WEBVTT

1
00:00:01.420 --> 00:00:05.100
Audycje kulturalne w dobrym tonie.

2
00:00:05.440 --> 00:00:12.060
To są audycje kulturalne, podcast Narodowego Centrum Kultury przy mikrofonie Aleksandra Galant.

3
00:00:12.240 --> 00:00:19.960
Waga średniośmieszna, wzrost 90 centymetrów lub 130, w zależności od tego czy stoi na nogach czy na rękach.

4
00:00:20.140 --> 00:00:27.220
Myślę, że wielu z Was podejrzewa o kim mówię, co więcej może nawet ma stuprocentową pewność, bo to jest bardzo charakterystyczny opis.

5
00:00:27.220 --> 00:00:34.040
To jest opis Tytusa, jednego z bohaterów serii komiksów Papcia Chmiela pod tytułem Tytus Romek i Atomek.

6
00:00:34.140 --> 00:00:37.960
Tytus Romek i Atomek zadebiutowali na łamach Świata Młodych.

7
00:00:38.140 --> 00:00:44.080
To było w numerze 85 w październiku 1957 roku.

8
00:00:44.340 --> 00:00:53.700
No a teraz w Muzeum Komiksu w Krakowie można oglądać wystawę, która wraca do momentu, kiedy Tytus Romek i Atomek pojawiali się jeszcze na łamach Świata Młodych.

9
00:00:53.700 --> 00:01:00.860
To jeszcze nie były te księgi czy komiksy, jakie znamy dzisiaj, osobne tomy, tylko to był taki cykl ukazujący się na łamach gazety.

10
00:01:00.960 --> 00:01:04.560
Tytus Romek i Atomek w Świecie Młodych, wystawa w Muzeum Komiksu.

11
00:01:04.680 --> 00:01:12.480
O tej wystawie opowie Pan Tomasz Trzaskalik, prezes Fundacji Muzeum Komiksu, która, tak jak powiedziałam, za tę wystawę jest odpowiedzialna.

12
00:01:12.580 --> 00:01:16.280
Bardzo się cieszę, że przyjął Pan zaproszenie i jest gościem audycji kulturalnych.

13
00:01:16.420 --> 00:01:17.240
Dzień dobry Państwu.

14
00:01:17.240 --> 00:01:23.960
To może zgodzi się Pan cofnąć w czasie, zanim zaczniemy rozmawiać o wystawie do roku 1957.

15
00:01:25.220 --> 00:01:35.240
Zastanawiam się, co to było za wydarzenie, kiedy najpierw Romek i Atomek pojawili się w Świecie Młodych, później dołączył do nich Tytus, bo to była taka, powiedziałabym, mała rewolucja.

16
00:01:35.980 --> 00:01:46.820
No a do tego jeszcze byliśmy w momencie, kiedy wokół naszej planety krążył sowiecki Sputnik 1, więc nastroje były bardzo mocno nastawione na te sprawy kosmiczne.

17
00:01:46.820 --> 00:01:56.640
No tak, no to był jakiś taki zbieg okoliczności, dlatego bo Babcio Chmiel w swoich wspomnieniach podkreślał, że on tą historię, tą postać miał wymyśloną jak gdyby dużo wcześniej,

18
00:01:56.840 --> 00:02:02.300
no ale jakoś tak nie było zgody na tą publikację i gdzieś tam ten pomysł i te rysunki były w szufladzie.

19
00:02:02.440 --> 00:02:09.000
W momencie rzeczywiście, gdy zrobiła się moda na kosmos i Sputnik, jak tu Pani powiedziała, ładnie zaczął ukrążyć nad naszymi głowami,

20
00:02:09.000 --> 00:02:15.620
no to to jak gdyby dało gdzieś tam zielone światło i ta Tytusowa historia ujrzała światło dzienne.

21
00:02:15.860 --> 00:02:23.580
Rzeczywiście historycznie, bo dużo osób pamięta te przygody Tytusa Romka i Atomka, których autor wysyłał w rozmaite miejsca i czasy,

22
00:02:23.740 --> 00:02:28.940
więc rzeczywiście pamiętają, że w trzeciej książeczce chłopcy mieli przygody w kosmosie.

23
00:02:29.480 --> 00:02:32.840
Natomiast historycznie, no to tak naprawdę to była jakaś pierwsza ich przygoda.

24
00:02:32.840 --> 00:02:40.100
Świat Młodych to była gazeta harcerska i wydaje mi się, że o komiksie Papcia Chmiela, o tym jego pomyśle można powiedzieć,

25
00:02:40.200 --> 00:02:46.280
że pod wieloma względami był przełomowy i zastanawiam się, czy zgodziłby się Pan podjąć tego wyzwania, żeby wyjaśnić,

26
00:02:46.340 --> 00:02:50.100
na czym ta przełomowość i wyjątkowość Tytusa Romka i Atomka polegała.

27
00:02:50.580 --> 00:02:57.240
To jest jakiś fenomen, nawet wczoraj oprowadzałem po wystawie grupę i rozmawialiśmy o tym fenomenie Tytusa Romka i Atomka,

28
00:02:57.460 --> 00:03:02.380
no bo chociaż te rysunki, jak oglądamy te rysunki rzeczywiście z tego 57 roku,

29
00:03:02.840 --> 00:03:08.620
no to one są takie bardzo archaiczne, ta kreska jeszcze widać, autor miał trochę niewyrobioną,

30
00:03:09.000 --> 00:03:11.900
zresztą to dokładnie właśnie też na naszej wystawie widać.

31
00:03:12.180 --> 00:03:14.440
No cóż, na czym ten fenomen polega?

32
00:03:14.680 --> 00:03:21.040
Ciężko powiedzieć dlatego, bo w tej chwili jest tak, wydawałoby się, że te historie są rzeczywiście już jakieś takie oldschoolowe bardzo

33
00:03:21.040 --> 00:03:24.940
i małe dzieci teraz może bardziej bawi manga albo inne rzeczy.

34
00:03:24.940 --> 00:03:29.400
Moje wnuki z zapartym tchem czytają przygody Tytusa, dalej ich to bawi i śmieszy.

35
00:03:29.820 --> 00:03:35.280
Wydaje mi się, że tutaj największą wagę miał ten humor, który autor wprowadził,

36
00:03:35.420 --> 00:03:38.980
takie bardzo wyraziste charaktery tych postaci, ten humor, te powiedzonka,

37
00:03:39.140 --> 00:03:43.220
który ludzie w rozmaitym wieku zbudzeni nad ranem potrafią powtórzyć.

38
00:03:43.860 --> 00:03:46.680
Sprawa jest bardzo złożona, natomiast fakt jest taki rzeczywiście,

39
00:03:46.680 --> 00:03:52.520
że bardzo długo te historie były drukowane, na początku w świecie młodych, potem w książeczkach.

40
00:03:52.660 --> 00:03:55.820
Książeczki miały niezliczoną ilość wydań i dalej mają zresztą,

41
00:03:55.980 --> 00:04:00.460
bo i w kioskach, i w empikach, i wszędzie można je w dalszym ciągu kupić.

42
00:04:00.700 --> 00:04:07.040
Jest to rzeczywiście jakiś fenomen, tak jak z innymi też wydawnictwami komiksowymi, literackimi,

43
00:04:07.160 --> 00:04:08.740
o których opowiadamy w naszym muzeum.

44
00:04:09.020 --> 00:04:12.260
Wystawa, którą można zobaczyć w Muzeum Komiksów w Krakowie,

45
00:04:12.260 --> 00:04:16.900
skupia się konkretnie na tym momencie, kiedy Tyzus Romek i Atomek byli częścią

46
00:04:16.900 --> 00:04:18.660
Gazety Harcerskiej Świat Młodych.

47
00:04:18.760 --> 00:04:23.700
Ten moment, kiedy zaczęły się pojawiać tomy, książeczki, jest jeszcze trochę przed nami.

48
00:04:23.840 --> 00:04:29.680
I to, co oglądamy na ekspozycji, państwo mówią, że to są bardzo rzadko pokazywane,

49
00:04:29.800 --> 00:04:33.100
unikatowe wręcz plansze, nawet paski komiksowe.

50
00:04:33.200 --> 00:04:36.720
To znaczy to, co oglądamy, to co było w miarę powszechne,

51
00:04:36.800 --> 00:04:39.180
bo to była jednak gazeta o pewnym nakładzie,

52
00:04:39.180 --> 00:04:43.900
nie przetrwało do naszych czasów, do tego momentu w zbyt licznej reprezentacji.

53
00:04:44.620 --> 00:04:50.640
To jest interesujące dlatego, że rzeczywiście autor przerysował wielokrotnie te swoje postacie.

54
00:04:51.000 --> 00:04:57.200
Wielokrotnie. Te właściwie najstarsze rysunki, które robił w tych latach 50-tych, 60-tych,

55
00:04:57.280 --> 00:04:59.800
on jakoś nie przywiązywał po prostu do tego uwagi.

56
00:04:59.940 --> 00:05:04.200
Był wiecznie z tego niezadowolony, przerysowywał, potem dodawał kolory.

57
00:05:04.200 --> 00:05:08.680
Właściwie te wczesne rysunki traktował trochę jako storyboardy.

58
00:05:08.820 --> 00:05:10.640
Ciął je bezlitośnie, zmieniał.

59
00:05:11.260 --> 00:05:14.720
No a też było tak, że właściwie rozdawał w prezencie.

60
00:05:15.120 --> 00:05:19.240
De facto właściwie do naszych czasów niewiele się ich zachowało.

61
00:05:19.400 --> 00:05:22.860
Te, które u nas mamy na wystawie, jesteśmy szczęśliwi, że możemy je pokazać,

62
00:05:22.960 --> 00:05:26.200
pochodzą wyłącznie z prywatnych zbiorów, z prywatnych kolekcji

63
00:05:26.200 --> 00:05:29.420
i ich wyciągnięcie było dość trudne.

64
00:05:29.540 --> 00:05:34.680
One się mieszczą wszystkie właściwie w jednej sali, co daje jak gdyby też obraz, ile ich jest.

65
00:05:34.840 --> 00:05:39.240
Był u nas gościł w zeszłym tygodniu syn babcia Chmiela, który przyjechał z Kalifornii,

66
00:05:39.660 --> 00:05:40.940
żeby zobaczyć te rysunki.

67
00:05:41.400 --> 00:05:45.280
No i też po prostu oglądał je z niezwykłą uwagą, bo też nigdy w życiu ich nie widział.

68
00:05:45.740 --> 00:05:48.260
Na tyle jak gdyby jest to rarytasem.

69
00:05:48.380 --> 00:05:51.720
No ciekawe jest to rzeczywiście, że na tych oryginalnych rysunkach,

70
00:05:51.720 --> 00:05:56.040
bo pokazujemy oryginalne rysunki, widać ołówkiem do piski autora,

71
00:05:56.580 --> 00:05:59.380
widać korekty, był niezadowolony na przykład z miny Tytusa

72
00:05:59.380 --> 00:06:03.080
i tam podmalowane są białą farbą i ten Tytus jest bardziej smutny,

73
00:06:03.080 --> 00:06:05.080
niż na początku autorowi wyszło.

74
00:06:05.680 --> 00:06:09.280
No są też rzeczy rzadkie, no bo część tych opowieści, tych kadrów

75
00:06:09.280 --> 00:06:13.580
została oczywiście przerysowana, ale gdzieś tam się znalazła w tych wydaniach zbiorczych.

76
00:06:14.000 --> 00:06:18.120
Natomiast były też takie okazjonalnie rysowane przez autora one-pagery,

77
00:06:18.540 --> 00:06:21.280
tak jak na przykład na frontową okładkę Świata Młodych,

78
00:06:21.280 --> 00:06:23.980
właśnie nie na tylnią stronę, tylko na okładkę Świata Młodych.

79
00:06:24.040 --> 00:06:26.140
Taka krótka historia z okazji 1 czerwca.

80
00:06:26.400 --> 00:06:28.660
No i akurat tak się składa, że tą gazetę mamy.

81
00:06:28.980 --> 00:06:31.680
Oryginał, właśnie ten rysunek, który poszedł na okładkę Świata Młodych,

82
00:06:31.800 --> 00:06:33.240
wyjątkowo, a nie na ostatnią stronę,

83
00:06:33.320 --> 00:06:35.320
też pokazujemy u nas na wystawie.

84
00:06:35.420 --> 00:06:37.700
No są to, mówiąc krótko, rarytasy.

85
00:06:43.760 --> 00:06:45.820
Obok tych rarytasów można powiedzieć,

86
00:06:45.920 --> 00:06:50.380
że komiks trochę wychodzi ze świata 2D i przenosi się w 3D,

87
00:06:50.560 --> 00:06:54.980
dlatego że nad tymi paskami, planszami, o których pan przed chwilą mówił,

88
00:06:54.980 --> 00:06:57.020
unosi się między innymi wannolot.

89
00:06:57.320 --> 00:06:59.200
Staraliśmy się ubogacić tą wystawę.

90
00:06:59.280 --> 00:07:02.560
Dodaliśmy na naszej wystawie takie powiększone kadry

91
00:07:02.560 --> 00:07:05.360
z późniejszych wydań przygód Tytusa,

92
00:07:05.580 --> 00:07:07.340
gdzie autor dodał kolor.

93
00:07:07.480 --> 00:07:11.320
No to też trzeba wiedzieć, że na początku gazeta była zupełnie czarno-biała.

94
00:07:11.520 --> 00:07:13.420
Potem były dodawane w gazecie monokolory,

95
00:07:14.040 --> 00:07:16.160
albo tylko zieleń, albo tylko czerwone.

96
00:07:16.460 --> 00:07:17.860
Natomiast dopiero w połowie lat 70.

97
00:07:18.080 --> 00:07:20.080
świat młodych przeszedł na pełny kolor

98
00:07:20.080 --> 00:07:23.020
i tam autor zaczął się też akwarelami rozpędzać.

99
00:07:23.120 --> 00:07:25.740
Więc ubogaciliśmy to nie tylko tymi kadrami właśnie

100
00:07:25.740 --> 00:07:27.680
z takimi dodatkowymi kolorami,

101
00:07:27.920 --> 00:07:29.540
natomiast rzeczywiście tymi pojazdami,

102
00:07:29.960 --> 00:07:33.180
które de facto były robione na potrzeby takiej dużej wystawy,

103
00:07:33.300 --> 00:07:36.500
którą robiliśmy w 2018 roku w Muzeum Narodowym.

104
00:07:36.620 --> 00:07:37.940
I to była ciekawa wystawa,

105
00:07:37.960 --> 00:07:40.760
dlatego bo tam był też w zasadzie cały pokój

106
00:07:40.760 --> 00:07:42.680
poświęcony twórczości Papcia Chmiela.

107
00:07:42.800 --> 00:07:44.680
Były nie tylko oryginalne kadry rysunków,

108
00:07:44.680 --> 00:07:46.960
ale były zabawki, były książeczki

109
00:07:46.960 --> 00:07:50.060
i w ogóle można było wejść do narysowanej,

110
00:07:50.360 --> 00:07:52.720
ale w przestrzeni, pracowni Papcia Chmiela.

111
00:07:52.780 --> 00:07:55.860
No i w tym kadrze, który kiedyś sam autor narysował,

112
00:07:55.960 --> 00:07:57.440
narysował siebie w pracowni właśnie

113
00:07:57.440 --> 00:07:59.400
z rozwieszonymi dookoła tymi pojazdami.

114
00:07:59.560 --> 00:08:01.860
No i na potrzeby właściwie tej wystawy

115
00:08:01.860 --> 00:08:04.520
odtworzyliśmy wszystkie te pojazdy w mikroskali.

116
00:08:04.960 --> 00:08:08.100
Bonkolot, Prasolot, Konia Rozalię, Wannolot.

117
00:08:08.220 --> 00:08:11.480
No i jesteśmy szczęśliwi, że możemy dalej je wykorzystywać

118
00:08:11.480 --> 00:08:13.720
i cieszyć tym oko naszych zwiedzających.

119
00:08:13.720 --> 00:08:16.120
Kiedy opowiada pan chociażby o tych pojazdach,

120
00:08:16.240 --> 00:08:17.940
które pojawiały się na kartach komiksu,

121
00:08:18.020 --> 00:08:19.860
to ja tylko utwierdzam się w takim przekonaniu,

122
00:08:19.980 --> 00:08:22.620
które w sobie miałam po lekturze komiksów,

123
00:08:22.700 --> 00:08:24.260
bo ja je także w dzieciństwie czytałam.

124
00:08:24.480 --> 00:08:26.060
Trochę podkradałam je kuzynom,

125
00:08:26.180 --> 00:08:27.520
którzy się na mnie denerwowali,

126
00:08:27.560 --> 00:08:29.800
bo oni mieli ułożone je w jakiejś sobie

127
00:08:29.800 --> 00:08:30.980
tylko znanej chronologii.

128
00:08:31.060 --> 00:08:33.000
To niekoniecznie było związane z czasem wydania,

129
00:08:33.080 --> 00:08:33.880
ale chyba tematycznie,

130
00:08:33.960 --> 00:08:35.320
natomiast ja im to trochę psułam.

131
00:08:35.520 --> 00:08:36.820
Utwierdzam się w takim przekonaniu,

132
00:08:36.900 --> 00:08:38.600
że świat Tytusa, Romka i Atomka

133
00:08:38.600 --> 00:08:40.340
nie miał absolutnie żadnych granic.

134
00:08:40.340 --> 00:08:42.760
Oni mogli pojawić się wszędzie w dowolny sposób,

135
00:08:42.760 --> 00:08:44.160
jaki tylko Papcio Chmiel,

136
00:08:44.280 --> 00:08:45.560
który sam siebie tytułował

137
00:08:45.560 --> 00:08:47.720
Człowiekiem Zmałpionym wymyślił,

138
00:08:48.100 --> 00:08:49.340
ale wszystkie osoby,

139
00:08:49.540 --> 00:08:51.640
które chciałyby ten świat Tytusa,

140
00:08:51.760 --> 00:08:52.520
Romka i Atomka,

141
00:08:52.740 --> 00:08:54.980
przede wszystkim Tytusa poznać lepiej,

142
00:08:55.300 --> 00:08:57.580
możemy zaproponować nie tylko wizytę

143
00:08:57.580 --> 00:08:59.440
na wystawie i śledzenie działań

144
00:08:59.440 --> 00:09:00.160
Muzeum Komiksu,

145
00:09:00.260 --> 00:09:02.340
ale też sięgnięcie po Tytusopedię.

146
00:09:02.780 --> 00:09:05.000
Te historie związane z Tytusem,

147
00:09:05.080 --> 00:09:05.800
te książeczki,

148
00:09:06.060 --> 00:09:07.440
w które autor zbierał potem,

149
00:09:07.700 --> 00:09:08.180
te przygody,

150
00:09:08.340 --> 00:09:10.240
które w pierwszych latach tam buzowały

151
00:09:10.240 --> 00:09:11.460
na stronach Świata Młodych,

152
00:09:11.500 --> 00:09:12.600
autor to potem pozbierał,

153
00:09:12.780 --> 00:09:13.380
no przemontował,

154
00:09:13.500 --> 00:09:14.760
pozmieniał tam szereg rzeczy,

155
00:09:15.480 --> 00:09:16.800
natomiast wiele rzeczy

156
00:09:16.800 --> 00:09:18.560
po prostu zostało pominiętych,

157
00:09:18.640 --> 00:09:19.700
nie było publikowanych.

158
00:09:19.800 --> 00:09:21.360
Nie tylko historie z Tytusem,

159
00:09:21.480 --> 00:09:22.560
ale też historie właśnie,

160
00:09:22.640 --> 00:09:23.660
które okazywały się tam

161
00:09:23.660 --> 00:09:25.000
zupełnie okazjonalnie,

162
00:09:25.100 --> 00:09:26.220
czyli te przygody nie miały

163
00:09:26.220 --> 00:09:27.680
jakiejś dłuższej kontynuacji

164
00:09:27.680 --> 00:09:28.480
z okazji, nie wiem,

165
00:09:28.540 --> 00:09:29.060
Dnia Dziecka,

166
00:09:29.160 --> 00:09:30.020
czy 1 Maja.

167
00:09:30.100 --> 00:09:31.960
Swego czasu Egmont podjął taką próbę

168
00:09:31.960 --> 00:09:33.280
publikacji częściowo

169
00:09:33.280 --> 00:09:34.780
tych pierwszych historii,

170
00:09:34.880 --> 00:09:35.680
tych pierwowzorów,

171
00:09:35.700 --> 00:09:37.180
jak gdyby tych historii książeczkowych,

172
00:09:37.180 --> 00:09:38.860
natomiast no nikt do tej pory

173
00:09:38.860 --> 00:09:39.740
nie pokusił się

174
00:09:39.740 --> 00:09:41.920
o zebrania tego w całość.

175
00:09:42.120 --> 00:09:43.200
To gigantyczne dzieło

176
00:09:43.200 --> 00:09:44.500
zostało podjęte,

177
00:09:44.600 --> 00:09:45.640
no i jest na ukończeniu.

178
00:09:46.100 --> 00:09:46.840
No miała być premiera

179
00:09:46.840 --> 00:09:47.760
u nas na wystawie,

180
00:09:47.920 --> 00:09:49.360
ale z końcem roku

181
00:09:49.360 --> 00:09:51.060
coś tam w drukarni poszło nie tak,

182
00:09:51.180 --> 00:09:51.680
w związku z tym

183
00:09:51.680 --> 00:09:52.760
lada dzień będziemy mieli

184
00:09:52.760 --> 00:09:53.580
Tytusopedię,

185
00:09:53.740 --> 00:09:55.240
gdzie rzeczywiście można będzie

186
00:09:55.240 --> 00:09:56.600
prześledzić nie tylko

187
00:09:56.600 --> 00:09:57.580
pierwowzory tych

188
00:09:57.580 --> 00:09:58.620
książeczkowych historii,

189
00:09:58.700 --> 00:10:00.040
ale wiele, wiele rzeczy

190
00:10:00.040 --> 00:10:01.640
zupełnie do tej pory

191
00:10:02.340 --> 00:10:03.340
niepublikowanych i nieznanych.

192
00:10:03.480 --> 00:10:04.820
Wspomniał Pan przed chwilą o tym,

193
00:10:04.880 --> 00:10:05.740
że Babcio Chmiel

194
00:10:05.740 --> 00:10:07.200
tworzył historię

195
00:10:07.200 --> 00:10:08.500
o tej trójce,

196
00:10:08.660 --> 00:10:09.760
o której dzisiaj rozmawiamy,

197
00:10:10.080 --> 00:10:11.060
również przy okazji

198
00:10:11.060 --> 00:10:11.880
różnych wydarzeń,

199
00:10:12.020 --> 00:10:13.060
rocznic, jubileuszy,

200
00:10:13.420 --> 00:10:13.780
okazji.

201
00:10:14.040 --> 00:10:15.740
Ile, czy da się to podsumować,

202
00:10:15.920 --> 00:10:16.640
ile ksiąg,

203
00:10:16.720 --> 00:10:17.880
czy ile opowieści

204
00:10:17.880 --> 00:10:19.700
o przygodach tej trójki

205
00:10:19.700 --> 00:10:20.760
w ogóle powstało?

206
00:10:20.840 --> 00:10:22.120
Jak gdzieś znalazłam informację,

207
00:10:22.180 --> 00:10:23.420
że przez 40 lat

208
00:10:23.420 --> 00:10:25.240
ukazało się 31 ksiąg?

209
00:10:25.240 --> 00:10:27.120
Ksiąg było 31.

210
00:10:27.960 --> 00:10:29.580
Właściwie na tym się zakończyło.

211
00:10:29.720 --> 00:10:30.800
Potem Babcio Chmiel

212
00:10:30.800 --> 00:10:31.880
zaczął tworzyć

213
00:10:31.880 --> 00:10:33.320
takie opowieści historyczne.

214
00:10:33.500 --> 00:10:34.760
Takie opowieści historyczne

215
00:10:34.760 --> 00:10:35.380
to były w takim

216
00:10:35.380 --> 00:10:36.820
dużym formacie.

217
00:10:37.140 --> 00:10:37.620
Historie,

218
00:10:37.820 --> 00:10:38.720
a to o powstańcach

219
00:10:38.720 --> 00:10:39.340
warszawskich,

220
00:10:39.400 --> 00:10:40.440
a to o bitwie warszawskich,

221
00:10:40.540 --> 00:10:41.740
a to o bitwie grunwaldzkich.

222
00:10:41.860 --> 00:10:43.200
Tych tomów się tam pojawiło

223
00:10:43.200 --> 00:10:44.500
bodajże 10.

224
00:10:45.180 --> 00:10:46.200
Ostatnia to był

225
00:10:46.200 --> 00:10:47.040
Chrzest Polski

226
00:10:47.040 --> 00:10:49.200
w 2021 roku.

227
00:10:49.340 --> 00:10:49.940
To już było troszeczkę

228
00:10:49.940 --> 00:10:50.560
co innego.

229
00:10:50.720 --> 00:10:52.140
Było malowane w formie

230
00:10:52.140 --> 00:10:53.260
takich dużych plansz,

231
00:10:53.260 --> 00:10:54.480
farbami akrylowymi.

232
00:10:54.660 --> 00:10:55.640
Fani się tu podzielili.

233
00:10:55.720 --> 00:10:56.880
Niektórym się to podobało,

234
00:10:57.060 --> 00:10:58.420
a niektórzy cały czas

235
00:10:58.420 --> 00:10:59.500
z utęsknieniem wracają

236
00:11:00.060 --> 00:11:01.380
właśnie do tych pierwszych

237
00:11:01.380 --> 00:11:02.680
rysunków Babcia Chmiela.

238
00:11:02.840 --> 00:11:03.760
Stąd w ogóle pomysł

239
00:11:03.760 --> 00:11:04.480
Titus Opedii.

240
00:11:04.580 --> 00:11:05.160
To jest jakieś takie

241
00:11:05.160 --> 00:11:06.400
zapotrzebowanie rynku

242
00:11:06.400 --> 00:11:07.340
i też tych fanów,

243
00:11:07.500 --> 00:11:08.600
którzy cały czas...

244
00:11:08.600 --> 00:11:09.360
No niektórzy mówią,

245
00:11:09.520 --> 00:11:10.760
że a, Titus Romek i Atomek

246
00:11:10.760 --> 00:11:11.180
to fajnie,

247
00:11:11.240 --> 00:11:12.280
ale do dziesiątej księgi.

248
00:11:12.680 --> 00:11:14.040
A potem to już tak

249
00:11:14.040 --> 00:11:14.980
poszło rozmaicie.

250
00:11:15.120 --> 00:11:16.820
Także są zagorzali

251
00:11:16.820 --> 00:11:17.660
wielbiciele,

252
00:11:17.920 --> 00:11:19.400
są przeciwnicy tego,

253
00:11:19.480 --> 00:11:20.900
w jaki sposób się ta kreska

254
00:11:20.900 --> 00:11:21.900
autora zmieniała.

255
00:11:21.900 --> 00:11:23.140
No ja też powiem szczerze,

256
00:11:23.200 --> 00:11:24.980
że bardzo lubię ten okres wczesny,

257
00:11:25.160 --> 00:11:26.940
gdzie autor pracował akwarelą,

258
00:11:27.920 --> 00:11:28.660
gdzie to było takie

259
00:11:28.660 --> 00:11:30.360
bardzo jeszcze dynamiczne.

260
00:11:30.660 --> 00:11:31.820
Babcio Chmiel też miał romans

261
00:11:31.820 --> 00:11:33.200
potem z grafiką komputerową,

262
00:11:33.460 --> 00:11:35.200
który niespecjalnie wszyscy lubią.

263
00:11:35.660 --> 00:11:37.300
On był sam niezadowolony,

264
00:11:37.360 --> 00:11:38.160
wiecznie poprawiał.

265
00:11:38.280 --> 00:11:39.820
To myśmy mieli taką przygodę z nim,

266
00:11:39.960 --> 00:11:41.280
jak robiliśmy tą wystawę

267
00:11:41.280 --> 00:11:42.840
właśnie w 2018 roku.

268
00:11:43.220 --> 00:11:44.000
Wyciągnęliśmy Titusa

269
00:11:44.460 --> 00:11:46.100
z jednej z tych pierwszych książeczek.

270
00:11:46.560 --> 00:11:48.060
Chcieliśmy zrobić taką dużą postać,

271
00:11:48.120 --> 00:11:48.820
żeby na wystawie

272
00:11:48.820 --> 00:11:50.600
można się było z nim sfotografować.

273
00:11:50.600 --> 00:11:52.580
No i wysłaliśmy do akceptacji autorowi,

274
00:11:52.620 --> 00:11:53.920
ale to była postać wyciągnięta

275
00:11:53.920 --> 00:11:55.260
z tych pierwszych książeczek.

276
00:11:55.440 --> 00:11:56.860
No i autor to strasznie skrytykował.

277
00:11:56.940 --> 00:11:58.200
Odesłał nam maila,

278
00:11:58.360 --> 00:11:59.400
gdzie wszystko pokreślił,

279
00:11:59.420 --> 00:12:00.360
że koszulka nie taka,

280
00:12:00.520 --> 00:12:01.220
buty nie takie,

281
00:12:01.440 --> 00:12:02.600
tu uchoźle narysowane

282
00:12:02.600 --> 00:12:03.380
i w ogóle, i w ogóle.

283
00:12:03.520 --> 00:12:04.040
W takim sensie,

284
00:12:04.100 --> 00:12:05.680
że on sam bardzo krytycznie

285
00:12:05.680 --> 00:12:06.660
właściwie odrzucał

286
00:12:06.660 --> 00:12:08.660
tą swoją dawną manierę rysowania.

287
00:12:09.040 --> 00:12:09.840
Ta nasza wystawa,

288
00:12:09.840 --> 00:12:11.500
to też jest jak gdyby właśnie ciekawe,

289
00:12:11.560 --> 00:12:13.600
żeby prześledzić ewolucję autora,

290
00:12:14.280 --> 00:12:14.560
dlatego,

291
00:12:14.560 --> 00:12:17.260
bo w tym jednym pomieszczeniu małym,

292
00:12:17.400 --> 00:12:18.240
w którym jak gdyby mamy

293
00:12:18.240 --> 00:12:20.100
te paski komiksowe

294
00:12:20.100 --> 00:12:21.200
i te wczesne plansze,

295
00:12:21.380 --> 00:12:24.680
są rysunki począwszy od wczesnych lat 60.,

296
00:12:24.680 --> 00:12:26.180
a kończą się na 90.,

297
00:12:26.180 --> 00:12:28.780
czyli nawet mając te kilkanaście rysunków

298
00:12:28.780 --> 00:12:29.740
w jednym pomieszczeniu,

299
00:12:29.880 --> 00:12:31.600
widać na przestrzeni tych 30 lat

300
00:12:31.600 --> 00:12:33.820
ewolucję artystyczną autora.

301
00:12:33.820 --> 00:12:34.900
To jest nieuniknione,

302
00:12:35.040 --> 00:12:36.100
jeżeli przez tyle lat,

303
00:12:36.200 --> 00:12:37.220
właściwie tyle dekad

304
00:12:37.220 --> 00:12:38.920
tworzy się jakiś cykl prac,

305
00:12:38.960 --> 00:12:40.720
to automatycznie widać w nich

306
00:12:40.720 --> 00:12:41.460
pewne zmiany,

307
00:12:41.580 --> 00:12:42.280
które zachodzą

308
00:12:42.280 --> 00:12:44.800
pewnie i w takim twórczym podejściu autora.

309
00:12:44.980 --> 00:12:46.960
Na koniec chciałabym zapytać Pana

310
00:12:46.960 --> 00:12:48.760
o twórców i wystawy,

311
00:12:48.820 --> 00:12:49.640
i tytułu Sopedii,

312
00:12:49.820 --> 00:12:50.860
i Muzeum Komiksu,

313
00:12:50.920 --> 00:12:52.460
bo Pan wielokrotnie mówi,

314
00:12:52.620 --> 00:12:54.120
że coś zauważyliście,

315
00:12:54.200 --> 00:12:55.440
coś postanowiliście zrobić,

316
00:12:55.600 --> 00:12:57.100
postanowiliście zadziałać.

317
00:12:57.180 --> 00:12:58.420
Fundatorami fundacji

318
00:12:58.420 --> 00:12:59.940
jest Pan Wojciech Jama,

319
00:13:00.160 --> 00:13:01.440
jestem ja i Pan Artur Wabik.

320
00:13:01.600 --> 00:13:03.240
My od lat działamy

321
00:13:03.240 --> 00:13:04.100
inicjatorem,

322
00:13:04.160 --> 00:13:05.340
właściwie tu jest Wojciech Jama,

323
00:13:05.480 --> 00:13:06.800
który jest też inicjatorem

324
00:13:06.800 --> 00:13:08.660
i twórcą Muzeum Dobranoczek w Rzeszowie.

325
00:13:08.900 --> 00:13:09.660
Jego drugą myślą

326
00:13:09.660 --> 00:13:12.480
po utworzeniu tej instytucji samorządowej w Rzeszowie

327
00:13:12.480 --> 00:13:14.100
było o utworzeniu Muzeum Komiksu.

328
00:13:14.320 --> 00:13:15.320
I gdzieś w którymś momencie

329
00:13:15.320 --> 00:13:16.560
nasze ścieżki się przecięły

330
00:13:16.560 --> 00:13:17.900
w 2016 roku,

331
00:13:18.040 --> 00:13:20.220
co zaowocowało wystawom

332
00:13:20.220 --> 00:13:21.480
w krakowskiej Mediatece.

333
00:13:21.760 --> 00:13:23.100
To była niezwykle skromna wystawa,

334
00:13:23.180 --> 00:13:26.440
ale pokazująca potencjał kolekcji Wojciecha.

335
00:13:26.960 --> 00:13:27.800
Dwa lata później

336
00:13:27.800 --> 00:13:29.760
doszło do przełomowego wydarzenia.

337
00:13:29.920 --> 00:13:31.640
To była wystawa się w Muzeum Narodowym.

338
00:13:31.820 --> 00:13:32.440
Muzeum Narodowe,

339
00:13:32.440 --> 00:13:34.500
niespecjalnie nawet chciało dyskutować.

340
00:13:34.680 --> 00:13:35.160
Myśmy myśleli,

341
00:13:35.180 --> 00:13:36.200
że będziemy ich przekonywać.

342
00:13:36.320 --> 00:13:37.240
To warto zrobić,

343
00:13:37.300 --> 00:13:38.320
że komiks to jest coś,

344
00:13:38.380 --> 00:13:39.440
co warto pokazać.

345
00:13:39.860 --> 00:13:41.560
Bardzo szybko doszliśmy do porozumienia,

346
00:13:41.720 --> 00:13:42.420
że to jest moment,

347
00:13:42.440 --> 00:13:43.580
żeby to pokazać.

348
00:13:43.740 --> 00:13:46.040
I w 2018 roku

349
00:13:46.040 --> 00:13:47.240
na przykładzie

350
00:13:47.240 --> 00:13:48.860
pięciuset obiektów

351
00:13:48.860 --> 00:13:50.080
z prywatnej kolekcji

352
00:13:50.080 --> 00:13:50.840
Wojciecha Jamy

353
00:13:50.840 --> 00:13:52.120
zrobiliśmy wystawę,

354
00:13:52.260 --> 00:13:54.540
która miała gigantyczną popularność.

355
00:13:54.700 --> 00:13:55.860
Prawie 40 tysięcy osób

356
00:13:55.860 --> 00:13:56.880
zobaczyło tę wystawę

357
00:13:56.880 --> 00:13:58.180
w przeciągu czterech miesięcy.

358
00:13:58.180 --> 00:13:59.760
A katalog muzealny

359
00:13:59.760 --> 00:14:01.780
miał bodajże pięć dodruków

360
00:14:01.780 --> 00:14:02.420
i wydaje mi się,

361
00:14:02.500 --> 00:14:03.620
że nakład już jest wyczerpany.

362
00:14:03.840 --> 00:14:04.820
Więc to pokazuje jak gdyby

363
00:14:04.820 --> 00:14:06.040
też siłę i potencjał

364
00:14:06.040 --> 00:14:08.680
tego elementu popkultury,

365
00:14:09.100 --> 00:14:10.540
na które jest ogromne zapotrzebowanie.

366
00:14:10.700 --> 00:14:11.280
A z drugiej strony

367
00:14:11.280 --> 00:14:12.000
jest też potrzeba

368
00:14:12.000 --> 00:14:13.260
ochrony twórców,

369
00:14:13.380 --> 00:14:14.100
tego dziedzictwa.

370
00:14:14.260 --> 00:14:14.600
Dlatego,

371
00:14:14.900 --> 00:14:16.340
bo niektóre instytucje

372
00:14:16.340 --> 00:14:17.020
to doceniają,

373
00:14:17.220 --> 00:14:18.020
a niektóre nie.

374
00:14:18.680 --> 00:14:19.620
Część tych zbiorów

375
00:14:19.620 --> 00:14:20.840
nawet ląduje w kontenach

376
00:14:20.840 --> 00:14:21.380
na śmieci.

377
00:14:21.740 --> 00:14:23.220
A przecież właśnie tak,

378
00:14:23.220 --> 00:14:24.160
jak tutaj pokazujemy,

379
00:14:24.260 --> 00:14:25.240
wymaga to ochrony,

380
00:14:25.320 --> 00:14:26.520
stanowi niesamowitą

381
00:14:26.520 --> 00:14:27.640
artystyczną wartość,

382
00:14:27.700 --> 00:14:28.680
wartość sentymentalną

383
00:14:28.680 --> 00:14:29.300
też dla wielu.

384
00:14:29.480 --> 00:14:30.400
Stąd nasze działania.

385
00:14:30.600 --> 00:14:31.860
Wrócę jeszcze tylko na moment

386
00:14:31.860 --> 00:14:33.120
do Papcia Chmiela

387
00:14:33.120 --> 00:14:33.800
i do wystawy,

388
00:14:33.860 --> 00:14:34.600
ale to się też wiąże

389
00:14:34.600 --> 00:14:35.820
z Państwa działaniami,

390
00:14:35.940 --> 00:14:36.440
z pracą,

391
00:14:36.500 --> 00:14:37.800
jakie Fundacja Muzeum Komiksu

392
00:14:37.800 --> 00:14:39.260
wykonuje na rzecz komiksu,

393
00:14:39.400 --> 00:14:40.480
ochrony tego dziedzictwa,

394
00:14:40.540 --> 00:14:42.200
ale też popularyzowania.

395
00:14:42.600 --> 00:14:43.680
Chodzi mi o ławeczkę,

396
00:14:44.020 --> 00:14:45.120
którą może zobaczyć każdy,

397
00:14:45.220 --> 00:14:46.620
na której może przysiąść każdy,

398
00:14:46.960 --> 00:14:47.700
kto jednocześnie

399
00:14:47.700 --> 00:14:49.000
ceni Papcia Chmiela,

400
00:14:49.080 --> 00:14:50.440
ale też uda się na spacer

401
00:14:50.440 --> 00:14:51.860
po krakowskich plantach.

402
00:14:52.380 --> 00:14:53.360
Postanowiliśmy się włączyć

403
00:14:53.360 --> 00:14:54.020
w tą akcję

404
00:14:54.020 --> 00:14:55.760
i umieszczanie tych kodów

405
00:14:55.760 --> 00:14:57.100
na ławkach

406
00:14:57.100 --> 00:14:58.380
czy tego szlaku literackiego

407
00:14:58.380 --> 00:15:00.020
już trwa od jakiegoś czasu.

408
00:15:00.300 --> 00:15:00.840
Jest to ścieżka,

409
00:15:00.880 --> 00:15:01.340
która się nazywa

410
00:15:01.340 --> 00:15:02.080
kody miasta.

411
00:15:02.360 --> 00:15:02.720
No i rzeczywiście

412
00:15:02.720 --> 00:15:03.680
to są głównie,

413
00:15:03.880 --> 00:15:04.840
ale nie wyłącznie,

414
00:15:05.040 --> 00:15:06.100
ławeczki literackie.

415
00:15:06.640 --> 00:15:07.280
Natomiast

416
00:15:07.280 --> 00:15:08.800
rzeczywiście podjęliśmy

417
00:15:08.800 --> 00:15:10.160
taką rozmowę

418
00:15:10.160 --> 00:15:11.580
i zostały nasze propozycje

419
00:15:11.580 --> 00:15:12.960
przyjęte z entuzjazmem,

420
00:15:13.100 --> 00:15:14.640
żeby do tego grona

421
00:15:14.640 --> 00:15:15.780
dołączyli twórcy

422
00:15:15.780 --> 00:15:16.680
komiksowi

423
00:15:16.680 --> 00:15:18.460
związani z Krakowem,

424
00:15:18.540 --> 00:15:19.100
ale nie tylko,

425
00:15:19.260 --> 00:15:20.000
bo Papcia Chmiel

426
00:15:20.000 --> 00:15:21.060
może nie ma

427
00:15:21.060 --> 00:15:21.920
takich silnych związków

428
00:15:21.920 --> 00:15:22.460
z Krakowem

429
00:15:22.460 --> 00:15:23.860
i bardzo niedaleko

430
00:15:23.860 --> 00:15:24.760
siedziby

431
00:15:24.760 --> 00:15:25.700
naszego muzeum.

432
00:15:25.780 --> 00:15:26.520
No jesteśmy właściwie

433
00:15:26.520 --> 00:15:27.400
prawie przy plantach,

434
00:15:27.500 --> 00:15:28.420
naszą siedzibę mamy.

435
00:15:28.600 --> 00:15:29.680
W marcu tego roku

436
00:15:30.200 --> 00:15:30.680
otwieraliśmy

437
00:15:31.180 --> 00:15:31.660
ławeczkę

438
00:15:31.660 --> 00:15:32.740
Artura Bartelsa,

439
00:15:32.860 --> 00:15:33.580
jednego z pionierów

440
00:15:33.580 --> 00:15:34.860
polskiego komiksu

441
00:15:34.860 --> 00:15:36.560
związanego z Krakowem.

442
00:15:36.720 --> 00:15:37.700
Teraz Papcia Chmiela,

443
00:15:37.900 --> 00:15:39.000
co czyni to miejsce

444
00:15:39.000 --> 00:15:40.500
niezwykle popularne.

445
00:15:40.600 --> 00:15:40.860
No właśnie,

446
00:15:40.940 --> 00:15:41.300
tak jak mówię,

447
00:15:41.380 --> 00:15:41.940
przyjechał też

448
00:15:41.940 --> 00:15:43.340
niezwykle wzruszony

449
00:15:43.340 --> 00:15:44.200
syn autora,

450
00:15:44.380 --> 00:15:45.080
żeby zobaczyć,

451
00:15:45.080 --> 00:15:45.640
jak to wygląda,

452
00:15:45.760 --> 00:15:46.420
sfotografował się

453
00:15:46.420 --> 00:15:47.000
z tą ławeczką.

454
00:15:47.100 --> 00:15:48.200
Bardzo, bardzo nam dziękował

455
00:15:48.200 --> 00:15:49.060
za tą akcję.

456
00:15:49.200 --> 00:15:50.520
No to jest jakieś kolejne miejsce,

457
00:15:50.520 --> 00:15:51.880
w którym utrwalamy pamięć

458
00:15:51.880 --> 00:15:53.240
rzeczywiście tego twórcy.

459
00:15:53.400 --> 00:15:53.980
Powstał skwer

460
00:15:53.980 --> 00:15:54.800
Papcia Chmiela,

461
00:15:54.980 --> 00:15:55.760
powstała inicjatywa

462
00:15:55.760 --> 00:15:56.780
wybudowania pomnika

463
00:15:56.780 --> 00:15:57.420
tytułsa,

464
00:15:57.800 --> 00:15:58.980
jest otwarta biblioteka

465
00:15:59.480 --> 00:16:00.500
dostępna dla każdego

466
00:16:00.500 --> 00:16:01.220
na tym skwerze,

467
00:16:01.560 --> 00:16:02.300
też Papcia Chmiela.

468
00:16:02.400 --> 00:16:02.840
No więc jakoś

469
00:16:02.840 --> 00:16:03.600
Kraków ma tu dużo

470
00:16:04.280 --> 00:16:04.840
entuzjastów,

471
00:16:05.060 --> 00:16:06.020
ale entuzjastki są

472
00:16:06.020 --> 00:16:06.700
w całej Polsce

473
00:16:06.700 --> 00:16:07.560
i właściwie są

474
00:16:07.560 --> 00:16:08.280
jakieś niezliczone

475
00:16:09.200 --> 00:16:10.520
pokolenia Polaków już,

476
00:16:10.680 --> 00:16:11.540
którzy się na tym

477
00:16:11.540 --> 00:16:12.420
wychowali,

478
00:16:12.520 --> 00:16:13.020
no i dalej

479
00:16:13.020 --> 00:16:14.540
to nazwisko jest znane,

480
00:16:15.080 --> 00:16:15.900
dalej te historie

481
00:16:15.900 --> 00:16:16.340
bawią,

482
00:16:16.520 --> 00:16:16.840
śmieszą,

483
00:16:16.940 --> 00:16:17.640
przestraszają.

484
00:16:17.640 --> 00:16:18.980
Po działaniach

485
00:16:18.980 --> 00:16:20.700
Fundacji Muzeum Komiksu,

486
00:16:20.840 --> 00:16:21.340
która jest także

487
00:16:21.340 --> 00:16:22.800
organizatorem wystawy

488
00:16:22.800 --> 00:16:23.960
Tytus Romek i Atomek

489
00:16:23.960 --> 00:16:24.860
w świecie młodych,

490
00:16:24.940 --> 00:16:25.680
opowiadał dzisiaj

491
00:16:25.680 --> 00:16:27.220
pan Tomasz Trzaskalik,

492
00:16:27.380 --> 00:16:28.620
prezes tejże fundacji

493
00:16:28.620 --> 00:16:29.560
i jak mi się wydaje,

494
00:16:29.760 --> 00:16:31.240
miłośnik komiksu

495
00:16:31.240 --> 00:16:32.100
i znawca

496
00:16:32.100 --> 00:16:33.420
Tytusa Romka i Atomka.

497
00:16:33.540 --> 00:16:34.400
Bardzo panu dziękuję

498
00:16:34.400 --> 00:16:35.740
za to dzisiejsze spotkanie.

499
00:16:35.940 --> 00:16:36.840
Dziękuję serdecznie.

500
00:16:36.840 --> 00:16:40.320
Audycje kulturalne

501
00:16:40.320 --> 00:16:42.300
w dobrym tonie.