WEBVTT

1
00:00:01.140 --> 00:00:04.860
Audycje kulturalne. W dobrym tonie.

2
00:00:05.480 --> 00:00:11.520
To są audycje kulturalne, podcast Narodowego Centrum Kultury przy mikrofonie Aleksandra Galant.

3
00:00:11.660 --> 00:00:17.720
Dzisiaj mam przyjemność mówić do Was z Krakowa, z budynku, w którym niegdyś przed laty mieściło się kino Światowit.

4
00:00:17.840 --> 00:00:22.100
I ten budynek nadal zachował taką, powiedziałabym, trochę kinową strukturę.

5
00:00:22.220 --> 00:00:25.940
Ten budynek w niedalekiej przyszłości przejdzie gruntowną modernizację.

6
00:00:25.940 --> 00:00:32.000
Ale na razie ciągle czuć tutaj duchę epoki, o której w Muzeum Nowej Huty się opowiada.

7
00:00:32.080 --> 00:00:38.080
Mam przyjemność gościć tutaj za sprawą niedawno otwartej wystawy, która poświęcona jest buntowi.

8
00:00:38.140 --> 00:00:44.820
Buntowi w muzyce. I o tej wystawie więcej opowie jej kurator, pan Zbigniew Semik, który zgodził się nas dzisiaj po niej oprowadzić.

9
00:00:44.920 --> 00:00:46.080
Witam w audycjach kulturalnych.

10
00:00:46.280 --> 00:00:47.160
Dzień dobry, witam.

11
00:00:47.520 --> 00:00:50.240
Trochę już na ten temat rozmawialiśmy, ale zapytam jeszcze raz.

12
00:00:50.240 --> 00:00:57.360
Jak to się stało, że ta wystawa w Muzeum Nowej Huty została otwarta i że mogą ją oglądać mieszkańcy Krakowa?

13
00:00:57.540 --> 00:00:59.160
Ale ja sama jestem dowodem na to, że nie tylko.

14
00:00:59.500 --> 00:01:05.480
Wystawa powstała na skutek rozmowy, którą toczyliśmy w takim, no trochę półprywatnym gronie.

15
00:01:05.620 --> 00:01:09.160
Z Ryszardem Kozikiem, dziennikarzem wyborczym, teraz pracownikiem Muzeum Krakowa.

16
00:01:09.280 --> 00:01:12.160
I z Leszkiem Gnoińskim, czyli człowiekiem, który o muzyce wie wszystko.

17
00:01:12.160 --> 00:01:20.380
To organizowaliśmy jeszcze w Muzeum PRL-u, które istniało tutaj przed Muzeum Nowej Huty spotkania z różnymi muzykami czasów PRL-u.

18
00:01:20.680 --> 00:01:28.840
No i po jednym z tych spotkań zaczęliśmy rozmawiać o tym, jak wyglądał bunt w tej muzyce, w jaki sposób muzycy w tym czasie gwarantowali sobie wolność,

19
00:01:29.360 --> 00:01:33.100
jakich sposobów używali, na jakie były też granice kompromisu z władzą, prawda?

20
00:01:33.200 --> 00:01:36.360
Czy można było być sobie takim niezależnym, wolnym atomem?

21
00:01:36.480 --> 00:01:40.840
Czy trzeba było troszkę się czasami ugiąć, żeby móc stworzyć?

22
00:01:40.840 --> 00:01:51.520
Tak powstała wystawa. Czytam na tablicy, która znajduje się naprzeciwko mnie, że to jest podróż w czasie i przestrzeni śladem PRL-owskiego muzycznego buntu i obszarów wolności,

23
00:01:51.780 --> 00:01:53.380
na kształt których wpływała muzyka.

24
00:01:53.580 --> 00:02:00.040
My znajdujemy się już w przestrzeni, gdzie niegdyś była sala kinowa, ale wydaje mi się, że ominęliśmy przynajmniej jeden fragment,

25
00:02:00.600 --> 00:02:04.800
mianowicie zdjęcia, które znajdują się jeszcze przed wejściem na samą wystawę.

26
00:02:04.800 --> 00:02:14.260
Przed samym wejściem na wystawę znajdują się dwa wielkoformatowe zdjęcia, które pokazują dwa główne wątki, które przewijają się przez wystawę,

27
00:02:14.320 --> 00:02:22.080
czyli pokazujemy muzyków jazzowych, którzy biorą udział w turnieju jazzowym w Nowej Hucie w latach 50-tych.

28
00:02:22.080 --> 00:02:30.920
Oni są tacy eleganccy, uśmiechnięci, trzymają swoje instrumenty dęte w rękach, natomiast oni patrzą na drugą ścianę,

29
00:02:30.980 --> 00:02:37.760
gdzie znajdują się uczestnicy festiwalu w Jarocinie na słynnym zdjęciu takiego gigantycznego tańca pogo pod sceną.

30
00:02:37.900 --> 00:02:44.600
Także i uczestnicy festiwalu pogojącej, czy muzycy jazzowi otwierają symbolicznie nam wystawę.

31
00:02:44.740 --> 00:02:50.100
Wydaje mi się, że to jest świetny pomysł na początek, również dlatego, że kiedy widzimy plakat wystawy i słyszymy bunt,

32
00:02:50.100 --> 00:02:57.540
to myślimy właśnie o tych rockowych wydarzeniach, o kapelach grających ostrą muzykę i wykrzykujących hasła, które poruszały tłumy,

33
00:02:57.760 --> 00:03:02.940
ale ten bunt zaczął się chyba trochę inaczej i właśnie to widzimy na początek, bo zaczęło się chyba w pewnym sensie od jazzu.

34
00:03:03.040 --> 00:03:08.540
Fakt, że plakat i identyfikacja wizualna wystawa są utrzymane w takiej mocno punkowej stylistyce,

35
00:03:08.840 --> 00:03:16.600
natomiast wydaje mi się dość słuszne, ponieważ pierwszym skojarzeniem wydaje się większości z nas, jeśli chodzi o bunt, muzykę i PRL,

36
00:03:16.600 --> 00:03:22.080
no to jednak jest punk rock i jarocin, czy jakieś ostre koncerty, które wówczas miały miejsce.

37
00:03:22.300 --> 00:03:30.380
Natomiast uważny widz zauważa na tym plakacie, że pod tą czaszką, ponieważ na plakacie jest czaszka i pod spodem dwa skrzyżowane piszczele,

38
00:03:30.860 --> 00:03:35.680
które po bliższym przyjrzeniu się zobaczymy, że to nie są piszczele, tylko to jest gitara skrzyżowana z saksofonem,

39
00:03:35.760 --> 00:03:38.820
także hołd jazzowi też oddajemy na tym plakacie.

40
00:03:38.820 --> 00:03:43.960
Poprowadziliśmy naszą opowieść chronologicznie, stąd właśnie zaczynamy od jazzu i od lat 40.,

41
00:03:43.960 --> 00:03:47.800
ponieważ wydaje mi się, że to jest trochę zapomniany wątek, taki buntowniczy w muzyce.

42
00:03:47.920 --> 00:03:53.780
Walka o to, żeby jazz po raz kolejny wyszedł na powierzchni i wyemancypował,

43
00:03:53.800 --> 00:03:57.140
no to jest ciekawa opowieść z przełomu lat 40. i 50.,

44
00:03:57.140 --> 00:04:02.080
ponieważ w latach 40. czy pod koniec lat 40. jazz był nacenzurowanym.

45
00:04:02.180 --> 00:04:07.040
Była ta muzyka, która była jednoznacznie kojarzona z amerykańskimi kapitalistami, naszymi wrogami.

46
00:04:07.040 --> 00:04:08.680
Z gniłym zachodem.

47
00:04:08.700 --> 00:04:16.000
Ze z gniłym zachodem, oczywiście, więc muzyka z miłego zachodu raczej nie powinna być grywana w miejscach takich bardziej oficjalnych,

48
00:04:16.560 --> 00:04:21.640
stąd konieczność, żeby jazzmeni zeszli, oni sami o tym mówią, że zeszli do katakumb,

49
00:04:22.100 --> 00:04:27.360
stąd jam session odbywały się w jakichś takich pośrednich lokalach, czy wreszcie w prywatnych mieszkaniach.

50
00:04:27.520 --> 00:04:29.960
Także jest to wątek bardzo buntowniczy, prawda?

51
00:04:30.100 --> 00:04:35.220
Ludzie, którzy chcieli grać swoją muzykę, nie mogli tego robić ze względu na naciski ze strony władz

52
00:04:35.220 --> 00:04:38.480
i tych jazzmenów czasami spotykały dość duże nieprzyjemności, prawda?

53
00:04:38.660 --> 00:04:42.100
Ktoś został pobity, ktoś został wyrzucony z orkiestry akademickiej,

54
00:04:42.500 --> 00:04:43.920
ktoś stracił miejsce w akademiku.

55
00:04:44.300 --> 00:04:46.960
Nie są to jakieś bardzo ciężkie represje,

56
00:04:47.160 --> 00:04:51.880
natomiast jest to spora liczba dużych nieprzyjemności, które mogły spotkać kogoś, kto grał jazz.

57
00:04:52.120 --> 00:04:55.160
Na fragmencie wystawy, która właśnie tę historię opowiada,

58
00:04:55.280 --> 00:04:58.900
znajdują się reprodukcje plakatów z odezwami, telegramów

59
00:04:58.900 --> 00:05:02.540
i na jednym z nich czytamy precz z rozbijaczami jedności robotniczo-chłopskiej,

60
00:05:02.620 --> 00:05:03.540
to właśnie jazzmeni.

61
00:05:03.600 --> 00:05:07.140
Ta część wystawy jest poświęcona troszkę wcześniejszemu czasowi,

62
00:05:07.280 --> 00:05:10.620
ponieważ paradoksalnie represje, które spotykały jazzmenów,

63
00:05:10.700 --> 00:05:14.300
czy tą muzykę jazzową, one nie datują się od 1945 roku,

64
00:05:14.320 --> 00:05:18.840
czy 1944, kiedy komuniści są instalowani w Polsce tak naprawdę siłą,

65
00:05:19.240 --> 00:05:22.840
tylko był taki okres mniej więcej do 1949 roku,

66
00:05:22.980 --> 00:05:25.000
gdzie ten jazz mógł być swobodnie grany

67
00:05:25.000 --> 00:05:28.580
i dlatego mamy na początku wystawy taki kolaż różnych odezw propagandowych,

68
00:05:28.680 --> 00:05:30.000
które przed chwilą zostały przytoczone,

69
00:05:30.300 --> 00:05:32.440
ale też plakatów z występów jazzowych.

70
00:05:32.660 --> 00:05:35.800
Do momentu, kiedy w Polsce nie zaczęto wprowadzać socrealizmu,

71
00:05:35.940 --> 00:05:37.520
który dotyczył tylko muzyki przecież,

72
00:05:37.620 --> 00:05:40.260
też architektury, malarstwa, literatury,

73
00:05:40.360 --> 00:05:42.460
bardzo wielu dziedzin życia kulturalnego,

74
00:05:42.660 --> 00:05:44.220
jazz mógł być grany swobodnie

75
00:05:44.220 --> 00:05:46.880
i co może wydawać też się paradoksalne,

76
00:05:47.260 --> 00:05:49.280
druga połowa lat 40., to jest jeszcze moment,

77
00:05:49.360 --> 00:05:51.660
kiedy istnieje wymiana kulturalna między Polską a Zachodem.

78
00:05:51.840 --> 00:05:52.940
Oczywiście istnieje cenzura,

79
00:05:52.940 --> 00:05:55.800
oczywiście komuniści powoli podporządkowywali sobie kraj,

80
00:05:56.060 --> 00:05:57.160
natomiast ta wymiana istniała,

81
00:05:57.500 --> 00:06:00.940
no i wtedy ten jazz jeszcze mógł być grany legalnie,

82
00:06:01.820 --> 00:06:02.980
bez jakichś większych problemów,

83
00:06:03.020 --> 00:06:05.180
natomiast w momencie, kiedy implementowano socrealizm,

84
00:06:05.180 --> 00:06:06.120
to wszystko się skończyło

85
00:06:06.120 --> 00:06:07.160
i jazzmani, tak jak mówiłem,

86
00:06:07.300 --> 00:06:09.340
musieli zajść do tych symbolicznych katakumb.

87
00:06:09.520 --> 00:06:11.680
Jeżeli zgodzisz się, żebyśmy przeszli dalej,

88
00:06:11.780 --> 00:06:13.380
co słyszycie, że naprawdę robimy,

89
00:06:13.480 --> 00:06:15.220
bo skrzypi podłoga pod naszymi nogami,

90
00:06:15.360 --> 00:06:18.420
to tutaj o tym socrealizmie jest więcej

91
00:06:18.420 --> 00:06:19.840
i wydaje mi się, że widzimy tutaj

92
00:06:19.840 --> 00:06:22.800
najbardziej popularne i kojarzone symbole socrealizmu,

93
00:06:22.940 --> 00:06:24.320
Mamy tutaj różne przykłady,

94
00:06:24.320 --> 00:06:26.760
nie tylko muzyczne dotyczące socrealizmu,

95
00:06:26.820 --> 00:06:29.780
bo widzimy na przykład socrealistyczną architekturę

96
00:06:29.780 --> 00:06:30.840
Placu Centralnego,

97
00:06:30.940 --> 00:06:33.200
czyli centralnego miejsca w Nowej Hucie,

98
00:06:33.300 --> 00:06:34.460
w której się właśnie znajdujemy.

99
00:06:34.680 --> 00:06:37.360
Widzimy socrealistyczny portet Lenina

100
00:06:37.360 --> 00:06:38.860
Osterstwa Wojciecha Fangora.

101
00:06:39.060 --> 00:06:41.020
Widzimy też obraz, który prezentuje dziewczyny,

102
00:06:41.140 --> 00:06:42.920
które z pieśnią na ustach,

103
00:06:43.180 --> 00:06:44.360
zapewne z pieśnią masową,

104
00:06:44.460 --> 00:06:46.300
która wówczas była propagowana,

105
00:06:46.300 --> 00:06:48.620
i śpiewają, niosąc czerwone szturmówki,

106
00:06:48.800 --> 00:06:50.680
ale też widzimy pianistę,

107
00:06:50.780 --> 00:06:52.860
który gra dla robotników na hali fabrycznej,

108
00:06:52.900 --> 00:06:55.420
więc to są wszystko takie akcenty bardzo socrealistyczne,

109
00:06:55.520 --> 00:06:57.780
czyli ten kult chłopa i robotnika,

110
00:06:58.500 --> 00:07:00.100
narzucanie jednej wizji kultury,

111
00:07:00.500 --> 00:07:02.640
ale też z drugiej strony propagowanie tej kultury,

112
00:07:02.760 --> 00:07:04.920
czyli jednak ten pianista z jakiegoś względu się znalazł

113
00:07:04.920 --> 00:07:05.900
na tej hali fabrycznej,

114
00:07:06.020 --> 00:07:07.940
to i grał prawdopodobnie utwory klasyczne.

115
00:07:07.940 --> 00:07:11.060
Przed nami stoi, wydaje mi się, że to jest szkolna ławka.

116
00:07:11.200 --> 00:07:13.500
Tak, ta szkolna ławka to jest z kolei nawiązanie

117
00:07:13.500 --> 00:07:16.020
do symbolicznego wyjścia jazzu z podziemi,

118
00:07:16.420 --> 00:07:18.440
to znaczy do pierwszych zaduszek jazzowych,

119
00:07:18.560 --> 00:07:20.740
które odbyły się w krakowskiej szkole podstawowej,

120
00:07:20.880 --> 00:07:22.820
stąd ta ławka, która jest tutaj postawiona

121
00:07:22.820 --> 00:07:24.080
w taki dość nietypowy sposób,

122
00:07:24.280 --> 00:07:25.360
taki bardzo dynamiczny.

123
00:07:25.520 --> 00:07:27.240
W szkole podstawowej w Krakowie

124
00:07:27.240 --> 00:07:30.000
zabrali się śmietanka polskich jazzmenów tak naprawdę,

125
00:07:30.060 --> 00:07:31.840
był tam Krzysztof Komeda,

126
00:07:32.260 --> 00:07:33.740
był tam Andrzej Kurylewicz,

127
00:07:34.220 --> 00:07:35.800
był tam Andrzej Czaskowski,

128
00:07:35.800 --> 00:07:37.980
i wreszcie przyjechał sam Leopold Tyrmand

129
00:07:37.980 --> 00:07:41.520
i na tej zadymionej sali szkole podstawowej

130
00:07:41.520 --> 00:07:43.800
to to środowisko w jakiś sposób się skonsolidowało.

131
00:07:43.880 --> 00:07:45.040
To już było po śmierci Stalina,

132
00:07:45.140 --> 00:07:46.780
bo to był 54. rok,

133
00:07:46.860 --> 00:07:48.100
Stalin umarł rok wcześniej

134
00:07:48.100 --> 00:07:51.740
i ci jazzmeni no jeszcze może trochę półjawnie,

135
00:07:52.080 --> 00:07:53.680
ale jednak zebrali się, pograli

136
00:07:53.680 --> 00:07:56.260
no i od tego czasu dotuje się wyjście jazzu

137
00:07:56.260 --> 00:07:58.220
z powrotem na światło dzienne.

138
00:07:58.400 --> 00:08:00.280
Kolejne skojarzenie z jazzem i historią,

139
00:08:00.400 --> 00:08:02.740
o której mówisz, to jest subkultura bikiniarzy.

140
00:08:02.960 --> 00:08:05.120
Ja tę historię bikiniarzy przypomniałam sobie

141
00:08:05.120 --> 00:08:06.360
tutaj w Muzeum Nowej Huty

142
00:08:06.360 --> 00:08:08.600
dzięki opisom, które znajdują się jeszcze

143
00:08:08.600 --> 00:08:10.440
przed wejściem na samą wystawę.

144
00:08:10.760 --> 00:08:13.800
Bikiniarze byli związaną z muzyką,

145
00:08:14.160 --> 00:08:16.840
pierwszą subkulturą tak naprawdę Polski Ludowej.

146
00:08:17.020 --> 00:08:18.640
Na wystawie prezentujemy kronikę,

147
00:08:18.760 --> 00:08:20.580
która zestawia właśnie bikiniarzy

148
00:08:20.580 --> 00:08:22.980
z taką zdrową młodzieżą robotniczą,

149
00:08:23.360 --> 00:08:24.620
co jest bardzo charakterystyczne

150
00:08:24.620 --> 00:08:25.400
dla tej kroniki,

151
00:08:25.820 --> 00:08:27.160
którą oczywiście wszystkim polecam,

152
00:08:27.480 --> 00:08:30.260
jest to, że kiedy lektor potępia tych bikiniarzy

153
00:08:30.260 --> 00:08:31.700
i mówi, że są związani z tą zgniłą,

154
00:08:31.860 --> 00:08:32.820
z zachodnią kulturą,

155
00:08:33.120 --> 00:08:33.920
w tle gra jazz.

156
00:08:33.920 --> 00:08:36.060
Natomiast w momencie, kiedy przechodzimy

157
00:08:36.060 --> 00:08:37.960
do części poświęconej zdrowej,

158
00:08:38.060 --> 00:08:39.140
robotniczej młodzieży,

159
00:08:39.280 --> 00:08:40.700
która tworzy kółko sportowe

160
00:08:40.700 --> 00:08:42.380
i która walczy o wykonanie planu,

161
00:08:42.700 --> 00:08:43.960
muzyka zupełnie się zmienia.

162
00:08:44.040 --> 00:08:45.080
W tym momencie zaczynają przeczytać

163
00:08:45.080 --> 00:08:46.460
jakąś podniosłą muzykę,

164
00:08:46.600 --> 00:08:48.640
właśnie zachęcającą do pracy,

165
00:08:48.940 --> 00:08:50.360
do walki o wykonanie planu.

166
00:08:50.600 --> 00:08:51.980
Więc trochę upiekliśmy dwie pieczeń

167
00:08:51.980 --> 00:08:52.660
na jednym ogniu.

168
00:08:52.760 --> 00:08:53.740
Po pierwsze, przedstawimy

169
00:08:53.740 --> 00:08:55.460
pierwszą subkulturę.

170
00:08:55.620 --> 00:08:57.360
Ludzie, którzy ubierali się

171
00:08:57.360 --> 00:08:58.540
i żyli w taki sposób,

172
00:08:58.560 --> 00:08:59.480
jak im się wydawało,

173
00:08:59.520 --> 00:09:00.540
że się żyje na zachodzie.

174
00:09:00.540 --> 00:09:02.160
Pamiętajmy, że zbyt wiele

175
00:09:02.160 --> 00:09:03.280
informacji z zachodu

176
00:09:03.280 --> 00:09:05.200
wtedy nie docierało.

177
00:09:05.340 --> 00:09:06.360
Więc generalnie nie mieli

178
00:09:06.360 --> 00:09:07.340
jakieś takie wyobrażenie

179
00:09:07.340 --> 00:09:08.340
trochę jak to wygląda.

180
00:09:08.880 --> 00:09:09.740
Natomiast z drugiej strony

181
00:09:09.740 --> 00:09:10.980
to mamy tą zdrową młodzież

182
00:09:10.980 --> 00:09:12.140
robotniczą, która piętnuje

183
00:09:12.140 --> 00:09:12.980
tych bikiniarzy.

184
00:09:13.080 --> 00:09:13.840
Przejdźmy dalej.

185
00:09:14.100 --> 00:09:15.280
Muszę przyznać, że w ciągu

186
00:09:15.280 --> 00:09:16.400
kilku minut naszego

187
00:09:16.400 --> 00:09:17.860
dotychczasowego spotkania

188
00:09:17.860 --> 00:09:20.140
w muzeum widocznie przybywa ludzi.

189
00:09:20.420 --> 00:09:21.240
Wystawa cieszy się chyba

190
00:09:21.240 --> 00:09:22.540
sporym zainteresowaniem.

191
00:09:22.660 --> 00:09:23.520
To pewnie trochę a propos

192
00:09:23.520 --> 00:09:25.600
nostalgii, o której już rozmawialiśmy.

193
00:09:25.600 --> 00:09:27.320
No bo czasy, które przybliża

194
00:09:27.320 --> 00:09:28.300
wystawa, czyli te lata

195
00:09:28.300 --> 00:09:30.920
45, 89, no to są czasy

196
00:09:30.920 --> 00:09:32.160
dla wielu osób, które kojarzą się

197
00:09:32.160 --> 00:09:33.460
z młodością, właśnie z tym

198
00:09:33.460 --> 00:09:35.360
tytułowym buntem, no i z wieloma

199
00:09:35.360 --> 00:09:36.800
takimi pierwszymi przeżyciami.

200
00:09:36.900 --> 00:09:39.040
Tak, no obserwujemy to na bieżąco

201
00:09:39.040 --> 00:09:40.160
i też obserwowaliśmy to

202
00:09:40.160 --> 00:09:42.460
na wernisażu, kiedy opozycjoniści,

203
00:09:42.480 --> 00:09:43.720
którzy są skupieni w takiej

204
00:09:43.720 --> 00:09:45.660
organizacji sieci Solidarności,

205
00:09:46.220 --> 00:09:47.700
śpiewali sobie jakieś pieśni

206
00:09:47.700 --> 00:09:48.640
z protestu.

207
00:09:49.780 --> 00:09:51.000
Widzieliśmy rockmenów już

208
00:09:51.000 --> 00:09:52.860
w sile wieków, którzy między sobą

209
00:09:52.860 --> 00:09:54.600
wymieniali uwagi o tym, jak nie mogli

210
00:09:54.600 --> 00:09:56.420
wrócić do domu z długimi włosami

211
00:09:56.420 --> 00:09:57.700
i musieli zamieszkać w namiocie,

212
00:09:57.760 --> 00:09:58.780
ale akurat było lato, więc

213
00:09:58.780 --> 00:09:59.700
mogli to zrobić.

214
00:10:00.220 --> 00:10:01.640
Czy też ludzi podśpiewujących sobie

215
00:10:01.640 --> 00:10:03.100
piosenkę Karnistan, jak jedziemy

216
00:10:03.100 --> 00:10:04.620
autostopem, bo o tym też opowiadamy

217
00:10:04.620 --> 00:10:05.460
na naszej wystawie.

218
00:10:06.420 --> 00:10:08.280
Siła nostalgii, czy siła wspomnień

219
00:10:08.280 --> 00:10:09.980
młodości jest naprawdę bardzo duża,

220
00:10:10.000 --> 00:10:11.360
no i to jest zupełnie naturalne

221
00:10:11.360 --> 00:10:12.620
i też bardzo się z tego cieszymy,

222
00:10:12.640 --> 00:10:14.920
że przywołujemy jednak w ludziach

223
00:10:14.920 --> 00:10:16.860
często jednak miłe wspomnienia,

224
00:10:17.000 --> 00:10:18.040
czy to wspomnienia takiej

225
00:10:18.040 --> 00:10:19.520
bezsłowskiej młodości, czy choćby

226
00:10:19.520 --> 00:10:20.820
takiej siły wspólnoty

227
00:10:21.780 --> 00:10:23.340
solidarnościowej, czy czasu tych protestów.

228
00:10:23.340 --> 00:10:24.800
Wystawa jest bardzo duża,

229
00:10:25.040 --> 00:10:27.200
skonstruowana w bardzo ciekawy sposób.

230
00:10:27.380 --> 00:10:28.680
Przechodzimy do kolejnej sali,

231
00:10:28.760 --> 00:10:30.940
w której opowiadacie już o Odwilży.

232
00:10:31.020 --> 00:10:32.440
Opowiadamy o Odwilży.

233
00:10:32.640 --> 00:10:33.980
Pierwszą rzecz, którą pokazujemy

234
00:10:33.980 --> 00:10:36.080
w tej części jest Festiwal Młodzieży

235
00:10:36.080 --> 00:10:37.400
i Studentów, który odbył się

236
00:10:37.400 --> 00:10:40.740
w Warszawie w 1955 roku.

237
00:10:41.260 --> 00:10:43.420
To był kolejny moment, kiedy muzyka

238
00:10:43.420 --> 00:10:46.560
mogła być grana zupełnie swobodnie

239
00:10:46.560 --> 00:10:47.800
w przestrzeni publicznej.

240
00:10:47.920 --> 00:10:50.080
Nawet były specjalnie rozstawione sceny

241
00:10:50.080 --> 00:10:51.540
pod Pałacem Kultury i Nauki

242
00:10:51.540 --> 00:10:53.960
świeżo otwartym swoją drogą w tym czasie.

243
00:10:54.180 --> 00:10:55.920
To był przełom nie tylko

244
00:10:55.920 --> 00:10:57.200
w kontekście muzyki,

245
00:10:57.260 --> 00:10:59.200
ale też generalnie mentalności Polaków,

246
00:10:59.240 --> 00:11:01.400
którzy po raz pierwszy od bardzo wielu lat

247
00:11:01.400 --> 00:11:03.520
zobaczyli cudzoziemców w sporej liczbie.

248
00:11:03.680 --> 00:11:05.240
No i jak się okazało, że ci ludzie,

249
00:11:05.500 --> 00:11:06.880
no bo do Warszawy przyjechali w te ludzie

250
00:11:06.880 --> 00:11:08.880
zarówno ze wschodu i z zachodu, prawda,

251
00:11:08.960 --> 00:11:10.480
i zarówno z krajów bloku wschodniego,

252
00:11:10.520 --> 00:11:12.560
jak i z krajów kapitalistycznych tak zwane.

253
00:11:13.060 --> 00:11:14.660
I się okazało, że to nie jest w nich straszne,

254
00:11:14.720 --> 00:11:15.760
że to są też młodzi ludzie,

255
00:11:15.880 --> 00:11:17.380
którzy mają podobne problemy,

256
00:11:17.380 --> 00:11:19.120
żyją w pewnie wzbliżony sposób,

257
00:11:19.500 --> 00:11:22.100
co jednak sporo zmieniło w optyce tego,

258
00:11:22.120 --> 00:11:23.520
jak się patrzyło na zachód, prawda.

259
00:11:23.640 --> 00:11:26.320
Nagle się okazało, że to są tacy sami ludzie jak my.

260
00:11:26.640 --> 00:11:27.520
Natomiast tak jak mówiłem,

261
00:11:27.600 --> 00:11:29.200
w kontekście muzyki to oznaczało po prostu

262
00:11:29.900 --> 00:11:32.220
swobodę w graniu różnych zespołów,

263
00:11:32.260 --> 00:11:34.380
które sobie grały różne rodzaje muzyki,

264
00:11:34.480 --> 00:11:35.920
jazz zapewne również.

265
00:11:36.200 --> 00:11:37.940
W tej części wystawy też pokazujemy,

266
00:11:37.960 --> 00:11:40.640
w jaki sposób odwilż w ogóle wpłynęła na kulturę.

267
00:11:40.780 --> 00:11:43.080
O tej emancypacji muzyki już oczywiście mówiłem.

268
00:11:43.080 --> 00:11:45.120
Natomiast zestawiamy te rzeczy,

269
00:11:45.260 --> 00:11:47.700
które pokazywaliśmy w części socrealistycznej wystawy

270
00:11:47.700 --> 00:11:49.100
i pokazujemy, jak ci sami twórcy

271
00:11:49.100 --> 00:11:50.940
radzili sobie w estetyce socrealizmu,

272
00:11:50.960 --> 00:11:51.980
a jak sobie radzili w momencie,

273
00:11:52.060 --> 00:11:53.520
kiedy mogli tworzyć tak, jak chcieli.

274
00:11:53.900 --> 00:11:57.000
Stąd widzimy projekt małżeństwa Ingardenów,

275
00:11:57.040 --> 00:11:59.160
którzy projektowali plac centralny w Nowej Hucie,

276
00:11:59.380 --> 00:12:01.100
ale też widzimy zdjęcie tak zwanego

277
00:12:01.100 --> 00:12:02.760
bloku szwedzkiego nowochódzkiego,

278
00:12:03.200 --> 00:12:04.740
który już jest projektem modernistycznym.

279
00:12:04.900 --> 00:12:05.620
Także ci sami ludzie,

280
00:12:05.720 --> 00:12:08.960
którzy wcześniej stawiali takie budynki narodowe

281
00:12:08.960 --> 00:12:10.760
w formie socjalistyczne w treści,

282
00:12:10.760 --> 00:12:13.140
mogli swobodnie sobie budować budynki

283
00:12:13.140 --> 00:12:14.300
w formie modernistycznej.

284
00:12:14.440 --> 00:12:15.960
Te miejsca, o których mówię,

285
00:12:16.040 --> 00:12:18.720
to dzieli paręset metrów tak naprawdę w Nowej Hucie.

286
00:12:18.860 --> 00:12:20.720
Pokazujemy też obraz optartowy

287
00:12:20.720 --> 00:12:21.760
Wojciecha Fangora.

288
00:12:21.940 --> 00:12:23.240
Zupełnie inny od portretu,

289
00:12:23.360 --> 00:12:25.000
który mijaliśmy kilka minut temu.

290
00:12:25.200 --> 00:12:25.860
Tak, rzeczywiście.

291
00:12:26.080 --> 00:12:27.320
No już nie jest to takie malarstwo

292
00:12:27.320 --> 00:12:29.720
przedstawiające konkretną personę,

293
00:12:29.900 --> 00:12:30.840
w tym przypadku Lenina,

294
00:12:30.840 --> 00:12:33.240
tylko widzimy piękny optartowy obraz

295
00:12:33.240 --> 00:12:34.660
w zupełnie innej estetyce.

296
00:12:34.720 --> 00:12:36.480
Natomiast na artystce jest dokładnie ten sam,

297
00:12:36.640 --> 00:12:39.100
więc taki uwolniony z tych okobów socrealizmu

298
00:12:39.100 --> 00:12:40.220
mógł wreszcie tworzyć,

299
00:12:40.300 --> 00:12:41.720
no tak jak chciało, tak naprawdę.

300
00:12:41.840 --> 00:12:43.020
Moją uwagę jako radiowca

301
00:12:43.020 --> 00:12:44.880
przykuwa to, co pojawiło się

302
00:12:44.880 --> 00:12:46.140
dokładnie na wprost nas,

303
00:12:46.400 --> 00:12:48.340
to znaczy wystawa starych,

304
00:12:48.460 --> 00:12:49.380
myślę, że już zabytkowych,

305
00:12:49.500 --> 00:12:51.000
w jakimś sensie radioodbiorników.

306
00:12:51.120 --> 00:12:53.500
Pokazujemy te radioodbiorniki celowo,

307
00:12:54.720 --> 00:12:56.260
ponieważ w tej części wystawy

308
00:12:56.260 --> 00:12:57.300
opowiadamy o tym,

309
00:12:57.380 --> 00:12:59.180
w jaki sposób zachodnia muzyka

310
00:12:59.180 --> 00:13:00.400
docierała do Polski

311
00:13:00.400 --> 00:13:02.040
za pomocą właśnie fal radiowych,

312
00:13:02.180 --> 00:13:04.820
ponieważ jest tu fragment dotyczący

313
00:13:04.820 --> 00:13:06.400
słynnej audycji Jazz Hour

314
00:13:06.400 --> 00:13:07.580
w Radiu Voice of America

315
00:13:07.580 --> 00:13:09.460
i przybliżałem tej postać

316
00:13:09.460 --> 00:13:10.360
Willisa Conowera.

317
00:13:10.640 --> 00:13:11.880
Niektórzy jazzmeni go nazywali

318
00:13:11.880 --> 00:13:13.120
w ogóle apostołem jazzu.

319
00:13:13.180 --> 00:13:15.300
To był człowiek, który celowo mówił

320
00:13:15.300 --> 00:13:16.600
bardzo powoli,

321
00:13:17.200 --> 00:13:19.300
używał bardzo prostego angielskiego.

322
00:13:19.480 --> 00:13:21.260
Polscy muzycy mieli taką praktykę,

323
00:13:21.300 --> 00:13:23.160
że siedzieli przy radioodbiornikach,

324
00:13:23.340 --> 00:13:24.700
starali się zapis notowy

325
00:13:24.700 --> 00:13:26.440
prowadzić na bieżąco

326
00:13:26.440 --> 00:13:28.080
i później konsultowali sobie,

327
00:13:28.200 --> 00:13:29.940
jak ten utwór złożony w całości

328
00:13:29.940 --> 00:13:31.300
mógł wyglądać,

329
00:13:31.300 --> 00:13:32.840
natomiast też chcieliśmy pokazać

330
00:13:32.840 --> 00:13:34.120
radioodbiorniki z tamtego czasu,

331
00:13:34.200 --> 00:13:36.160
które po prostu są bardzo ładnymi przedmiotami.

332
00:13:36.160 --> 00:13:38.440
Ich design jest naprawdę rzeczą cudowną

333
00:13:38.440 --> 00:13:40.020
i osobiście po prostu bardzo lubię,

334
00:13:40.100 --> 00:13:40.840
więc bardzo się cieszę,

335
00:13:40.880 --> 00:13:42.020
że mogliśmy przy okazji

336
00:13:42.020 --> 00:13:43.840
opowieści o Jazz Hour,

337
00:13:43.960 --> 00:13:45.180
ale też o Radiu Wolna Europa

338
00:13:45.180 --> 00:13:46.260
czy Radiu Luxemburg

339
00:13:46.260 --> 00:13:47.360
pokazać coś takiego,

340
00:13:47.500 --> 00:13:49.420
w jaki sposób tej muzyki słuchano

341
00:13:49.420 --> 00:13:50.860
i jak estetyczne to były przedmioty.

342
00:13:50.960 --> 00:13:51.740
Bardzo estetyczne.

343
00:13:51.840 --> 00:13:52.380
Mnie się marzy,

344
00:13:52.420 --> 00:13:54.840
żeby kiedyś taki radioodbiornik mieć w domu.

345
00:13:55.080 --> 00:13:56.620
Tutaj na wystawie jest ich aż siedem,

346
00:13:56.780 --> 00:13:57.900
chociaż nie wiem, czy nie osiem.

347
00:13:58.120 --> 00:13:59.180
Jeden taki mniejszy znajduje się

348
00:13:59.180 --> 00:14:00.680
między dwoma na ostatniej półce.

349
00:14:00.820 --> 00:14:02.080
W tym miejscu jest ich osiem,

350
00:14:02.300 --> 00:14:03.640
dalej jest jeszcze troszkę więcej.

351
00:14:03.640 --> 00:14:05.420
Natomiast tak, one tutaj robią wrażenie

352
00:14:05.420 --> 00:14:07.480
takiej ściany po prostu, dźwięków.

353
00:14:07.620 --> 00:14:08.740
Czasami na koncertach rochowych

354
00:14:08.740 --> 00:14:10.440
mają takie wielkie ścianę wzmacniaczy.

355
00:14:10.600 --> 00:14:12.560
Tutaj troszkę powtórzyliśmy ten motyw,

356
00:14:12.620 --> 00:14:14.320
ale używając tych pięknych radioodbiorników.

357
00:14:20.080 --> 00:14:22.040
Przede mną wyrosły gabloty,

358
00:14:22.160 --> 00:14:24.200
w których znajdują się przedmioty.

359
00:14:24.640 --> 00:14:25.340
Pierwszy, jaki widzę,

360
00:14:25.400 --> 00:14:26.340
to jest trąbka.

361
00:14:26.440 --> 00:14:28.800
Trąbka należąca do Andrzeja Wojciechowskiego.

362
00:14:28.800 --> 00:14:30.440
To jest bardzo ciekawy instrument

363
00:14:30.440 --> 00:14:33.220
należący do muzyka zespołu Melomanii,

364
00:14:33.560 --> 00:14:36.960
bardzo fajnego, rozpoznawalnego zespołu jazzowego tego czasu,

365
00:14:37.240 --> 00:14:39.060
w którym grały same sławy tak naprawdę.

366
00:14:39.640 --> 00:14:41.920
Trąbka Idona jest o tyle ciekawa,

367
00:14:41.980 --> 00:14:43.160
że jest składakiem.

368
00:14:43.380 --> 00:14:45.560
Jest to trąbka, która została zespiewana

369
00:14:45.560 --> 00:14:46.780
z dwóch instrumentów,

370
00:14:47.120 --> 00:14:50.340
co dowodzi pewnej nędzy sprzętowej tamtego czasu.

371
00:14:50.620 --> 00:14:53.080
W drugiej gablocie z kolei pokazujemy pucharek,

372
00:14:53.180 --> 00:14:55.100
który zdobył zespół Krzysztofa Komedy

373
00:14:55.100 --> 00:14:57.560
na pierwszym festiwalu muzyki jazzowej w Sopocie,

374
00:14:57.560 --> 00:14:58.900
który też był przełomem,

375
00:14:59.020 --> 00:15:01.080
ponieważ wtedy nie dość,

376
00:15:01.180 --> 00:15:02.580
że ten jazz grano zupełnie otwarcie

377
00:15:03.080 --> 00:15:04.960
i za oprobaną władzy oczywiście,

378
00:15:05.220 --> 00:15:06.420
no bo w Polskiej Rzeczypospolitej

379
00:15:06.420 --> 00:15:07.640
i Ludowie mało było takich rzeczy,

380
00:15:07.680 --> 00:15:09.800
na których władza by nie trzymała swojej ręki.

381
00:15:10.100 --> 00:15:11.700
Ten festiwal był o tyle charakterystyczny,

382
00:15:11.760 --> 00:15:14.680
że otwierała go wielka taka parada nowo-orleańska,

383
00:15:14.880 --> 00:15:15.560
bardzo spontaniczna,

384
00:15:16.420 --> 00:15:18.040
co z perspektywy lat 50-tych

385
00:15:18.040 --> 00:15:19.740
jest rzeczą zupełnie unikalną,

386
00:15:19.860 --> 00:15:22.380
ponieważ wówczas, kiedy przechodziły parady przez miasto

387
00:15:22.380 --> 00:15:23.340
czy pochody przez miasto,

388
00:15:23.460 --> 00:15:24.560
no wszystko było zorganizowane.

389
00:15:24.680 --> 00:15:26.580
Nie było tak, że ludzie sobie po prostu szli sam opas

390
00:15:26.580 --> 00:15:27.760
i krzyczeli co chcieli.

391
00:15:27.900 --> 00:15:28.720
Wręcz przeciwnie,

392
00:15:28.960 --> 00:15:30.280
stąd to był taki przełom, prawda,

393
00:15:30.340 --> 00:15:33.620
że nagle ludzie niosąc jakieś abstrakcyjne rysunki

394
00:15:33.620 --> 00:15:34.940
na transparentach,

395
00:15:35.380 --> 00:15:36.580
grając na instrumentach,

396
00:15:36.720 --> 00:15:37.820
przejechali przez miasto.

397
00:15:38.440 --> 00:15:41.040
To takich rzeczy raczej się wtedy nie widywało.

398
00:15:41.180 --> 00:15:42.700
Inną rzeczą, którą tutaj pokazujemy,

399
00:15:42.700 --> 00:15:43.440
czy innym wydarzeniem,

400
00:15:43.440 --> 00:15:44.520
które tutaj jest prezentowane,

401
00:15:44.680 --> 00:15:46.420
były pierwsze powiejne wybory MIS.

402
00:15:46.580 --> 00:15:48.320
To się nazywało konkurs MIS Sopot,

403
00:15:48.540 --> 00:15:50.420
który zgromadził nieprzebrane tłumy.

404
00:15:50.500 --> 00:15:51.260
Wyglądało to tak,

405
00:15:51.340 --> 00:15:53.540
że pierwsze miejsce, które było przygotowane na te wybory,

406
00:15:53.660 --> 00:15:55.120
zostało startowane przez publiczność,

407
00:15:55.120 --> 00:15:56.640
więc ostatecznie dziewczyny,

408
00:15:56.720 --> 00:15:57.960
które brały udział w tym konkursie,

409
00:15:58.040 --> 00:15:59.420
musiały się wspinać po drabinkach

410
00:15:59.420 --> 00:16:02.860
na takie małe pawiloniki przy molo w Sopocie.

411
00:16:03.380 --> 00:16:05.920
No i jeśli spojrzymy na zdjęcia prezentowane na wystawie,

412
00:16:06.000 --> 00:16:07.700
no to na plaży w Sopocie

413
00:16:07.700 --> 00:16:09.080
nie dały się szpilki wcisnąć,

414
00:16:09.140 --> 00:16:10.760
ponieważ wszyscy bardzo chcieli zobaczyć,

415
00:16:10.760 --> 00:16:12.280
jak taki konkurs może wyglądać.

416
00:16:12.520 --> 00:16:14.080
Oczywiście mówię o to cały czas

417
00:16:14.080 --> 00:16:15.120
z perspektywy lat 50.

418
00:16:15.480 --> 00:16:16.920
W mojej opinii teraz wybory MIS

419
00:16:16.920 --> 00:16:18.320
to jest absolutny obciach, prawda,

420
00:16:18.420 --> 00:16:19.100
no i prezentowanie,

421
00:16:19.300 --> 00:16:20.500
czy sprzedawanie ludzkiego ciała.

422
00:16:20.620 --> 00:16:21.080
Nie jest to rzecz,

423
00:16:21.140 --> 00:16:22.520
którą ja bym osobiście akceptował,

424
00:16:22.520 --> 00:16:24.160
natomiast znowu pokazujemy rzeczy,

425
00:16:24.340 --> 00:16:26.260
które miały miejsce ponad pół wieku temu.

426
00:16:26.440 --> 00:16:27.400
Warto też na to spojrzeć

427
00:16:27.400 --> 00:16:28.200
na to z perspektywy ludzi,

428
00:16:28.320 --> 00:16:29.780
którzy wtedy mieli z tym wstyczność,

429
00:16:29.920 --> 00:16:31.520
jako taką rzeczą zupełnie nową.

430
00:16:31.720 --> 00:16:33.780
Magia nowości pewnie także działała.

431
00:16:33.900 --> 00:16:36.380
Kątem oka wychwyciłam już pierwsze sygnały,

432
00:16:36.760 --> 00:16:37.920
że przechodzimy do części,

433
00:16:38.060 --> 00:16:40.040
która odnosi się bezpośrednio

434
00:16:40.040 --> 00:16:41.780
do tytułowego buntu w systemie,

435
00:16:41.860 --> 00:16:43.360
czyli rock'n'roll i big beat.

436
00:16:43.360 --> 00:16:44.580
Wydaje się, że rock jest właśnie

437
00:16:44.580 --> 00:16:45.700
pierwszym skojarzeniem,

438
00:16:45.860 --> 00:16:46.960
natomiast z całą wystawą

439
00:16:46.960 --> 00:16:48.000
staramy się udowodnić,

440
00:16:48.000 --> 00:16:49.040
że jednak przed rokiem

441
00:16:49.040 --> 00:16:50.040
coś jednak było, prawda,

442
00:16:50.220 --> 00:16:51.020
czyli był ten jazz,

443
00:16:51.160 --> 00:16:53.200
o którym troszkę porozmawialiśmy wcześniej.

444
00:16:53.780 --> 00:16:55.240
Tutaj opowieść rozpoczynamy

445
00:16:55.240 --> 00:16:56.300
od pierwszego zespołu,

446
00:16:56.340 --> 00:16:56.940
który się definiował

447
00:16:56.940 --> 00:16:58.080
jako zespół rock'n'rollowy,

448
00:16:58.140 --> 00:16:58.920
czyli to był zespół

449
00:16:58.920 --> 00:16:59.660
Rhythm & Blues,

450
00:16:59.820 --> 00:17:00.920
który został stworzony

451
00:17:00.920 --> 00:17:02.500
pod wpływem wydarzeń

452
00:17:02.500 --> 00:17:04.060
w czasie drugiego festiwalu jazzowego

453
00:17:04.060 --> 00:17:05.280
z 57. roku,

454
00:17:05.340 --> 00:17:07.640
bo tam występował pierwszy muzyk rockowy.

455
00:17:07.720 --> 00:17:08.700
No i ci młodzi chłowcy,

456
00:17:08.780 --> 00:17:10.540
którzy widzieli występ tego rockowca,

457
00:17:10.980 --> 00:17:11.860
no sami stwierdzili,

458
00:17:11.860 --> 00:17:13.440
że warto by założyć taki zespół

459
00:17:13.440 --> 00:17:14.540
i on został założony

460
00:17:14.540 --> 00:17:16.100
z pomocą Franciszka Walickiego,

461
00:17:16.220 --> 00:17:17.000
który teraz jest nazywany

462
00:17:17.000 --> 00:17:18.640
ojcem wczesnym polskiego rock'a.

463
00:17:18.780 --> 00:17:19.800
Więc Franciszek Walicki

464
00:17:19.800 --> 00:17:21.540
w jakiś sposób o tym posterował

465
00:17:21.540 --> 00:17:23.060
i doprowadził do pierwszego występu

466
00:17:23.060 --> 00:17:23.620
tego zespołu,

467
00:17:23.740 --> 00:17:25.860
który swoją drogą grał tylko cover'y.

468
00:17:26.000 --> 00:17:26.920
Tak naprawdę jeszcze oni

469
00:17:26.920 --> 00:17:29.200
wypracowali swojego repertuaru.

470
00:17:29.460 --> 00:17:30.220
Ich pierwszy koncert

471
00:17:30.220 --> 00:17:31.200
odbył się w klubie

472
00:17:31.200 --> 00:17:32.620
Rudy Kot w Gdańsku.

473
00:17:32.880 --> 00:17:34.240
No i ówczesna prasa pisała,

474
00:17:34.340 --> 00:17:36.640
że dźwięki rozsadzały ściany,

475
00:17:37.060 --> 00:17:39.080
z tyń się sypał dookoła.

476
00:17:39.260 --> 00:17:40.640
Natomiast też na wystawie

477
00:17:40.640 --> 00:17:42.260
prezentujemy oryginalny wzmacniacz

478
00:17:42.260 --> 00:17:42.940
tego zespołu,

479
00:17:43.120 --> 00:17:44.960
który nie robi takiego wrażenia,

480
00:17:45.000 --> 00:17:47.020
jakby mógł rozsadzać ściany

481
00:17:47.020 --> 00:17:48.780
i zsypywać tych ze ścian.

482
00:17:48.920 --> 00:17:50.440
Natomiast no takie były przekazy

483
00:17:50.440 --> 00:17:51.160
ówczesnej prasa.

484
00:17:51.260 --> 00:17:52.080
Natomiast ten zespół,

485
00:17:52.160 --> 00:17:53.500
on był trochę taką kometą,

486
00:17:53.600 --> 00:17:54.940
która szybko zleciała

487
00:17:54.940 --> 00:17:56.640
i potem szybko zgasła,

488
00:17:56.780 --> 00:17:57.560
ponieważ osobą,

489
00:17:57.700 --> 00:17:59.300
która zakończyła karierę

490
00:17:59.300 --> 00:18:00.040
tego zespołu

491
00:18:00.040 --> 00:18:01.260
był Edward Gierek,

492
00:18:01.500 --> 00:18:02.000
czyli człowiek,

493
00:18:02.040 --> 00:18:03.580
który był pierwszym sekretarzem

494
00:18:03.580 --> 00:18:04.640
Komitetu Wojewódzkiego

495
00:18:04.640 --> 00:18:06.220
wówczas PZPR w Katowicach,

496
00:18:06.320 --> 00:18:06.800
który powiedział,

497
00:18:06.920 --> 00:18:08.240
że nasza młodzież uczy się

498
00:18:08.240 --> 00:18:08.840
i pracuje.

499
00:18:08.900 --> 00:18:09.680
Raz z tygodniu chciałaby

500
00:18:09.680 --> 00:18:10.820
kulturalnie wypocząć,

501
00:18:10.900 --> 00:18:12.460
nabrać sił do dalszej nauki i pracy.

502
00:18:12.620 --> 00:18:14.220
Nie interesują nas wynaturzone mody.

503
00:18:14.440 --> 00:18:15.360
Nie chcemy rozwydrzenia

504
00:18:15.360 --> 00:18:16.040
i rozpasania.

505
00:18:16.420 --> 00:18:17.760
Przyjmijcie zatem do wiadomości,

506
00:18:17.840 --> 00:18:18.420
to była rozmowa,

507
00:18:18.500 --> 00:18:19.740
którą Edward Gierek przeprowadził

508
00:18:19.740 --> 00:18:20.720
z Franciszkiem Walickim,

509
00:18:21.460 --> 00:18:23.060
że wasz wczorajszy koncert,

510
00:18:23.160 --> 00:18:24.720
odnosił się do koncertu w Katowicach,

511
00:18:24.800 --> 00:18:25.640
był ostatnim występem

512
00:18:25.640 --> 00:18:26.460
waszego zespołu.

513
00:18:26.680 --> 00:18:27.560
Czyli Edward Gierek

514
00:18:28.560 --> 00:18:29.440
zainterweniował bezpośrednio.

515
00:18:29.520 --> 00:18:29.760
Tak.

516
00:18:29.960 --> 00:18:30.940
On się odnosił do tego,

517
00:18:31.020 --> 00:18:32.200
że bardzo często młodzi ludzie,

518
00:18:32.260 --> 00:18:32.920
no tak, no po pierwsze,

519
00:18:32.920 --> 00:18:34.540
reagowali bardzo entuzjastycznie

520
00:18:34.540 --> 00:18:36.040
na nową muzykę.

521
00:18:36.200 --> 00:18:37.900
Po drugie, była taka sytuacja w Warszawie,

522
00:18:37.900 --> 00:18:38.760
że ci młodzi ludzie po prostu

523
00:18:38.760 --> 00:18:39.800
wybiegli na ulicę

524
00:18:39.800 --> 00:18:42.080
i krzyczali jazz, presli, mambo, rock,

525
00:18:42.280 --> 00:18:43.060
domagając się właśnie

526
00:18:43.060 --> 00:18:44.200
dostępu do takiej muzyki.

527
00:18:44.320 --> 00:18:45.320
No i oczywiście jak to w PRL-u

528
00:18:45.320 --> 00:18:46.420
zainterweniowała milicja,

529
00:18:46.520 --> 00:18:47.420
która ich rozproszyła.

530
00:18:47.520 --> 00:18:48.460
Więc no nie budziło to

531
00:18:48.460 --> 00:18:49.280
zachwytu władzy,

532
00:18:49.460 --> 00:18:50.340
pomijając oględnie.

533
00:18:50.480 --> 00:18:51.780
Stąd historia tego zespołu

534
00:18:51.780 --> 00:18:53.160
trwała dość krótko.

535
00:18:53.200 --> 00:18:54.420
Natomiast on bardzo szybko

536
00:18:54.420 --> 00:18:55.600
przepoczwarzył się zespół

537
00:18:55.600 --> 00:18:56.380
czerwono-czarmi.

538
00:18:56.460 --> 00:18:57.080
Bo w zasadzie w dniu,

539
00:18:57.140 --> 00:18:58.140
kiedy rytmen został

540
00:18:58.140 --> 00:18:59.940
oficjalnie zamknięty,

541
00:19:00.340 --> 00:19:01.460
znaczy zakończył z działalność,

542
00:19:01.560 --> 00:19:02.940
zaczął działalność

543
00:19:02.940 --> 00:19:03.900
zespół czerwono-czarni.

544
00:19:03.960 --> 00:19:05.700
To jest zespół już tak,

545
00:19:05.700 --> 00:19:07.400
wydaje mi się, że szerzej znany,

546
00:19:07.580 --> 00:19:09.340
który zrobił większą karierę

547
00:19:09.340 --> 00:19:10.040
i więcej po sobie

548
00:19:10.040 --> 00:19:11.160
zapewne pozostawił.

549
00:19:11.240 --> 00:19:11.800
A ja mam pytanie,

550
00:19:11.920 --> 00:19:13.980
dlaczego odruchy protestu są,

551
00:19:14.180 --> 00:19:15.060
czy były słabe,

552
00:19:15.160 --> 00:19:16.200
jak głosi plakat,

553
00:19:16.420 --> 00:19:17.540
który znajduje się

554
00:19:17.540 --> 00:19:18.420
na wystawie przed nami.

555
00:19:18.500 --> 00:19:19.420
Stoimy przed obrazem

556
00:19:19.420 --> 00:19:20.360
Jadwigi Sawickiej

557
00:19:20.360 --> 00:19:21.500
sławy odruchy protestu

558
00:19:21.500 --> 00:19:22.980
z kolekcji mocaków

559
00:19:22.980 --> 00:19:24.000
Krakowskiego Muzeum.

560
00:19:24.100 --> 00:19:25.320
Ponieważ wydaje się nam,

561
00:19:25.420 --> 00:19:27.740
że wraz z powstaniem czerwono-czarnych

562
00:19:27.740 --> 00:19:29.180
a potem pierwszego festiwalu

563
00:19:29.180 --> 00:19:30.520
Młodych Talentów w Szczecinie,

564
00:19:30.660 --> 00:19:32.500
trochę ten bunt przygasł.

565
00:19:32.680 --> 00:19:33.320
Polska młodzież

566
00:19:33.320 --> 00:19:34.680
zaczęła śpiewać polskie piosenki,

567
00:19:34.780 --> 00:19:36.840
te piosenki się ugrzeczniły.

568
00:19:37.080 --> 00:19:38.080
Warto zwrócić uwagę,

569
00:19:38.240 --> 00:19:39.420
że artyści wówczas

570
00:19:39.420 --> 00:19:40.480
nie pisali sobie tekstów,

571
00:19:40.480 --> 00:19:41.240
tylko muzykę,

572
00:19:41.400 --> 00:19:42.360
czy teksty dla młodzieży

573
00:19:42.360 --> 00:19:44.000
pisali dorośli tak naprawdę.

574
00:19:44.300 --> 00:19:46.240
Więc trudno porównać piosenkę

575
00:19:46.240 --> 00:19:47.320
Mamo, kup mi dżinsy

576
00:19:47.320 --> 00:19:48.920
z tekstami Rolling Stonesów na przykład.

577
00:19:49.140 --> 00:19:50.180
Więc to są jakieś dwie

578
00:19:50.180 --> 00:19:51.560
zupełnie inne rzeczy.

579
00:19:51.840 --> 00:19:52.980
Natomiast z drugiej strony

580
00:19:52.980 --> 00:19:53.980
ci młodzi ludzie

581
00:19:53.980 --> 00:19:55.480
żyli w określonym państwie,

582
00:19:55.760 --> 00:19:57.380
które nie pozwalało

583
00:19:57.380 --> 00:19:58.520
na takie rzeczy po prostu.

584
00:19:58.640 --> 00:20:01.120
Ten obraz słabeł odruchy protestu

585
00:20:01.120 --> 00:20:01.900
no i właśnie troszkę

586
00:20:01.900 --> 00:20:03.460
takie odejście od tej tematyki buntu,

587
00:20:03.560 --> 00:20:04.120
który wydaje się,

588
00:20:04.180 --> 00:20:05.520
że trochę wtedy przygasł.

589
00:20:05.640 --> 00:20:07.560
I przechodzimy do podtytułowych

590
00:20:07.560 --> 00:20:09.500
przestrzeni wolności na wystawie.

591
00:20:09.700 --> 00:20:11.240
Przed nami wyrasta

592
00:20:11.240 --> 00:20:13.180
festiwal muzyczny w Jarocinie.

593
00:20:13.360 --> 00:20:14.480
To też jest doświadczenie

594
00:20:14.480 --> 00:20:15.220
bardzo wielu osób.

595
00:20:15.320 --> 00:20:16.020
Muszę się przyznać,

596
00:20:16.200 --> 00:20:17.020
że moje także,

597
00:20:17.240 --> 00:20:18.760
chociaż to już był inny Jarocin.

598
00:20:18.860 --> 00:20:20.080
Ten najważniejszy czas

599
00:20:20.080 --> 00:20:21.740
już chyba był za tym festiwalem,

600
00:20:21.780 --> 00:20:22.880
a co nie zmienia faktu,

601
00:20:22.960 --> 00:20:24.340
że do dzisiaj pamiętam

602
00:20:24.340 --> 00:20:25.880
koncert kultu grającego

603
00:20:25.880 --> 00:20:27.300
30 najważniejszych piosenek

604
00:20:27.300 --> 00:20:29.220
z okazji 30-lecia istnienia zespołu.

605
00:20:29.300 --> 00:20:30.360
Tutaj zaczyna się strefa

606
00:20:30.360 --> 00:20:31.840
dotycząca festiwalu w Jarocinie,

607
00:20:31.920 --> 00:20:33.220
natomiast te przestrzenie wolności

608
00:20:33.220 --> 00:20:34.520
jeszcze są trochę przed nami.

609
00:20:34.680 --> 00:20:35.500
Przechodzimy do tej części

610
00:20:35.500 --> 00:20:36.880
takie absolutnie alternatywne

611
00:20:36.880 --> 00:20:38.560
i znowu buntowniczej.

612
00:20:38.960 --> 00:20:40.060
Natomiast w miejscu,

613
00:20:40.080 --> 00:20:40.760
w którym stoimy

614
00:20:40.760 --> 00:20:42.360
znajdujemy się na prywatce.

615
00:20:42.500 --> 00:20:44.540
A to jest wszystko kwestia nostalgii,

616
00:20:44.600 --> 00:20:46.080
o której przed chwilą rozmawialiśmy,

617
00:20:46.180 --> 00:20:47.500
bo mnie się ten mówi Jarocin

618
00:20:47.500 --> 00:20:48.280
przypomniał,

619
00:20:48.300 --> 00:20:49.520
jak tylko zobaczyłam plakat,

620
00:20:49.680 --> 00:20:51.020
zobaczyłam flag i zobaczyłam napis.

621
00:20:51.100 --> 00:20:51.900
Mnie też się przypomniał,

622
00:20:51.980 --> 00:20:53.040
bo też miałem przyjemność

623
00:20:53.040 --> 00:20:55.280
raz na festiwalu w Jarocinie.

624
00:20:55.440 --> 00:20:56.420
No i słyszałem te wszystkie

625
00:20:56.420 --> 00:20:57.820
kultowe piosenki Dezertera,

626
00:20:57.980 --> 00:20:59.320
który grał ten repertuar,

627
00:20:59.440 --> 00:21:01.080
który również grał w latach 80-tych.

628
00:21:01.540 --> 00:21:03.580
No i jeszcze parę ciekawych kapel

629
00:21:03.580 --> 00:21:04.700
tam wówczas występował

630
00:21:04.700 --> 00:21:06.100
i wspominam to bardzo dobrze.

631
00:21:06.760 --> 00:21:08.680
Wracając do tych przestrzeni wolności,

632
00:21:08.860 --> 00:21:09.520
może urzucimy.

633
00:21:09.700 --> 00:21:10.580
Mówimy o takich rzeczach,

634
00:21:10.620 --> 00:21:11.540
które są, no właśnie,

635
00:21:11.700 --> 00:21:12.980
jakby trochę stopień niżej

636
00:21:12.980 --> 00:21:13.880
niż bunt, prawda?

637
00:21:14.060 --> 00:21:14.840
Czyli taka wolność

638
00:21:14.840 --> 00:21:15.620
towarzyszy ludziom,

639
00:21:15.680 --> 00:21:16.880
którzy sobie tańczą na prywatce

640
00:21:16.880 --> 00:21:17.680
przy takiej muzyce,

641
00:21:17.840 --> 00:21:18.840
do której chcą tańczyć.

642
00:21:18.980 --> 00:21:19.780
Co było szczególnie ważne

643
00:21:19.780 --> 00:21:20.620
w latach 50-tych,

644
00:21:20.620 --> 00:21:21.360
bo wtedy też zabawy

645
00:21:21.360 --> 00:21:22.200
były organizowane.

646
00:21:22.340 --> 00:21:22.820
No to nie było tak,

647
00:21:22.900 --> 00:21:23.620
czy sobie spontanicznie

648
00:21:23.620 --> 00:21:24.900
się bawiliśmy tak, jak chcieliśmy.

649
00:21:24.900 --> 00:21:25.860
Dlatego zawsze to musiało

650
00:21:25.860 --> 00:21:27.000
pod jakąś tam kontrolą.

651
00:21:27.280 --> 00:21:28.620
Mówimy też o autostopie,

652
00:21:29.800 --> 00:21:31.080
który był tematem,

653
00:21:31.180 --> 00:21:32.140
który przewijał się

654
00:21:32.140 --> 00:21:33.460
w twórczości muzyków,

655
00:21:33.500 --> 00:21:34.200
czy w jakiś sposób też

656
00:21:34.200 --> 00:21:35.560
przez muzyków był promowany.

657
00:21:35.740 --> 00:21:36.660
Na ten pierwszy festiwal

658
00:21:36.660 --> 00:21:37.300
Modych Talentów,

659
00:21:37.300 --> 00:21:38.120
o którym już mówiłem,

660
00:21:38.200 --> 00:21:39.200
no to wzywano po prostu

661
00:21:39.200 --> 00:21:39.760
na plakacie,

662
00:21:39.780 --> 00:21:41.360
że przyjeżdżajcie autostopem do nas.

663
00:21:41.820 --> 00:21:42.240
No i oczywiście

664
00:21:42.240 --> 00:21:43.240
największy hit

665
00:21:43.240 --> 00:21:44.040
pererowski,

666
00:21:44.500 --> 00:21:44.940
rozpoznawalny

667
00:21:44.940 --> 00:21:45.660
prawie przez wszystkich,

668
00:21:45.800 --> 00:21:46.680
czyli Karin Stanek,

669
00:21:46.760 --> 00:21:47.260
która śpiewała

670
00:21:47.260 --> 00:21:48.260
jedziemy autostopem.

671
00:21:48.340 --> 00:21:48.960
To też było troszkę

672
00:21:48.960 --> 00:21:50.120
taką smutnym paradoksem.

673
00:21:50.240 --> 00:21:50.700
Ona śpiewała,

674
00:21:50.760 --> 00:21:51.320
że w ten sposób

675
00:21:51.320 --> 00:21:53.220
możesz brać i przejechać Europę,

676
00:21:53.340 --> 00:21:55.180
co jest taka duża gwiazdka.

677
00:21:55.400 --> 00:21:56.480
Jeśli dostaniesz paszpo,

678
00:21:56.680 --> 00:21:57.900
to idzie na to stać.

679
00:21:58.000 --> 00:21:59.340
Teoretyczna możliwość była,

680
00:22:00.060 --> 00:22:00.740
jak się zdaje.

681
00:22:00.860 --> 00:22:02.080
Natomiast ten autostop

682
00:22:02.080 --> 00:22:03.220
znowu jest taką przestrzenią

683
00:22:03.220 --> 00:22:03.720
wolności,

684
00:22:03.840 --> 00:22:05.260
ponieważ wolność podróżowania

685
00:22:05.260 --> 00:22:05.880
to jest coś,

686
00:22:05.960 --> 00:22:08.180
co teraz wydaje nam się naturalne.

687
00:22:08.680 --> 00:22:09.400
Natomiast to kiedyś

688
00:22:09.400 --> 00:22:10.380
było trochę utrudnione.

689
00:22:10.720 --> 00:22:11.540
Motoryzacja w Polsce

690
00:22:11.540 --> 00:22:12.540
to są dopiero jakieś lata,

691
00:22:12.800 --> 00:22:13.420
takie masowe,

692
00:22:13.540 --> 00:22:14.200
to są lata 70,

693
00:22:14.680 --> 00:22:15.220
a wcześniej,

694
00:22:15.260 --> 00:22:15.940
żeby przejechać

695
00:22:15.940 --> 00:22:16.860
z jednego miejsca w drugie,

696
00:22:16.940 --> 00:22:17.720
to nie było to aż takie

697
00:22:17.720 --> 00:22:18.660
bardzo proste, prawda?

698
00:22:18.780 --> 00:22:19.620
Stąd właśnie pokazujemy

699
00:22:19.620 --> 00:22:20.300
ten autostop,

700
00:22:20.780 --> 00:22:21.940
ale też pokazujemy skutery

701
00:22:21.940 --> 00:22:23.100
na wystawie,

702
00:22:23.220 --> 00:22:24.240
ponieważ skuter

703
00:22:24.240 --> 00:22:25.520
to jest maszyna,

704
00:22:25.640 --> 00:22:26.600
która dość się kojarzy

705
00:22:26.600 --> 00:22:27.880
właśnie z jazzem,

706
00:22:28.000 --> 00:22:28.820
z tamtymi czasami.

707
00:22:28.940 --> 00:22:30.080
Skuter bardzo ważną rolę

708
00:22:30.080 --> 00:22:30.720
odgrywał w filmie

709
00:22:30.720 --> 00:22:31.600
Niewinni Czarodzieje.

710
00:22:31.660 --> 00:22:32.700
Od razu o tym pomyślałam

711
00:22:32.700 --> 00:22:33.240
i to właśnie chyba

712
00:22:33.240 --> 00:22:34.640
Krzysztof Komenda-Trzciński

713
00:22:34.640 --> 00:22:35.360
tym skuterem

714
00:22:35.360 --> 00:22:37.020
razem z trójką innych kolegów

715
00:22:37.020 --> 00:22:38.060
próbował podróżować.

716
00:22:38.180 --> 00:22:39.360
Pokazujemy na wystawie

717
00:22:39.360 --> 00:22:40.400
model Lambretta,

718
00:22:40.580 --> 00:22:41.800
który wówczas zagrał

719
00:22:41.800 --> 00:22:42.400
w tym filmie.

720
00:22:42.400 --> 00:22:43.840
To nie jest to przypadkowe

721
00:22:43.840 --> 00:22:44.360
absolutnie,

722
00:22:44.400 --> 00:22:45.160
że ta Lambretta

723
00:22:45.160 --> 00:22:45.980
tutaj się znalazła,

724
00:22:46.160 --> 00:22:47.140
ale też koło Lambretty

725
00:22:47.140 --> 00:22:48.280
widzimy taki typowy

726
00:22:48.280 --> 00:22:49.460
plecak autostopowiczak,

727
00:22:49.540 --> 00:22:50.340
który jest tam wypakowany

728
00:22:50.340 --> 00:22:51.040
różnymi takimi

729
00:22:51.040 --> 00:22:52.660
potrzebnymi fantami.

730
00:22:53.220 --> 00:22:54.180
Jeśli spojrzymy dalej,

731
00:22:54.400 --> 00:22:55.580
to pokazujemy również

732
00:22:55.580 --> 00:22:56.340
strefę,

733
00:22:56.460 --> 00:22:57.060
która dotyczy

734
00:22:57.060 --> 00:22:57.840
długich włosów,

735
00:22:57.980 --> 00:22:58.780
no bo to też jest strefa

736
00:22:58.780 --> 00:22:59.540
takiej wolności,

737
00:22:59.660 --> 00:23:00.800
wolności kształtowania

738
00:23:00.800 --> 00:23:02.060
własnego wyglądu,

739
00:23:02.060 --> 00:23:04.160
powodem potencjalnych problemów,

740
00:23:04.240 --> 00:23:05.120
ponieważ zdarzały się

741
00:23:05.120 --> 00:23:06.120
wówczas tak zwane

742
00:23:06.120 --> 00:23:06.860
postrzyżyny,

743
00:23:07.020 --> 00:23:08.240
czyli przymusowe szczerzenie

744
00:23:08.240 --> 00:23:09.440
pod pretekstem

745
00:23:09.440 --> 00:23:10.160
niezgodności

746
00:23:10.160 --> 00:23:11.160
wizerunku z tym,

747
00:23:11.220 --> 00:23:12.260
który jest pokazany

748
00:23:12.260 --> 00:23:13.380
w dowodzie osobistym,

749
00:23:13.460 --> 00:23:14.220
co przebiegało często

750
00:23:14.220 --> 00:23:15.060
dość brutalnie,

751
00:23:15.100 --> 00:23:16.320
no i znowu z naszej perspektywy

752
00:23:16.320 --> 00:23:17.580
to się wydaje absolutnie

753
00:23:18.140 --> 00:23:18.800
dziwną sprawą,

754
00:23:18.860 --> 00:23:19.320
że ktoś w ogóle

755
00:23:19.320 --> 00:23:20.300
ingeruje w nasz wygląd.

756
00:23:20.400 --> 00:23:21.580
No wyglądamy jak wyglądamy,

757
00:23:21.640 --> 00:23:23.000
to jest nasze podstawowe prawo,

758
00:23:23.360 --> 00:23:23.780
no ale wtedy

759
00:23:23.780 --> 00:23:25.100
go nie było zagwarantowane.

760
00:23:25.220 --> 00:23:26.220
Nawet jeden z festiwali

761
00:23:26.220 --> 00:23:27.500
opolskich przebiegał

762
00:23:27.500 --> 00:23:28.180
pod hasłem

763
00:23:28.180 --> 00:23:29.800
nie włos, lecz głos,

764
00:23:29.980 --> 00:23:30.460
więc to przebiegał

765
00:23:30.460 --> 00:23:31.800
tak bardzo górnolotnie,

766
00:23:32.180 --> 00:23:32.920
no ale w sumie było to

767
00:23:32.920 --> 00:23:33.980
też paradoksalne,

768
00:23:34.120 --> 00:23:35.040
jeśli patrzymy

769
00:23:35.040 --> 00:23:35.940
z naszej perspektywy,

770
00:23:36.080 --> 00:23:36.880
że ktoś ingeruje w to,

771
00:23:36.960 --> 00:23:37.480
jak wyglądamy.

772
00:23:37.560 --> 00:23:38.920
Natomiast wtedy to był problem,

773
00:23:38.920 --> 00:23:40.140
no i te poszczeżyny

774
00:23:40.140 --> 00:23:40.780
kojarzą nam się

775
00:23:40.780 --> 00:23:41.260
bardziej z jakąś

776
00:23:41.260 --> 00:23:42.660
taką wczesnosłowiańską historią,

777
00:23:42.720 --> 00:23:43.180
na temat tej

778
00:23:43.180 --> 00:23:44.540
nabrały takiego nowego,

779
00:23:44.640 --> 00:23:45.700
dość brutalnego znaczenia.

780
00:23:45.880 --> 00:23:46.480
Wystawa zdaje się

781
00:23:46.480 --> 00:23:47.200
nie mieć końca,

782
00:23:47.260 --> 00:23:48.620
jest niezwykle zbudowana.

783
00:23:48.760 --> 00:23:50.180
400 metrów kwadratowych

784
00:23:50.180 --> 00:23:51.340
to jest jednak dość

785
00:23:51.340 --> 00:23:52.440
sporo da się pokazać

786
00:23:52.440 --> 00:23:53.260
na takiej przestrzeni

787
00:23:53.260 --> 00:23:54.380
w sumie ograniczonej.

788
00:23:55.380 --> 00:23:56.260
Wystawa meandruje,

789
00:23:56.420 --> 00:23:57.360
są tutaj stworzone

790
00:23:57.360 --> 00:23:58.100
różnego rodzaju

791
00:23:58.100 --> 00:23:59.300
kąciki tematyczne.

792
00:23:59.440 --> 00:24:00.680
Właściwie za każdym rogiem

793
00:24:00.680 --> 00:24:01.820
czeka na nas coś nowego.

794
00:24:01.900 --> 00:24:02.680
Tak się staraliśmy,

795
00:24:02.800 --> 00:24:03.400
żeby to nie było

796
00:24:03.400 --> 00:24:04.160
takie jednorodne,

797
00:24:04.240 --> 00:24:05.020
tylko było troszkę zaskakujące,

798
00:24:05.020 --> 00:24:07.120
natomiast trzema głównymi

799
00:24:07.120 --> 00:24:08.160
przestrzeniami wystawie

800
00:24:08.160 --> 00:24:08.880
to jest przestrzeń

801
00:24:08.880 --> 00:24:09.600
dotycząca właśnie

802
00:24:09.600 --> 00:24:10.920
jazzu i rock'n'rolla,

803
00:24:11.380 --> 00:24:12.180
potem są to przestrzenie

804
00:24:12.180 --> 00:24:13.080
wolności wspomniane,

805
00:24:13.160 --> 00:24:13.780
o których mówiliśmy

806
00:24:13.780 --> 00:24:14.320
przed chwilą,

807
00:24:14.580 --> 00:24:15.340
no i potem wracamy

808
00:24:15.340 --> 00:24:17.060
do takiego buntu

809
00:24:17.060 --> 00:24:18.940
bardzo dosłownie rozumianego,

810
00:24:19.000 --> 00:24:19.620
czyli mówimy właśnie

811
00:24:19.620 --> 00:24:20.300
o punk roku,

812
00:24:20.460 --> 00:24:21.320
mówimy o Jarocinie,

813
00:24:21.460 --> 00:24:22.460
mówimy o trzecim obiegu,

814
00:24:22.600 --> 00:24:23.900
ale też o takich tematach

815
00:24:23.900 --> 00:24:24.900
jak służba wojskowa

816
00:24:24.900 --> 00:24:25.980
czy raczej negacja

817
00:24:25.980 --> 00:24:28.400
i o różnych sposobach

818
00:24:28.400 --> 00:24:29.740
na walkę z cenzurą.

819
00:24:29.860 --> 00:24:30.840
Więc troszkę tych tematów

820
00:24:30.840 --> 00:24:31.660
jest przeróżnych.

821
00:24:31.860 --> 00:24:33.140
Może zatrzymamy się

822
00:24:33.140 --> 00:24:34.080
przy scenie,

823
00:24:34.100 --> 00:24:34.880
którą nazwaliśmy

824
00:24:34.880 --> 00:24:35.960
System Babilon,

825
00:24:36.060 --> 00:24:37.100
ponieważ to jest opowieść

826
00:24:37.100 --> 00:24:37.820
o tym, jak punk rok

827
00:24:37.820 --> 00:24:39.340
w Polsce powstawał

828
00:24:39.810 --> 00:24:41.000
i o tym, w jaki sposób

829
00:24:41.000 --> 00:24:42.040
on bardzo szybko

830
00:24:42.040 --> 00:24:42.660
pojawił się

831
00:24:42.660 --> 00:24:43.660
na całym świecie, prawda?

832
00:24:43.740 --> 00:24:44.300
On się w zasadzie

833
00:24:44.300 --> 00:24:45.300
pojawił równocześnie

834
00:24:45.300 --> 00:24:46.380
w Stanach Zjednoczonych

835
00:24:46.380 --> 00:24:47.140
i Wielkiej Brytanii

836
00:24:47.140 --> 00:24:47.960
i bardzo szybko przeszedł

837
00:24:47.960 --> 00:24:48.420
do Polski

838
00:24:48.420 --> 00:24:49.740
i padł na bardzo podatny grunt,

839
00:24:49.840 --> 00:24:50.380
ponieważ w Polsce

840
00:24:50.380 --> 00:24:51.280
wówczas też trwał

841
00:24:52.060 --> 00:24:52.820
kryzys ekonomiczny.

842
00:24:53.400 --> 00:24:54.300
Mówi się też o tym,

843
00:24:54.380 --> 00:24:55.240
że instrumenty w Polsce

844
00:24:55.240 --> 00:24:56.400
były tak kiepskiej jakości,

845
00:24:56.540 --> 00:24:57.280
że ten punk rok

846
00:24:57.280 --> 00:24:58.020
już tak naturalnie

847
00:24:58.020 --> 00:24:59.220
wszedł polskim muzykom,

848
00:24:59.320 --> 00:24:59.900
bo nie była to

849
00:24:59.900 --> 00:25:01.440
bardzo trudna muzyka

850
00:25:01.440 --> 00:25:02.320
do zagrania.

851
00:25:02.320 --> 00:25:03.040
Mówimy też tutaj

852
00:25:03.040 --> 00:25:04.280
o tym Systemie Babilonie,

853
00:25:04.360 --> 00:25:05.060
ponieważ to są

854
00:25:05.060 --> 00:25:06.320
bardzo tożsame pojęcia.

855
00:25:06.420 --> 00:25:07.060
Jeden z nich pochodzi

856
00:25:07.060 --> 00:25:08.160
z kultury punk-rockowej,

857
00:25:08.260 --> 00:25:09.620
drugi z kultury regowej,

858
00:25:10.000 --> 00:25:11.560
czyli to jest jakaś opresja,

859
00:25:11.680 --> 00:25:12.580
która nas otacza,

860
00:25:12.660 --> 00:25:13.800
czy to opresja państwowa,

861
00:25:13.840 --> 00:25:14.680
jak w przypadku Polski,

862
00:25:14.780 --> 00:25:15.480
czy ten system komunistyczny.

863
00:25:16.460 --> 00:25:17.060
Natomiast często

864
00:25:17.540 --> 00:25:19.100
elementem tego systemu

865
00:25:19.100 --> 00:25:20.000
też byli rodzice,

866
00:25:20.420 --> 00:25:21.500
czy też byli nauczyciele.

867
00:25:21.580 --> 00:25:22.040
Stąd właśnie

868
00:25:22.040 --> 00:25:23.740
przywołujemy punk-rock.

869
00:25:24.060 --> 00:25:25.520
Pokazujemy też taką strefę,

870
00:25:25.720 --> 00:25:26.280
w której mówimy

871
00:25:26.280 --> 00:25:27.540
o tak zwanym trzecim obiegu,

872
00:25:27.740 --> 00:25:28.640
ponieważ pierwszy obiekt

873
00:25:28.640 --> 00:25:29.400
to jest obiekt oficjalny,

874
00:25:30.140 --> 00:25:30.620
cenzurowany,

875
00:25:30.620 --> 00:25:31.760
drugi obiekt kojarzy nam się

876
00:25:31.760 --> 00:25:33.580
z opozycją głównie solidarnościową

877
00:25:33.580 --> 00:25:34.860
i samizdatem,

878
00:25:34.940 --> 00:25:35.520
czy bibułą.

879
00:25:35.680 --> 00:25:36.820
Natomiast trzeci obiekt,

880
00:25:36.860 --> 00:25:37.700
no to już są takie rzeczy

881
00:25:37.700 --> 00:25:39.360
związane bardzo z alternatywą

882
00:25:39.360 --> 00:25:40.640
i bardzo mocno

883
00:25:40.640 --> 00:25:41.740
w tym trzecim obiegu

884
00:25:41.740 --> 00:25:42.820
możemy zaobserwować

885
00:25:42.820 --> 00:25:43.480
ten nurt

886
00:25:43.480 --> 00:25:44.480
do-it-yourself.

887
00:25:44.660 --> 00:25:45.400
Sama się nie zrobi,

888
00:25:45.500 --> 00:25:45.820
po prostu,

889
00:25:45.920 --> 00:25:46.820
jeśli nasze państwo

890
00:25:46.820 --> 00:25:47.720
na nie gwarantuje tego,

891
00:25:47.740 --> 00:25:48.680
co jest nam potrzebne,

892
00:25:48.860 --> 00:25:50.040
a czasami to są proste rzeczy,

893
00:25:50.140 --> 00:25:50.260
nie wiem,

894
00:25:50.340 --> 00:25:51.040
czy na przykład

895
00:25:51.040 --> 00:25:52.620
koszulki z nazwami zespołów,

896
00:25:52.740 --> 00:25:53.460
które trzeba sobie

897
00:25:53.460 --> 00:25:55.340
własnoręcznie wyrabiać,

898
00:25:55.380 --> 00:25:56.460
no to trzeba się po prostu

899
00:25:56.460 --> 00:25:57.240
wziąć w garść

900
00:25:57.240 --> 00:25:58.180
i zrobić to samemu.

901
00:25:58.180 --> 00:25:59.520
Pokazujemy też bardzo

902
00:25:59.520 --> 00:26:00.620
ciekawe zjawisko,

903
00:26:00.840 --> 00:26:01.560
czyli ziny,

904
00:26:01.840 --> 00:26:03.380
czyli to są gazetki,

905
00:26:03.720 --> 00:26:04.440
które czasami

906
00:26:04.440 --> 00:26:05.600
luźno się trzymały

907
00:26:05.600 --> 00:26:06.920
zasadą ortografii,

908
00:26:07.240 --> 00:26:07.980
estetyka była,

909
00:26:08.200 --> 00:26:09.100
no taka dość,

910
00:26:09.760 --> 00:26:11.200
no często była dość wątpliwa,

911
00:26:11.640 --> 00:26:12.780
natomiast to jest zjawisko,

912
00:26:12.960 --> 00:26:13.620
które miało

913
00:26:13.620 --> 00:26:15.000
bardzo szeroki zasięg,

914
00:26:15.060 --> 00:26:15.700
ponieważ te ziny

915
00:26:15.700 --> 00:26:17.200
były o tematyce muzycznej,

916
00:26:17.360 --> 00:26:18.140
ekologicznej,

917
00:26:18.260 --> 00:26:19.180
anarchistycznej

918
00:26:19.180 --> 00:26:20.000
i rzeczą,

919
00:26:20.080 --> 00:26:21.280
którą pokazujemy na wystawie

920
00:26:21.280 --> 00:26:22.420
to są makiety zinów,

921
00:26:22.560 --> 00:26:22.900
czyli coś,

922
00:26:22.920 --> 00:26:24.380
od czego te ziny odbijano.

923
00:26:24.480 --> 00:26:24.980
To był zin

924
00:26:24.980 --> 00:26:25.960
akurat autorstwa

925
00:26:25.960 --> 00:26:26.880
Krzysztofa Grabowskiego

926
00:26:26.880 --> 00:26:27.800
zespół Dezerter,

927
00:26:28.000 --> 00:26:28.580
który wydawał

928
00:26:28.580 --> 00:26:29.200
przez jakiś moment

929
00:26:29.200 --> 00:26:30.000
zina Azotox.

930
00:26:30.140 --> 00:26:31.200
Ziny możemy zobaczyć,

931
00:26:31.240 --> 00:26:31.700
bo one były,

932
00:26:32.020 --> 00:26:33.000
no kolportowane

933
00:26:33.000 --> 00:26:33.920
i bardzo dużo kopii

934
00:26:33.920 --> 00:26:34.740
tych zinów powstało,

935
00:26:34.760 --> 00:26:35.920
natomiast pokazujemy makiety,

936
00:26:36.040 --> 00:26:36.320
czyli coś,

937
00:26:36.360 --> 00:26:37.800
od czego ten zin powstawał

938
00:26:37.800 --> 00:26:38.880
i też prezentujemy

939
00:26:38.880 --> 00:26:39.780
przeróżne przygody,

940
00:26:39.860 --> 00:26:40.700
jak w ogóle można było

941
00:26:40.700 --> 00:26:41.560
wydać tego zina,

942
00:26:41.660 --> 00:26:42.940
bo kserokopiarki

943
00:26:42.940 --> 00:26:43.360
to była rzecz,

944
00:26:43.440 --> 00:26:44.440
która podlegała cenzurze.

945
00:26:44.560 --> 00:26:45.420
To nie była taka rzecz,

946
00:26:45.480 --> 00:26:46.100
że idziemy sobie,

947
00:26:46.200 --> 00:26:47.380
kopiujemy to, co chcemy,

948
00:26:47.660 --> 00:26:48.260
a teraz to już w ogóle

949
00:26:48.260 --> 00:26:49.520
drukujemy sobie po prostu wszystko

950
00:26:49.520 --> 00:26:51.660
i to jeszcze w 3D,

951
00:26:51.740 --> 00:26:52.600
więc mentalnie

952
00:26:52.600 --> 00:26:53.040
i czasowo

953
00:26:53.040 --> 00:26:53.640
to jest bardzo

954
00:26:53.640 --> 00:26:54.960
odległa perspektywa.

955
00:26:55.420 --> 00:26:56.040
Przewołem na przykład

956
00:26:56.040 --> 00:26:57.480
wspomnienie Jarosława Szubrychta,

957
00:26:57.720 --> 00:26:58.900
któremu odbicie jego zina

958
00:26:58.900 --> 00:26:59.800
załatwił jego ojciec,

959
00:26:59.860 --> 00:27:01.380
który poszedł na komendę milicji

960
00:27:01.380 --> 00:27:02.480
i za butelkę wódki

961
00:27:02.480 --> 00:27:03.340
u swojego kolegi

962
00:27:03.340 --> 00:27:04.000
załatwił,

963
00:27:04.040 --> 00:27:05.420
żeby ten zin został odbity,

964
00:27:05.520 --> 00:27:06.720
no bo kopiarki milicyjne

965
00:27:06.720 --> 00:27:07.960
nie podlegały cenzurze.

966
00:27:08.040 --> 00:27:08.580
Czy też sam

967
00:27:08.580 --> 00:27:10.160
wspomniany Krzysztof Grabowski,

968
00:27:10.300 --> 00:27:10.840
który załatwił,

969
00:27:10.840 --> 00:27:11.800
to chyba u swoich kolegów

970
00:27:11.800 --> 00:27:12.400
w almaturze,

971
00:27:12.540 --> 00:27:13.060
którzy też mieli

972
00:27:13.060 --> 00:27:13.920
kserokopiarkę.

973
00:27:14.020 --> 00:27:14.800
Ale to są problemy,

974
00:27:14.820 --> 00:27:15.740
które z naszej perspektywy

975
00:27:15.740 --> 00:27:17.620
są w ogóle dość dziwne po prostu

976
00:27:17.620 --> 00:27:18.460
i niespotykane.

977
00:27:18.580 --> 00:27:19.120
Natomiast to była

978
00:27:19.120 --> 00:27:20.380
wtedy bardzo realna rzecz.

979
00:27:20.560 --> 00:27:21.540
Także zaistnienie

980
00:27:21.540 --> 00:27:22.340
w tym trzecim obiegu

981
00:27:22.340 --> 00:27:23.280
też wymagało trochę

982
00:27:23.900 --> 00:27:24.380
operatywności,

983
00:27:25.500 --> 00:27:25.980
znajomości,

984
00:27:26.600 --> 00:27:27.080
umiejętności

985
00:27:27.080 --> 00:27:28.340
znalezienia się w sytuacji.

986
00:27:28.480 --> 00:27:29.140
Wydaje mi się,

987
00:27:29.260 --> 00:27:30.320
że mimo tego,

988
00:27:30.340 --> 00:27:31.440
że wystawa zdawała się

989
00:27:31.440 --> 00:27:32.060
nie mieć końca,

990
00:27:32.120 --> 00:27:33.640
to do niego powoli docieramy.

991
00:27:33.740 --> 00:27:34.820
Trochę na pożegnanie

992
00:27:34.820 --> 00:27:36.220
znowu widzimy czaszkę,

993
00:27:36.360 --> 00:27:37.080
którą widzieliśmy wcześniej

994
00:27:37.080 --> 00:27:37.580
na plakacie

995
00:27:37.580 --> 00:27:38.660
i znów te piszczele

996
00:27:38.660 --> 00:27:39.380
pod spodem

997
00:27:39.380 --> 00:27:40.100
nie są takimi

998
00:27:40.100 --> 00:27:41.580
tradycyjnymi piszczelami.

999
00:27:41.660 --> 00:27:42.500
W tekście kuratorskim

1000
00:27:42.500 --> 00:27:43.880
wspominamy o tych problemach

1001
00:27:43.880 --> 00:27:45.180
z poborem do wojska

1002
00:27:45.180 --> 00:27:46.200
lidera KES-u

1003
00:27:46.200 --> 00:27:47.400
lidera AC Drinker,

1004
00:27:47.460 --> 00:27:48.780
stąd w oczach tej czaszki

1005
00:27:48.780 --> 00:27:49.580
znajdują się płyty

1006
00:27:49.580 --> 00:27:50.740
właśnie tych dwóch zespołów.

1007
00:27:50.820 --> 00:27:51.320
No i pod spodem

1008
00:27:51.320 --> 00:27:52.220
mamy kule,

1009
00:27:52.500 --> 00:27:54.260
ale nie kule karabinowe,

1010
00:27:54.320 --> 00:27:54.700
tylko kule,

1011
00:27:54.720 --> 00:27:55.700
którym się podbierano

1012
00:27:55.700 --> 00:27:56.040
w momencie,

1013
00:27:56.080 --> 00:27:57.180
kiedy były jakieś

1014
00:27:57.180 --> 00:27:58.400
problemy z nogami.

1015
00:27:58.560 --> 00:27:59.780
Żeby też nawiązać do tego,

1016
00:27:59.860 --> 00:28:00.580
że często muzycy

1017
00:28:00.580 --> 00:28:01.660
samo się okaleczali,

1018
00:28:01.680 --> 00:28:02.720
żeby nie iść do wojska.

1019
00:28:02.820 --> 00:28:03.180
Na przykład

1020
00:28:03.180 --> 00:28:04.460
lider KES-u

1021
00:28:04.460 --> 00:28:06.020
podejmowano wysiłki,

1022
00:28:06.060 --> 00:28:06.920
żeby mu złamać bark.

1023
00:28:07.280 --> 00:28:08.180
Natomiast na osiczka

1024
00:28:08.180 --> 00:28:08.600
okazało się

1025
00:28:08.600 --> 00:28:09.840
mężczyzną bardzo solidną

1026
00:28:09.840 --> 00:28:10.500
i w budowie ciała

1027
00:28:10.500 --> 00:28:11.720
i to się w końcu nie udało.

1028
00:28:11.840 --> 00:28:12.620
Sama wystawa

1029
00:28:12.620 --> 00:28:13.520
nie kończy się

1030
00:28:13.520 --> 00:28:14.460
na służbie wojskowej,

1031
00:28:14.520 --> 00:28:15.460
tylko sama wystawa

1032
00:28:15.460 --> 00:28:15.920
kończy się

1033
00:28:15.920 --> 00:28:16.460
na wycieczce

1034
00:28:16.460 --> 00:28:17.540
do współczesności.

1035
00:28:17.680 --> 00:28:18.020
To znaczy

1036
00:28:18.020 --> 00:28:19.560
prezentujemy utwory

1037
00:28:19.560 --> 00:28:20.220
czy teledyski

1038
00:28:20.220 --> 00:28:20.900
do utworów,

1039
00:28:21.000 --> 00:28:22.020
które albo mają

1040
00:28:22.020 --> 00:28:23.780
PRL-owskie korzenie,

1041
00:28:24.040 --> 00:28:25.560
czyli pokazujemy teledysk.

1042
00:28:25.700 --> 00:28:26.400
Do piosenki

1043
00:28:26.400 --> 00:28:27.640
jeszcze będzie przepięknie.

1044
00:28:27.820 --> 00:28:29.040
W nowej wersji

1045
00:28:29.040 --> 00:28:29.800
zaśpiewanej

1046
00:28:29.800 --> 00:28:30.820
przez zespół Dagadana

1047
00:28:30.820 --> 00:28:32.200
pokazujemy również

1048
00:28:32.200 --> 00:28:32.860
klip

1049
00:28:32.860 --> 00:28:33.920
Zdechłego Osy

1050
00:28:33.920 --> 00:28:35.320
Spytaj Policjanta.

1051
00:28:35.500 --> 00:28:36.600
To jest bardzo jasnym

1052
00:28:36.600 --> 00:28:37.800
nawiązaniem do piosenki

1053
00:28:37.800 --> 00:28:38.700
Spytaj Milicjanta

1054
00:28:38.700 --> 00:28:40.260
zespołu Dezerter.

1055
00:28:40.260 --> 00:28:41.320
Powiedzieliśmy dużo,

1056
00:28:41.540 --> 00:28:42.240
właściwie Zbyszek

1057
00:28:42.240 --> 00:28:43.140
powiedział bardzo dużo.

1058
00:28:43.240 --> 00:28:43.780
To wydaje mi się,

1059
00:28:43.860 --> 00:28:44.360
że najcenniejsze

1060
00:28:44.360 --> 00:28:45.740
będą takie własne wrażenia.

1061
00:28:46.020 --> 00:28:46.420
Ja myślę,

1062
00:28:46.500 --> 00:28:47.560
że nawet jak skończymy rozmowę

1063
00:28:47.560 --> 00:28:48.160
jeszcze chwilę

1064
00:28:48.160 --> 00:28:49.020
tutaj zostanę,

1065
00:28:49.140 --> 00:28:49.920
dlatego zachęcam Was

1066
00:28:49.920 --> 00:28:50.200
do tego,

1067
00:28:50.260 --> 00:28:50.760
żeby Kraków

1068
00:28:50.760 --> 00:28:51.580
Muzeum Nowej Huty

1069
00:28:51.580 --> 00:28:52.460
odwiedzić

1070
00:28:52.460 --> 00:28:53.400
i zobaczyć wystawę

1071
00:28:53.400 --> 00:28:54.160
Bunt w systemie

1072
00:28:54.160 --> 00:28:55.160
Przestrzenie Wolności

1073
00:28:57.020 --> 00:28:57.980
1945-1989,

1074
00:28:58.660 --> 00:28:59.400
której kurator

1075
00:28:59.400 --> 00:29:00.280
Zbigniew Semik

1076
00:29:00.280 --> 00:29:01.060
był dzisiaj

1077
00:29:01.060 --> 00:29:02.520
Waszym i moim gościem.

1078
00:29:02.600 --> 00:29:03.180
Bardzo Ci dziękuję

1079
00:29:03.180 --> 00:29:03.780
za tę rozmowę

1080
00:29:03.780 --> 00:29:04.380
i to spotkanie.

1081
00:29:04.460 --> 00:29:05.120
Dziękuję również,

1082
00:29:05.280 --> 00:29:05.900
bardzo było miło.

1083
00:29:05.900 --> 00:29:09.220
Audycje kulturalne

1084
00:29:09.220 --> 00:29:11.200
w dobrym tonie.