WEBVTT

1
00:00:01.200 --> 00:00:05.120
Audycje kulturalne. W dobrym tonie.

2
00:00:05.720 --> 00:00:07.500
Przy mikrofonie Martyna Matwiejuk.

3
00:00:07.660 --> 00:00:11.620
Moim i Państwa gościem jest dziś dr hab. Włodzimierz Karol Pessel,

4
00:00:11.720 --> 00:00:15.500
wykładowca w Instytucie Kultury Polskiej Uniwersytetu Warszawskiego.

5
00:00:15.700 --> 00:00:16.800
Dzień dobry panie profesorze.

6
00:00:17.000 --> 00:00:18.400
Dzień dobry, witam serdecznie.

7
00:00:18.720 --> 00:00:22.440
Mogę dodać, że kierownik międzywydziałowego projektu dydaktycznego

8
00:00:22.440 --> 00:00:28.660
pod nazwą Studia Miejskie, co interesujący w dzisiaj problematyce może być znaczenie.

9
00:00:28.660 --> 00:00:31.820
Tak, to rzeczywiście duże znaczenie dla naszej dzisiejszej rozmowy,

10
00:00:32.100 --> 00:00:36.460
ponieważ jest pan współautorem koncepcji najnowszego numeru kwartalnika

11
00:00:36.460 --> 00:00:40.140
Kultura Współczesna, wydawanego przez Narodowe Centrum Kultury.

12
00:00:40.320 --> 00:00:44.800
Jego tematem jest małomiasteczkowość, której autorzy artykułów

13
00:00:44.800 --> 00:00:47.420
przyglądają się z różnych perspektyw.

14
00:00:47.600 --> 00:00:53.520
Czy w pana opinii małomiasteczkowość dziś kojarzy się głównie pejoratywnie,

15
00:00:53.540 --> 00:00:55.140
czy może te skojarzenia się zmieniły?

16
00:00:55.140 --> 00:01:00.640
Z potrzeby pokazania, że te skojarzenia się zmieniają,

17
00:01:00.640 --> 00:01:03.200
powstała koncepcja tego numeru.

18
00:01:03.400 --> 00:01:08.120
Może też odrobinę z przekory, bo akurat sam jestem rodowitym warszawiakiem,

19
00:01:08.220 --> 00:01:11.920
więc spoglądam w tamtą stronę z perspektywy dużego miasta,

20
00:01:12.100 --> 00:01:16.300
ale takim bezpośrednim ojcem było doświadczenie pandemiczne,

21
00:01:16.380 --> 00:01:20.460
kiedy się okazało, że małe miasta jednak mają coś do zaoferowania

22
00:01:20.460 --> 00:01:24.540
i są dla tych wielkich metropolii, czy mówiąc trochę bardziej metaforycznie,

23
00:01:25.000 --> 00:01:28.220
molochów miejskich ciekawą alternatywą.

24
00:01:28.340 --> 00:01:32.760
Gdzieś za tym numerem stało też poczucie, że stara akademicka opozycja

25
00:01:32.760 --> 00:01:35.260
dużego miasta i małego miasta na się zużyła.

26
00:01:35.360 --> 00:01:38.440
W zasadzie nic nie mówi i że małomiasteczkowość

27
00:01:38.440 --> 00:01:42.160
to nie jest tylko odesłanie do jakiegoś konkretnego formatu miasta,

28
00:01:42.360 --> 00:01:46.160
które musi mieć tyle a tyle mieszkańców, czyli być jednostką urbanistyczną

29
00:01:46.580 --> 00:01:50.160
nie przekraczającą jakiegoś pułapu liczby mieszkańców,

30
00:01:50.220 --> 00:01:54.600
tylko że jest to jakiś kompleks zjawisk, które dają się opisywać

31
00:01:54.600 --> 00:02:00.460
jako pewien model, typ idealny, który przystaje do bardzo różnych przestrzeni,

32
00:02:00.640 --> 00:02:04.820
różnych typów miast i że właśnie one nie są ani wspaniałe, ani złe,

33
00:02:04.900 --> 00:02:08.640
tylko są miastami po prostu równoprawnymi z innymi

34
00:02:08.640 --> 00:02:14.500
i jako ten kompleks zjawisk można je opisywać, oddawać ich istotę.

35
00:02:14.500 --> 00:02:17.760
Właśnie, jak to się stało, że temat małych miast odżywa,

36
00:02:17.840 --> 00:02:22.140
jest dyskutowany, jest opisywany, to właśnie pandemia to spowodowała,

37
00:02:22.180 --> 00:02:23.400
była tym głównym czynnikiem?

38
00:02:23.500 --> 00:02:25.980
To jest jeden powód na pewno.

39
00:02:26.600 --> 00:02:31.420
Innego powodu można szukać też w ekspansji mediów elektronicznych,

40
00:02:31.480 --> 00:02:34.140
możliwościach, które te media elektroniczne dają,

41
00:02:34.280 --> 00:02:38.420
gdzie przy użyciu środków, które mają wiadomo charakter globalny

42
00:02:38.420 --> 00:02:42.960
i ogólnoświatowych platform mediów społecznościowych.

43
00:02:43.140 --> 00:02:47.660
Można tę lokalność wydobywać, odkrywać, pokazywać jej ciekawe strony

44
00:02:47.660 --> 00:02:52.880
i właśnie strzepywać ten kurz takich wyobrażeń o zapadłej prowincji,

45
00:02:53.180 --> 00:02:53.920
małej dziurze.

46
00:02:54.400 --> 00:02:57.380
Gdzieś się posłużyłem tutaj, pisząc do tego numeru,

47
00:02:57.380 --> 00:03:00.860
cytatem ze starego szlagieru z Zauchy.

48
00:03:01.040 --> 00:03:02.660
Knajpa Kościół, widok z mostu.

49
00:03:02.660 --> 00:03:05.820
Tak to Jacek Cygan napisał i rzeczywiście bardzo długo

50
00:03:05.820 --> 00:03:09.320
tak o małych miastach myśleliśmy, czy myślano.

51
00:03:09.700 --> 00:03:12.920
Ta bańka się rozrywa na szczęście

52
00:03:12.920 --> 00:03:17.460
i dzięki mediom społecznościowym, internetowi również,

53
00:03:17.640 --> 00:03:22.800
ale też w tym wszystkim role odgrywają czynniki gospodarczo-materialne.

54
00:03:23.140 --> 00:03:26.600
Ceny wynajmu czy kupna mieszkań w tych dużych miastach

55
00:03:26.600 --> 00:03:29.700
osiągają poziomy wysokie co najmniej.

56
00:03:29.700 --> 00:03:34.940
Stają się mieszkania niedostępne dla zwykłych, tak to nazwijmy, obywateli,

57
00:03:35.020 --> 00:03:39.580
więc tym bardziej przy możliwości zastosowania pracy zdalnej na przykład.

58
00:03:40.200 --> 00:03:44.740
Mieszkanie gdzieś, a za pośrednictwem elektroniki praca w szerokim świecie

59
00:03:44.740 --> 00:03:48.920
to jest też jakieś okienko ku przyszłości, które się w pandemii otworzyło,

60
00:03:49.000 --> 00:03:52.900
zdejmując też właśnie jakby tę patynę małomiasteczkowości z małych miast.

61
00:03:53.160 --> 00:03:56.360
No tak, bardzo ciekawy jest ten temat właśnie powrotu młodych ludzi

62
00:03:56.360 --> 00:03:57.740
przede wszystkim do małych miast.

63
00:03:57.740 --> 00:03:59.420
O tym jeszcze porozmawiamy.

64
00:03:59.780 --> 00:04:03.020
Ten mit zapadłej dziury rozbrajają autorzy artykułów,

65
00:04:03.080 --> 00:04:05.700
które znajdą państwo w kwartalniku.

66
00:04:06.060 --> 00:04:10.160
Za dzisiejszą sytuację małych miast odpowiadają rozmaite czynniki

67
00:04:10.160 --> 00:04:14.000
uwarunkowane historycznie, geograficznie, geopolitycznie również.

68
00:04:14.360 --> 00:04:17.120
Pan w swoim artykule pisze o Elblągu.

69
00:04:17.800 --> 00:04:20.240
Warto tu nadmienić, że pracuje pan też nad monografią,

70
00:04:20.520 --> 00:04:23.600
która będzie poświęcona historii i przyszłości tego miasta,

71
00:04:23.600 --> 00:04:30.600
z którym nierozerwalnie związany jest temat połączenia portu morskiego w Elblągu z Zatoką Gdańską.

72
00:04:30.900 --> 00:04:35.480
Jakie znaczenie w ujęciu humanistycznym, tym ujęciu związanym z kulturą,

73
00:04:35.740 --> 00:04:39.500
ma reharboryzacja, o której pan pisze, czyli to ponowne uportowienie miasta?

74
00:04:39.500 --> 00:04:42.400
O, to jest bardzo złożone zagadnienie.

75
00:04:42.580 --> 00:04:47.620
Po pierwsze, gdybyśmy się właśnie trzymali takiej twardej, starej nomenklatury urbanistycznej,

76
00:04:47.640 --> 00:04:53.960
to Elbląg wcale nie jest żadnym małym miastem, bo i dużym, i ludnym,

77
00:04:54.140 --> 00:04:56.340
chociaż wyludniającym się, to trzeba powiedzieć.

78
00:04:56.560 --> 00:04:58.420
Systematycznie ta liczba ludności Elbląga spada,

79
00:04:58.540 --> 00:05:02.440
ale cały czas jest to z bezpieczną zakładką powyżej 100 tysięcy,

80
00:05:02.540 --> 00:05:06.500
więc jest to całkiem duże, a nawet duże średnie miasto,

81
00:05:06.500 --> 00:05:11.640
ale w którym coś przestało grać, jeśli tak można powiedzieć.

82
00:05:12.130 --> 00:05:15.760
I jeśli rozumieć ten syndrom małomiasteczkowości

83
00:05:15.760 --> 00:05:20.720
jako szczególne uzależnienie od położenia na mapie kultury,

84
00:05:21.020 --> 00:05:25.260
podziałów administracyjnych i szans rozwojowych,

85
00:05:25.260 --> 00:05:28.620
to ten okres po utracie statusu wojewódzkiego,

86
00:05:28.720 --> 00:05:30.820
bo to jest jedno z miast wojewódzkich,

87
00:05:30.920 --> 00:05:35.340
oznaczał dla Elbląga utratę szans rozwojowych

88
00:05:35.340 --> 00:05:39.740
i marazł, ale niekoniecznie może po takim bezpośrednim znaczeniu gospodarczym,

89
00:05:39.800 --> 00:05:42.120
bo na tle województwa warmińsko-mazurskiego

90
00:05:42.120 --> 00:05:45.260
to było miasto o stosunkowo niedużym bezrobociu

91
00:05:45.260 --> 00:05:49.000
i raczej ciągnące to nowe województwo w górę, a nie odwrotnie,

92
00:05:49.340 --> 00:05:52.400
to jednak miasto, w którym czegoś zaczęło brakować w tożsamości,

93
00:05:52.740 --> 00:05:56.960
tożsamości, która była zachwiana nie tylko w latach 90.

94
00:05:56.960 --> 00:06:01.240
wskutek transformacji i przekształcenia głównego tam zakładu pracy,

95
00:06:01.420 --> 00:06:03.460
czyli zakładów mechanicznych zamech.

96
00:06:03.600 --> 00:06:08.320
Wcześniej w kontekście II wojny światowej i wymiany ludności,

97
00:06:08.460 --> 00:06:10.760
powstania społeczności pomigracyjnej,

98
00:06:10.920 --> 00:06:13.400
ale też właśnie odcięcia od morza,

99
00:06:13.540 --> 00:06:16.420
ponieważ Elbląg miał tradycje portowe.

100
00:06:16.580 --> 00:06:19.980
Rzecz jasna, nie był to wielki port morski na skalę Gdyni,

101
00:06:20.000 --> 00:06:22.080
bo z uwagi na ukształtowanie terenu,

102
00:06:22.580 --> 00:06:25.180
warunki hydrologiczne to jest po prostu niemożliwe

103
00:06:25.180 --> 00:06:28.280
i nie do pomyślenia, ale te funkcje morskie

104
00:06:28.280 --> 00:06:31.680
do końca czasów niemieckich przez to miasto było realizowane.

105
00:06:32.120 --> 00:06:35.540
Sytuacja geopolityczna, wiadomo, potoczyła się tak, a nie inaczej.

106
00:06:36.000 --> 00:06:38.680
Elbląg od morza został odcięty.

107
00:06:38.840 --> 00:06:42.400
Teoretycznie można było się przeprawić do Trójmiasta szlakiem Szkarpawy,

108
00:06:42.600 --> 00:06:45.800
ale z uwagi na liczbę przeszkód, śluz,

109
00:06:45.900 --> 00:06:47.580
które na tym szlaku się znajdują,

110
00:06:47.660 --> 00:06:50.080
ten szlak ma tylko wymiar turystyczny,

111
00:06:50.240 --> 00:06:53.380
krajoznawczo-wakacyjny, a nie transportowy.

112
00:06:53.380 --> 00:06:57.840
Żeglugę pasażersko-turystyczną trudno byłoby sobie na nim regularną wyobrazić.

113
00:06:58.000 --> 00:07:00.580
A jedyne wyjście, które pozostawało na Bałtek,

114
00:07:00.620 --> 00:07:02.520
to po stronie radzieckiej,

115
00:07:02.660 --> 00:07:05.500
które było pilnowane ze względów strategicznych,

116
00:07:05.620 --> 00:07:09.520
z uwagi na zmilitaryzowany charakter okręgów królewieckiego.

117
00:07:10.800 --> 00:07:16.600
Zmiany z lat 90. dodały się do tego wyłączenia uśpienia tradycji morskich

118
00:07:16.600 --> 00:07:19.880
i Elbląg swój profil czy swoją witalność

119
00:07:19.880 --> 00:07:22.540
dlatego musi odnajdywać, odtwarzać.

120
00:07:23.060 --> 00:07:24.640
Reharboryzacja, czyli uportowienie,

121
00:07:24.780 --> 00:07:27.820
stworzyłem sobie taki wyraz, to jest neologizm,

122
00:07:28.000 --> 00:07:30.140
jest tutaj jakby tą szansą,

123
00:07:30.700 --> 00:07:34.320
która jest realistyczna i do wykorzystania.

124
00:07:34.540 --> 00:07:36.960
Przedtem tym takim impulsem rozwojowym dla Elbląga

125
00:07:36.960 --> 00:07:38.900
była rzeczywiście obecność Zamechu,

126
00:07:39.000 --> 00:07:41.860
czyli tych zakładów, które owszem były molochem przemysłowym,

127
00:07:41.860 --> 00:07:43.740
ale dawały infrastrukturę,

128
00:07:43.840 --> 00:07:46.180
że jakby dzięki Zamechowi powstawały instytucje kultury,

129
00:07:46.260 --> 00:07:48.140
rozwijała się kultura w mieście,

130
00:07:48.280 --> 00:07:49.680
infrastruktura mieszkaniowa,

131
00:07:50.020 --> 00:07:52.360
powstawały szkoły dla dzieci, pracowników.

132
00:07:52.440 --> 00:07:54.440
Teraz jakby takim impulsem ku przyszłości

133
00:07:54.440 --> 00:07:57.160
może być właśnie powrót do działalności portowej

134
00:07:57.160 --> 00:07:59.440
i do kontaktów z morzem.

135
00:07:59.860 --> 00:08:02.000
Czynny port zawsze cywilizuje,

136
00:08:02.080 --> 00:08:04.740
nawet jeżeli nie jest to wielki port, a średni.

137
00:08:05.180 --> 00:08:09.360
Pisze pan o Elblągu jako o takim też zjawisku

138
00:08:09.360 --> 00:08:10.460
nieleczonego marazmu,

139
00:08:10.460 --> 00:08:12.860
jednocześnie życząc jednak miastu turboformy.

140
00:08:12.940 --> 00:08:15.600
Skąd takie słowa, to zapraszamy państwa do lektury

141
00:08:15.600 --> 00:08:16.900
całego artykułu.

142
00:08:17.000 --> 00:08:17.600
Na pewno się wtedy wyjaśni.

143
00:08:17.600 --> 00:08:20.340
Zostały zapożyczone, nie są przypadkowe.

144
00:08:20.600 --> 00:08:22.900
Padło bardzo ważne słowo, mianowicie tożsamość.

145
00:08:23.020 --> 00:08:24.480
Ważne słowo w kontekście tej rozmowy

146
00:08:24.480 --> 00:08:27.540
i chciałabym porozmawiać też właśnie o tożsamości

147
00:08:27.540 --> 00:08:29.460
odnajdywanej i tej zagubionej,

148
00:08:30.260 --> 00:08:32.380
bo na przykład profesor Krzysztof Wasilewski

149
00:08:32.380 --> 00:08:34.660
pisze w swoim artykule o licznych profilach

150
00:08:35.000 --> 00:08:36.400
w mediach społecznościowych,

151
00:08:36.620 --> 00:08:39.820
które powstają, funkcjonują już od wielu lat

152
00:08:39.820 --> 00:08:41.760
i są właśnie poświęcone małym miastom

153
00:08:41.760 --> 00:08:42.780
albo mikroregionom.

154
00:08:42.900 --> 00:08:44.580
No i okazuje się, że gromadzą

155
00:08:44.580 --> 00:08:46.460
nie tylko mieszkańców tych stron,

156
00:08:46.540 --> 00:08:47.880
ale także sympatyków,

157
00:08:48.020 --> 00:08:49.600
czy w ogóle osoby zaciekawione

158
00:08:49.600 --> 00:08:53.060
z najodleglejszych nawet stron Polski czy świata.

159
00:08:53.660 --> 00:08:55.480
Małomiasteczkowość przez wielu jest rozumiana

160
00:08:55.480 --> 00:08:56.960
jako powód do dumy.

161
00:08:57.100 --> 00:08:59.240
Coś, czego odrębność i wyjątkowość

162
00:08:59.240 --> 00:09:00.200
warto podkreślać.

163
00:09:00.200 --> 00:09:04.380
Dokładnie tak i nawet jakby dzięki temu eksponowaniu

164
00:09:04.380 --> 00:09:06.220
małomiasteczkowej tożsamości

165
00:09:06.220 --> 00:09:09.360
można mówić o kształtowaniu się zjawiska

166
00:09:09.360 --> 00:09:13.140
spontanicznych historyków czy krajoznawców

167
00:09:13.140 --> 00:09:16.160
z małych miast, miasteczek i miejscowości,

168
00:09:16.240 --> 00:09:18.520
czyli ludzie mający często różne wykształcenia,

169
00:09:18.600 --> 00:09:21.160
nie będący zawodowymi archiwistami,

170
00:09:21.480 --> 00:09:23.580
kronikarzami, historykami,

171
00:09:23.960 --> 00:09:28.120
zaczynają się zagłębiać w dzieje własnych miejscowości,

172
00:09:28.120 --> 00:09:31.480
czasem po prostu zaczynając od przeszukiwania materiałów,

173
00:09:31.700 --> 00:09:32.820
rzeczy własnej rodziny,

174
00:09:32.960 --> 00:09:35.220
w poszukiwaniu zdjęć, pocztówek

175
00:09:35.220 --> 00:09:37.440
i z tego wyłaniają się właśnie oddolnie

176
00:09:37.440 --> 00:09:40.700
opowiadane historie, historie miejsc.

177
00:09:41.080 --> 00:09:44.960
Małe miasta dzięki temu jakby zyskują swoje małe,

178
00:09:45.100 --> 00:09:47.900
ale jednak przestrzenne opowieści,

179
00:09:48.100 --> 00:09:52.440
które niczym nie ustępują tym z wielkich metropolii,

180
00:09:52.980 --> 00:09:55.300
starych, dużych miast, miast zabytkowych.

181
00:09:55.420 --> 00:09:56.900
To chyba jest taki też ogólny trend

182
00:09:56.900 --> 00:09:59.880
powrotu do takich narracji właśnie mikrohistorii,

183
00:10:00.060 --> 00:10:01.760
historii poszczególnych rodzin, prawda?

184
00:10:02.300 --> 00:10:05.420
Chciałabym, byśmy jeszcze porozmawiali o małomiasteczkowości

185
00:10:05.420 --> 00:10:08.540
symbolicznie jakby wkraczającej do dużego miasta,

186
00:10:08.740 --> 00:10:11.000
a mianowicie nawiąże do jeszcze jednego artykułu

187
00:10:11.000 --> 00:10:12.980
z tego numeru Kultury Współczesnej,

188
00:10:13.480 --> 00:10:14.900
który opowiada o tym,

189
00:10:14.900 --> 00:10:16.680
w jaki sposób pokolenie milenialsów

190
00:10:16.680 --> 00:10:19.620
i pokolenie zetek żywo interesuje się

191
00:10:19.620 --> 00:10:20.600
posiadaniem działki

192
00:10:20.600 --> 00:10:23.180
w ramach rodzinnego ogrodu działkowego,

193
00:10:23.500 --> 00:10:25.140
interesuje się spędzaniem czasu na działce,

194
00:10:25.140 --> 00:10:27.140
grillowaniem, dbaniem o rośliny.

195
00:10:27.320 --> 00:10:29.420
Ja akurat należę do pokolenia postmilenialsów,

196
00:10:29.500 --> 00:10:31.020
dla tych z Państwa, którzy nie wiedzą,

197
00:10:31.040 --> 00:10:32.960
co to oznacza, są to osoby urodzone

198
00:10:32.960 --> 00:10:34.960
po 95 roku i rzeczywiście

199
00:10:34.960 --> 00:10:36.840
widzę, że wśród tych starszych zetek

200
00:10:36.840 --> 00:10:39.180
też to już jest bardziej popularny sposób

201
00:10:39.180 --> 00:10:40.460
spędzania wolnego czasu,

202
00:10:40.580 --> 00:10:42.340
czy ten, do którego chcemy dążyć,

203
00:10:42.440 --> 00:10:43.900
czyli właśnie działkowanie,

204
00:10:44.180 --> 00:10:46.400
popularnie też nazywane działeczkowaniem

205
00:10:46.400 --> 00:10:47.400
w sferze internetowej,

206
00:10:47.520 --> 00:10:49.400
niż na przykład polowanie na tanie loty

207
00:10:49.400 --> 00:10:51.400
i odhaczanie kolejnych punktów

208
00:10:51.400 --> 00:10:52.960
na mapie świata.

209
00:10:53.120 --> 00:10:54.700
I tutaj autorka tego artykułu,

210
00:10:54.800 --> 00:10:55.860
czyli Julia Sawala,

211
00:10:56.020 --> 00:10:58.760
pisze o tej małomiasteczkowej tradycji

212
00:10:58.760 --> 00:11:01.080
niewynalezionej, nieodnalezionej,

213
00:11:01.320 --> 00:11:02.260
ale przechwyconej.

214
00:11:02.440 --> 00:11:03.860
To też jest ciekawe spostrzeżenie.

215
00:11:04.020 --> 00:11:06.660
Ja akurat pochodzę z roczników starszych.

216
00:11:06.820 --> 00:11:08.240
Udało mi się w końcówce,

217
00:11:08.240 --> 00:11:10.580
ale samego Edwarda Gierka

218
00:11:10.580 --> 00:11:12.460
przyjść na świat.

219
00:11:12.580 --> 00:11:13.680
I dla mojego pokolenia,

220
00:11:13.860 --> 00:11:15.220
które dzieciństwo spędzało

221
00:11:15.220 --> 00:11:16.800
w latach osiemdziesiątych,

222
00:11:16.880 --> 00:11:17.550
czyli w tych szarych,

223
00:11:18.260 --> 00:11:19.620
ostatnich, gminnych latach,

224
00:11:19.620 --> 00:11:22.320
PRL, lata kiczowatej, mody,

225
00:11:22.860 --> 00:11:25.560
bo to też w Polsce sposób radzenia sobie

226
00:11:25.560 --> 00:11:28.360
z niedostatkami, zaopatrzenia

227
00:11:28.360 --> 00:11:30.100
i wszelkich materiałów,

228
00:11:30.160 --> 00:11:32.020
to moje pokolenie spoglądało

229
00:11:32.020 --> 00:11:33.040
na działkowanie,

230
00:11:33.040 --> 00:11:35.120
zwłaszcza dziadków czy cioć,

231
00:11:35.200 --> 00:11:37.560
jakąś taką praktykę obciachową.

232
00:11:38.380 --> 00:11:40.480
Najprościej rzeczy ujmując,

233
00:11:40.600 --> 00:11:41.600
moja babcia uprawiała

234
00:11:41.600 --> 00:11:42.980
ogródek działkowy.

235
00:11:43.460 --> 00:11:44.840
To raczej było pewnym,

236
00:11:44.920 --> 00:11:46.160
w cudzysłowie oczywiście,

237
00:11:46.400 --> 00:11:47.760
ale jakby przekleństwem dla rodziny,

238
00:11:47.760 --> 00:11:49.300
bo dużo było przy tym zachodu,

239
00:11:49.320 --> 00:11:50.040
a mało plonów.

240
00:11:51.000 --> 00:11:53.080
Bardziej miała babcia ambicje

241
00:11:53.080 --> 00:11:55.100
bycia dobrą ogrodniczką,

242
00:11:55.240 --> 00:11:57.320
niż to wychodziło w praktyce

243
00:11:57.320 --> 00:11:58.640
i przekładało się na liczbę

244
00:11:58.640 --> 00:12:00.060
tych ogórków czy pomidorów

245
00:12:00.060 --> 00:12:01.620
z działki.

246
00:12:01.820 --> 00:12:02.740
To się odwróciło.

247
00:12:02.860 --> 00:12:03.780
Okazało się nagle,

248
00:12:03.880 --> 00:12:06.160
że dla tych post-mileniarców

249
00:12:06.160 --> 00:12:08.380
działkowanie jest jakimś sposobem

250
00:12:08.380 --> 00:12:09.660
odtwarzania sobie,

251
00:12:09.860 --> 00:12:12.120
takiej restytucji tego małego miasta

252
00:12:12.120 --> 00:12:14.140
w obrębie dużej metropolii.

253
00:12:14.140 --> 00:12:16.040
I to jest też jedno z założeń

254
00:12:16.040 --> 00:12:17.140
naszego numeru

255
00:12:17.140 --> 00:12:18.500
kultury współczesnej,

256
00:12:18.560 --> 00:12:19.880
żeby małomiasteczkowość

257
00:12:19.880 --> 00:12:21.840
właśnie potraktować jako ten model.

258
00:12:22.060 --> 00:12:24.040
Mała miasteczkowość nie musi być

259
00:12:24.040 --> 00:12:25.620
w przestrzeni małego miasta,

260
00:12:25.820 --> 00:12:27.480
ale można jej śladów poszukać

261
00:12:27.480 --> 00:12:29.760
również w dużym mieście.

262
00:12:29.900 --> 00:12:31.160
I to jest taki jakby kawałek

263
00:12:31.160 --> 00:12:32.220
tego interioru

264
00:12:32.220 --> 00:12:33.580
przyniesiony do stolicy,

265
00:12:33.740 --> 00:12:35.040
dajmy na to,

266
00:12:35.220 --> 00:12:37.000
gdzie można odseparować się

267
00:12:37.000 --> 00:12:38.460
od miejskiego zgiełku,

268
00:12:38.800 --> 00:12:39.700
ale zarazem też jakby

269
00:12:39.700 --> 00:12:41.660
nawiązać ten kontakt z przyrodą,

270
00:12:41.660 --> 00:12:43.560
tak jak to w małym mieście

271
00:12:43.560 --> 00:12:44.540
czy w małej miejscowości

272
00:12:44.540 --> 00:12:45.680
jest możliwe

273
00:12:45.680 --> 00:12:48.480
i to najczęściej własnymi rękoma,

274
00:12:48.520 --> 00:12:50.500
bo to jest też jakby część tej praktyki.

275
00:12:50.600 --> 00:12:52.420
Wchodzi się w rodosy,

276
00:12:52.620 --> 00:12:53.760
czy wyjeżdża się na rodos,

277
00:12:53.800 --> 00:12:55.480
do rodzinnego ogródku działkowego

278
00:12:55.480 --> 00:12:56.560
nie po to, żeby tam posadzić

279
00:12:56.560 --> 00:12:57.400
trawkę po angielsku,

280
00:12:57.480 --> 00:12:58.520
ale żeby przy okazji

281
00:12:58.520 --> 00:12:59.500
coś jeszcze wykodować,

282
00:12:59.600 --> 00:13:00.920
żeby tam urosło,

283
00:13:00.980 --> 00:13:01.820
żeby się sprawdzić.

284
00:13:02.140 --> 00:13:02.700
Tak, tu myślę,

285
00:13:02.760 --> 00:13:04.360
że też warto dodać dla równowagi,

286
00:13:04.520 --> 00:13:05.920
że autorka posługując się

287
00:13:05.920 --> 00:13:07.320
cytatem Marcina Wichy

288
00:13:07.320 --> 00:13:09.460
podkreśla, że ta pochwała zwykłości

289
00:13:09.460 --> 00:13:11.620
i to dążenie do prostego,

290
00:13:11.720 --> 00:13:12.460
zwykłego życia

291
00:13:12.460 --> 00:13:13.940
jest łatwiejsze,

292
00:13:14.000 --> 00:13:14.960
kiedy my na tę zwykłość

293
00:13:14.960 --> 00:13:16.560
sobie możemy pozwolić.

294
00:13:16.720 --> 00:13:17.660
Panie profesorze,

295
00:13:17.720 --> 00:13:19.540
dlaczego warto sięgnąć

296
00:13:19.540 --> 00:13:21.340
po ten numer kultury współczesnej?

297
00:13:21.460 --> 00:13:22.160
Dlaczego warto

298
00:13:22.160 --> 00:13:24.360
małą miasteczkowości się przyglądać?

299
00:13:24.600 --> 00:13:26.180
O, trudno chyba odpowiedzieć

300
00:13:26.180 --> 00:13:28.480
na to jednym zdaniem.

301
00:13:28.600 --> 00:13:30.860
Po to chyba, żeby zobaczyć,

302
00:13:30.860 --> 00:13:32.600
gdzie w nas samych

303
00:13:32.600 --> 00:13:34.120
ta małą miasteczkowość jest.

304
00:13:34.420 --> 00:13:35.020
Dlaczego?

305
00:13:35.440 --> 00:13:36.300
Żeby przekonać się,

306
00:13:36.420 --> 00:13:37.400
czy sami jej szukamy,

307
00:13:37.400 --> 00:13:38.820
czy też nie i w tym miejscu

308
00:13:38.820 --> 00:13:39.560
przypomina mi się

309
00:13:39.560 --> 00:13:41.280
ten fenomen czytelniczy

310
00:13:41.280 --> 00:13:42.680
książki Ribbona

311
00:13:42.680 --> 00:13:43.660
o powrocie do Ros,

312
00:13:43.760 --> 00:13:44.740
chyba tak się po francusku

313
00:13:44.740 --> 00:13:45.700
wymawia nazwę miasta,

314
00:13:46.380 --> 00:13:46.860
prawidłowo,

315
00:13:47.120 --> 00:13:49.200
która trafiła na podatny grunt

316
00:13:49.200 --> 00:13:49.600
w Polsce,

317
00:13:49.660 --> 00:13:50.560
jak się zdaje,

318
00:13:50.600 --> 00:13:51.220
jakby w związku

319
00:13:51.220 --> 00:13:52.800
z tymi indywidualnymi

320
00:13:53.720 --> 00:13:54.200
rozliczeniami,

321
00:13:54.320 --> 00:13:56.020
czy próbą ustytułania siebie

322
00:13:56.020 --> 00:13:58.240
wobec małego miasta,

323
00:13:58.400 --> 00:13:59.620
wobec małą miasteczkowości,

324
00:13:59.820 --> 00:14:00.440
zarówno wśród tych,

325
00:14:00.520 --> 00:14:01.720
którzy z tych małych miast

326
00:14:01.720 --> 00:14:02.840
do dużego miasta przyjechali,

327
00:14:03.040 --> 00:14:03.660
jak i tych,

328
00:14:03.720 --> 00:14:05.060
którzy z tego dużego miasta są

329
00:14:05.060 --> 00:14:06.020
i przyglądają się tym,

330
00:14:06.160 --> 00:14:07.480
którzy z małych miast

331
00:14:07.480 --> 00:14:08.640
właśnie przebywają,

332
00:14:08.700 --> 00:14:09.860
że to jest jakiś temat,

333
00:14:09.960 --> 00:14:11.720
który w nas drzemie,

334
00:14:11.780 --> 00:14:12.880
on był właśnie stłumiony

335
00:14:12.880 --> 00:14:14.860
przez utasamianie małego miasta

336
00:14:14.860 --> 00:14:16.240
z dziurą

337
00:14:16.240 --> 00:14:17.880
i to się jakby zmieniło,

338
00:14:18.240 --> 00:14:19.320
stworzyła się przestrzeń

339
00:14:19.320 --> 00:14:20.680
do tego,

340
00:14:20.780 --> 00:14:22.200
żeby o tym rozmawiać,

341
00:14:22.340 --> 00:14:23.040
żeby małe miasta

342
00:14:23.840 --> 00:14:24.280
odczarowywać,

343
00:14:24.460 --> 00:14:25.900
a może nawet zaczarowywać,

344
00:14:26.040 --> 00:14:27.320
jednocześnie jakby zwalniając się

345
00:14:27.320 --> 00:14:28.980
z tych wszystkich ograniczeń,

346
00:14:29.200 --> 00:14:30.400
ta akurat książka Ribbona

347
00:14:30.400 --> 00:14:31.700
była potem zapalnikiem,

348
00:14:31.840 --> 00:14:32.760
czy pretekstem,

349
00:14:32.760 --> 00:14:33.560
niezależnie od tego,

350
00:14:33.620 --> 00:14:34.460
czy sama była dobra,

351
00:14:34.520 --> 00:14:34.780
czy nie

352
00:14:34.780 --> 00:14:36.160
i czy autor się

353
00:14:36.160 --> 00:14:39.360
w swoim małomiasteczkowym pochodzeniu

354
00:14:39.360 --> 00:14:40.420
ostatecznie odnalazł,

355
00:14:40.440 --> 00:14:40.920
czy też nie.

356
00:14:41.680 --> 00:14:42.600
Z małego miasta

357
00:14:42.600 --> 00:14:43.240
wielkie sny

358
00:14:43.240 --> 00:14:44.640
atakują twoje ulice,

359
00:14:44.720 --> 00:14:45.500
że się tak posłużę

360
00:14:45.500 --> 00:14:46.540
cytatem z popkultury,

361
00:14:46.680 --> 00:14:47.660
to utwór Dawida

362
00:14:47.660 --> 00:14:48.220
Podsiadły,

363
00:14:49.060 --> 00:14:49.380
małomiasteczkowy.

364
00:14:50.160 --> 00:14:51.440
Doktor habilitowany

365
00:14:51.440 --> 00:14:52.880
Włodzimierz Karol Pesel

366
00:14:52.880 --> 00:14:53.660
był dziś gościem

367
00:14:53.660 --> 00:14:54.580
audycji kulturalnych.

368
00:14:54.920 --> 00:14:55.680
Bardzo panu dziękuję.

369
00:14:55.920 --> 00:14:56.960
Bardzo dziękuję również.

370
00:14:56.960 --> 00:15:00.580
Audycje kulturalne

371
00:15:00.580 --> 00:15:02.560
w dobrym tonie.
