WEBVTT

1
00:00:01.390 --> 00:00:05.090
Audycje kulturalne. W dobrym tonie.

2
00:00:05.790 --> 00:00:08.910
Rozpoczynamy kolejne spotkanie w audycjach kulturalnych,

3
00:00:09.070 --> 00:00:13.610
podcaście Narodowego Centrum Kultury przy mikrofonie Aleksandra Galant.

4
00:00:13.770 --> 00:00:16.510
Chociaż często rozmawiamy o różnych wydarzeniach kulturalnych,

5
00:00:16.630 --> 00:00:20.250
jednak rzadko zdarza się, że mam przyjemność opowiadać o nim,

6
00:00:20.350 --> 00:00:23.030
będąc przez sztukę bezpośrednio otoczoną.

7
00:00:23.110 --> 00:00:27.730
A tak właśnie dzieje się dzisiaj, kiedy jestem w siedzibie Fundacji Archeologia Fotografii.

8
00:00:27.870 --> 00:00:30.350
Ona mieści się przy ulicy Chłodnej 20 w Warszawie,

9
00:00:30.350 --> 00:00:34.650
więc ta okolica już sama w sobie jest z jednej strony bardzo urokliwa,

10
00:00:34.790 --> 00:00:37.610
ale też naznaczona bardzo trudną historią.

11
00:00:37.810 --> 00:00:41.910
I właśnie tutaj w siedzibie Fundacji od niedawna można oglądać wystawę

12
00:00:41.910 --> 00:00:44.870
Fabryka Złudzeń. Fotografię Danuty Rago.

13
00:00:45.010 --> 00:00:48.230
I dziś mam nadzieję, że będziemy rozmawiać nie tylko o tej wystawie,

14
00:00:48.290 --> 00:00:51.830
nie tylko o fotografiach, które w jakiś sposób zmieniły

15
00:00:51.830 --> 00:00:54.830
polską scenę fotograficzną, ale też o Danucie Rago.

16
00:00:55.310 --> 00:00:59.030
Jesteśmy w takim momencie, że dużo mówi się o odpominaniu artystów,

17
00:00:59.030 --> 00:01:00.470
ale przede wszystkim artystek.

18
00:01:00.910 --> 00:01:04.870
Także cieszę się, że Danuta Rago swoje miejsce w audycjach kulturalnych także znajdzie.

19
00:01:04.970 --> 00:01:08.390
A stanie się tak dzięki obecności pani Weroniki Koblińskiej,

20
00:01:08.570 --> 00:01:12.090
historyczki fotografii, badaczki sztuki i kuratorki tej wystawy,

21
00:01:12.210 --> 00:01:13.870
która zgodziła się o niej opowiedzieć.

22
00:01:13.970 --> 00:01:15.270
Witam w audycjach kulturalnych.

23
00:01:15.350 --> 00:01:17.090
Dzień dobry, dziękuję bardzo za zaproszenie.

24
00:01:17.230 --> 00:01:20.070
Zacznę tak szeroko, później pewnie sobie będziemy te rozmowę

25
00:01:20.070 --> 00:01:21.310
i te pytania zawężać.

26
00:01:21.590 --> 00:01:25.310
Jak to się stało, że Danuta Rago tutaj na Chłodnej się pojawiła?

27
00:01:25.390 --> 00:01:27.030
Dokładnie pojawiła się jej twórczość.

28
00:01:27.030 --> 00:01:30.750
Cóż, w ogóle Fundacja Archeologia Fotografii zajmuje się przypominaniem

29
00:01:30.750 --> 00:01:35.150
spuścizn fotograficznych po polskich fotografach i fotografkach powojennych,

30
00:01:35.450 --> 00:01:39.130
aktywnych w latach 50., 60. czy 70. XX wieku.

31
00:01:39.390 --> 00:01:42.930
Tutaj mieliśmy taką wyjątkową radość z tego,

32
00:01:43.010 --> 00:01:46.930
że odezwał się do nas bezpośrednio spadkobierca artystki, fotografki,

33
00:01:47.090 --> 00:01:51.690
który zapytał, czy właśnie byłaby szansa na opracowanie tego dużego zbioru,

34
00:01:51.790 --> 00:01:56.170
dużego archiwum, bo jest to ponad 17 pudeł wypełnionych negatywami

35
00:01:56.170 --> 00:02:00.050
i różnymi slajdami, czy stykówkami, materiałami fotograficznymi.

36
00:02:00.330 --> 00:02:05.890
Danuta Rago była fotografką, która zajmowała się w dużej mierze portretami,

37
00:02:06.110 --> 00:02:08.930
które też tutaj widzimy, ale zajmowała się też fotografią reklamową,

38
00:02:09.050 --> 00:02:11.950
która w czasie PRL-u nie była czymś szczególnie popularnym.

39
00:02:11.950 --> 00:02:16.690
Nie tylko nie była popularna, ale wręcz właśnie uważano ją za coś spoza pola sztuki,

40
00:02:16.850 --> 00:02:23.790
nazywano ją fotografią użytkową i uważano, że właściwie jest to taki mniej ciekawy aspekt twórczości,

41
00:02:24.030 --> 00:02:27.430
ale my dzisiaj w tych fotografiach odnajdujemy szczególną wartość.

42
00:02:27.550 --> 00:02:32.870
Są to fotografie kolorowe, atrakcyjne nie tylko ze względu na swoją taką intensywną barwę,

43
00:02:32.930 --> 00:02:37.210
ale też sposób kadrowania, czy dobór sytuacji, które Rago fotografuje,

44
00:02:37.210 --> 00:02:41.890
bo często to są bardzo duże zbliżenia, często to są właśnie takie nieoczywiste portrety kobiet,

45
00:02:42.170 --> 00:02:47.450
więc często ten przekaz taki powiedzmy reklamowy jest gdzieś zawolowany i zupełnie nieoczywisty.

46
00:02:47.650 --> 00:02:50.590
Na przykład na wystawie widzimy fototapetę ze zdjęciem kobiety,

47
00:02:50.690 --> 00:02:53.050
która właściwie całą twarz ma zasłoniętą włosami

48
00:02:53.050 --> 00:02:57.550
i okazuje się, że właśnie jest to zdjęcie wykonane na potrzeby reklamy

49
00:02:57.550 --> 00:03:00.370
producenta kosmetyków farb do włosów.

50
00:03:00.530 --> 00:03:02.590
Dzisiaj to jest nie do pomyślenia, prawda?

51
00:03:02.590 --> 00:03:08.530
Żeby produkt reklamować w taki pozornie tylko oczywisty sposób, ale tak bardzo nie wprost.

52
00:03:08.670 --> 00:03:12.570
Cóż, no myślę, że są artyści też na polskiej scenie współczesnej,

53
00:03:12.870 --> 00:03:17.090
którzy są w stanie łączyć te dwa aspekty fotografii komercyjnej i artystycznej,

54
00:03:17.130 --> 00:03:18.350
ale na pewno nie jest to proste,

55
00:03:18.510 --> 00:03:22.190
a już zwłaszcza jeżeli my myślimy o tej dekadzie niedosytów,

56
00:03:22.930 --> 00:03:25.410
epoce ciągłego braku różnych produktów

57
00:03:25.410 --> 00:03:29.050
i też to, że ta fotografia w ogóle nie powstawała w profesjonalnym studio,

58
00:03:29.050 --> 00:03:32.670
gdzie tutaj fotografka nie miała tak naprawdę takiego zaplecza technicznego,

59
00:03:32.790 --> 00:03:33.910
który by ją mocno wspierała,

60
00:03:33.970 --> 00:03:37.150
no to tym bardziej jakby podziwiam ją, że była w stanie takie zdjęcia wykonać.

61
00:03:37.290 --> 00:03:41.030
Na plakacie, który promuje wystawę i był niejako jej zapowiedzią

62
00:03:41.030 --> 00:03:45.790
widzimy fotografię, którą możemy traktować zarówno jako fotografię reklamową, jak i portretową.

63
00:03:45.970 --> 00:03:49.830
To jest kobieta, która dopiero po chwili znajmy sobie sprawę, co ona robi,

64
00:03:49.910 --> 00:03:52.530
bo to jest zdjęcie tak nieoczywiste, kobieta, która maluje oczy.

65
00:03:52.630 --> 00:03:54.070
Jest to jedno z moich ulubionych zdjęć,

66
00:03:54.090 --> 00:03:56.490
dlatego w ogóle jest tak w centrum tej ściany,

67
00:03:56.630 --> 00:03:58.930
którą dedykujemy właśnie fotografii kolorowej Rago.

68
00:03:59.050 --> 00:04:02.270
Bo mamy tutaj nie tylko kolory, ale też zdjęcia monochromatyczne.

69
00:04:02.470 --> 00:04:05.670
Ja uwielbiam to zdjęcie dlatego, że jest takie bardzo kinematograficzne.

70
00:04:05.770 --> 00:04:08.030
W ogóle kojarzy się gdzieś bardziej z kadrem filmowym,

71
00:04:08.190 --> 00:04:11.390
z filmem Dziecko Rosemary, bo też jest dużo w nim niepokoju,

72
00:04:11.470 --> 00:04:12.990
dużo cieni, dużo kontrastów.

73
00:04:13.410 --> 00:04:14.750
Modelka patrzy prosto na nas.

74
00:04:14.790 --> 00:04:17.350
W ogóle sposób komponowania tego zdjęcia jest nieoczywisty

75
00:04:17.350 --> 00:04:18.910
i sposób jego przycięcia.

76
00:04:19.030 --> 00:04:20.750
Z tego względu stwierdziłam, że jest to zdjęcie,

77
00:04:20.830 --> 00:04:24.350
które doskonale jakby odzwierciedla też taką wielowymiarowość Rago,

78
00:04:24.430 --> 00:04:26.070
która potrafiła łączyć różne światy.

79
00:04:26.070 --> 00:04:29.150
Co charakteryzowało sposób uwieczniania świata

80
00:04:29.150 --> 00:04:31.690
przez obiektyw aparatu, przez Danuta Rago?

81
00:04:31.930 --> 00:04:34.550
Cóż, właściwie jeszcze trudno nam stwierdzić

82
00:04:34.550 --> 00:04:36.730
i tutaj rozstrzygnąć, jaki ona miała styl,

83
00:04:36.970 --> 00:04:40.410
bo w moim przekonaniu na pewno była taką wnikliwą obserwatorką.

84
00:04:40.410 --> 00:04:44.150
Potrafiła zarówno wychwycić pewne sytuacje zastane,

85
00:04:44.250 --> 00:04:47.730
to znaczy obserwować miasto, tak jak w przypadku reportażu

86
00:04:47.730 --> 00:04:51.310
dotyczącego Nowego Jorku, gdzie ona pojechała w 65. roku,

87
00:04:51.870 --> 00:04:56.590
gdzie to nie były żadne zlecenia, tylko raczej takie spontaniczne sytuacje,

88
00:04:56.750 --> 00:05:00.290
a z drugiej strony była w stanie wykreować ten świat od zera

89
00:05:00.290 --> 00:05:03.370
właśnie w takich bardzo prymitywnych warunkach.

90
00:05:03.590 --> 00:05:06.510
Potrafiła też działać na zlecenie, na przykład takiego czasopisma,

91
00:05:06.530 --> 00:05:09.290
jak Perspektywy czy Centralnej Agencji Fotograficznej,

92
00:05:09.290 --> 00:05:12.350
gdzie musiała uwiecznić pewne zdarzenia polityczne,

93
00:05:12.510 --> 00:05:16.110
ale też pewne wykonane produkty w różnych manufakturach,

94
00:05:16.190 --> 00:05:18.710
fabrykach, które w tamtym czasie w PRL-u były

95
00:05:18.710 --> 00:05:21.510
bardzo częstym tematem w ogóle fotograficznym,

96
00:05:21.610 --> 00:05:24.670
ale w jej wykonaniu te zdjęcia znowuż nabierają

97
00:05:24.670 --> 00:05:26.830
takiego bardzo filmowego charakteru,

98
00:05:26.910 --> 00:05:29.750
więc miejsce produkcji Syrenek czy Fiatów 126P

99
00:05:29.750 --> 00:05:32.210
ma taki moim zdaniem wyjątkowy urok,

100
00:05:32.270 --> 00:05:35.150
bo jest to taka multiplikacja pewnych motywów,

101
00:05:35.510 --> 00:05:38.650
zwielokrotnienie jego, co wydaje się takie zupełnie surrealistyczne.

102
00:05:38.650 --> 00:05:41.910
To prawda, natomiast pytanie pozostaje otwarte,

103
00:05:41.930 --> 00:05:45.410
czy zleceniodawcy byli zadowoleni z tego efektu,

104
00:05:45.470 --> 00:05:48.490
bo wyobrażam sobie, że kiedy ktoś chce zakreklamować swój produkt,

105
00:05:48.670 --> 00:05:50.650
może spodziewać się czegoś bardziej laurkowego

106
00:05:51.190 --> 00:05:52.950
niż czegoś tak pogłębionego,

107
00:05:53.030 --> 00:05:54.570
czy jak Pani powiedziała, zmultiplikowanego.

108
00:05:54.690 --> 00:05:56.910
Tu akurat jest to bardzo ciekawy przypadek,

109
00:05:56.990 --> 00:05:59.470
jeżeli chodzi o właśnie Fiatów 126P.

110
00:05:59.930 --> 00:06:03.030
Danucie Rago udało się wydać cały album FSM,

111
00:06:03.470 --> 00:06:05.950
czyli Fabryce Samochodów Małolitrażowych,

112
00:06:05.950 --> 00:06:08.550
gdzie bardzo wiele jej zdjęć zostało zamieszczonych,

113
00:06:08.610 --> 00:06:10.710
również część z tych, które pokazujemy na wystawie.

114
00:06:11.210 --> 00:06:13.990
Ponadto kartkując czasopismom Perspektywy,

115
00:06:14.190 --> 00:06:16.990
które też jeden egzemplarz mamy zamieszczony w gablocie,

116
00:06:17.190 --> 00:06:21.370
widzimy, że takie zdjęcie, które pokazuje takie zabawne,

117
00:06:21.490 --> 00:06:23.050
dosyć zwinięte nóżki,

118
00:06:23.370 --> 00:06:25.890
takie dosyć figlarne, wesołe, żółte skarpety,

119
00:06:26.350 --> 00:06:28.910
zostało zamieszczone w czasopiśmie w ramach reportażu,

120
00:06:28.970 --> 00:06:30.130
ale zostało wykadrowane,

121
00:06:30.210 --> 00:06:32.630
więc też widzimy, że właśnie pewne elementy,

122
00:06:32.630 --> 00:06:35.490
które były zbędne, które gdzieś zakłócały odbiór

123
00:06:35.490 --> 00:06:37.830
tej głównej, centralnej części zdjęcia,

124
00:06:38.250 --> 00:06:41.430
ona była w stanie później po prostu usunąć już przy publikacji.

125
00:06:41.610 --> 00:06:44.070
Zastanawiam się, na ile o pracach Danuty Rago

126
00:06:44.070 --> 00:06:46.750
można powiedzieć, że one są taką opowieścią

127
00:06:46.750 --> 00:06:48.530
o świecie, w którym ona tworzyła.

128
00:06:48.930 --> 00:06:52.150
Na ile one oddawały specyfikę społeczną,

129
00:06:52.270 --> 00:06:55.290
ale i polityczną nastroje, jakie panowały wśród ludzi.

130
00:06:55.590 --> 00:06:57.610
Oczywiście, jeżeli mówimy o fotografii reklamowej,

131
00:06:57.630 --> 00:06:59.890
może trochę mniej, natomiast jeżeli chodzi o te zdjęcia

132
00:06:59.890 --> 00:07:02.610
reportażowe, czy portretowe, to już tutaj można chyba

133
00:07:02.610 --> 00:07:03.890
sporo o świecie opowiedzieć.

134
00:07:04.010 --> 00:07:07.750
Faktycznie. Niestety, ze względu na tą skromną przestrzeń galeryjną,

135
00:07:07.790 --> 00:07:10.510
musieliśmy dokonać decyzji, dokonać wyborów,

136
00:07:10.770 --> 00:07:12.730
bo tutaj mamy około 30 prac,

137
00:07:12.810 --> 00:07:14.890
plus jeszcze materiały archiwalne w Gablota.

138
00:07:15.310 --> 00:07:16.910
U nas w Wirtualnym Muzeum Fotografii

139
00:07:16.910 --> 00:07:19.290
mamy już ponad 2600 obiektów,

140
00:07:19.390 --> 00:07:20.890
czyli fotografii Danuty Rago zdigitalizowanych.

141
00:07:21.530 --> 00:07:23.870
No tutaj zawsze kurator, kuratorka ma ten problem,

142
00:07:23.990 --> 00:07:27.370
żeby dobrać ten ostateczny wybór obiektów,

143
00:07:27.370 --> 00:07:30.110
ale pokazujemy też takie zdjęcia propagandowe,

144
00:07:30.310 --> 00:07:32.370
które pokazują na przykład pochody pierwszomajowe,

145
00:07:32.590 --> 00:07:33.790
które były w tamtej epoce.

146
00:07:34.250 --> 00:07:36.770
Pokazujemy właśnie te reportaże związane z takimi

147
00:07:36.770 --> 00:07:38.410
przestrzeniami fabrycznymi,

148
00:07:38.650 --> 00:07:40.550
budowy wielkich takich petrochemii,

149
00:07:40.930 --> 00:07:42.250
więc gdzieś ten krajobraz,

150
00:07:42.270 --> 00:07:45.050
taki bardzo specyficzny, ekonomiczny i społeczny

151
00:07:45.050 --> 00:07:46.250
w ogóle PRL-u widzimy.

152
00:07:46.390 --> 00:07:48.610
I kontrastujemy go celowo z tą Ameryką,

153
00:07:48.690 --> 00:07:51.270
no bo wydawałoby się, że to są dwa niekompatybilne światy,

154
00:07:51.790 --> 00:07:54.610
zupełnie różne systemy, jeżeli chodzi o gospodarkę,

155
00:07:54.610 --> 00:07:57.190
ale oba w jakimś sensie rozczarowują.

156
00:07:57.390 --> 00:07:59.410
W ogóle te reportaże Rago, Czarno-Białe

157
00:07:59.410 --> 00:08:02.230
mają w sobie taką surowość, taką brutalność.

158
00:08:02.610 --> 00:08:05.950
To sfotografowanie takie od dołu kominów fabrycznych,

159
00:08:06.290 --> 00:08:08.030
gdzie one są takie zmonumentalizowane,

160
00:08:08.110 --> 00:08:09.750
no jest w tym pewnie taki niepokój,

161
00:08:09.830 --> 00:08:11.430
poza tym, że na pewno robi to wrażenie.

162
00:08:11.930 --> 00:08:13.250
No w związku z czym, no widzimy,

163
00:08:13.310 --> 00:08:14.890
że ten i system kapitalistyczny,

164
00:08:14.930 --> 00:08:16.330
gdzie są nierówności społeczne

165
00:08:16.330 --> 00:08:19.830
i ten socjalistyczny ciągłego deficytu jakby produktów,

166
00:08:20.070 --> 00:08:22.510
gdzieś spotykał się z taką zabolowaną krytyką

167
00:08:22.510 --> 00:08:23.290
w tej fotografii.

168
00:08:23.290 --> 00:08:31.080
Co to jest stykówka?

169
00:08:31.420 --> 00:08:33.780
Stykówka to jest coś, co uwielbiamy,

170
00:08:33.840 --> 00:08:35.000
jeżeli chodzi o archiwalia,

171
00:08:35.360 --> 00:08:37.420
bo to pokazuje sposób myślenia fotografa,

172
00:08:37.480 --> 00:08:40.920
czy fotografki, jeżeli chodzi o wybór elementów z filmu.

173
00:08:41.040 --> 00:08:43.100
To znaczy, jeżeli mamy film mało obrazkowy,

174
00:08:43.260 --> 00:08:44.220
35 mm,

175
00:08:44.860 --> 00:08:46.200
to po jego wywołaniu,

176
00:08:46.360 --> 00:08:48.420
chodzi tutaj głównie o filmy czarno-białe,

177
00:08:48.720 --> 00:08:50.480
układamy sobie paski negatywą

178
00:08:50.480 --> 00:08:52.740
na kartce papieru fotograficznego

179
00:08:52.740 --> 00:08:54.540
i dzięki temu możemy zobaczyć,

180
00:08:54.620 --> 00:08:55.600
mieć wgląd w to,

181
00:08:55.680 --> 00:08:57.840
co na tym filmie się ukrywa,

182
00:08:57.840 --> 00:09:00.960
no bo siłą rzeczy na negatywie mamy wszystkie kolory odwrócone,

183
00:09:01.400 --> 00:09:02.520
więc trudno się domyślać,

184
00:09:02.540 --> 00:09:03.940
który kadr będzie najlepszy,

185
00:09:04.000 --> 00:09:06.120
zwłaszcza przy fotografii reportażowej,

186
00:09:06.220 --> 00:09:08.340
kiedy te detale mają kluczowe znaczenie

187
00:09:08.340 --> 00:09:09.880
i pewien ten decydujący moment.

188
00:09:10.060 --> 00:09:12.640
Więc tutaj w gablotach pokazujemy również stykówki,

189
00:09:12.780 --> 00:09:14.720
które właśnie są z archiwum Nanoty Rago,

190
00:09:15.120 --> 00:09:16.460
które są o tyle fascynujące,

191
00:09:16.520 --> 00:09:18.320
że ona często na nich zostawia adnotacje,

192
00:09:18.720 --> 00:09:20.140
przykleja nawet taśmę klejącą,

193
00:09:20.200 --> 00:09:21.080
pisze, że to tak,

194
00:09:21.500 --> 00:09:23.080
zaznacza na czerwono krzyżykiem,

195
00:09:23.080 --> 00:09:24.220
co na pewno nie chce,

196
00:09:24.280 --> 00:09:25.360
żeby zostało wywołane,

197
00:09:25.780 --> 00:09:27.480
więc dzięki temu mamy taki wgląd

198
00:09:27.480 --> 00:09:28.800
w jej warsztat

199
00:09:28.800 --> 00:09:30.380
i takie laboratorium fotograficzne.

200
00:09:30.520 --> 00:09:32.040
Nie wiem, czy po samych stykówkach

201
00:09:32.040 --> 00:09:32.980
można wyrokować,

202
00:09:33.000 --> 00:09:34.200
jaki charakter ma człowiek,

203
00:09:34.580 --> 00:09:35.560
ale wydaje mi się,

204
00:09:35.580 --> 00:09:36.860
że też wyłania się jej obraz

205
00:09:36.860 --> 00:09:38.720
jako takiej osoby niezwykle uporządkowanej,

206
00:09:38.760 --> 00:09:39.960
żeby nie powiedzieć pedantycznej.

207
00:09:40.160 --> 00:09:41.580
To ciekawa konstatacja.

208
00:09:41.880 --> 00:09:42.400
Chcielibyśmy,

209
00:09:42.460 --> 00:09:44.520
żeby to archiwum było takie uporządkowane.

210
00:09:45.000 --> 00:09:47.240
Faktycznie dużo poszetek z negatywami,

211
00:09:47.860 --> 00:09:49.120
czyli takich, powiedzmy sobie,

212
00:09:49.260 --> 00:09:50.360
kieszonek papierowych

213
00:09:50.360 --> 00:09:52.680
jest przez nią oznakowanych i podpisanych,

214
00:09:52.900 --> 00:09:53.980
ale prawda jest taka,

215
00:09:54.000 --> 00:09:55.540
że tutaj mamy ogromną pracę,

216
00:09:55.600 --> 00:09:58.380
żeby dokonać atrybucji tego zdjęcia,

217
00:09:58.620 --> 00:09:59.200
zdefiniować,

218
00:09:59.220 --> 00:10:01.420
czy na pewno ona to zrobiła,

219
00:10:01.500 --> 00:10:02.660
czy to jest jednak

220
00:10:02.660 --> 00:10:03.760
w jakimś innym kontekście

221
00:10:03.760 --> 00:10:04.760
wykonane zdjęcie,

222
00:10:05.200 --> 00:10:06.760
kiedy dokładnie zostało wykonane,

223
00:10:06.820 --> 00:10:07.560
więc niekiedy,

224
00:10:07.640 --> 00:10:08.860
kiedy mamy takie albumy

225
00:10:08.860 --> 00:10:10.020
stricte na negatywy,

226
00:10:10.480 --> 00:10:11.400
faktycznie ona w tych

227
00:10:11.400 --> 00:10:13.180
poszczególnych zakładkach je ułożyła

228
00:10:13.180 --> 00:10:15.400
i tam mamy dosyć komfortową sytuację,

229
00:10:15.580 --> 00:10:17.240
ale na pewno jest to tutaj dużo

230
00:10:17.240 --> 00:10:18.380
też takiej pracy archiwalnej,

231
00:10:18.380 --> 00:10:20.540
takiego researchu badawczego,

232
00:10:21.320 --> 00:10:21.840
poszukiwań,

233
00:10:22.060 --> 00:10:23.500
takiego zdefiniowania właściwie,

234
00:10:24.060 --> 00:10:25.160
która to jest petrochemia,

235
00:10:25.300 --> 00:10:26.160
która to jest fabryka,

236
00:10:26.200 --> 00:10:27.100
więc tutaj jest jeszcze

237
00:10:27.100 --> 00:10:28.760
wiele zagadek w tym archiwum.

238
00:10:29.060 --> 00:10:31.580
Rozmawiałyśmy o różnych sposobach,

239
00:10:31.620 --> 00:10:32.720
w jakiej Danutera go fotografowała

240
00:10:33.280 --> 00:10:33.980
i chciałabym,

241
00:10:34.000 --> 00:10:34.960
żebyśmy też poświęciły

242
00:10:34.960 --> 00:10:35.840
trochę więcej uwagi

243
00:10:35.840 --> 00:10:37.160
tej fotografii portretowej.

244
00:10:37.280 --> 00:10:38.520
Moją uwagę zwróciło to,

245
00:10:38.700 --> 00:10:39.720
że ona też portretowała

246
00:10:40.440 --> 00:10:41.360
osoby znane.

247
00:10:41.880 --> 00:10:42.800
Była, nie chcę powiedzieć,

248
00:10:42.900 --> 00:10:44.240
portrecistką gwiazd,

249
00:10:44.360 --> 00:10:45.480
bo to brzmi trochę tak

250
00:10:45.480 --> 00:10:46.400
umniejszająco,

251
00:10:46.840 --> 00:10:47.560
no ale faktem jest,

252
00:10:47.620 --> 00:10:48.620
że przed jej obiektywem

253
00:10:48.620 --> 00:10:49.940
trochę tych osobistości

254
00:10:49.940 --> 00:10:51.340
ze świata sztuki się znalazło.

255
00:10:51.420 --> 00:10:52.020
Tak, to prawda.

256
00:10:52.180 --> 00:10:53.020
Ona fotografowała

257
00:10:53.020 --> 00:10:54.020
intelektualistów,

258
00:10:54.140 --> 00:10:55.340
wisarzy, malarzy,

259
00:10:55.720 --> 00:10:57.160
takie właśnie osoby typu

260
00:10:57.160 --> 00:10:58.400
aktorzy czy aktorki.

261
00:10:58.740 --> 00:10:59.620
W ogóle świat teatru

262
00:10:59.620 --> 00:11:00.560
jej był bardzo bliski,

263
00:11:00.620 --> 00:11:01.640
bo ona początkowo właśnie

264
00:11:01.640 --> 00:11:03.100
marzyła o karierze aktorskiej,

265
00:11:03.580 --> 00:11:04.860
więc przynajmniej w ten sposób

266
00:11:04.860 --> 00:11:06.360
może też mogła realizować

267
00:11:06.360 --> 00:11:07.940
jakąś taką swoją pierwotną pasję.

268
00:11:08.380 --> 00:11:10.160
No w ogóle ostatnia jej wystawa

269
00:11:10.160 --> 00:11:10.840
zatytułowana

270
00:11:10.840 --> 00:11:11.820
na urodziny fotografa,

271
00:11:11.920 --> 00:11:12.680
która miała miejsce

272
00:11:12.680 --> 00:11:13.560
jeszcze za jej życia

273
00:11:13.560 --> 00:11:14.760
w latach dziewięćdziesiątych,

274
00:11:14.760 --> 00:11:16.400
to właśnie były portrety

275
00:11:16.400 --> 00:11:18.440
i ona z taką dużą dozą

276
00:11:18.440 --> 00:11:19.660
czułości podchodziła

277
00:11:19.660 --> 00:11:21.100
do każdego swojego bohatera.

278
00:11:21.500 --> 00:11:22.500
Niezależnie od tego,

279
00:11:22.840 --> 00:11:23.760
powiedzmy, jaką frakcję

280
00:11:23.760 --> 00:11:25.020
polityczną reprezentował

281
00:11:25.020 --> 00:11:26.240
czy czym się wsławił,

282
00:11:26.600 --> 00:11:27.880
to ona jakby decydowała,

283
00:11:27.960 --> 00:11:29.020
że to jest takie spotkanie

284
00:11:29.020 --> 00:11:30.280
intymne z drugim człowiekiem,

285
00:11:30.380 --> 00:11:31.780
więc ta fotografia winna

286
00:11:31.780 --> 00:11:33.540
uszanować tą atmosferę

287
00:11:33.540 --> 00:11:34.280
tego spotkania

288
00:11:34.280 --> 00:11:35.440
i zawsze starała się

289
00:11:35.440 --> 00:11:37.380
wydobyć tutaj te postaci

290
00:11:37.380 --> 00:11:38.880
w takim naturalnym oświetleniu

291
00:11:38.880 --> 00:11:40.040
i w naturalnym otoczeniu,

292
00:11:40.140 --> 00:11:41.120
więc te zdjęcia

293
00:11:41.120 --> 00:11:42.980
są faktycznie też bardzo ciekawe.

294
00:11:43.240 --> 00:11:43.940
Wspomniała Pani,

295
00:11:44.080 --> 00:11:45.300
że ostatnia wystawa

296
00:11:45.300 --> 00:11:46.700
fotografii Denuty Rago

297
00:11:46.700 --> 00:11:48.000
to są lata dziewięćdziesiąte,

298
00:11:48.100 --> 00:11:48.540
czyli mamy

299
00:11:48.540 --> 00:11:50.100
no niemalże ćwierć wieku.

300
00:11:50.180 --> 00:11:50.840
Jak to się stało,

301
00:11:50.900 --> 00:11:51.640
że tak długo

302
00:11:51.640 --> 00:11:52.400
Denuta Rago

303
00:11:52.400 --> 00:11:53.860
może nie tyle była zapomniana,

304
00:11:53.980 --> 00:11:55.300
co nie była eksponowana?

305
00:11:55.460 --> 00:11:56.300
Ja myślę, że nawet

306
00:11:56.300 --> 00:11:57.120
możemy się odważyć

307
00:11:57.120 --> 00:11:57.820
na to stwierdzenie,

308
00:11:57.860 --> 00:11:58.820
że była zapomniana

309
00:11:58.820 --> 00:11:59.900
z tego względu,

310
00:11:59.960 --> 00:12:02.140
że ona zaczęła zarządzać

311
00:12:02.140 --> 00:12:02.880
zespołem fotoreporterów

312
00:12:03.940 --> 00:12:04.940
czasopiśmi Perspektywy

313
00:12:04.940 --> 00:12:06.480
w latach siedemdziesiątych

314
00:12:06.480 --> 00:12:08.540
no i właściwie od tamtego czasu

315
00:12:08.540 --> 00:12:10.000
ona decydowała niby

316
00:12:10.000 --> 00:12:11.240
jaki materiał fotograficzny

317
00:12:11.240 --> 00:12:12.440
się znajdzie w tymże piśmie,

318
00:12:12.580 --> 00:12:14.040
ale sama mniej w związku z tym

319
00:12:14.040 --> 00:12:14.940
fotografowała

320
00:12:14.940 --> 00:12:16.500
i raczej decydowała

321
00:12:16.500 --> 00:12:18.640
i selekcjonowała materiał kolegów,

322
00:12:18.740 --> 00:12:19.960
bo to wszystko byli mężczyźni,

323
00:12:20.160 --> 00:12:21.960
a też warto zwrócić uwagę,

324
00:12:22.100 --> 00:12:23.540
że po przejściu na emeryturę,

325
00:12:23.620 --> 00:12:24.160
po zamknięciu

326
00:12:24.160 --> 00:12:25.380
czasopisma Perspektywy

327
00:12:25.380 --> 00:12:26.580
ona poświęciła się

328
00:12:26.580 --> 00:12:27.800
takiej społecznikowskiej pracy,

329
00:12:27.940 --> 00:12:29.040
to znaczy była w Związku

330
00:12:29.040 --> 00:12:30.540
Polskich Artystów Fotografików

331
00:12:30.540 --> 00:12:31.160
w Zarządzie

332
00:12:31.160 --> 00:12:32.980
w Okrejniku Warszawskim,

333
00:12:33.080 --> 00:12:34.480
później była skarbniczką

334
00:12:34.480 --> 00:12:35.520
tejże instytucji

335
00:12:35.520 --> 00:12:37.160
i wysławiła się tym,

336
00:12:37.240 --> 00:12:38.200
że wydała bardzo wiele

337
00:12:38.200 --> 00:12:39.300
katalogów, wystaw

338
00:12:39.300 --> 00:12:41.160
i zorganizowała wiele ekspozycji

339
00:12:41.160 --> 00:12:42.380
innych autorów.

340
00:12:42.540 --> 00:12:43.800
Często też przypominała

341
00:12:43.800 --> 00:12:44.560
w ogóle epizody

342
00:12:44.560 --> 00:12:46.160
z historii polskiej fotografii,

343
00:12:46.240 --> 00:12:47.340
na przykład zrobiła wystawę

344
00:12:47.340 --> 00:12:48.320
Tadeusza Wańskiego,

345
00:12:48.720 --> 00:12:49.280
w związku z czym

346
00:12:49.280 --> 00:12:50.140
w moim przekonaniu

347
00:12:50.140 --> 00:12:51.900
ona w ogóle nie inwestowała

348
00:12:51.900 --> 00:12:52.420
w siebie,

349
00:12:52.700 --> 00:12:54.100
jakbyśmy dzisiaj powiedzieli,

350
00:12:54.320 --> 00:12:55.340
nie koncentrowała się

351
00:12:55.340 --> 00:12:56.740
na promocji własnej twórczości,

352
00:12:56.840 --> 00:12:57.780
na robieniu własnych wystaw,

353
00:12:58.200 --> 00:12:59.200
tylko w ogóle chciała,

354
00:12:59.260 --> 00:13:00.880
żeby różnego typu fotografie

355
00:13:00.880 --> 00:13:01.660
były pokazywane,

356
00:13:01.760 --> 00:13:03.060
prezentowane, publikowane,

357
00:13:03.500 --> 00:13:04.260
działała na rzecz

358
00:13:04.260 --> 00:13:05.400
pewnej wspólnoty,

359
00:13:05.500 --> 00:13:06.880
a teraz my możemy

360
00:13:06.880 --> 00:13:07.960
jej się jakby zrewanżować

361
00:13:07.960 --> 00:13:09.520
tym, że przypominamy jej sylwetkę.

362
00:13:09.740 --> 00:13:11.080
No i dotarłyśmy do tego momentu,

363
00:13:11.140 --> 00:13:12.620
kiedy zwracamy uwagę na to,

364
00:13:12.820 --> 00:13:14.460
że ona też funkcjonowała

365
00:13:14.460 --> 00:13:15.000
w czasach,

366
00:13:15.120 --> 00:13:16.480
kiedy to, że była kobietą,

367
00:13:16.600 --> 00:13:17.880
w jakiś sposób ją wyróżniało.

368
00:13:18.300 --> 00:13:19.060
Ja celowo do tego

369
00:13:19.060 --> 00:13:19.860
nie nawiązywałam,

370
00:13:19.880 --> 00:13:20.800
bo mam takie wrażenie,

371
00:13:20.920 --> 00:13:22.060
że te wszystkie kobiety

372
00:13:22.060 --> 00:13:23.100
przede wszystkim chciałyby,

373
00:13:23.160 --> 00:13:24.120
żeby zwracać uwagę,

374
00:13:24.180 --> 00:13:25.180
że są artystkami

375
00:13:25.180 --> 00:13:25.940
niż na ich płeć,

376
00:13:26.240 --> 00:13:27.620
no ale w przypadku Danuty Rago

377
00:13:27.620 --> 00:13:28.560
też trochę tak było,

378
00:13:28.640 --> 00:13:29.480
że ona się musiała

379
00:13:30.100 --> 00:13:30.860
porozpychać pokciami,

380
00:13:30.860 --> 00:13:32.680
żeby móc robić to,

381
00:13:32.740 --> 00:13:33.960
co chce na takim poziomie

382
00:13:33.960 --> 00:13:34.900
i na takich warunkach,

383
00:13:34.940 --> 00:13:35.660
jakich oczekiwała.

384
00:13:35.740 --> 00:13:37.100
Ja też zawsze stronie

385
00:13:37.100 --> 00:13:37.760
od takiego

386
00:13:37.760 --> 00:13:39.960
wrzucania pewnych kobiet,

387
00:13:40.060 --> 00:13:41.920
artystek w pewne etykiety,

388
00:13:42.400 --> 00:13:43.880
ale faktycznie ona sama

389
00:13:43.880 --> 00:13:46.220
napisała taki maszynopis

390
00:13:46.900 --> 00:13:48.020
wyjaśniający ministerstwo,

391
00:13:48.100 --> 00:13:48.640
na czym polega

392
00:13:48.640 --> 00:13:49.700
zawód fotoreportera.

393
00:13:49.820 --> 00:13:51.260
Dostała kiedyś takie zlecenie.

394
00:13:51.400 --> 00:13:52.700
No i przyznała w nim,

395
00:13:52.840 --> 00:13:54.120
tak jakby wprost napisała,

396
00:13:54.220 --> 00:13:55.300
że absolutnie nie jest to

397
00:13:55.300 --> 00:13:56.260
zawód kobiecy,

398
00:13:56.460 --> 00:13:57.580
no bo trzeba dźwigać

399
00:13:57.580 --> 00:13:59.180
te 10 kilogramów sprzętu,

400
00:13:59.180 --> 00:14:00.780
trzeba się rozpychać właśnie

401
00:14:00.780 --> 00:14:01.400
łokciami,

402
00:14:01.520 --> 00:14:02.880
żeby dotrzeć do tej

403
00:14:02.880 --> 00:14:05.080
kluczowej, decydującej sceny,

404
00:14:05.380 --> 00:14:06.700
więc, że jest to no naprawdę

405
00:14:06.700 --> 00:14:08.380
trudny też tak fizycznie zawód.

406
00:14:08.460 --> 00:14:09.680
Poza tym, tak jak wspomniałam tutaj,

407
00:14:09.780 --> 00:14:11.740
że ona ceniła naturalne oświetlenie,

408
00:14:12.100 --> 00:14:13.660
żeby nie zmieniać

409
00:14:13.660 --> 00:14:15.600
sytuacji zastanej w fotografii,

410
00:14:15.980 --> 00:14:17.160
to na przykład w tym samym

411
00:14:17.160 --> 00:14:18.440
maszynopisie deklarowała,

412
00:14:18.480 --> 00:14:20.140
że jeżeli fotografujemy górnika

413
00:14:20.140 --> 00:14:21.180
w podziemiach,

414
00:14:21.260 --> 00:14:22.340
to musimy go sfotografować

415
00:14:22.340 --> 00:14:23.100
w takim oświetleniu,

416
00:14:23.140 --> 00:14:23.840
w jakim on jest.

417
00:14:23.980 --> 00:14:25.340
I faktycznie taką fotografię

418
00:14:25.340 --> 00:14:26.620
w archiwum żeśmy znaleźli,

419
00:14:26.620 --> 00:14:28.800
więc takie bardzo mroczne,

420
00:14:29.020 --> 00:14:30.340
nokturnowe oświetlenie,

421
00:14:30.520 --> 00:14:31.020
dramatyczne,

422
00:14:31.100 --> 00:14:31.700
przy którym po prostu

423
00:14:31.700 --> 00:14:33.240
trudno technicznie się pracuje.

424
00:14:33.440 --> 00:14:35.320
Więc ja ogromnie jakby szanuję też to,

425
00:14:35.380 --> 00:14:36.720
że ona była w stanie

426
00:14:36.720 --> 00:14:38.420
się przebić w tym świecie.

427
00:14:38.960 --> 00:14:39.860
Tutaj także pokazujemy

428
00:14:39.860 --> 00:14:40.720
taką publikację

429
00:14:40.720 --> 00:14:41.260
Samo Życie,

430
00:14:41.360 --> 00:14:42.080
która została wydana

431
00:14:42.080 --> 00:14:43.100
w latach 70,

432
00:14:43.900 --> 00:14:45.600
gdzie na 40 nazwisk

433
00:14:45.600 --> 00:14:46.240
fotografów,

434
00:14:46.240 --> 00:14:47.720
których zdjęcia są opublikowane,

435
00:14:47.880 --> 00:14:49.400
ona jest jedyną kobietą,

436
00:14:49.500 --> 00:14:50.460
więc no faktycznie

437
00:14:50.460 --> 00:14:51.520
ta dysproporcja

438
00:14:51.520 --> 00:14:53.100
jest bardzo widoczna.

439
00:14:53.100 --> 00:14:53.940
Zastanawiam się,

440
00:14:54.020 --> 00:14:55.300
czy to o czym pani mówiła,

441
00:14:55.380 --> 00:14:56.540
chociażby to przywiązanie

442
00:14:56.540 --> 00:14:57.820
do fotografowania ludzi

443
00:14:57.820 --> 00:14:59.660
w ich naturalnym otoczeniu,

444
00:14:59.800 --> 00:15:00.280
środowisku,

445
00:15:00.340 --> 00:15:00.960
miejscu pracy,

446
00:15:01.180 --> 00:15:02.200
czy to możemy traktować

447
00:15:02.200 --> 00:15:03.400
jako taki podpis

448
00:15:03.400 --> 00:15:04.100
Danuty Rago,

449
00:15:04.200 --> 00:15:05.080
coś co jest takim

450
00:15:05.820 --> 00:15:06.380
pojawiającym się

451
00:15:06.380 --> 00:15:07.580
charakterystycznym motywem,

452
00:15:07.680 --> 00:15:09.040
który pozwala nam zwracać

453
00:15:09.040 --> 00:15:10.020
uwagę na to,

454
00:15:10.060 --> 00:15:11.240
że to właśnie są jej zdjęcia.

455
00:15:11.360 --> 00:15:11.960
Jeżeli nie to,

456
00:15:12.100 --> 00:15:13.180
to może jest coś innego,

457
00:15:13.220 --> 00:15:15.180
co było taką swoistą sygnaturą.

458
00:15:15.380 --> 00:15:16.160
Dopiero właściwie

459
00:15:16.160 --> 00:15:17.880
jako Fundacja Archeologia Fotografii

460
00:15:17.880 --> 00:15:19.220
pracujemy nad opracowaniem

461
00:15:19.220 --> 00:15:20.620
tego ogromnego zbioru.

462
00:15:20.620 --> 00:15:22.260
Dla mnie jest to cały czas

463
00:15:22.260 --> 00:15:23.380
nić zaskoczeń,

464
00:15:23.520 --> 00:15:25.200
bo kiedy porównujemy jej zdjęcia

465
00:15:25.200 --> 00:15:26.920
z drugiej połowy lat pięćdziesiątych

466
00:15:26.920 --> 00:15:28.580
i te zdjęcia z lat siedemdziesiątych

467
00:15:28.580 --> 00:15:29.900
ciągle odkrywamy,

468
00:15:29.980 --> 00:15:30.820
że ona była w stanie

469
00:15:30.820 --> 00:15:32.860
coś nowego wyłuszczyć,

470
00:15:32.980 --> 00:15:33.700
coś nowego odnaleźć.

471
00:15:34.560 --> 00:15:35.260
Na pewno jest tam

472
00:15:35.260 --> 00:15:36.360
niesamowita wrażliwość

473
00:15:36.360 --> 00:15:37.080
też na kolor.

474
00:15:37.260 --> 00:15:39.000
Ona robiła niesamowity reportaż

475
00:15:39.000 --> 00:15:40.060
z konserwacji

476
00:15:40.060 --> 00:15:40.800
Panoramy Racławickiej

477
00:15:41.340 --> 00:15:42.780
i jest przepiękne to,

478
00:15:42.860 --> 00:15:43.960
jak ona jest w stanie

479
00:15:43.960 --> 00:15:45.580
wydobyć pewnego rodzaju

480
00:15:45.580 --> 00:15:46.660
iluzję taką,

481
00:15:47.360 --> 00:15:48.520
że widzimy zarówno

482
00:15:48.520 --> 00:15:49.560
tych konserwatorów,

483
00:15:49.560 --> 00:15:50.460
jak i to płótno,

484
00:15:50.560 --> 00:15:51.580
które jest konserwowane,

485
00:15:51.800 --> 00:15:53.000
ale mamy wrażenie,

486
00:15:53.160 --> 00:15:54.780
że to wszystko jest jedna całość.

487
00:15:55.280 --> 00:15:55.720
Więc myślę,

488
00:15:55.800 --> 00:15:57.480
że taka gra właśnie

489
00:15:57.480 --> 00:15:58.680
z rzeczywistością,

490
00:15:59.120 --> 00:16:00.460
takie kalambury wizualne

491
00:16:00.460 --> 00:16:01.920
to jest u niej bardzo częste,

492
00:16:02.120 --> 00:16:03.000
a faktycznie,

493
00:16:03.060 --> 00:16:05.080
że te portrety są takie naturalne,

494
00:16:05.160 --> 00:16:05.940
niewymuszone,

495
00:16:06.360 --> 00:16:06.880
że widzimy,

496
00:16:06.900 --> 00:16:08.840
że te osoby czuły się swobodnie,

497
00:16:08.860 --> 00:16:10.440
myślę, w jej otoczeniu,

498
00:16:10.500 --> 00:16:11.240
bo bardzo często

499
00:16:11.240 --> 00:16:13.160
te fotografie znanych osób

500
00:16:13.160 --> 00:16:13.800
widać,

501
00:16:13.860 --> 00:16:15.480
że są troszeczkę reżyserowane,

502
00:16:15.680 --> 00:16:15.780
prawda,

503
00:16:15.900 --> 00:16:17.780
że to tło jest specjalnie dobrane,

504
00:16:17.780 --> 00:16:18.900
w związku z czym,

505
00:16:19.060 --> 00:16:19.400
no myślę,

506
00:16:19.520 --> 00:16:22.140
że to jest dosyć taki mocny wyróżnik

507
00:16:22.140 --> 00:16:23.560
tej fotografii portretowej.

508
00:16:23.700 --> 00:16:25.740
Na sam koniec zadam pytanie,

509
00:16:25.900 --> 00:16:27.080
które być może powinno

510
00:16:27.080 --> 00:16:28.660
nasze spotkanie rozpocząć,

511
00:16:28.720 --> 00:16:29.860
ale dlaczego nie spróbować

512
00:16:29.860 --> 00:16:30.760
go nim zakończyć,

513
00:16:30.860 --> 00:16:31.140
mianowicie,

514
00:16:31.180 --> 00:16:32.480
czym jest fabryka złudzeń?

515
00:16:32.480 --> 00:16:34.400
Wspomniałyśmy tutaj w tej audycji

516
00:16:34.400 --> 00:16:35.840
o właśnie reportażu

517
00:16:35.840 --> 00:16:37.320
z przestrzeni produkcyjnej,

518
00:16:37.460 --> 00:16:38.520
gdzie powstawały syrenki

519
00:16:38.520 --> 00:16:39.740
czy piaty z T26P,

520
00:16:39.800 --> 00:16:42.140
więc ten temat w ogóle przemysłu,

521
00:16:42.280 --> 00:16:43.140
taki industrialny,

522
00:16:43.220 --> 00:16:44.500
jeżeli chodzi o epokę PRL,

523
00:16:44.660 --> 00:16:46.120
był dosyć istotny.

524
00:16:46.260 --> 00:16:47.240
Też w twórczości RAGO

525
00:16:47.240 --> 00:16:48.920
bardzo wiele takich zdjęć znajdziemy

526
00:16:48.920 --> 00:16:50.400
i każde z nich jest inne

527
00:16:50.400 --> 00:16:52.380
i każde z nich ma jakiś taki ciekawy sposób

528
00:16:52.380 --> 00:16:53.960
kadrowania czy podejścia do tematu,

529
00:16:54.120 --> 00:16:55.260
ale z drugiej strony,

530
00:16:55.320 --> 00:16:57.080
no dlatego nazywamy to fabryką złudzeń,

531
00:16:57.200 --> 00:16:58.440
no bo wszystkie te systemy,

532
00:16:58.880 --> 00:17:01.500
w których i RAGO funkcjonowała,

533
00:17:01.500 --> 00:17:03.600
i które obserwowała poprzez swoją fotografię,

534
00:17:04.060 --> 00:17:05.400
no ona gdzieś się do nich odnosi

535
00:17:05.400 --> 00:17:06.800
z pewnego rodzaju dystansem.

536
00:17:06.960 --> 00:17:07.960
No właśnie jest w tym taka

537
00:17:07.960 --> 00:17:09.460
nuta melancholii,

538
00:17:09.900 --> 00:17:11.000
nuta trochę nostalgii,

539
00:17:11.140 --> 00:17:13.760
ale też te zdjęcia są takie bardzo surowe,

540
00:17:14.000 --> 00:17:14.720
w związku z czym,

541
00:17:14.980 --> 00:17:16.060
no możemy podejrzewać,

542
00:17:16.180 --> 00:17:17.260
że to takie napięcie

543
00:17:17.260 --> 00:17:18.440
i taka niechęć, prawda,

544
00:17:18.600 --> 00:17:19.660
i zarówno do socjalizmu,

545
00:17:19.740 --> 00:17:21.540
jak i do takiego kapitalizmu

546
00:17:21.540 --> 00:17:23.400
gdzieś wykorzystującego jednostkę,

547
00:17:23.460 --> 00:17:26.000
no bo widzimy takie zdjęcia Nowego Jorku,

548
00:17:26.160 --> 00:17:28.340
gdzie są osoby bezdomne na ulicy,

549
00:17:28.560 --> 00:17:29.460
gdzie jest pewnego rodzaju

550
00:17:29.460 --> 00:17:30.880
taka atrofia, rozkład,

551
00:17:30.880 --> 00:17:32.760
gdzie poszczególne zakłady

552
00:17:32.760 --> 00:17:33.840
i sklepy są zamknięte,

553
00:17:33.920 --> 00:17:35.080
więc ten amerykański sen

554
00:17:35.080 --> 00:17:36.220
absolutnie się nie spełnia.

555
00:17:36.800 --> 00:17:38.540
No myślę, że tutaj to łączy

556
00:17:38.540 --> 00:17:40.180
te bardzo różne obszary fotografii

557
00:17:40.180 --> 00:17:41.480
Danuty Rago w tym tytule.

558
00:17:41.620 --> 00:17:43.760
A odkryć twórczość Danuty Rago

559
00:17:43.760 --> 00:17:45.420
można wybierając się

560
00:17:45.420 --> 00:17:47.320
do Fundacji Archeologia Fotografii,

561
00:17:47.400 --> 00:17:48.500
której siedziba mieści się

562
00:17:48.500 --> 00:17:50.300
w Warszawie przy ulicy Chłodnej 20,

563
00:17:50.620 --> 00:17:51.740
bo jeszcze do grudnia

564
00:17:51.740 --> 00:17:53.120
można tam oglądać wystawę

565
00:17:53.120 --> 00:17:54.180
Fabryka Złudzeń,

566
00:17:54.380 --> 00:17:55.760
fotografię Danuty Rago,

567
00:17:56.200 --> 00:17:57.100
o której dzisiaj opowiedziała

568
00:17:57.400 --> 00:17:58.700
kuratorka tej wystawy,

569
00:17:58.700 --> 00:18:00.100
historyczka fotografii

570
00:18:00.100 --> 00:18:01.380
i badaczka fotografii

571
00:18:01.380 --> 00:18:02.660
Weronika Koblińska.

572
00:18:02.780 --> 00:18:04.080
Bardzo dziękuję Pani za rozmowę.

573
00:18:04.140 --> 00:18:04.340
Dziękuję.