.490
i jednocześnie architektury,

462
00:14:56.670 --> 00:14:58.810
która zmieniła sposób budowania

463
00:14:58.810 --> 00:15:00.370
w Europie w XX wieku.

464
00:15:00.510 --> 00:15:01.690
Dzisiejszy odcinek,

465
00:15:01.950 --> 00:15:03.170
jak wspomniałam na początku,

466
00:15:03.170 --> 00:15:05.910
można by uznać za kontrowersyjny,

467
00:15:06.170 --> 00:15:08.070
bo nie dotyczy bezpośrednio

468
00:15:08.070 --> 00:15:09.010
architektury,

469
00:15:09.210 --> 00:15:10.190
która wyszła spod ręki

470
00:15:10.190 --> 00:15:11.450
polskich architektów,

471
00:15:11.690 --> 00:15:13.050
ale już dziś serdecznie

472
00:15:13.050 --> 00:15:14.710
zapraszam na kolejny odcinek,

473
00:15:15.090 --> 00:15:16.470
który na pewno nie pozostawi

474
00:15:16.470 --> 00:15:17.570
żadnych wątpliwości,

475
00:15:17.590 --> 00:15:18.610
że dotyczyć będzie

476
00:15:18.610 --> 00:15:20.170
najbardziej polskiej

477
00:15:20.170 --> 00:15:21.790
możliwych architektury,

478
00:15:22.030 --> 00:15:23.310
która powstała w latach 30.

479
00:15:25.590 --> 00:15:27.070
Audycje kulturalne

480
00:15:27.070 --> 00:15:29.030
w dobrym tonie.