WEBVTT

1
00:00:01.460 --> 00:00:05.180
Audycje kulturalne. W dobrym tonie.

2
00:00:08.180 --> 00:00:12.940
Piąty Międzynarodowy Festiwal Muzyki Europy Środkowo-Wschodniej Eufonie.

3
00:00:13.160 --> 00:00:16.360
Od 17 do 25 listopada w Warszawie.

4
00:00:21.080 --> 00:00:24.320
Czas na kolejne spotkanie w audycjach kulturalnych.

5
00:00:24.500 --> 00:00:29.200
Podcaście Narodowego Centrum Kultury przy mikrofonie Aleksandra Galant.

6
00:00:29.300 --> 00:00:34.060
Być może słyszycie urywki, fragmenty muzyki granej na fortepianie.

7
00:00:34.060 --> 00:00:38.260
Muzyka fortepianowa w tym wykonaniu nie będzie dzisiaj naszą główną bohaterką.

8
00:00:38.500 --> 00:00:44.300
Ale jako, że znajdujemy się w Filharmonii Narodowej, to ta muzyka siłą rzeczy będzie się pojawiała.

9
00:00:44.400 --> 00:00:45.520
I myślę, że bardzo dobrze.

10
00:00:45.660 --> 00:00:50.140
Jesteśmy tutaj za sprawą wyjątkowego gościa dzisiejszych audycji kulturalnych.

11
00:00:50.260 --> 00:00:56.720
Kompozytora Mikołaja Piotra Góreckiego, którego kompozycję będziecie mogli usłyszeć już niedługo.

12
00:00:56.900 --> 00:01:02.040
Bo na Piątym Międzynarodowym Festiwalu Muzyki Europy Środkowo-Wschodniej Eufonie.

13
00:01:02.040 --> 00:01:07.220
Które potrwają w Warszawie od 17 do 25 listopada.

14
00:01:07.440 --> 00:01:12.560
A Mikołaj Piotr Górecki, którego kompozycji będzie można na tym festiwalu wysłuchać.

15
00:01:12.600 --> 00:01:15.140
Zgodził się być dzisiaj Waszym i moim gościem.

16
00:01:15.240 --> 00:01:16.480
Witam w audycjach kulturalnych.

17
00:01:16.560 --> 00:01:17.440
Dzień dobry, witam Państwa.

18
00:01:17.620 --> 00:01:19.940
Pan tworzy poza granicami Polski.

19
00:01:20.060 --> 00:01:24.940
Pan też kształcił się za granicą, m.in. w Kanadzie, w Stanach Zjednoczonych.

20
00:01:25.100 --> 00:01:28.560
Jak to jest wracać tutaj, grać tutaj, komponować i tworzyć?

21
00:01:28.560 --> 00:01:33.420
Szczerze powiem, bo już wielokrotnie pytano o to mnie, czy czuję się oderwany od korzeni.

22
00:01:33.660 --> 00:01:35.660
Także stwierdzam, że nie.

23
00:01:36.220 --> 00:01:39.000
Mój wyjazd nie był decyzją nagłą.

24
00:01:39.400 --> 00:01:41.880
Był to stopniowy, że tak powiem, proces.

25
00:01:42.420 --> 00:01:47.800
I nigdy nie odczułem, że na przykład jestem częścią emigracji.

26
00:01:47.960 --> 00:01:50.020
Pomimo to, że mieszkam może dosyć daleko,

27
00:01:50.240 --> 00:01:55.360
to jak najbardziej czuję się związany z Polską i ze polskim środowiskiem muzycznym.

28
00:01:55.360 --> 00:01:57.500
Wspomniał Pan o korzeniach.

29
00:01:57.620 --> 00:02:02.260
To jest bardzo ważny wątek, również dlatego, że w tym roku motywem przewodnim eufonii

30
00:02:02.260 --> 00:02:04.160
jest ludowość w muzyce.

31
00:02:04.300 --> 00:02:07.400
Ta ludowość jest nieodłącznym elementem naszej tożsamości.

32
00:02:07.560 --> 00:02:11.980
Zastanawiam się, w jaki sposób te elementy ludowe, związane z tradycją,

33
00:02:12.160 --> 00:02:13.920
Pan w swojej muzyce wykorzystuje.

34
00:02:14.000 --> 00:02:17.320
Jest mi bardzo trudno o tym mówić, ponieważ z doświadczenia wiem,

35
00:02:17.420 --> 00:02:21.660
ludzie czasem słyszą elementy ludowe w moich utworach, o których ja nie byłem świadomy.

36
00:02:21.660 --> 00:02:25.320
Także wiem, że one tam są, albo pojawiają się od czasu do czasu.

37
00:02:25.560 --> 00:02:32.460
Co mnie jak najbardziej cieszy, bo muzykę prawdziwą, oryginalną ludów bardzo lubię.

38
00:02:32.660 --> 00:02:36.540
Czyli wynika z tego trochę, że ta ludowość jakoś w nas jest.

39
00:02:36.700 --> 00:02:40.500
Jest w krwiobiegu, nawet jeżeli nie zawsze zdajemy sobie z niej sprawę,

40
00:02:40.560 --> 00:02:44.300
albo tak jak Pan mówi, nie zdajemy sobie sprawę, że z niej korzystamy, czy na nią się powołujemy.

41
00:02:44.440 --> 00:02:45.200
Jak najbardziej.

42
00:02:45.200 --> 00:02:51.000
To, co wiem, przynajmniej jeszcze w XIX wieku, na początku XX wieku, było dość powszechnym.

43
00:02:52.180 --> 00:02:56.660
Rozróżnianie kompozytorów w związku z ich miejscem urodzenia.

44
00:02:56.800 --> 00:03:01.200
Czyli muzyka francuska, norweska, czy fińska brzmiały inaczej.

45
00:03:01.340 --> 00:03:06.640
Dzisiaj, na skutek tego, co stało się w XX wieku, rzecz się zdecydowanie wymieszała.

46
00:03:06.640 --> 00:03:14.240
Ale mnie się wydaje, że te indywidualne cechy muzyki ludowej z różnych kręgów,

47
00:03:14.380 --> 00:03:18.220
wydaje mi się, powinny być może od czasu do czasu przynajmniej przypominane.

48
00:03:18.360 --> 00:03:21.880
Tutaj przypomina mi się taka kompozycja, nazwę nie powtórzę,

49
00:03:22.000 --> 00:03:26.720
ale wiem, że ona nawiązuje do fragmentu wiersza prekolumbijskich mieszkańców Meksyku.

50
00:03:27.200 --> 00:03:32.540
Tak więc ta ludowość, zgłębianie kultury, niekoniecznie zawsze jest związana z tą częścią świata,

51
00:03:32.780 --> 00:03:34.060
z której się człowiek wywodzi.

52
00:03:34.060 --> 00:03:37.320
Pani ma na myśli prawdopodobnie utwór z Anton Temikiko,

53
00:03:37.840 --> 00:03:40.680
których nawet wykonawcy nie byli w stanie wypowiedzieć.

54
00:03:41.080 --> 00:03:43.200
Jest sam absolutnie w stanie to zrozumieć.

55
00:03:43.500 --> 00:03:48.360
Tytuł jest w języku naład, który był dosyć powszechnym językiem Azteków.

56
00:03:48.500 --> 00:03:54.020
Jest jeszcze dalej w użyciu na terenie Meksyku, wśród różnych grup społecznych.

57
00:03:54.260 --> 00:03:57.920
Także jestem bardzo zainteresowany wszelkimi początkami,

58
00:03:58.120 --> 00:04:02.620
czy starymi dziejami różnych ludów, niekoniecznie związanymi z Europą.

59
00:04:02.620 --> 00:04:07.340
A czy w takim razie miejsce tworzenia, tutaj troszkę wracam do tego, o czym rozmawialiśmy na początku,

60
00:04:07.420 --> 00:04:12.040
że Pan tworzy, pracuje poza Polską, pracuje w różnych miejscach, w różnych krajach,

61
00:04:12.120 --> 00:04:13.380
ale też w różnych kontynentach.

62
00:04:13.480 --> 00:04:17.660
I czy to miejsce tworzenia jest inspiracją, wpływa na Pana kompozycję?

63
00:04:17.660 --> 00:04:20.940
A czy powiem szczerze, że moje potrzeby są dosyć skromne.

64
00:04:21.640 --> 00:04:26.980
Jedną z pierwszych rzeczy, które naprawdę potrzebuję do pisania, to jest duża doza słońca,

65
00:04:27.720 --> 00:04:34.020
spokój, okno, instrument, mam na myśli fortepian, mały stolik i krzesło.

66
00:04:34.560 --> 00:04:38.360
Rozumiem, że okno wiąże się ze światłem, ale też z jakimś widokiem za oknem.

67
00:04:38.360 --> 00:04:43.700
I też temperatura ciepła. Tak, nie jestem fanem niskich temperatur ani deszczu.

68
00:04:43.780 --> 00:04:45.780
Chyba, że jest taki przebiegający, szybko.

69
00:04:45.860 --> 00:04:50.620
Chciałabym też zapytać o to, jaki Pana zdaniem jest cel i sens muzyki.

70
00:04:50.700 --> 00:04:54.380
To jest pytanie ogólne i też trudno przy czymś takulotnym, złożonym

71
00:04:54.380 --> 00:04:57.240
i indywidualnym dla każdego w odbiorze mówić o celu.

72
00:04:57.240 --> 00:04:59.740
Ale ja przeczytałam takie zdanie, które również Pan powiedział,

73
00:04:59.840 --> 00:05:04.800
że nie pisałbym muzyki, gdyby pewne uczucia można było wyrazić za pomocą słów.

74
00:05:04.900 --> 00:05:07.840
Ale to, czego nie da się wypowiedzieć, można zagrać.

75
00:05:08.140 --> 00:05:11.780
Czyli w takim razie muzyka to jest taki sposób na komunikowanie się?

76
00:05:11.900 --> 00:05:15.560
Jak najbardziej. Wydaje mi się, że w ogóle gdyby dało się powiedzieć to, co jest w muzyce,

77
00:05:16.080 --> 00:05:17.660
to chyba by nikt nie pisał muzyki, bo po co?

78
00:05:17.960 --> 00:05:22.180
Także są to sprawy nieukwytne i bardzo dobre.

79
00:05:23.120 --> 00:05:28.180
Dlatego może właśnie piszę muzykę, bo to, co dla mnie przynajmniej najważniejsze,

80
00:05:28.800 --> 00:05:30.620
jest wyrażalne tylko w dźwiękach.

81
00:05:31.000 --> 00:05:34.000
Może się mylę, nie wiem, ale takie mam założenie.

82
00:05:34.200 --> 00:05:37.200
O tym też pomyślałam, kiedy się spotkaliśmy, kiedy zaczęliśmy rozmawiać,

83
00:05:37.240 --> 00:05:40.900
że tak naprawdę chyba każdy ma swoje medium, swój środek,

84
00:05:41.000 --> 00:05:44.120
za pomocą którego z tym światem się komunikuje.

85
00:05:44.320 --> 00:05:47.100
Dla mnie to jest słowo, najchętniej słowo mówione.

86
00:05:47.220 --> 00:05:49.240
Natomiast w Pana przypadku to jest muzyka.

87
00:05:49.240 --> 00:05:52.180
I tak jak mówię, ja z mojej perspektywy mogę tylko patrzeć z podziwem

88
00:05:52.180 --> 00:05:54.820
i zastanowieniem, ileż można tymi dźwiękami wyrazić.

89
00:05:54.960 --> 00:05:57.580
Ja też podziwiam wszystkich tych, którzy mają łatwość mówienia

90
00:05:57.580 --> 00:06:01.160
i szybko mówią, bo ja niestety do nich się chyba nie zaliczam.

91
00:06:07.260 --> 00:06:11.880
Mówimy o komunikacji, ale też zastanawiam się, czy mówimy o historiach.

92
00:06:12.060 --> 00:06:17.100
Kiedy czytałam recenzje krytyków różnych Pana kompozycji, utworów czy wystąpień,

93
00:06:17.160 --> 00:06:19.020
tam się często pojawiało wątek dramaturgii,

94
00:06:19.020 --> 00:06:24.640
dramaturgii, że te historie mają określoną dramaturgię, zmienną dynamikę.

95
00:06:25.140 --> 00:06:29.700
Pan się też zdaje się inspiruje utworami, na przykład wierszami Czesława Miłosza.

96
00:06:30.140 --> 00:06:33.220
Tak więc czy Pana kompozycje opowiadają historię?

97
00:06:33.280 --> 00:06:36.580
Nie chcę pytać, czy służą do tego, żeby opowiadać historię,

98
00:06:36.660 --> 00:06:38.280
bo dlaczego niby muzyka miałaby służyć,

99
00:06:38.820 --> 00:06:42.060
ale czy to jest też sposób na to, żeby jakieś historie opowiadać?

100
00:06:42.180 --> 00:06:43.400
No zależy od utworu.

101
00:06:43.480 --> 00:06:45.920
Oczywiście są utwory, w których jest tekst,

102
00:06:45.920 --> 00:06:51.020
no to sprawa jest jasna, ale nawet w utworach, które są czysto instrumentalne,

103
00:06:51.140 --> 00:06:54.480
orkiestrowe, czy z solowymi instrumentami i orkiestrą,

104
00:06:54.680 --> 00:07:01.140
często nawiązuje do jakichś może mitów lub spraw istotnych,

105
00:07:01.460 --> 00:07:03.580
które przez wieki się przewijają.

106
00:07:03.700 --> 00:07:07.680
Jednym z może dobrych przykładów jest utwór na dwa flety i orkiestrze,

107
00:07:07.800 --> 00:07:11.900
który notabene był wykonany w Olsztynie przez państwa Długoszów.

108
00:07:11.900 --> 00:07:16.700
Utwór ma tytuł Raj utracony i można to rozumieć na przeróżne sposoby,

109
00:07:16.980 --> 00:07:23.220
w zależności od poglądów, ale to, co zauważyłem wśród wykonawców i słuchaczy,

110
00:07:23.340 --> 00:07:28.400
że odkrywają ukryte wątki w muzyce, pomimo, że nie ma tam tekstu.

111
00:07:28.640 --> 00:07:32.930
Ciekawi mnie także to, co decyduje o doborze instrumentarium,

112
00:07:33.620 --> 00:07:36.540
czy też jak znalazłem takie określenie aparatu wykonawczego,

113
00:07:36.540 --> 00:07:40.500
to znaczy jak to, jakie instrumenty są zaangażowane,

114
00:07:40.700 --> 00:07:43.480
czy jakie instrumenty wykonują muzykę, które pan komponuje

115
00:07:43.480 --> 00:07:45.760
i jak to wpływa na ten ładunek emocjonalny,

116
00:07:45.840 --> 00:07:49.380
na który również wiele osób zwraca uwagę, kiedy mówi o pana twórczości.

117
00:07:49.480 --> 00:07:51.420
Aparat wykonawczy, jak to się szumnie mówi,

118
00:07:51.600 --> 00:07:53.760
czy po prostu skład, na jaki się pisze,

119
00:07:53.840 --> 00:07:57.680
no to jest często związany przede wszystkim z moim upodobaniem.

120
00:07:57.780 --> 00:08:00.880
To jest pierwsza rzecz, bo czasami się zdarzają zamówienia,

121
00:08:00.880 --> 00:08:06.000
które są niezwykłe, odległe moim wyobrażeniom o tym,

122
00:08:06.620 --> 00:08:08.160
co brzmi, a co nie brzmi.

123
00:08:08.540 --> 00:08:11.060
A po drugie, no oczywiście bardzo lubię orkiestrę,

124
00:08:11.140 --> 00:08:12.100
to nie ukrywam tego.

125
00:08:12.400 --> 00:08:14.880
I mam pewne brzmienia, które preferuję,

126
00:08:15.540 --> 00:08:16.440
co jest chyba naturalne,

127
00:08:17.000 --> 00:08:20.200
chyba absolutna większość kompozytorów ma rzeczy,

128
00:08:20.340 --> 00:08:22.100
które lubi i których nie lubi.

129
00:08:22.240 --> 00:08:24.800
Więc to kompozycja, wydaje mi się,

130
00:08:24.920 --> 00:08:27.020
komponowanie w ogóle jest to procesem wyboru.

131
00:08:27.140 --> 00:08:28.640
I ten wybór czasami nie jest łatwy,

132
00:08:28.640 --> 00:08:33.320
ale na pewno kolorystyka niezwykle mnie interesuje.

133
00:08:33.520 --> 00:08:36.640
Jeszcze jedno sformułowanie, które mnie bardzo zaciekawiło,

134
00:08:37.360 --> 00:08:39.880
a które bywa wykorzystywane przez krytyków,

135
00:08:40.020 --> 00:08:41.720
to jest wyobraźnia dźwiękowa.

136
00:08:42.020 --> 00:08:45.660
Ja sama, tak jak mówię, będąc zwolenniczką słowa,

137
00:08:45.740 --> 00:08:48.480
czy raczej będąc zadeklarowaną użytkowniczką słów,

138
00:08:48.600 --> 00:08:51.020
mogę się tylko zastanawiać, czym jest wyobraźnia dźwiękowa

139
00:08:51.020 --> 00:08:52.380
i jestem ciekawa, czym jest dla Pana.

140
00:08:52.920 --> 00:08:54.880
Nie mam niestety na to odpowiedzi.

141
00:08:55.040 --> 00:08:55.360
Nie wiem.

142
00:08:55.360 --> 00:08:59.140
Jest to chyba rodzaj przede wszystkim potrzeby.

143
00:08:59.500 --> 00:09:01.580
Jak jest potrzeba, to wtedy wszystko się znajdzie.

144
00:09:02.540 --> 00:09:05.760
Jest to pewna cecha chyba niektórych ludzi,

145
00:09:05.880 --> 00:09:11.320
którzy po prostu zamiast słów szukają wyrażenia właśnie w przestrzeni dźwiękowej.

146
00:09:11.700 --> 00:09:15.060
I stąd jest cały wynik,

147
00:09:15.540 --> 00:09:17.740
cały proces się rozpoczynał chyba od potrzeby.

148
00:09:18.180 --> 00:09:18.760
Tak mi się wydaje.

149
00:09:18.960 --> 00:09:21.140
To, co Pan mówi, utwierdza mnie w takim przekonaniu,

150
00:09:21.140 --> 00:09:25.420
że rzeczywiście próba włożenia muzyki w jakieś definicje i schematy

151
00:09:25.420 --> 00:09:27.920
chyba byłaby bardzo krzywdząca dla niej,

152
00:09:27.940 --> 00:09:29.820
więc może rzeczywiście nie ma co tego robić.

153
00:09:29.980 --> 00:09:31.900
Na koniec chciałabym zapytać o to,

154
00:09:32.100 --> 00:09:34.980
co usłyszą goście festiwalu Eufonie.

155
00:09:35.140 --> 00:09:38.180
O tej kompozycji, o której wiadomo jest niewiele,

156
00:09:38.340 --> 00:09:40.420
bo przed nami jest prawykonanie.

157
00:09:40.520 --> 00:09:43.180
Czy jakoś rąbka tajemnicy może Panu uchylić?

158
00:09:43.320 --> 00:09:44.380
Czego można się spodziewać?

159
00:09:44.460 --> 00:09:46.660
No wiadomo, że w jakiś sposób możemy się spodziewać

160
00:09:46.660 --> 00:09:47.740
tych elementów ludowych,

161
00:09:47.920 --> 00:09:49.760
bo to jest motyw przewodni festiwalu.

162
00:09:49.760 --> 00:09:50.600
Ale czy coś więcej?

163
00:09:50.820 --> 00:09:53.260
No z pewnością jest to dość oryginalny skład,

164
00:09:53.420 --> 00:09:58.060
bo jest to duet składający się z gitary i harfy.

165
00:09:58.320 --> 00:10:01.160
Wydaje mi się, że w literaturze muzycznej

166
00:10:01.160 --> 00:10:04.980
nie mamy zbyt wiele utworów napisanych na taki skład.

167
00:10:05.680 --> 00:10:08.040
Także to z pewnością będzie, wydaje mi się,

168
00:10:08.180 --> 00:10:12.020
do pewnego stopnia interesującym aspektem tego koncertu.

169
00:10:12.280 --> 00:10:15.320
A co do samego utworu, jak mówiłem wcześniej,

170
00:10:15.320 --> 00:10:18.880
często ludzie słyszą ludowość w moich utworach,

171
00:10:19.400 --> 00:10:20.640
której może nie zamierzałem,

172
00:10:20.840 --> 00:10:23.260
ale jeżeli ją znajdują, bardzo się z tego cieszę.

173
00:10:23.420 --> 00:10:27.100
To na sam koniec chciałam Pana zapytać o słuchaczy,

174
00:10:27.240 --> 00:10:28.980
o osoby, które biorą udział w koncertach,

175
00:10:29.080 --> 00:10:30.200
które siadają na widowni,

176
00:10:30.280 --> 00:10:33.540
bo wielu muzyków związanych z zupełnie innymi gatunkami

177
00:10:33.540 --> 00:10:36.340
często mówi, że ten kontakt z odbiorcami

178
00:10:36.340 --> 00:10:38.560
albo te informacje zwrotne, ich wrażenia

179
00:10:38.560 --> 00:10:39.800
są dla nich bardzo ważne.

180
00:10:39.800 --> 00:10:43.480
Czy w przypadku kompozycji poważnych również tak to działa?

181
00:10:43.880 --> 00:10:45.640
Mam nadzieję, jeżeli zakładamy,

182
00:10:45.720 --> 00:10:47.520
że muzyka jest rodzajem komunikacji

183
00:10:47.520 --> 00:10:50.180
czy języka w innym wymiarze,

184
00:10:50.320 --> 00:10:52.980
to oczywiście odbiór przez słuchaczy

185
00:10:52.980 --> 00:10:54.600
jest chyba tu istotą,

186
00:10:54.660 --> 00:10:56.080
bo nie piszemy w próżni

187
00:10:56.080 --> 00:11:00.740
i jest to proces między kompozytorem, wykonawcą i słuchaczem.

188
00:11:00.780 --> 00:11:01.640
Jeżeli słuchacza nie ma,

189
00:11:01.700 --> 00:11:03.580
no to w ogóle po co się zabierać za to wszystko.

190
00:11:04.280 --> 00:11:05.380
Także miejmy nadzieję,

191
00:11:05.560 --> 00:11:08.200
że ktoś odbiera na tych samych falach,

192
00:11:08.260 --> 00:11:09.040
na których ja nadaję.

193
00:11:10.140 --> 00:11:12.660
Państwa i moim gościem był dzisiaj

194
00:11:12.660 --> 00:11:15.180
Mikołaj Piotr Górecki, kompozytor,

195
00:11:15.500 --> 00:11:18.760
którego kompozycję będzie można usłyszeć już wkrótce

196
00:11:18.760 --> 00:11:22.240
na festiwalu Eufonie organizowanym przez Narodowe Centrum Kultury,

197
00:11:22.700 --> 00:11:24.700
na który serdecznie Państwa zapraszam.

198
00:11:25.180 --> 00:11:26.500
A naszemu dzisiejszemu gościowi

199
00:11:26.500 --> 00:11:28.680
bardzo dziękuję za czas i za spotkanie.

200
00:11:28.760 --> 00:11:29.280
Dziękuję bardzo.

201
00:11:30.910 --> 00:11:36.390
Piąty Międzynarodowy Festiwal Muzyki Europy Środkowo-Wschodniej Eufonie

202
00:11:36.390 --> 00:11:39.890
od 17 do 25 listopada w Warszawie.

203
00:11:45.970 --> 00:11:49.950
Audycje kulturalne w dobrym tonie.