WEBVTT 1 00:00:01.390 --> 00:00:05.090 Audycje kulturalne. W dobrym tonie. 2 00:00:05.570 --> 00:00:11.990 To są audycje kulturalne, podcast Narodowego Centrum Kultury przy mikrofonie Aleksandra Galant. 3 00:00:12.110 --> 00:00:19.770 Wszyscy, którzy mają psy, na pewno znają taki moment, kiedy jest zimno, buro pada i trzeba z tym psem gdzieś wyjść. 4 00:00:19.890 --> 00:00:23.610 Trzeba go wyprowadzić i wtedy się mówi, no dobra, wezmę go na szybki spacer wokół bloku. 5 00:00:23.750 --> 00:00:30.570 Tymczasem jest taki blok w Polsce, którego okrążenie wcale nie jest szybkim spacerem, a powiedziałabym wręcz przeciwnie. 6 00:00:30.570 --> 00:00:36.790 Okrążenie tego bloku to jest ponad pół godziny, a kilometrowo to wychodzi dwa i pół kilometra. 7 00:00:36.910 --> 00:00:42.090 Pewnie wielu z Państwa już wie o jakim bloku, a właściwie powinnam mówić budynku mówię. 8 00:00:42.310 --> 00:00:44.150 Chodzi mi o gdański falowiec. 9 00:00:44.250 --> 00:00:51.950 Falowców jest kilka, ale no to ten jeden przy ulicy Obrońców Wybrzeża stał się tym najbardziej rozpoznawalnym, najbardziej charakterystycznym. 10 00:00:51.950 --> 00:01:01.210 Różne liczby robią ogromne wrażenie, bo ten budynek ma 11 kondygnacji, 16 klatek schodowych, blisko 6 tysięcy lokatorów, 11 00:01:01.210 --> 00:01:07.410 a na trasie przebiegającej wzdłuż falowca znajdują się aż trzy przystanki autobusowe. 12 00:01:07.870 --> 00:01:10.610 Trzy dzielą pierwszą i tę ostatnią 16 klatkę. 13 00:01:10.710 --> 00:01:13.970 Ale falowiec to jest nie tylko fenomen architektoniczny. 14 00:01:14.070 --> 00:01:17.150 Myślę, że to jest także fenomen społeczny, urbanistyczny. 15 00:01:17.230 --> 00:01:19.490 Można by to rozważać na bardzo wielu poziomach. 16 00:01:19.490 --> 00:01:25.210 A zresztą niesłusznie założyłam, że tylko by można, bo to na wielu poziomach jest rozważane, 17 00:01:25.630 --> 00:01:28.290 czego dowodem jest wystawa Fenomen Falowca. 18 00:01:28.590 --> 00:01:35.830 Geneza i recepcja ikony gdańskiej architektury, którą od niedawna można oglądać w Gdańskiej Galerii Miejskiej 2. 19 00:01:36.010 --> 00:01:40.750 A ja mam tę przyjemność, że zaproszenie do dzisiejszego spotkania przyjął pan Klaudiusz Grabowski, 20 00:01:41.170 --> 00:01:45.810 pracownik Muzeum Gdańska, kurator wystawy, a także historyk i historyk sztuki. 21 00:01:45.970 --> 00:01:48.910 Bardzo mi miło, że przed nami rozmowa na temat Falowca. 22 00:01:49.490 --> 00:01:52.130 Witam Państwa, także dziękuję za zaproszenie. 23 00:01:52.470 --> 00:01:56.570 Falowiec jest fenomenem. Myślę, że jest budynkiem bardzo rozpoznawalnym, 24 00:01:56.630 --> 00:02:02.270 właściwie dla wszystkich mieszkańców Polski, szczególnie dla tych, którzy urbanistyką w jakimkolwiek stopniu się interesują. 25 00:02:02.370 --> 00:02:05.850 Ale chciałam zapytać, jakie on ma znaczenie dla mieszkańców Gdańska? 26 00:02:05.990 --> 00:02:11.290 Czy to jest bardziej symboliczne? Mówi się o tym, że to jest taki upiorek architektury PRL-u. 27 00:02:11.450 --> 00:02:16.590 Inni mówią, że to jest raczej fenomen i obiekt kultowy. Jak w Gdańsku o Falowców się myśli? 28 00:02:16.590 --> 00:02:25.410 To się też zmienia. Kiedyś faktycznie Falowiec przez tą masowość był uważany za słaby adres. 29 00:02:25.610 --> 00:02:31.490 Lata 80-tych, 90-tych, kiedy społeczeństwo polskie i Polska była w takiej zapaści ekonomicznej, 30 00:02:31.490 --> 00:02:37.070 blokowiska źle się kojarzyły. No i ten Falowiec był takim właśnie przykładem tego obiektu. 31 00:02:37.370 --> 00:02:43.310 No i mieszkania były tańsze w Falowcu. Obecnie przez to, że budynki są dobrze położone, 32 00:02:43.650 --> 00:02:47.790 przy morze to jest największa dzielnica mieszkaniowa położona nad morzem w całej Polsce, 33 00:02:48.390 --> 00:02:54.230 stał się adresem pożądanym. Mieszkania kupują, studenci kupują, wynajmują. 34 00:02:54.230 --> 00:02:59.410 Letnicy przyjeżdżający we Gdańska, udzielnia mieszkaniowa remontuje i obecnie Falowiec 35 00:02:59.410 --> 00:03:04.350 już tak się nie kojarzy właśnie z takim miejscem. Także to też na wystawie ujęliśmy, 36 00:03:04.550 --> 00:03:09.990 pokazując tą recepcję. Początkowo Falowce określano jako chlubę gdańskiego budownictwa. 37 00:03:10.250 --> 00:03:15.270 Później rzeczywistość zweryfikowała ten pogląd. Też pamiętajmy, że ludzie, 38 00:03:15.270 --> 00:03:19.970 którzy zaczęli zamieszkiać w Falowcu, pochodzili często z niedużych miejscowości. 39 00:03:20.270 --> 00:03:27.370 Nie byli dostosowani do życia w byłym mieście. Mamy taki ciekawy przykład mieszkańców Rębiechowa. 40 00:03:27.690 --> 00:03:33.930 To była wioska za Gdańskiem i w latach 70-tych tam urządzono lotnisko na pół miasta 41 00:03:33.930 --> 00:03:40.070 i mieszkańców Rębiechowa przesiedlono do Gdańska i część zamieszkała właśnie w Falowcach na Przymorzu. 42 00:03:40.070 --> 00:03:45.570 I jeden z mieszkańców, który na całe życie spędził w niedużym domu na wsi, 43 00:03:45.830 --> 00:03:50.210 stwierdził, że czuje się samotny w tej masie właśnie nieznanych sobie twarzy. 44 00:03:50.530 --> 00:03:53.310 Co powiedział, co by go tak jakby oswoiło z tym miejscem? 45 00:03:53.450 --> 00:03:58.410 To, żeby na trawnikach przed Falowcem posiać zboże. Wtedy byłoby tak swojsko. 46 00:03:58.750 --> 00:04:02.950 Dzisiaj z kolei młodzi ludzie nie wyobrażają sobie tak życia poza miastem. 47 00:04:03.350 --> 00:04:05.170 Na nich Falowiec jest naturalnym środowiskiem. 48 00:04:05.170 --> 00:04:10.410 Co też właśnie tak, mam nadzieję, że udało się to ująć, pokazać na wystawie, 49 00:04:10.470 --> 00:04:13.950 bo pokazujemy także wypowiedzi mieszkańców Falowca. 50 00:04:14.250 --> 00:04:19.830 Także ten obraz nie jest jeden oczywiście i pokazujemy głosy i krytyczne. 51 00:04:20.660 --> 00:04:28.410 Taki jest bardzo mocny głos z przewodnika z 97 roku, gdzie autor pisze, że ma nadzieję, 52 00:04:28.650 --> 00:04:32.370 że za jakiś czas te Falowce przestaną istnieć, zostaną zburzone 53 00:04:32.370 --> 00:04:36.670 i zostanie utworzone z fragmentu zachowanego Muzeum Koszmaru. 54 00:04:37.070 --> 00:04:41.750 Zestawiliśmy tutaj opinię i specjalistów krytych w architekturę, 55 00:04:41.870 --> 00:04:44.550 ale też właśnie zwykłych mieszkańców. 56 00:04:44.770 --> 00:04:50.950 Architektura to jest jedno, bo faktycznie Falowiec może być odbierany w wyjątkowy sposób 57 00:04:50.950 --> 00:04:54.290 w dobie mikrokawalerek, mikroapartamentów, w jakiej żyjemy. 58 00:04:54.290 --> 00:05:00.390 Ale druga to jest ten odbiór społeczny, socjologiczny, bo chociaż o Falowcu mówi się, 59 00:05:00.450 --> 00:05:05.170 że to jest mrówkowiec, że 6 tysięcy lokatorów, blisko 1800 mieszkań, 60 00:05:05.210 --> 00:05:07.030 to rzeczywiście jest ogrom. 61 00:05:07.150 --> 00:05:11.590 Ale z drugiej strony Falowiec kojarzy się też z takim wzorcem sąsiedzkiego życia 62 00:05:11.590 --> 00:05:15.090 rodem z PRL-u, to znaczy kwitnącego życia sąsiedzkiego, 63 00:05:15.290 --> 00:05:18.550 pewnej bliskości między sąsiadami, wychowujących się razem dzieci, 64 00:05:19.090 --> 00:05:21.510 sąsiadów, którzy służą sobie pomocą, wsparciem. 65 00:05:21.510 --> 00:05:24.130 No i jestem ciekawa, ile z tego przetrwało do dzisiaj. 66 00:05:24.450 --> 00:05:26.790 To też jest problem nie tylko oczywiście Falowców, 67 00:05:26.790 --> 00:05:31.090 mieszkania w centrum miasta, w dobrze położonych dzielnicach. 68 00:05:31.790 --> 00:05:35.270 Obecnie nie mieszkają tam w stanie mieszkańcy często, ale są wynajmowane. 69 00:05:35.590 --> 00:05:38.310 Tak jest także na Przymorzu i w Falowcach. 70 00:05:38.510 --> 00:05:41.050 Też pamiętajmy, że jakby z socjologicznego punktu widzenia 71 00:05:41.050 --> 00:05:44.070 człowiek jest w stanie rozpoznawać ileś twarzy. 72 00:05:44.310 --> 00:05:49.730 Także czy mieszkamy w bloku, gdzie mieszka 1700 czy 1700 osób 73 00:05:49.730 --> 00:05:53.170 i tak nie nawiążemy ze wszystkimi znajomości, tak czy siak. 74 00:05:53.410 --> 00:05:55.930 Ja mieszkam okazał w małej kamienicy, nie dłużej, 75 00:05:56.330 --> 00:05:58.130 ale przy tej ulicy jest więcej budynków, 76 00:05:58.210 --> 00:06:00.570 więc kojarzę także mieszkańców z innych budynków. 77 00:06:01.010 --> 00:06:04.150 Także tak czy siak jesteśmy w stanie operować na tych kontaktach 78 00:06:04.150 --> 00:06:05.230 z jakąś tam ilością osób. 79 00:06:05.770 --> 00:06:08.070 Z tych wypowiedzi, jakie właśnie pokazujemy na wystawie, 80 00:06:08.310 --> 00:06:11.070 przebija się to, że ludzie się znają, pomagają sobie. 81 00:06:11.650 --> 00:06:13.090 Nawet nie znają właśnie swojego imienia, nazwiska, 82 00:06:13.150 --> 00:06:16.830 ale sobie pomagają, bo mieszkają obok siebie i się kojarzą. 83 00:06:16.830 --> 00:06:19.250 Młode osoby z kolei właśnie mówią, że było świetnie, 84 00:06:19.290 --> 00:06:22.150 bo w jednej klatce mieszkały wszystkie osoby z klasy, 85 00:06:22.350 --> 00:06:25.450 więc właśnie nie było problemu, żeby podejść, 86 00:06:25.670 --> 00:06:27.970 bawić się, spotkać się, pomóc sobie w lekcjach. 87 00:06:28.270 --> 00:06:30.370 Ciekawa rzecz to sławne galerie. 88 00:06:30.590 --> 00:06:32.710 Galerie ciągnące się, otwarte. 89 00:06:33.110 --> 00:06:36.030 Znam panią, która ma lęk przestrzenny i wysokości, 90 00:06:36.390 --> 00:06:39.170 więc żeby dojść do swoich rodziców, właśnie musiała przejść przez galerię 91 00:06:39.170 --> 00:06:41.690 i dla niej to było ono wyzwanie i szła pod ścianą. 92 00:06:41.910 --> 00:06:43.910 Z kolei jedna z mieszkanek się wypowiada, 93 00:06:43.910 --> 00:06:47.870 że jak wysiadałem z tramwaju, spadł ulewny deszcz, 94 00:06:48.190 --> 00:06:49.370 szybko weszła do pierwszej klatki 95 00:06:49.370 --> 00:06:52.990 i galeriami przeszła suchą nogą do swojego mieszkania, nie zmokła. 96 00:06:53.130 --> 00:06:56.470 Także są oczywiście plusy i minusy tego mieszkania 97 00:06:56.470 --> 00:06:58.370 i to zależy od podejścia do tego 98 00:06:58.370 --> 00:07:00.530 i to głównie terminuje to, 99 00:07:00.630 --> 00:07:03.130 jak palowce odbieramy, jak są odbierane. 100 00:07:09.700 --> 00:07:14.020 Zanim zacznę pytać o to, co na wystawie w Gdańskiej Galerii Miejskiej 101 00:07:14.020 --> 00:07:16.940 2 się znalazło, podrążę jeszcze temat architektury, 102 00:07:17.060 --> 00:07:20.160 dlatego że również w opisie wystawy możemy przeczytać, 103 00:07:20.220 --> 00:07:22.920 że niewiele brakowało, by falowce w takim kształcie, 104 00:07:23.000 --> 00:07:24.940 w jakim kojarzymy jej dzisiaj w ogóle nie powstały. 105 00:07:25.120 --> 00:07:26.620 A też wydaje mi się, że warto zaznaczyć, 106 00:07:27.200 --> 00:07:30.820 że jedną z autorek tego projektu i tego przedsięwzięcia 107 00:07:30.820 --> 00:07:32.440 była Danuta Olęcka, 108 00:07:32.760 --> 00:07:35.480 czyli bardzo zasłużona dla Trójmiasta, 109 00:07:35.600 --> 00:07:37.080 dla gdańska architektka, 110 00:07:37.560 --> 00:07:41.900 o której czytamy, że uchroniła mieszkańców falowca, 111 00:07:41.920 --> 00:07:44.300 te 6 tysięcy ludzi przed ciemnymi kuchniami. 112 00:07:44.800 --> 00:07:48.100 No nie tylko te 6 tysięcy też mieszkańców właśnie pozostałych falowców. 113 00:07:48.320 --> 00:07:51.620 Falowce powstały w wyniku konkursu na Przymorze, 114 00:07:52.140 --> 00:07:55.800 na dzielnicę mieszkaniową, konkurs z 1959 roku. 115 00:07:56.060 --> 00:07:59.280 No i wygrała taka odważna wizja Tadeusza Różańskiego, 116 00:07:59.380 --> 00:08:00.140 Józefa Chmiela, 117 00:08:00.140 --> 00:08:03.080 gdzie jakby takim głównym akcentem urbanistycznym 118 00:08:03.080 --> 00:08:06.120 były właśnie ciągi długich, powyginanych bloków. 119 00:08:06.280 --> 00:08:09.160 Konkurs wygrany, ale później, gdy doszło do realizacji, 120 00:08:10.100 --> 00:08:14.040 były dyskusje, że budowa takich obiektów, takich budynków 121 00:08:14.040 --> 00:08:16.360 może jest zbyt dużym wyzwaniem. 122 00:08:16.560 --> 00:08:20.280 I był pomysł, żeby zastąpić te ciągi falowców 123 00:08:20.280 --> 00:08:21.740 punktowcami, wieżowcami, 124 00:08:21.880 --> 00:08:24.820 które od 1956 roku projektowano w Gdańsku 125 00:08:24.820 --> 00:08:26.980 i sukcesem postawiono w kilku dzielnicach. 126 00:08:27.280 --> 00:08:29.980 Różański, bo Różański został głównym projektantem 127 00:08:29.980 --> 00:08:30.580 wielnicy. 128 00:08:31.300 --> 00:08:33.380 No walczył jak lew o ten swój pomysł, 129 00:08:33.500 --> 00:08:36.060 to wiem z opowieści pani Danuty 130 00:08:36.060 --> 00:08:40.760 nie odpuścił i falowce miało zostać zbudowane. 131 00:08:41.160 --> 00:08:44.120 Aczkolwiek Różański musiał pójść na ustępstwa 132 00:08:44.120 --> 00:08:47.740 i ta bryła budynku jest nieco inna, 133 00:08:47.760 --> 00:08:49.080 niż zakładano początkowo. 134 00:08:49.360 --> 00:08:52.060 Potemkowo jeszcze Chmiel i Różański 135 00:08:52.060 --> 00:08:54.640 zakładali, że budynki mają mieć taką bryłę 136 00:08:54.640 --> 00:08:57.660 schodkowaną, jak bloki na Gdańskiej Zastopie 137 00:08:57.660 --> 00:09:00.120 chociażby i generalnie miały mieć wysokość 138 00:09:00.120 --> 00:09:03.040 do sześciu pięter i w pewnych momentach 139 00:09:03.040 --> 00:09:05.780 miały być wypiętrzone do jedenastu. 140 00:09:05.920 --> 00:09:07.540 Później, gdy doszło do realizacji, 141 00:09:07.860 --> 00:09:10.780 inwestor, żeby uzyskać jak największą liczbę mieszkań, 142 00:09:10.820 --> 00:09:12.960 no bo o to chodziło na Przymorzu, 143 00:09:13.800 --> 00:09:15.440 stwierdził, że jak fundamenty są wylane, 144 00:09:15.620 --> 00:09:18.080 no to trzeba pociągnąć to do dziesięciu pięter, 145 00:09:18.160 --> 00:09:21.000 tak żeby uzyskać maksymalną ilość mieszkań. 146 00:09:21.000 --> 00:09:23.840 I z tymi wytycznymi Różański 147 00:09:23.840 --> 00:09:26.980 oddał do projektowania panowiec Danucie Olenckiej, 148 00:09:27.100 --> 00:09:29.240 swojej koleżance z miastu projektu. 149 00:09:29.520 --> 00:09:32.320 I pani Dąta Olencka wykonała projekt falowców, 150 00:09:32.920 --> 00:09:35.360 aczkolwiek założyła, że te galerie 151 00:09:35.360 --> 00:09:38.880 od strony właśnie północnej mają być kryte 152 00:09:38.880 --> 00:09:41.020 i mają być podwieszane co dwa piętra 153 00:09:41.020 --> 00:09:43.120 i schodkami w dół, schodkami w górę 154 00:09:43.120 --> 00:09:44.640 miały się wtedy wchodzić do mieszkań. 155 00:09:44.760 --> 00:09:46.980 Także ta elewacja od strony północnej 156 00:09:46.980 --> 00:09:50.000 byłaby także jeszcze ciekawiej rozrzeźbiona. 157 00:09:50.000 --> 00:09:52.880 Inwestor znowu zapoznał się z projektem, 158 00:09:53.360 --> 00:09:56.320 wiedział, że budowa, konstrukcja takich galerii 159 00:09:56.320 --> 00:09:57.280 jest zbyt kosztowna 160 00:09:57.280 --> 00:10:00.010 i trzeba jeszcze większe oszczędności prowadzić. 161 00:10:00.900 --> 00:10:03.460 Więc Różański, żeby zachować projekt 162 00:10:03.460 --> 00:10:05.400 w swojej pracowni w miastu projekcie, 163 00:10:05.600 --> 00:10:07.090 ogłosił taki konkurs wewnętrzny. 164 00:10:07.980 --> 00:10:10.270 Wzięli nim udział najlepsi gdańscy architekci. 165 00:10:10.620 --> 00:10:12.420 Miasto projekt to też było biuro projektowe, 166 00:10:12.500 --> 00:10:13.680 gdzie najlepsi pracowali. 167 00:10:14.320 --> 00:10:17.100 Co ciekawe, nie zaprosił do projektu pani Olenckiej, 168 00:10:17.100 --> 00:10:20.680 ale pani Danuta powiedziała, że trochę podziela na jej ambicje, 169 00:10:21.200 --> 00:10:23.920 więc poprosiła o możliwość wzięcia udziału 170 00:10:23.920 --> 00:10:27.100 i kombinowała, żeby budynek przeprojektować 171 00:10:27.700 --> 00:10:29.180 i wygrała ten konkurs. 172 00:10:29.740 --> 00:10:31.540 Mówi, że wygrała prawdopodobnie dlatego, 173 00:10:31.800 --> 00:10:35.360 że jako jedyna tak udało jej się zaprojektować mieszkania, 174 00:10:35.400 --> 00:10:36.580 że kuchnie miały okna, 175 00:10:36.780 --> 00:10:38.420 bo w ramach właśnie oszczędności 176 00:10:38.420 --> 00:10:42.180 po prostu zaproponowano wszędzie we wszystkich wariantach 177 00:10:42.180 --> 00:10:43.120 ślepe kuchnie. 178 00:10:43.280 --> 00:10:45.860 Takie osiedle powstało zresztą nieco wcześniej, 179 00:10:46.180 --> 00:10:47.500 blisko Przymorza. 180 00:10:47.760 --> 00:10:49.100 To jest osiedle tysiąclecia. 181 00:10:49.680 --> 00:10:52.060 Obecnie to jest między Jelitkowem a Przymorzem. 182 00:10:52.640 --> 00:10:54.240 Tam właśnie to jest takie osiedle 183 00:10:54.240 --> 00:10:56.120 budowane oszczędnie. 184 00:10:56.460 --> 00:10:58.380 Nie ma, bloki są pozbawione balkonów, 185 00:10:58.880 --> 00:11:00.020 postawione dosyć blisko siebie 186 00:11:00.020 --> 00:11:01.900 i w kuchniach nie ma okien. 187 00:11:02.100 --> 00:11:04.040 Stąd właśnie to osiedle nazywano Pekinem. 188 00:11:04.200 --> 00:11:05.880 A na Przymorzu, w Falowcach, 189 00:11:06.040 --> 00:11:07.900 ludzie mieli zamieszkać w lepszych warunkach. 190 00:11:07.900 --> 00:11:09.120 Udało to się uzyskać. 191 00:11:09.260 --> 00:11:10.820 Kuchnie mają okna. 192 00:11:11.620 --> 00:11:14.260 Galerie są w prawdzie otwarte, ale są. 193 00:11:14.460 --> 00:11:17.600 Bryła, kształt falowców to właśnie jest rezultat 194 00:11:18.540 --> 00:11:20.320 dyskusji, ścierania się 195 00:11:20.320 --> 00:11:24.260 i wiemy, że architekci nie mieli decydującego wpływu na to. 196 00:11:24.340 --> 00:11:27.980 Musieli się dostosować do różnych uwarunkowań. 197 00:11:28.160 --> 00:11:31.600 To obawiam się, że jest dosyć powszechny problem, 198 00:11:31.780 --> 00:11:34.640 kiedy wizja architekta ściera się z możliwościami 199 00:11:34.640 --> 00:11:37.760 i finansowymi, ale też takimi po prostu technicznymi, 200 00:11:37.900 --> 00:11:39.080 które na budowie są. 201 00:11:39.280 --> 00:11:41.740 Wspomniał pan już, że na wystawie możemy 202 00:11:41.740 --> 00:11:44.120 posłuchać mieszkańców Falowca, ludzi, 203 00:11:44.260 --> 00:11:45.940 którzy to miejsce znają najlepiej, 204 00:11:46.000 --> 00:11:47.940 bo po prostu spędzają w nim swoje życie. 205 00:11:48.120 --> 00:11:50.140 Ale na wystawie możemy znaleźć 206 00:11:50.140 --> 00:11:52.040 wiele różnych przykładów tego, 207 00:11:52.550 --> 00:11:56.020 jak silna jest i powszechna ta recepcja Falowca. 208 00:11:56.360 --> 00:11:58.170 Mam tu na myśli chociażby słynną instalację, 209 00:11:58.560 --> 00:12:00.020 czy też rzeźbę Julit Wójcik. 210 00:12:00.120 --> 00:12:02.420 Julitę Wójcik znaną m.in. ze stworzenia 211 00:12:02.420 --> 00:12:04.440 słynnej tęczy, która do pewnego momentu 212 00:12:04.440 --> 00:12:06.320 ozdabiała Plac Zbawiciela w Warszawie, 213 00:12:06.320 --> 00:12:08.960 bo ona Falowiec wydziergała z włóczki. 214 00:12:09.160 --> 00:12:11.440 To dzieło jest tutaj na wystawie 215 00:12:11.440 --> 00:12:14.220 najbardziej chyba frapującym obiektem. 216 00:12:14.440 --> 00:12:16.370 To jest chyba obiekt, który przechowuje 217 00:12:16.940 --> 00:12:19.780 w swoich archiwach Narodowa Galeria Sztuki Zachęta. 218 00:12:20.000 --> 00:12:21.580 Tak, Zachęta zakupiła ten obiekt. 219 00:12:21.660 --> 00:12:24.380 Do tego są jeszcze bardzo ciekawe 220 00:12:24.380 --> 00:12:26.380 rysunki projektowe Julity. 221 00:12:26.660 --> 00:12:29.600 To właśnie zestawiamy, bo te rysunki projektowe 222 00:12:29.600 --> 00:12:31.060 są oczywiście długie. 223 00:12:31.060 --> 00:12:33.680 I zestawiamy to, po raz pierwszy chyba udało się 224 00:12:33.680 --> 00:12:36.200 zestawić to z odgenialnymi projektami 225 00:12:36.200 --> 00:12:37.560 Falowca Pani Oleńskiej właśnie. 226 00:12:37.680 --> 00:12:40.700 Także w pierwszej sali mamy projekt jednej z fasad. 227 00:12:40.880 --> 00:12:43.780 Galeria ma ponad 200 metrów powierzchni, 228 00:12:43.800 --> 00:12:45.520 ale nie udało się wszystkiego pokazać. 229 00:12:45.600 --> 00:12:48.320 Także to jest oczywiście wybór tych materiałów, 230 00:12:48.340 --> 00:12:51.740 jakie udało mi się zgromadzić, do jakich dotarłem. 231 00:12:52.140 --> 00:12:54.020 Miałem oczywiście ochotę pokazać wszystkie projekty 232 00:12:54.020 --> 00:12:57.500 wszystkich Falowców, ale tutaj by się to nie zmieściło. 233 00:12:57.500 --> 00:13:00.960 Ale to też jest właśnie ciekawe, myślę, zestawienie. 234 00:13:01.220 --> 00:13:04.260 Pokazujemy wybór grafik, bo współcześnie 235 00:13:04.260 --> 00:13:05.820 moda jest na architekturę. 236 00:13:06.000 --> 00:13:09.680 Wracamy do dawnej, modernistycznej XX wieku. 237 00:13:09.900 --> 00:13:12.860 Powstają bardzo ciekawe grafiki, plakaty. 238 00:13:13.080 --> 00:13:14.800 Pokazaliśmy je na wystawie. 239 00:13:15.100 --> 00:13:18.660 Pokazujemy również oczywiście w wyborze książki, 240 00:13:19.240 --> 00:13:22.220 bo od samego początku, kiedy Falowiec został zbudowany 241 00:13:22.220 --> 00:13:25.360 w przewodnikach, w albumach, pojawiają się zdjęcia Falowca 242 00:13:25.360 --> 00:13:28.320 do obecnej. Mamy taki kącik z pamiątkami. 243 00:13:28.820 --> 00:13:31.480 Medalem wybitym przez dzielnię mieszkaniową właśnie 244 00:13:31.480 --> 00:13:33.940 z tym motywem Falowca, pocztówki. 245 00:13:34.680 --> 00:13:36.040 Cała masa pocztówek powstała. 246 00:13:36.160 --> 00:13:38.960 No oczywiście wybraliśmy część z nich. 247 00:13:39.320 --> 00:13:42.400 To jest zdjęcia archiwalne, które pokazują i budowę. 248 00:13:42.660 --> 00:13:46.120 Do ciekawych należy projekt kolorystyczny Falowca. 249 00:13:46.360 --> 00:13:48.180 Przy morze, tak jak inne osiedle, 250 00:13:48.300 --> 00:13:49.800 a dzielnice mieszkaniowe w Polsce, 251 00:13:49.860 --> 00:13:51.440 no nie uniknęły pastelozy. 252 00:13:51.440 --> 00:13:55.660 Obecnie Falowce są pomalowane na różne kolory, 253 00:13:55.860 --> 00:14:00.220 a w zamyśle architektów Falowce miały być jasne, białe. 254 00:14:00.440 --> 00:14:03.220 Takie widoczne, odbijające słońce z daleka. 255 00:14:03.680 --> 00:14:07.340 No gdyby wrócono do tej wierowodnych założeń, 256 00:14:07.640 --> 00:14:09.800 no Falowce myślę, że tylko by zyskały. 257 00:14:09.980 --> 00:14:12.420 Oczywiście zwracają uwagę swoją formą, 258 00:14:12.520 --> 00:14:14.440 ale warto by ją jeszcze uporządkować 259 00:14:14.440 --> 00:14:17.460 pod tym kątem kolorystycznym po prostu. 260 00:14:17.620 --> 00:14:20.420 Falowiec przede wszystkim warto zobaczyć na własne oczy. 261 00:14:20.420 --> 00:14:22.600 Czy warto być może przejść się tą trasą 262 00:14:22.600 --> 00:14:24.260 od pierwszej do szesnastej klatki, 263 00:14:24.420 --> 00:14:26.000 poczuć trochę jego klimat, 264 00:14:26.160 --> 00:14:28.040 zrozumieć na czym polega jego fenomen. 265 00:14:28.300 --> 00:14:29.660 Pomaga w tym także wystawa 266 00:14:29.660 --> 00:14:31.340 pod tytułem Fenomen Falowca, 267 00:14:31.520 --> 00:14:34.060 geneza i recepcja ikony gdańskiej architektury, 268 00:14:34.220 --> 00:14:36.140 którą w Gdańskiej Galerii Miejskiej 2 269 00:14:36.140 --> 00:14:40.680 można oglądać jeszcze do 21 stycznia przyszłego roku. 270 00:14:40.880 --> 00:14:42.500 A dzisiaj w audycjach kulturalnych 271 00:14:42.500 --> 00:14:44.500 opowiadał o niej Klaudiusz Grabowski, 272 00:14:44.720 --> 00:14:46.120 pracownik Muzeum Gdańska, 273 00:14:46.260 --> 00:14:49.060 kurator wystawy, a także historyk i historyk sztuki. 274 00:14:49.060 --> 00:14:51.300 Bardzo Panu dziękuję za to spotkanie. 275 00:14:51.500 --> 00:14:54.980 Dziękuję Państwu i gorąco zapraszam na wystawę. 276 00:14:56.450 --> 00:15:00.190 Audycje kulturalne w dobrym tonie.