WEBVTT

1
00:00:01.390 --> 00:00:05.090
Audycje kulturalne. W dobrym tonie.

2
00:00:06.230 --> 00:00:12.710
Rozpoczynamy audycje kulturalne, podcast Narodowego Centrum Kultury przy mikrofonie Aleksandra Galant.

3
00:00:12.870 --> 00:00:21.190
Zdarza się, że nasze rozmowy, zwłaszcza dotyczące tych wielkich postaci polskiej kultury, zaczynam od jakiegoś cytatu, który tę postać opisuje.

4
00:00:21.310 --> 00:00:27.750
Czasami to są jego własne słowa, czasami to są słowa osób, które miały tę radość, żeby z nim pracować, czy też współpracować.

5
00:00:27.750 --> 00:00:36.370
Natomiast pierwszy raz jestem w sytuacji, kiedy bardzo celnych, trafnych i zapadających w pamięć określeń było tak wiele, że było mi się trudno zdecydować.

6
00:00:36.650 --> 00:00:44.690
Postanowiłam jednak przywołać słowa, które bardzo mnie ujęły, mianowicie, że miał jedno skromne marzenie, grać dobre role.

7
00:00:44.890 --> 00:00:53.330
I wydaje mi się, że to marzenie się zrealizowało. Nie dowiemy się, jak on się do tego odnosił, ale czas już chyba najwyższy powiedzieć, że chodzi o Mieczysława Czechowicza.

8
00:00:53.330 --> 00:00:59.930
On będzie bohaterem naszego spotkania ze względu na książkę. Jemu właśnie poświęcono jego biografię pod tytułem Czechowicz.

9
00:01:00.090 --> 00:01:01.770
Hrabia, miś czy drań?

10
00:01:01.850 --> 00:01:07.490
Autorką tej książki jest pani Hanna Faryna Paszkiewicz, doktor historii sztuki, autorka książek.

11
00:01:07.590 --> 00:01:14.550
Są to zarówno biografie osób znanych, związanych z polską kulturą, nauką i sztuką, ale także książek warsawianistycznych.

12
00:01:14.550 --> 00:01:21.410
Tak się składa, że pani Hanna Faryna Paszkiewicz przyjęła zaproszenie i jest dzisiaj waszym i moim gościem.

13
00:01:21.510 --> 00:01:25.290
I o Mieczysławie Czechowiczu zgodziła się opowiedzieć. Witam w audycjach kulturalnych.

14
00:01:25.450 --> 00:01:28.270
Witam, dzień dobry. Dzień dobry państwu, dzień dobry pani.

15
00:01:28.550 --> 00:01:35.010
Ja oczywiście nie będę nawet próbowała konkurować, jeżeli chodzi o znajomość cytatów na temat Czechowicza i też jego własnych słów,

16
00:01:35.070 --> 00:01:38.650
ale pani przed chwilą powiedziała, że też jakiś cytatik ma w zanadrzu.

17
00:01:38.650 --> 00:01:45.470
Lubię go, bo jest krwisty, powiedziałabym. Edward Czato to był wybitny teatrolog, różnie żyjący.

18
00:01:45.650 --> 00:01:50.330
I on u początku kariery Mieczysława Czechowicza tak o nim napisał.

19
00:01:50.610 --> 00:01:54.510
Pochodził z rzeszy organicznych, krwistych komediantów.

20
00:01:54.650 --> 00:02:05.390
Jest duży, tęgi, foremnie, choć nieco byczkowato zaokrąglony, lekki w ruchu, ale nie na tyle, by nazwać to zgrabnością.

21
00:02:05.390 --> 00:02:13.110
To jest, wydaje mi się, że bardzo dobry cytat na początek, zwłaszcza, że ja chciałam zapytać panią, jako biografkę Czechowicza,

22
00:02:13.170 --> 00:02:16.150
o te różne skojarzenia, które my z nim mamy.

23
00:02:16.270 --> 00:02:23.310
Pewnie słysząc Czechowicz myślimy sobie i miś uszatek, kowboj z łózia, myślimy sobie o kabarecie starszych panów.

24
00:02:23.470 --> 00:02:28.830
Przede wszystkim chyba myślimy o takim jowialnym, może trochę większym, pocułowatym panu.

25
00:02:28.830 --> 00:02:37.750
Tymczasem wydaje mi się, że to jest czasem trochę niesprawiedliwe, bo on talentów miał wiele i przede wszystkim, o czym zdarza się chyba zapomnieć, to był wybitny aktor.

26
00:02:37.830 --> 00:02:41.270
To był wybitny aktor, sam chyba siebie odkrył.

27
00:02:41.370 --> 00:02:46.930
Bo sama zastanawiałam się, gdzie był ten moment, ale ten moment musiał nastąpić naprawdę bardzo wcześnie.

28
00:02:47.190 --> 00:02:54.650
Dotarłam do takich śladów, że on już podczas okupacji, a więc mając załóżmy 13 lat, 12, występował.

29
00:02:54.650 --> 00:03:01.410
Dla dwóch koleżanek, rzecz miała daleko w Głuszy miejsce, w miejscowości Kusze, w okolicach...

30
00:03:01.410 --> 00:03:02.550
Głusze w Kuszy.

31
00:03:02.650 --> 00:03:12.110
Tak. On w tych kuszach, gdzieś tam w lesie, albo na brzegu wioski, wykorzystywał stodołę po to, aby otwierać z hukiem jej wrota.

32
00:03:12.510 --> 00:03:20.070
Koleżanki siedziały, jak wspomnienia wskazują, jedna za drugą, żeby to były dwa rzędy, a nie tak, że obok siebie, nie.

33
00:03:20.070 --> 00:03:27.050
I on występował. Oczywiście wielkim znakiem zapytania jest, co on im tam przedstawiał, o czym mówił.

34
00:03:27.230 --> 00:03:33.790
Nie wiem i się już niestety nie dowiem, ale proszę wziąć pod uwagę, że to był wtedy chłopak po prostu.

35
00:03:34.010 --> 00:03:40.030
Chłopak, który miał bardzo tragiczne doświadczenia, o których no właśnie ze względu na ich kaliber sam rzadko mówił

36
00:03:40.030 --> 00:03:48.090
i które nie przebiły się do takiej szerszej świadomości, ale kiedy ja czytałam książkę, to jako taki moment, który być może zaważył o jego karierze,

37
00:03:48.310 --> 00:03:52.890
uznałam ten, w którym on oglądał spektakl żołnierskiego teatru frontowego.

38
00:03:53.130 --> 00:04:00.830
I zdaje się, że nawet pani przywołuje cytat, w którym on mówił, że to był rzeczywiście taki moment, kiedy zobaczył teatr, zobaczył scenę i tą miłością zapałał.

39
00:04:01.010 --> 00:04:05.330
Chociaż z tego, co zrozumiałam, niewiele brakowało, żeby został budowlańcem.

40
00:04:05.330 --> 00:04:15.170
Tak, wszystko się zgadza. Faktycznie ta zemsta pokazywana zresztą na świeżym, czy inaczej mówiąc wolnym powietrzu, to było przedstawienie w plenerze.

41
00:04:15.410 --> 00:04:27.090
Przypuszczam, że przy bardzo ograniczonych możliwościach scenograficznych i kostiumowych, ale widocznie nośność tekstu, ta cała magia, nawet mimo rozproszenia,

42
00:04:27.090 --> 00:04:39.090
bo zamknięty teatr ma ten swój klimat, daje koncentrację. Tutaj była przestrzeń otwarta, gdzie w każdej chwili coś atmosferycznego mogło się zdarzyć lub jakiś ptaszek przefrunął, załóżmy.

43
00:04:39.270 --> 00:04:49.230
A jednak to w nim rzeczywiście zapadło. Chcę podkreślić z całą mocą, że również dla mnie zagadką pozostaje ta jego wcześniejsza jeszcze młodość.

44
00:04:49.230 --> 00:04:59.910
Dzieciństwo właściwie, miejscowości Równe, dziś jest to Ukrajna i on tam spędził 10 lat, był chłopcem, chodził do szkoły podstawowej.

45
00:05:00.370 --> 00:05:09.070
To było miasto pełne rozmaitych tradycji. Jeśli się dziś poczyta Równym, to tam były i koła poetyckie i teatr wołyński przyjeżdżał.

46
00:05:09.070 --> 00:05:21.330
Myślę, że rodzice dbali o to, żeby obydwaj chłopcy, bo miał młodszego brata, korzystali z tej kultury. Niczego takiego nie wiemy. Wiemy owszem z tego czasu tylko o lekturach, że czytano mu to i to.

47
00:05:21.730 --> 00:05:32.610
Natomiast faktycznie to, co pani wspomniała, ta zemsta, ten teatr, to było dla niego objawienie. Ale gdzieś tak sobie z tyłu głowy myślę, że musiał jeszcze jako dziecko coś oglądać.

48
00:05:32.610 --> 00:05:46.110
Myślę, że on, to Równe, ono przestało istnieć. Może dlatego, że gdy warunki polityczne się zmieniły i to już nie był nasz teren, ojciec był wojskowym, on nie lubił nawiązywać do tego tematu.

49
00:05:46.190 --> 00:05:50.510
Właściwie w ogóle nie nawiązywał. Może dlatego. Stąd ta zemsta.

50
00:05:50.830 --> 00:05:58.990
Jeżeli mówimy o jego dzieciństwie i młodości, to takim miastem, które pojawiało się w jego wspomnieniach, to jest Lublin.

51
00:05:58.990 --> 00:06:05.270
Lublin, który też Mieczysławowi Czechowiczowi na różne sposoby oddaje hołd i wyraża swoje uznanie.

52
00:06:05.390 --> 00:06:13.830
Natomiast chyba pytanie, które on z dużą radością zadawał Bohdanowi Łazuce, mianowicie czy ulica Kołontaja, na której obaj się wychowywali, już się nazywa Czechowicza?

53
00:06:13.950 --> 00:06:16.770
No to na to pytanie odpowiedź jest chyba nadal negatywna.

54
00:06:16.890 --> 00:06:19.570
Nadal jest negatywna. Chyba nic się nie zmieniło.

55
00:06:19.850 --> 00:06:25.730
Jeżeli coś jest Czechowicza w Lublinie, to jednak Józefa, powiedzmy sobie szczerze.

56
00:06:25.730 --> 00:06:31.010
I tu jest konkurencja, no bo wiadomo, adresy niestety nie powinny się powtarzać.

57
00:06:31.130 --> 00:06:33.790
To już jest bardzo prosta droga do błędów rozmaitych.

58
00:06:33.910 --> 00:06:35.970
Ale powiedzmy sobie wolna przestrzeń.

59
00:06:36.350 --> 00:06:37.610
Skwer, park.

60
00:06:37.850 --> 00:06:38.570
Temat wraca.

61
00:06:38.910 --> 00:06:41.870
Obserwowałam to w prasie, w internecie.

62
00:06:42.150 --> 00:06:44.650
Wraca, ale jeszcze nie wrócił dosadnie.

63
00:06:45.090 --> 00:06:46.830
Już trochę na ten temat powiedziałam.

64
00:06:47.410 --> 00:06:52.650
Wydaje mi się, że wolę Mieczysława Czechowicza, żeby tego tematu przesadnie nie przywoływać.

65
00:06:52.650 --> 00:07:11.630
Warto uszanować, ale do zrozumienia całej jego postaci to jest potrzebne, żeby wiedzieć, że to było już powojenne doświadczenie, kiedy on razem z grupą chłopców w sobie podobnym wieku w wyniku donosu trafił do katowni, która wówczas mieściła się na zamku w Lublinie, który sam w sobie także ma bardzo tragiczną historię.

66
00:07:11.630 --> 00:07:21.230
Niestety tak się stało rzeczywiście. Początkowo tam zamknięto ich w jakimś posterunku milicejnym, po czym przewieziono właśnie do tego strasznego miejsca, czyli do zamku.

67
00:07:21.410 --> 00:07:23.990
Tam oczekiwali na sprawę sądową.

68
00:07:24.070 --> 00:07:26.130
Ta sprawa się rzeczywiście odbyła.

69
00:07:26.270 --> 00:07:27.550
Było kilkanaście osób.

70
00:07:27.710 --> 00:07:33.650
To byli chłopcy wyłącznie w wieku, tak jak Czechowie, czyli 15 do 20 lat.

71
00:07:33.650 --> 00:07:42.850
I zostali oni oskarżeni o taką, że tak powiem, czynną pomoc dla ukrywających się w lasach części wojska Armii Krajowej.

72
00:07:43.230 --> 00:07:46.770
Byli łącznikami, byli dostarczycielami żywności.

73
00:07:47.070 --> 00:07:48.690
Rozmaite takie funkcje pełnili.

74
00:07:48.810 --> 00:07:51.030
Byli pełni świadomi tego, co robią.

75
00:07:51.030 --> 00:08:04.330
Ten zarzut w stosunku do tego młodzieńca, czyli Mieczysława Czechowicza, sprowadzał się do tego, że on to robił, on o tym wiedział i on o tym nie powiedział, nie doniósł jednym słowem.

76
00:08:04.590 --> 00:08:12.470
Nie to, że on to robił, tylko, że powinien był natychmiast udzielić informacji odpowiednim jednostkom, a ktoś inny doniósł.

77
00:08:12.470 --> 00:08:19.250
I to jest ich środowiska, tych chłopaków, więc oni się niestety znaleźli wtedy właśnie w tym więzieniu.

78
00:08:19.350 --> 00:08:20.910
Była sprawa, był wyrok.

79
00:08:21.050 --> 00:08:26.810
No wszystko to potoczyło się tak drastycznie, że Czechowicz pamiętał o tym całe życie.

80
00:08:27.010 --> 00:08:30.350
Bo sam pobyt w tej celi był tragiczny, był dramatyczny.

81
00:08:30.810 --> 00:08:32.590
A on był w wieku dojrzewania.

82
00:08:32.910 --> 00:08:35.570
No to był chłopiec, który startował.

83
00:08:35.810 --> 00:08:41.670
Ta wrażliwość, ta cielesna niepewność, to wszystko kłębiło mu się przypuszczam w głowie.

84
00:08:41.670 --> 00:08:45.390
Odcisnęło się to rzeczywiście bardzo, bardzo silnym piętnem.

85
00:08:45.590 --> 00:08:52.310
To pojawiało się też we wspomnieniach jego scenicznych kolegów już wiele, wiele lat przecież po tym zdarzeniu.

86
00:08:52.570 --> 00:09:01.030
Zdaje się, że Edward Dziewoński wspominał, że bardzo nerwowo i tak nawet panicznie Czechowicz reagował na przykład na odgłosy wystrzałów,

87
00:09:01.150 --> 00:09:03.870
które gdzieś tam na planie były inscenizowane.

88
00:09:04.050 --> 00:09:11.010
Tak, gdy razem grali w karierze Artura Ui w teatrze współczesnym, była scena, w której postać Dziewońskiego,

89
00:09:12.450 --> 00:09:14.490
zabijał pistoletu właśnie Czechowicza.

90
00:09:14.790 --> 00:09:20.990
Czechowicz za każdym razem pytał go, słuchaj, aby na pewno, czy sprawdziłeś, czy ta broń nie jest naładowana.

91
00:09:21.110 --> 00:09:24.810
Robiły na nim rzeczywiście najstraszniejsze wrażenia pojedyncze strzały.

92
00:09:25.290 --> 00:09:30.610
Te czasy wyobrazić, jeżeli on tam spędził ileś czasu w tym więzieniu, on słyszał i nasłuchiwali.

93
00:09:30.610 --> 00:09:34.490
Słuchać było egzekucje. Koszmar, po prostu koszmar.

94
00:09:34.610 --> 00:09:41.010
I tutaj jesteśmy jak najdalej od jego później takiej bardzo pogodnej sylwetki postaci.

95
00:09:41.230 --> 00:09:45.190
Tak jakby zabijał śmiechem trochę to, co miał cały czas w głowie.

96
00:09:45.190 --> 00:10:01.570
Ten kontrast na mnie też zrobiło bardzo duże wrażenie, kiedy uświadomiłam sobie, jak głębokie, jak bolesne przeżycia kryją się w twarzy człowieka, którego kojarzymy właśnie tak pogodnie, komediowo, a może nawet właśnie z różnego rodzaju inscenizacjami czy przedsięwzięciami dla dzieci.

97
00:10:01.570 --> 00:10:09.230
Ale wróćmy jeszcze na moment do Lublina, właściwie tylko po to, żeby z niego wyjechać i to wyjechać na dokładnie drugi koniec Polski.

98
00:10:09.410 --> 00:10:15.290
Koniec Polski, ziemi odzyskane Szczecin i to są chyba pierwsze występy w takim teatrze zawodowym.

99
00:10:15.390 --> 00:10:19.470
Tak, to prawda. Nie wiem, co on sobie myślał wtedy.

100
00:10:19.810 --> 00:10:22.590
A przypomnimy, że on wtedy nie miał wykształcenia.

101
00:10:22.590 --> 00:10:33.730
Oto właśnie to mam na myśli. Jaka to legitymacja, że tak powiem, kierowała, żeby udać się do Szczecina, który tutaj dysponował salami, lokalami.

102
00:10:33.950 --> 00:10:43.030
To było gotowe. To czekało teraz już na przybyszy ze wschodu. Może nie to, że już natychmiast głodnych kultury, ale to życie ruszyło tam z kopyta.

103
00:10:43.130 --> 00:10:45.170
I to był taki zespół teatrów dramatycznych.

104
00:10:45.170 --> 00:10:57.490
To było kilka scen. On tam się zaangażował. Był jeden sezon. Zagrał w kilku sztukach, w kilku dramatach, które wymieniam w książce i postanowił właściwie kontynuować tę pracę.

105
00:10:57.570 --> 00:11:08.030
Spodobało mu się. Niestety został poproszony przed oblicze wysokiej takiej komisji kwalifikacyjnej, która obserwowała tych młodych zgłaszających się tam aktorów.

106
00:11:08.030 --> 00:11:18.090
No i naturalnie oni musieli już wiedzieć, że on nie ma żadnego dyplomu, ale zasugerowano mu, że powinien jednak się o to postarać, bo ma powody.

107
00:11:18.450 --> 00:11:27.670
Tam jest potencjał. I on później, lata później, w dwóch różnych wywiadach, tak trochę różnie mówi, wspomina ten czas.

108
00:11:27.870 --> 00:11:33.150
Z jednej strony mówił, że ach, jechałem do tej Warszawy. Artycha, jak na osobie powiedział.

109
00:11:33.150 --> 00:11:38.110
Artycha ze Szczecina. Co mi to? Chciałoby się powiedzieć, nikt mi nie podskoczy.

110
00:11:38.150 --> 00:11:44.270
Był tak pewien swojego. Tymczasem w Warszawie spotkał go tak zwany kubeł zimnej wody.

111
00:11:44.650 --> 00:11:50.110
Nie to, żeby go ktokolwiek zniechęcał. Nie. Ale stwierdzono, że trzeba go oszlifować.

112
00:11:50.330 --> 00:11:58.130
I on później właśnie zastosował tę drugą wersję. Powiedział, ach cóż, za szczęście, że zostałem skierowany do tej warszawskiej szkoły.

113
00:11:58.130 --> 00:12:03.550
Dopiero ona dała mi ten próg, którego mogłem wyskoczyć ku karierze.

114
00:12:03.690 --> 00:12:11.330
Ten wyskok ku karierze był o tyle ciekawy i o tyle zwracający uwagę, że też trafił na tak zwany rok szajbusów.

115
00:12:12.090 --> 00:12:16.950
Jak to się pojawia w książce, towarzystwo w jego roczniku było co najmniej doborowe.

116
00:12:17.110 --> 00:12:18.090
Było fantastyczne.

117
00:12:18.090 --> 00:12:25.230
Tam był Jerzy Dobrowolski. Dla mojego pokolenia to jest guru poczucia abstrakcyjnego humoru.

118
00:12:25.850 --> 00:12:34.490
Twórca później kabaretu, koń. Znakomity zupełnie człowiek i pióra i sceny, bo on potem już mniej występował.

119
00:12:35.090 --> 00:12:41.230
Trochę tak. Stworzył sobie taką niezwykle charakterystyczną postać z odpowiednią intonacją.

120
00:12:41.650 --> 00:12:46.310
Jeszcze u Barei powielokroć można pana Jerzego Dobrowolskiego spotkać.

121
00:12:46.310 --> 00:12:50.730
Na roku był Pieczka, był Gołaz. No co tu dużo mówić.

122
00:12:50.870 --> 00:12:56.110
Głównie chłopcy tam dominowali, chociaż dziewczyny też były zręczne, ale w mniejszym stopniu zaistniały.

123
00:12:56.210 --> 00:12:58.330
Natomiast kilku panów wybiło się absolutnie.

124
00:13:05.200 --> 00:13:09.460
Czechowicz był uczniem dwóch Aleksandrów, Zelwerowicza i Bardiniego,

125
00:13:09.560 --> 00:13:13.060
ale to chyba Zelwerowicz był tym, który wywarł na nim największy wpływ.

126
00:13:13.140 --> 00:13:16.580
Ale też zastanawiam się, czy to właśnie ten moment praca z tymi mistrzami,

127
00:13:16.580 --> 00:13:21.640
to była ta chwila, w której wykuła się jego podejście do pracy i te wszystkie umiejętności,

128
00:13:21.740 --> 00:13:24.940
które później obserwowaliśmy na scenie, czy na ekranie.

129
00:13:25.020 --> 00:13:27.720
Mianowicie on miał takie bardzo wyjątkowe podejście do zawodu.

130
00:13:27.820 --> 00:13:33.700
Bardzo dużo mówił o tym wcielaniu się w rolę, o tym, że aktor jest takim zbiorem wycinków różnych własnych przeżyć.

131
00:13:33.840 --> 00:13:37.000
Więc te role były zawsze tak bardzo przenicowane przez niego samego.

132
00:13:37.000 --> 00:13:41.700
Wydaje mi się, że to nie była stara szkoła, to już nie była szkoła przedwojenna,

133
00:13:41.840 --> 00:13:49.280
chociaż obydwaj panowie, o których pani wspomina, oczywiście to są rozdziki nieźle sporo przedwojenne, powiedzmy tak,

134
00:13:49.440 --> 00:13:54.780
ale oni już widzieli, że tu idzie nowe, że ci chłopcy są niepokorni, że oni chcą inaczej,

135
00:13:54.920 --> 00:14:00.900
chociażby właśnie ten koń później, ale i ich propozycje, bo przecież sztuka polega aktorska na tym,

136
00:14:00.980 --> 00:14:04.580
żeby samemu mieć propozycje, żeby się ścierać z tym reżyserem.

137
00:14:04.580 --> 00:14:09.240
To nie jest to, że ktoś jest w stanie narzucić jakąś formę do końca.

138
00:14:09.500 --> 00:14:13.440
Krótko mówiąc, szkoła była niezbędna Czechowiczowi, jestem przekonana.

139
00:14:13.640 --> 00:14:19.720
On w tym Lublinie, jeszcze wracając do go głównie, bazował, mówiąc w cudzysłowie, na głosie,

140
00:14:19.840 --> 00:14:22.300
na swoim fantastycznym głosie, on właśnie śpiewał tam.

141
00:14:22.660 --> 00:14:27.960
Natomiast jako aktor dramatyczny właśnie podjął się pewnych prób w Szczecinie

142
00:14:27.960 --> 00:14:31.060
i czym prędzej wylądował w Warszawie.

143
00:14:31.060 --> 00:14:34.720
Więc bezsprzecznie trafił w najlepsze ręce.

144
00:14:34.900 --> 00:14:37.520
To była tendencja, którą udało mu się utrzymać.

145
00:14:37.580 --> 00:14:40.800
Oczywiście nie uda nam się omówić jego wszystkich scenicznych występów,

146
00:14:40.880 --> 00:14:42.740
a także teatrów, w których występował.

147
00:14:42.860 --> 00:14:47.200
No ale ta współpraca z Erwinem Axerem wydaje się tutaj szczególnie istotna.

148
00:14:47.340 --> 00:14:49.660
Tym bardziej, że w książce pojawiają się takie słowa,

149
00:14:49.700 --> 00:14:52.060
że on sobie trochę Erwina Axera ubezwłasnowolnił.

150
00:14:52.980 --> 00:14:56.940
Że stał się jego aktorem, ale może bardziej Axer stał się jego reżyserem.

151
00:14:56.940 --> 00:14:59.840
Z czasem. Z czasem tak się stało rzeczywiście.

152
00:15:00.320 --> 00:15:03.560
Miało to miejsce chyba w Krawcu, o ile ja pamiętam.

153
00:15:03.880 --> 00:15:06.180
Na wysokości chyba tego przedstawienia.

154
00:15:06.440 --> 00:15:10.160
Jako, że Czechowicz we współczesnym grał ogromnie dużo.

155
00:15:10.420 --> 00:15:12.480
W większości przedstawień powiedziałabym tak.

156
00:15:12.480 --> 00:15:16.620
Trzydzieści cztery role od pięćdziesiątego siódmego do osiemdziesiątego czwartego roku.

157
00:15:16.640 --> 00:15:17.180
Proszę uprzejmy. Tak.

158
00:15:17.520 --> 00:15:22.640
Różne, ale tu podkreślić trzeba właśnie ten udział w sztukach Mrożka.

159
00:15:22.840 --> 00:15:26.560
I w ogóle Sławomira Mrożka, który wtedy też jest młodym,

160
00:15:26.640 --> 00:15:28.780
można powiedzieć, że młodym, gniewnym nawet,

161
00:15:29.460 --> 00:15:34.460
który startuje ze swoimi dramatami, groteskami

162
00:15:34.460 --> 00:15:37.760
i znajduje zainteresowanie u Axera.

163
00:15:37.840 --> 00:15:40.800
Axer kupował Mrożka po prostu w całości.

164
00:15:41.100 --> 00:15:42.880
Kupował w sensie w przenośni,

165
00:15:43.000 --> 00:15:46.600
ale przyjaźnili się bardzo i rozumieli się bez słów.

166
00:15:47.020 --> 00:15:49.040
Określenie bez słów ma swoje znaczenie,

167
00:15:49.080 --> 00:15:52.460
ponieważ Mrożek był znany z małomówności,

168
00:15:53.140 --> 00:15:55.440
wręcz skrajnej takiej powiedziałabym.

169
00:15:55.640 --> 00:15:58.520
Wszystko, co miał do powiedzenia, przelewał na papier

170
00:15:58.520 --> 00:16:01.240
i to też dość, tak powiedziałabym, rakonicznie.

171
00:16:01.240 --> 00:16:04.480
Okazało się, że zarówno Czechowicz,

172
00:16:04.640 --> 00:16:08.240
jak i pan Fijewski, już aktor starszego pokolenia,

173
00:16:09.360 --> 00:16:14.540
no i Michnikowski i cała plejada jeszcze innych aktorów tegoż teatru

174
00:16:14.540 --> 00:16:18.400
rzeczywiście idealnie wpasowują się w klimat

175
00:16:18.400 --> 00:16:23.240
taki lekko, właśnie groteskowo, piórnonsensowy teatru współczesnego.

176
00:16:24.140 --> 00:16:24.820
I to był czas.

177
00:16:24.960 --> 00:16:27.840
Te sztuki już są, powiedzmy sobie, może lekko de mode,

178
00:16:27.840 --> 00:16:30.320
może trzeba dawać inne akcenty wtedy,

179
00:16:30.900 --> 00:16:35.220
były pod tekstem dla różnych politycznych przemyśleń.

180
00:16:35.360 --> 00:16:39.460
W każdym razie publiczność, która szukała czegoś więcej w teatrze

181
00:16:39.460 --> 00:16:43.480
niż tylko odpoczynku, znajdowała to rzeczywiście w tych sztukach.

182
00:16:43.640 --> 00:16:46.740
I tam Czechowicz się sprawdzał fantastycznie.

183
00:16:46.740 --> 00:16:49.160
Cieszę się, że pani powiedziała o Mrożku,

184
00:16:49.260 --> 00:16:51.780
no bo tu od razu myślę o Tangu

185
00:16:51.780 --> 00:16:55.780
i o postaci Etka, w którego Czechowicz się wcielił,

186
00:16:55.840 --> 00:16:59.280
bo dla mnie to jest świetny przykład tej dwoistości jego postaci,

187
00:16:59.440 --> 00:17:01.560
tego, że ta, powiem to może niezbyt elegancko,

188
00:17:01.660 --> 00:17:05.080
ten misiowaty pan potrafił się też przeistoczyć w postać,

189
00:17:05.240 --> 00:17:08.960
która zwłaszcza w tej inscenizacji była naprawdę okrutna

190
00:17:08.960 --> 00:17:12.240
i była taka przerażająca, może to jest dobre słowo.

191
00:17:12.240 --> 00:17:15.720
To samo w Bidermanie i podpalaczach, bo to można porównać,

192
00:17:15.820 --> 00:17:19.960
to była jeszcze inna sztuka, ale grał tam trochę w podobny sposób,

193
00:17:20.160 --> 00:17:26.140
w sensie zaskakiwania, wiza, przemiennością swojej postaci.

194
00:17:26.580 --> 00:17:31.320
Bywał ciepły, serdeczny, wręcz taki infantylny

195
00:17:31.320 --> 00:17:35.060
i nagle potrafił przeistoczyć się w bestię, potwora.

196
00:17:35.400 --> 00:17:40.700
Nie wiadomo było właściwie, którym typem i charakterem był w rzeczywistości.

197
00:17:40.700 --> 00:17:43.080
Świetnie mu to wychodziło, że tak powiem,

198
00:17:43.200 --> 00:17:46.120
ale myślę, że na tym musiał porządnie pracować.

199
00:17:46.280 --> 00:17:48.360
To był chyba także tytan pracy.

200
00:17:48.620 --> 00:17:51.100
Pani przywołuje jego słowa na temat punktualności,

201
00:17:51.160 --> 00:17:53.760
a raczej jego nienawiści do niepunktualności,

202
00:17:53.960 --> 00:17:55.460
która wynikała między innymi z tego,

203
00:17:55.520 --> 00:17:58.320
że on miał bardzo szczegółowo rozpisany plan dnia,

204
00:17:58.800 --> 00:18:00.660
kiedy były próby, kiedy był spektakl,

205
00:18:00.780 --> 00:18:04.120
no a potem przychodził czas na różne inne artystyczne aktywności,

206
00:18:04.300 --> 00:18:07.200
czyli telewizja, film, kabaret, radio.

207
00:18:07.200 --> 00:18:10.420
Pisałam jeszcze inne książki, poświęcałam uwagę na przykład

208
00:18:10.420 --> 00:18:14.740
Janowi Kobuszewskiemu i wiem, że pracował według podobnego rytmu,

209
00:18:14.900 --> 00:18:19.180
że nawet te instytucje miały swój czas pracy tak ułożony,

210
00:18:19.360 --> 00:18:24.120
żeby ci aktorzy mogli rzeczywiście w sposób w miarę taki zaprogramowany

211
00:18:24.120 --> 00:18:27.780
przejeżdżać z miejsca A do miejsca B i tam pracować.

212
00:18:27.980 --> 00:18:32.540
I faktycznie to wszystko ściągnęło od wczesnego rana do wieczora.

213
00:18:32.540 --> 00:18:36.040
Tak, ja myślę, że Czechowicz był osobą bardzo pozbieraną.

214
00:18:36.220 --> 00:18:39.380
Jeśli chodzi o naukę tekstów, gorzej bywało.

215
00:18:39.800 --> 00:18:42.380
Czasami się opóźniał.

216
00:18:42.580 --> 00:18:44.780
Sam mówił, że może z własnego lenistwa.

217
00:18:45.060 --> 00:18:46.420
Co taka może kokieteria?

218
00:18:46.600 --> 00:18:50.720
Ale zdarzało się, że nie umiał tekstu aż do premiery,

219
00:18:50.740 --> 00:18:55.420
kiedy nagle okazało się, że błyszczał i bezbłędnie wszystko miało opanowane.

220
00:18:55.620 --> 00:19:00.060
Z kolei Zenon Wiktorczyk, tak a propos tej jego nauki tekstów na pamięć,

221
00:19:00.060 --> 00:19:02.540
stwierdził, że Czechowicz to w ogóle czytać nie potrafi.

222
00:19:02.720 --> 00:19:04.820
Tak, to jest taki oczywiście żart.

223
00:19:04.940 --> 00:19:06.360
On chyba nie umie czytać.

224
00:19:06.480 --> 00:19:09.700
Jemu się daje rolę, to on się czy i sylabizuje.

225
00:19:10.540 --> 00:19:12.360
Składa słowa z elementów.

226
00:19:12.480 --> 00:19:17.180
A ja myślę sobie właśnie, że on w ten sposób wczytywał się,

227
00:19:17.360 --> 00:19:19.040
wsłuchiwał się w ten tekst,

228
00:19:19.140 --> 00:19:21.480
a może to była metoda zapamiętywania.

229
00:19:21.860 --> 00:19:25.020
W każdym razie oczywiście Wiktorczyk lekko przesadzał.

230
00:19:25.600 --> 00:19:28.580
Przypomnę kilka ról telewizyjnych, serialowych.

231
00:19:28.580 --> 00:19:31.760
To jest chociażby Wojna Domowa, Janosik, Czterej Pancerni.

232
00:19:31.840 --> 00:19:35.380
Tych ról Mieczysława Czechowicza można by wymieniać i wymieniać i wymieniać.

233
00:19:35.460 --> 00:19:37.900
Co ciekawe, ja dopiero po chwili sobie uświadomiłam,

234
00:19:37.980 --> 00:19:39.740
że ojej, faktycznie to jest on,

235
00:19:39.820 --> 00:19:41.580
że to rzadko były takie role pierwszoplanowe.

236
00:19:42.340 --> 00:19:44.440
Zawsze wyraziste, ale rzadko pierwszoplanowe.

237
00:19:44.500 --> 00:19:45.660
Raczej to były te role drugoplanowe,

238
00:19:46.340 --> 00:19:48.780
które trochę powiedziałabym dzisiaj kradły show,

239
00:19:49.080 --> 00:19:50.540
ale jemu to chyba nie przeszkadzało.

240
00:19:50.800 --> 00:19:51.860
Ja myślę, że tak.

241
00:19:52.000 --> 00:19:55.400
No przecież można by, w Janosiku, Marian Kociniak, prawda?

242
00:19:55.400 --> 00:19:56.660
Ta równoległa rola.

243
00:19:56.800 --> 00:20:00.240
Wszyscy ci panowie zatrudnieni przez głównego Janosika.

244
00:20:00.460 --> 00:20:02.120
To była rola w rolę.

245
00:20:02.500 --> 00:20:04.920
Także tamten poziom był wyrównany.

246
00:20:05.200 --> 00:20:07.060
I Czechowicz wpasowywał się świetnie,

247
00:20:07.220 --> 00:20:08.900
po prostu w dobry zespół.

248
00:20:09.020 --> 00:20:11.260
Akurat przypadło mu w udziale grać,

249
00:20:11.260 --> 00:20:15.040
jak on sam mówił, no pierwszy raz kogoś z arystokracji

250
00:20:15.040 --> 00:20:17.080
albo z trochę wyższej grupy społecznej.

251
00:20:17.540 --> 00:20:20.060
I początkowo imponowało mu to szalenie,

252
00:20:20.120 --> 00:20:23.340
ale do chwili, kiedy musiał zmieniać po wielokroć kostium.

253
00:20:23.600 --> 00:20:26.200
Kostiumy były wielowarstwowe, skomplikowane,

254
00:20:26.340 --> 00:20:28.560
dość rzetelnie szyte,

255
00:20:28.580 --> 00:20:31.840
według pewnej tam, załóżmy, narzuconej epoki

256
00:20:31.840 --> 00:20:33.060
dla tego serialu.

257
00:20:33.200 --> 00:20:36.180
I mówił, że to było naprawdę trudne do zniesienia.

258
00:20:36.180 --> 00:20:38.500
A te wszystkie bardzo obcisłe spodnie,

259
00:20:38.920 --> 00:20:41.280
te żaboty, nadmiar dekoracji,

260
00:20:41.440 --> 00:20:43.540
to mu trochę przeszkadzało w końcu.

261
00:20:43.660 --> 00:20:45.660
Na potwierdzenie tego, że Czechowicz,

262
00:20:45.700 --> 00:20:48.080
mimo, że nie wcielał się w rolę pierwszoplanową,

263
00:20:48.160 --> 00:20:49.340
to zawsze kreował postaci,

264
00:20:49.420 --> 00:20:50.900
które przechodziły do historii

265
00:20:50.900 --> 00:20:53.060
i zostawały z nami w licznych wspomnieniach,

266
00:20:53.120 --> 00:20:53.560
anegdotach.

267
00:20:53.680 --> 00:20:55.340
To przypomnę tylko, że to właśnie on mierzył

268
00:20:55.340 --> 00:20:57.420
zawartość cukru w cukrze w serialu

269
00:20:57.420 --> 00:20:58.580
Poszukiwane, Poszukiwana.

270
00:20:58.660 --> 00:20:59.960
To jest Mieczysław Czechowicz.

271
00:21:00.100 --> 00:21:01.340
No ale oczywiście, że tak.

272
00:21:01.440 --> 00:21:04.040
Ja sobie myślę, na ile sobie zdawał sprawę,

273
00:21:04.140 --> 00:21:05.680
podpisując wtedy umowę.

274
00:21:05.680 --> 00:21:07.840
W końcu na epizod w tym filmie,

275
00:21:07.940 --> 00:21:10.360
bo u Barei każdy grał trochę.

276
00:21:10.620 --> 00:21:11.560
Każdy grał trochę.

277
00:21:11.780 --> 00:21:14.280
Te role się przeplatały, spotykały.

278
00:21:14.740 --> 00:21:16.600
Czechowicz tam spotyka oczywiście

279
00:21:16.600 --> 00:21:19.180
głównego bohatera, czyli pokorę.

280
00:21:19.240 --> 00:21:21.980
On tutaj grał jednakowo już pierwsze skrzypce.

281
00:21:22.500 --> 00:21:23.880
Zmuszał w swoją gosposię,

282
00:21:24.500 --> 00:21:26.520
a był to przebrany mężczyzna,

283
00:21:26.680 --> 00:21:30.140
żeby kupował cukier w każdym sklepie.

284
00:21:30.300 --> 00:21:32.240
Jedna torba Marysiu i do domu,

285
00:21:32.460 --> 00:21:34.520
żeby ktoś nie zauważył,

286
00:21:34.520 --> 00:21:37.620
że to jest kupowany nadmiar tego towaru.

287
00:21:37.620 --> 00:21:40.680
A chodziło oczywiście o badanie zawartości

288
00:21:40.680 --> 00:21:43.100
w cukru, w cukrze, w zależności od

289
00:21:43.100 --> 00:21:45.760
chyba jakichś radiologicznych terenów.

290
00:21:45.880 --> 00:21:47.940
Tak, tam były te radiologiczne badania.

291
00:21:47.980 --> 00:21:49.980
Tak, oczywiście badania radiologiczne były.

292
00:21:50.320 --> 00:21:53.460
Na koniec zostawiłam sobie temat misiowy.

293
00:21:53.680 --> 00:21:56.200
Bardzo doceniam to, że pojawiło się też to na koniec książki,

294
00:21:56.200 --> 00:21:58.980
dlatego, że to skojarzenie z misią uszatkiem jest bardzo silne,

295
00:21:59.140 --> 00:22:00.860
a warto zostawić przestrzeń na to,

296
00:22:00.920 --> 00:22:02.740
żeby po prostu zwrócić uwagę na to,

297
00:22:02.860 --> 00:22:05.840
że Mieczysław Czechowicz był wybitnym aktorem,

298
00:22:06.020 --> 00:22:08.140
który wykreował mnóstwo ról teatralnych,

299
00:22:08.280 --> 00:22:09.820
filmowych, telewizyjnych.

300
00:22:09.900 --> 00:22:12.280
Ten misi, owszem, wszystkim nam zapadł w pamięć.

301
00:22:12.320 --> 00:22:15.620
Do pokolenia dzieci słyszą tą piosenkę tytułową,

302
00:22:15.800 --> 00:22:17.260
którą on o misiu śpiewał.

303
00:22:17.400 --> 00:22:19.440
Nie wiem, czy też miał takie poczucie,

304
00:22:19.540 --> 00:22:20.800
które ja przez moment miałam,

305
00:22:20.840 --> 00:22:21.780
że to jest trochę nie fair,

306
00:22:21.940 --> 00:22:23.740
że myśląc o nim myślimy o misiu.

307
00:22:23.740 --> 00:22:26.160
Wydaje mi się, że on tego swojego misia lubił,

308
00:22:26.500 --> 00:22:29.640
chociaż dopilnował, by wszyscy wiedzieli i pamiętali,

309
00:22:29.720 --> 00:22:30.760
że to nie jego miś.

310
00:22:30.980 --> 00:22:33.140
Mówił dzieciom, co mogą z misiem zrobić,

311
00:22:33.340 --> 00:22:34.980
żeby wszyscy o tym wiedzieli, że to nie on.

312
00:22:35.120 --> 00:22:37.820
No tak, tu jest absolutne pomieszanie pojęć.

313
00:22:37.900 --> 00:22:40.900
Dlatego poświęciłam temu kawałek książki,

314
00:22:41.100 --> 00:22:44.020
bo należy to jednakowoż uporządkować.

315
00:22:44.280 --> 00:22:46.600
I tak obawiam się, że to kamień w wodę,

316
00:22:46.680 --> 00:22:48.080
że ci, co przeczytają książkę,

317
00:22:48.080 --> 00:22:50.920
może przez chwilę skoncentrują się na temacie,

318
00:22:51.000 --> 00:22:53.140
ale bardzo chętnie później popłyną dalej

319
00:22:53.140 --> 00:22:56.020
i pomylą misia z okienka,

320
00:22:56.100 --> 00:22:59.140
czy na początku to był w ogóle miś w okienku

321
00:22:59.140 --> 00:23:01.460
z panem Bronisławem Pawlikiem

322
00:23:01.460 --> 00:23:03.660
w roli głównej z małym misiem

323
00:23:03.660 --> 00:23:04.880
i siedzieli razem.

324
00:23:05.140 --> 00:23:06.200
Aktor był widoczny.

325
00:23:06.740 --> 00:23:09.120
Zrozmawiali z misiem, który był pacynką.

326
00:23:09.520 --> 00:23:11.600
Natomiast to, w czym wziął udział

327
00:23:11.600 --> 00:23:13.200
przecież Mieczysław Czechowicz,

328
00:23:13.300 --> 00:23:14.580
to była narracja.

329
00:23:14.800 --> 00:23:15.720
To było nagrane.

330
00:23:16.040 --> 00:23:17.280
To nie było miejsca na to,

331
00:23:17.600 --> 00:23:18.660
żeby radzić dzieciom,

332
00:23:18.840 --> 00:23:20.500
gdzie mogą misia pocałować,

333
00:23:20.500 --> 00:23:21.740
jak się program skończy.

334
00:23:21.740 --> 00:23:23.360
W ogóle nie było takiej sytuacji.

335
00:23:23.760 --> 00:23:26.620
Ta sytuacja mogła zaistnieć tylko w tamtym programie.

336
00:23:26.800 --> 00:23:27.620
Więc tu w ogóle,

337
00:23:27.640 --> 00:23:29.480
w ogóle na dzień dobry należy

338
00:23:29.480 --> 00:23:32.080
misia uszatka z tego wyłączyć.

339
00:23:32.460 --> 00:23:33.880
Zostaje oczywiście pytanie,

340
00:23:34.100 --> 00:23:36.400
czy rzeczywiście taka sytuacja miała miejsce,

341
00:23:36.420 --> 00:23:38.120
bo nie zachowało się nagranie.

342
00:23:38.340 --> 00:23:39.140
Który z aktorów,

343
00:23:39.260 --> 00:23:40.900
kilku panów występowało,

344
00:23:41.400 --> 00:23:43.400
podjął się właśnie takiego hasła.

345
00:23:43.680 --> 00:23:44.620
Krótko mówiąc,

346
00:23:44.740 --> 00:23:47.060
temat żyje do dziś własnym życiem.

347
00:23:47.140 --> 00:23:49.320
Na szczęście żyje też misiu uszatek,

348
00:23:49.320 --> 00:23:51.900
bo wydaje mi się, że kolejne pokolenia dzieci

349
00:23:51.900 --> 00:23:54.340
dostęp do tych bajek z misiem uszatkiem mają,

350
00:23:54.540 --> 00:23:55.860
oglądają jego przygody.

351
00:23:55.980 --> 00:23:57.920
Wydaje mi się też warto zwrócić uwagę na to,

352
00:23:57.960 --> 00:23:59.240
że Mieczysław Czechowicz,

353
00:23:59.240 --> 00:24:02.500
no coś ewidentnie do tych misiów miał słabość,

354
00:24:02.560 --> 00:24:04.420
bo też wcielał się w misia,

355
00:24:04.640 --> 00:24:05.840
w bajce plastuś i miś.

356
00:24:06.280 --> 00:24:07.880
No i przecież kupuś puchatek.

357
00:24:07.880 --> 00:24:10.440
Tak, no ale bo był misiowaty trochę.

358
00:24:10.720 --> 00:24:13.920
Po warunkach, nawet jeśli go nie było widać,

359
00:24:14.720 --> 00:24:17.360
to głos, ktoś powiedział głos fagotowy,

360
00:24:17.460 --> 00:24:19.520
ale to było w kontekście śpiewania.

361
00:24:19.660 --> 00:24:21.940
Natomiast tutaj ten ciepły, głęboki głos,

362
00:24:22.060 --> 00:24:23.980
a wynikał on też z postury,

363
00:24:24.200 --> 00:24:25.780
bo to się łączy przecież.

364
00:24:25.920 --> 00:24:27.000
Pasował idealnie,

365
00:24:27.080 --> 00:24:28.880
ale był i Guccio, i Cezar też.

366
00:24:29.080 --> 00:24:32.280
Wszystkie takie większych gabarytów zwierzątka,

367
00:24:32.460 --> 00:24:34.220
on miał po prostu,

368
00:24:34.720 --> 00:24:35.620
spokojnie wiedział,

369
00:24:35.620 --> 00:24:38.260
że będzie mógł zagrać i będzie miał propozycje.

370
00:24:38.400 --> 00:24:41.600
Tak upamiętnił się oczywiście jako misiuszatek.

371
00:24:41.700 --> 00:24:43.460
Nie bójmy się tego słowa.

372
00:24:43.600 --> 00:24:45.280
Przygody tych zwierzątek,

373
00:24:45.460 --> 00:24:47.240
którym udzielał swojego głosu,

374
00:24:47.340 --> 00:24:48.260
są uniwersalne,

375
00:24:48.300 --> 00:24:50.060
więc myślę, że tutaj

376
00:24:50.060 --> 00:24:53.860
oby jeszcze jakiś czas pokolenia dzieci się tym bawiły.

377
00:24:53.980 --> 00:24:55.540
Też mam taką nadzieję, że tak będzie.

378
00:24:55.660 --> 00:24:58.900
Mam też nadzieję, że biografia Mieczysława Czechowicza

379
00:24:58.900 --> 00:25:01.280
i jego losy, a także historie jego talentu

380
00:25:01.280 --> 00:25:02.900
będą coraz szerzej znane.

381
00:25:03.040 --> 00:25:05.280
Może się tak stać ze sprawą biografii

382
00:25:05.280 --> 00:25:06.580
Mieczysława Czechowicza,

383
00:25:06.720 --> 00:25:08.080
Hrabia, Miś czy Drań,

384
00:25:08.200 --> 00:25:09.600
a autorka tej biografii,

385
00:25:09.720 --> 00:25:11.120
pani Hanna Faryna Paszkiewicz,

386
00:25:11.280 --> 00:25:13.320
była dzisiaj waszym i moim gościem

387
00:25:13.320 --> 00:25:14.960
i o Mieczysławie Czechowiczu

388
00:25:14.960 --> 00:25:16.100
zgodziła się trochę więcej

389
00:25:16.100 --> 00:25:17.680
w audycjach kulturalnych opowiedzieć.

390
00:25:17.840 --> 00:25:19.480
Bardzo pani dziękuję za to spotkanie.

391
00:25:19.600 --> 00:25:20.840
Ja też dziękuję bardzo.

392
00:25:20.840 --> 00:25:26.260
Audycje kulturalne w dobrym tonie.