WEBVTT

1
00:00:01.460 --> 00:00:05.160
Audycje kulturalne. W dobrym tonie.

2
00:00:05.320 --> 00:00:08.500
Przy mikrofonie Martyna Matwiejuk. Dzień dobry Państwu.

3
00:00:08.700 --> 00:00:13.480
Dziś w audycjach kulturalnych porozmawiamy o polskich designerkach szkła.

4
00:00:13.660 --> 00:00:19.300
W gmachu głównym Muzeum Narodowego we Wrocławiu prezentowana jest bowiem wystawa czasowa.

5
00:00:19.500 --> 00:00:26.120
Wystawa zatytułowana Szklane Życiorysy. Polskie projektantki szkła 1945-2020.

6
00:00:26.120 --> 00:00:33.180
To jest opowieść zaczynająca się od pionierek tworzących tuż po II wojnie światowej

7
00:00:33.180 --> 00:00:39.100
przez pierwsze absolwentki katedry szkła we Wrocławiu po projektantki współczesne.

8
00:00:39.320 --> 00:00:43.800
W podcaście gościmy dziś dr Barbarę Banaś, kuratorkę wystawy. Dzień dobry.

9
00:00:44.020 --> 00:00:45.240
Dzień dobry, witam Państwa.

10
00:00:45.360 --> 00:00:51.600
Zacznę może naszą rozmowę od pytania o to, dlaczego o wielu projektantkach szkła

11
00:00:51.600 --> 00:00:57.480
tworzących przecież wcale nie tak dawno, bo w drugiej połowie XX wieku wiemy tak niewiele.

12
00:00:57.660 --> 00:01:03.460
Ja myślę, że to pytanie i trudne i proste, bo gdyby dziś zadać naszym słuchaczom pytanie,

13
00:01:03.560 --> 00:01:09.980
czy wiedzą, kto zaprojektował kieliszek, z którego piją wino, to nikt zapewne nie znałby odpowiedzi.

14
00:01:10.100 --> 00:01:18.860
To dotyczy większości przedmiotów codziennego użytku, dla których projektant pozostaje postacią anonimową.

15
00:01:18.860 --> 00:01:25.300
W czasach PRL-u te projekty, które powstawały masowo w rozlicznych, istniejących wówczas w Polsce,

16
00:01:25.520 --> 00:01:32.860
hutach szkła pozostawały w większości anonimowe i niepodpisywane były nazwiskami projektantów.

17
00:01:33.680 --> 00:01:35.060
To jest jak gdyby jedna kwestia.

18
00:01:35.140 --> 00:01:40.080
Druga kwestia oczywiście dotyczy pewnego upowszechniania wiedzy na temat polskiego wzornictwa,

19
00:01:40.560 --> 00:01:41.980
historii polskiego designu.

20
00:01:41.980 --> 00:01:49.400
I tutaj spotykamy się z bardzo wieloma trudnościami, ponieważ w dużej mierze archiwalia fabryczne,

21
00:01:49.500 --> 00:01:55.040
wzorcownie tych poszczególnych hut uległy rozproszeniu, czy też zniszczeniu, zaginięciu,

22
00:01:55.660 --> 00:01:59.760
to też zbieranie tych materiałów archiwalnych jest dość żmudne, utrudnione.

23
00:02:00.000 --> 00:02:05.330
Sami zaś projektanci w bardzo rozmaity sposób podchodzili do swojej aktywności zawodowej.

24
00:02:05.330 --> 00:02:13.030
Byli tacy, którzy ją skrupulatnie dokumentowali i dzisiaj mogą się tą wiedzą nad swój temat podzielić z nami,

25
00:02:13.090 --> 00:02:14.750
bądź też ich rodziny.

26
00:02:14.930 --> 00:02:20.170
Ale byli też tacy, którzy po prostu traktowali to jako zawodowe zajęcie,

27
00:02:20.290 --> 00:02:26.510
którego efekty jak gdyby pozostawiają w fabryce i nie przywiązywali wagi do gromadzenia tej dokumentacji

28
00:02:26.510 --> 00:02:28.970
także w swoich domowych archiwach.

29
00:02:28.970 --> 00:02:35.070
Były wśród bohaterek tej wystawy osobowości szalenie dynamiczne, ekspansywne,

30
00:02:35.250 --> 00:02:40.890
świadome swojej rangi artystycznej i dbające o swoje działania na tej liwie.

31
00:02:41.130 --> 00:02:46.030
A były też takie, które były być może delikatniejszymi osobowościami,

32
00:02:46.370 --> 00:02:52.470
bardziej skrytymi, introwertycznymi i to też w jakiś sposób rzutowało na ich funkcjonowanie

33
00:02:52.470 --> 00:02:53.830
i działanie w tym środowisku.

34
00:02:53.830 --> 00:02:58.650
To nawiążę jeszcze może do tych problemów z identyfikacją obiektów szklanych,

35
00:02:58.810 --> 00:03:03.210
o którym Pani powiedziała, bo sytuacja się komplikuje, zwłaszcza jeśli chodzi o małżeństwa,

36
00:03:03.390 --> 00:03:07.730
duety projektantów. Takich też w przypadku szkła chyba nie brakuje.

37
00:03:08.150 --> 00:03:13.530
Tak, to rzeczywiście jest dość interesujące, że jeśli przyjrzymy się historii

38
00:03:13.530 --> 00:03:20.450
polskiego wzornictwa szkła, gdzie ogromna rzesza projektantów zajmujących się tą dyscypliną,

39
00:03:20.450 --> 00:03:27.030
to absolwenci Wrocławskiej Katedry Szkła, podkreślmy to, cały czas jedynej tego typu placówki

40
00:03:27.830 --> 00:03:32.990
dydaktycznej na wyższych uczelniach artystycznych w Polsce, to właśnie pary małżeńskie.

41
00:03:33.070 --> 00:03:37.290
I te pierwsze, które pojawiły się w Przemyśle, to byli owi pierwsi wychowankowie

42
00:03:37.290 --> 00:03:42.930
słynnego profesora Dawskiego, Stanisława Dawskiego, który był takim mentorem i pomysłodawcą

43
00:03:42.930 --> 00:03:48.350
programu dydaktycznego Katedry Szkła. Znamy i ci, którzy są jak gdyby w większości

44
00:03:48.350 --> 00:03:54.270
miłośników designu znani, rozpoznani, to Jan i Eryka Drostowi, ale to także Regina

45
00:03:54.270 --> 00:03:59.290
i Aleksander Puchałowi, którzy pracowali w Hucie, Julia w Szklarskiej Porębie.

46
00:03:59.490 --> 00:04:03.710
To Jan i Barbara Górscy, którzy pracowali w Hucie w Tarnowie.

47
00:04:03.950 --> 00:04:08.150
I jeszcze pewnie kilka takich duetów małżeńskich można byłoby tu przywołać.

48
00:04:08.150 --> 00:04:13.590
Myślę, że ta praca w takim tandemie zawodowo-osobistym

49
00:04:13.590 --> 00:04:16.890
dobrała się też z pewnych okoliczności życiowych.

50
00:04:17.050 --> 00:04:20.570
Spotykali się na studiach, gdzieś rozkwitały te związki.

51
00:04:20.710 --> 00:04:25.510
No i później wspólnie szukali jakiegoś miejsca zakotwiczenia dla siebie

52
00:04:25.510 --> 00:04:28.790
po to, żeby znaleźć miejsce do życia i do pracy.

53
00:04:28.970 --> 00:04:32.490
To przybliżmy się może do realiów kobiet projektantek,

54
00:04:32.750 --> 00:04:36.830
które jako pierwsze kończyły Wrocławską Katedrę Szkła.

55
00:04:36.830 --> 00:04:40.370
Jak pani wspomniała, jedyną w Polsce tego typu jednostkę.

56
00:04:40.530 --> 00:04:42.310
Z czym musiały się zmierzyć?

57
00:04:42.390 --> 00:04:44.390
Jak mogła przebiegać ich droga zawodowa?

58
00:04:44.810 --> 00:04:49.010
Wydaje mi się, że za każdym razem to są jakieś indywidualne losy

59
00:04:49.010 --> 00:04:53.010
i to też w jakiś sposób staram się podkreślić na tej wystawie,

60
00:04:53.910 --> 00:04:55.970
ukazując biogramy naszych bohaterek,

61
00:04:56.110 --> 00:04:58.870
ponieważ niektóre z nich wiązały się z hutami

62
00:04:58.870 --> 00:05:00.550
na całe swoje zawodowe życie,

63
00:05:00.950 --> 00:05:03.050
pracując w nich po 3-4 dekady,

64
00:05:03.050 --> 00:05:05.970
a niektóre w krótszych okresach czasu,

65
00:05:06.030 --> 00:05:07.870
pracując przez 5 czy 10 lat,

66
00:05:07.950 --> 00:05:11.850
a nawet niektóre zupełnie w takich przedziałach czasowych,

67
00:05:11.990 --> 00:05:12.990
niezwykle krótkich,

68
00:05:13.090 --> 00:05:16.090
ale jednak pozostawiły po sobie ślad w historii.

69
00:05:16.170 --> 00:05:17.170
Z czym się spotykały?

70
00:05:17.290 --> 00:05:20.690
Wydaje mi się, że to i to pojawia się w wielu także wspomnieniach,

71
00:05:21.470 --> 00:05:23.150
w moich rozmowach z projektantkami.

72
00:05:23.610 --> 00:05:28.870
Wychodziły ze szkoły z takim ogromnym potencjałem

73
00:05:28.870 --> 00:05:31.670
i chęcią pracy w przemyśle,

74
00:05:31.810 --> 00:05:34.250
ale z bardzo małym doświadczeniem.

75
00:05:34.390 --> 00:05:38.630
Ta szkoła, chociaż uczelnia organizowała praktyki studenckie

76
00:05:38.630 --> 00:05:39.590
i wyjazdy do hut,

77
00:05:39.850 --> 00:05:44.070
no to były to krótkie wyjazdy 2-3 tygodniowe,

78
00:05:44.290 --> 00:05:48.890
gdzie tak naprawdę można było zapoznać się tylko powierzchownie

79
00:05:48.890 --> 00:05:51.650
z całym życiem huty, z tym bogactwem

80
00:05:51.650 --> 00:05:54.890
i z wymogami działania w warunkach przemysłowych.

81
00:05:54.890 --> 00:05:59.090
Także tak naprawdę największą trudnością była umiejętność

82
00:05:59.090 --> 00:06:02.870
zbudowania sobie relacji z zespołem, do którego się wchodziło.

83
00:06:02.990 --> 00:06:04.690
Ten zespół był bardzo różnorodny.

84
00:06:04.750 --> 00:06:07.830
Przede wszystkim ułożenia się z osobami,

85
00:06:07.970 --> 00:06:10.350
które zarządzały tymi przedsiębiorstwami,

86
00:06:10.890 --> 00:06:12.910
które stawiały określone oczekiwania

87
00:06:12.910 --> 00:06:16.690
i to one dyktowały, co de facto wejdzie do produkcji,

88
00:06:16.790 --> 00:06:17.890
co jest opłacalne.

89
00:06:18.030 --> 00:06:19.770
I to była jak gdyby jedna grupa.

90
00:06:20.210 --> 00:06:22.890
Druga grupa to specjaliści technolodzy,

91
00:06:22.890 --> 00:06:27.010
którzy musieli pozostawać w bardzo ścisłych relacjach

92
00:06:27.010 --> 00:06:30.490
z projektantami, aby te przygotowywane wzory

93
00:06:30.490 --> 00:06:34.610
były do zrealizowania w danych warunkach technologicznych huty.

94
00:06:35.230 --> 00:06:37.920
I ostatnią grupą, ale tak naprawdę najważniejszą,

95
00:06:38.550 --> 00:06:40.730
bo wykonawczą, to były zespoły hutnicze.

96
00:06:40.850 --> 00:06:45.250
To byli ci ludzie, ci mistrzowie, którzy po prostu musieli przełożyć

97
00:06:45.250 --> 00:06:49.290
to, co pojawiło się na papierze w postaci rysunku technicznego,

98
00:06:49.290 --> 00:06:52.110
przygotowanej formy w byt materialny.

99
00:06:52.230 --> 00:06:56.050
I od ich sprawności, umiejętności zależało,

100
00:06:56.070 --> 00:07:01.350
czy rzeczywiście osiągnął efekt zamierzony z intencjami projektanta.

101
00:07:01.630 --> 00:07:06.070
Zatrzymam się jeszcze na chwilę na tym czasie prężnego funkcjonowania hut.

102
00:07:06.590 --> 00:07:11.410
Zastanawiam się, jaka część projektowanych przez te projektantki na etacie,

103
00:07:11.490 --> 00:07:15.810
jaka część ich wzorów rzeczywiście trafiała ostatecznie do produkcji masowej.

104
00:07:15.810 --> 00:07:18.410
Mamy tutaj pewną wiedzę na ten temat.

105
00:07:18.530 --> 00:07:21.690
Oczywiście w zależności od tego, jakiej hucie się przyglądamy

106
00:07:21.690 --> 00:07:24.650
i jakiej projektantce bywa rozmaita.

107
00:07:24.970 --> 00:07:28.590
Generalnie rzecz biorąc, projektant miał za zadanie,

108
00:07:28.650 --> 00:07:30.550
i taki był wymóg jego zatrudnienia,

109
00:07:30.590 --> 00:07:34.170
przygotować w ciągu roku co najmniej 20 wzorów.

110
00:07:34.270 --> 00:07:38.630
Przy czym pod pojęciem wzoru de facto rozumiemy pewien model wyjściowy,

111
00:07:38.750 --> 00:07:42.590
który później był rozpisywany na cały asortyment produkcyjny,

112
00:07:42.650 --> 00:07:45.450
a więc karawki, kieliszki, zbanki, szklanki.

113
00:07:45.450 --> 00:07:49.430
Więc de facto te wzory się multiplikowały w poszczególnych naczyniach.

114
00:07:49.670 --> 00:07:55.730
Z tego około, z tych 25 tak zwanych wstępnych, około 20 wchodziło do produkcji.

115
00:07:55.870 --> 00:07:59.090
Niektóre były realizowane tylko na potrzeby targowe,

116
00:07:59.130 --> 00:08:04.750
jako pewien rodzaj wizytówki huty, pokazujący jej możliwości i sprawność.

117
00:08:05.350 --> 00:08:08.370
Innym może pytaniem jest, czy zagadnieniem,

118
00:08:08.470 --> 00:08:12.450
co z tego, co wyprodukowały polskie huty, trafiało na polski rynek.

119
00:08:12.450 --> 00:08:16.510
Ponieważ w większości w dobie PRL-u od lat pięćdziesiątych

120
00:08:16.510 --> 00:08:18.470
po sam schyłek lat osiemdziesiątych,

121
00:08:19.350 --> 00:08:23.470
prawie 90% tej produkcji, a niekiedy, jak mówili i 100,

122
00:08:23.670 --> 00:08:26.570
była przygotowywana z myślą o eksporcie

123
00:08:26.570 --> 00:08:29.470
i na krajowy rynek trafiały tak zwane poeksporty,

124
00:08:30.150 --> 00:08:32.110
tak to się nazywało, czyli mówiąc wprost,

125
00:08:32.170 --> 00:08:35.710
naczynia pośredniejszego gatunku z jakimiś wadami czy skazami,

126
00:08:36.030 --> 00:08:39.270
bądź też takie, których zachodni kontrahent nie odebrał.

127
00:08:39.270 --> 00:08:42.270
Szkło było zatem za drogie dla Polaków?

128
00:08:42.390 --> 00:08:44.550
Szkło może nie było za drogie dla Polaków,

129
00:08:44.610 --> 00:08:47.990
bo ci, jak wspominają projektanci, kupiliby wszystko.

130
00:08:48.150 --> 00:08:50.290
To wszystko, co się pojawiało na krajowym rynku,

131
00:08:50.430 --> 00:08:52.010
natychmiast znajdowało nabywcę.

132
00:08:52.490 --> 00:08:55.450
Tu decydował o tym prosty rachunek ekonomiczny.

133
00:08:55.630 --> 00:09:00.070
Szkło sprzedawane za dewizy przynosiło określone zyski hutom

134
00:09:00.070 --> 00:09:02.610
i pozwalało im także na dalsze funkcjonowanie,

135
00:09:02.690 --> 00:09:06.110
czyli nabywanie wszystkich niezbędnych komponentów do produkcji szkła,

136
00:09:06.110 --> 00:09:09.590
a te często były sprowadzane także z krajów ościennych.

137
00:09:09.730 --> 00:09:15.130
W latach dwutysięcznych większość hut upadła lub została zamknięta.

138
00:09:15.230 --> 00:09:19.150
Oczywiście tutaj głównym powodem były skutki transformacji.

139
00:09:19.530 --> 00:09:23.130
Jak dzisiaj wygląda rzeczywistość aktywnych projektantek szkła?

140
00:09:23.370 --> 00:09:26.710
Bo i tak ich twórczość prezentowana jest na wrocławskiej wystawie.

141
00:09:26.890 --> 00:09:30.710
Ta wystawa jest taką opowieścią, tak jak wspomniała pani na początku,

142
00:09:30.710 --> 00:09:35.930
od pionierek polskiego wzornictwa i chciałabym tu może wymienić te dwa nazwiska,

143
00:09:36.090 --> 00:09:42.190
bo one są ważne, od pani Haliny Jastrzębowskiej-Zygmunt i Wandy Zawickiej-Mantojfel.

144
00:09:42.430 --> 00:09:47.470
To były członki nieładu, które po wojnie w 1947 roku tutaj jako pierwsze

145
00:09:47.470 --> 00:09:52.290
próbowały stworzyć pewien pomysł projektowy na polskie szkło,

146
00:09:52.310 --> 00:09:56.850
realizując je właśnie w świeżo pozyskanych niedawno jeszcze niemieckich hutach.

147
00:09:56.850 --> 00:10:02.310
A kolejne postaci to projektantki, które wiązały się z hutami etatowo,

148
00:10:02.470 --> 00:10:08.970
starając się sprostać oczekiwaniom dyrekcji tych hut i realizować dla nich projekty.

149
00:10:09.210 --> 00:10:10.850
To oczywiście wszystko się zmieniało.

150
00:10:10.950 --> 00:10:15.750
W pewnym momencie wysycił się ten rynek, etaty były pozajmowane

151
00:10:15.750 --> 00:10:19.850
i kolejne pokolenia przygotowywanych w katedrze szkła absolwentów

152
00:10:20.470 --> 00:10:26.110
nie miało już szansy znaleźć pracy w przemyśle szklarskim jako designerzy.

153
00:10:26.110 --> 00:10:32.090
To też szukali oczywiście dla siebie zupełnie innych sposobów na aktywność artystyczną.

154
00:10:32.230 --> 00:10:36.310
Decydowali się na działalność własną, na tworzenie małych warsztatów.

155
00:10:36.430 --> 00:10:41.350
Szkło fusingowe, które rozkwitło w latach 90. jest tego przykładem.

156
00:10:41.870 --> 00:10:46.410
Dzisiaj niestety, i to jest naprawdę niestety, musimy ze smutkiem stwierdzić,

157
00:10:46.490 --> 00:10:50.090
że większość tych wspaniałych hut, o których mówimy na naszej wystawie,

158
00:10:50.310 --> 00:10:54.790
wymieńmy choćby hutę Sudety w Szczytnej, hutę Barbary w Polanicy,

159
00:10:54.790 --> 00:10:59.170
hutę Wioletta w stronie śląskiej, hutę Hortensja w Piotrkowie Trybunalskim,

160
00:10:59.510 --> 00:11:02.350
hutę Irena w Inowrocławiu. Wszystkie te huty nie istnieją.

161
00:11:02.630 --> 00:11:07.910
I bardzo trudno jest dziś znaleźć miejsce do realizacji własnych pomysłów.

162
00:11:08.050 --> 00:11:12.890
Dobrze funkcjonują i dobrze prosperują ogromne konsorcjum hutnicze,

163
00:11:12.950 --> 00:11:17.510
czyli krośnieńskie huty szkła i niewielka huta Julia w Piechowicach.

164
00:11:17.510 --> 00:11:21.010
I tam oczywiście także działają kobiety projektantki.

165
00:11:21.490 --> 00:11:25.950
Natomiast mnie z perspektywy kuratorskiej interesowało pokazanie także tego,

166
00:11:26.070 --> 00:11:29.690
w jaki sposób właśnie w tej zmienionej sytuacji gospodarczej,

167
00:11:29.750 --> 00:11:34.270
kiedy nie ma dostępu do warsztatu, radzą sobie projektantki freelancerki.

168
00:11:34.490 --> 00:11:40.370
I twórczość tych właśnie pań, tych artystek pokazujemy jako ostatni akord tej wystawy.

169
00:11:40.370 --> 00:11:45.630
Rozpoczynamy tę opowieść o współczesności od takiego interesującego momentu,

170
00:11:45.770 --> 00:11:51.470
pewnego przebłysku, który wydawało się, że zmieni nieco wzornictwo szkła.

171
00:11:51.590 --> 00:11:57.310
A mianowicie w 1995 roku zorganizowano taki konkurs na szkło kryształowe,

172
00:11:57.810 --> 00:12:04.330
którego inicjatorką była Beata Bochińska, a partnerem realizującym Huta Irena w Inowrocławiu.

173
00:12:04.490 --> 00:12:09.750
To było bardzo ważne wydarzenie. Napłynęło wówczas na ten konkurs 150 zgłoszeń.

174
00:12:09.750 --> 00:12:14.690
150 osób miało pomysły na szkło. To naprawdę szalenie budujące.

175
00:12:15.230 --> 00:12:19.710
Do etapu finalnego dopuszczono 10 projektów i nagrodzono wówczas

176
00:12:19.710 --> 00:12:24.690
pierwszą nagrodą Małgorzatę Dajewską, a drugą nagrodą Katarzynę Hałas.

177
00:12:24.790 --> 00:12:29.510
Obie te artystki prezentują swoje prace na naszej wystawie.

178
00:12:29.670 --> 00:12:33.890
Małgorzata Dajewska, która znana jest być może miłośnikom szkła

179
00:12:33.890 --> 00:12:38.170
jako autorka form unikatowych rzeźbiarskich, w tym krótkim momencie

180
00:12:38.170 --> 00:12:43.990
zainteresowała się aktywnością na polu szkła użytkowego i miało to oczywiście

181
00:12:43.990 --> 00:12:49.070
także swoje konsekwencje w kolejnych latach, kiedy współpracowała z bankiem

182
00:12:49.070 --> 00:12:55.530
projektowym Wzornik, realizując swoje pomysły i wzory w kilku nowo wówczas

183
00:12:55.530 --> 00:13:01.110
powstałych, uruchomionych hutach szkła. Podobnie działała Katarzyna Hałas,

184
00:13:01.110 --> 00:13:07.170
która uhonorowana została wtedy drugą nagrodą i swoje wzory, swoje nowe pomysły

185
00:13:07.170 --> 00:13:13.690
realizowała w hucie Irena w Inowrocławiu. Kolejne trzy bohaterki, które pokazują się

186
00:13:13.690 --> 00:13:17.970
w tym ostatnim akordzie wystawy to Aleksandra Kujawska, Agnieszka Barii,

187
00:13:17.990 --> 00:13:23.950
Agnieszka Leśniak-Banasiak i każda z nich w zupełnie inny sposób stara się realizować

188
00:13:23.950 --> 00:13:29.550
swoje pomysły projektanckie, szukając miejsc, w których można byłoby je przygotować,

189
00:13:29.770 --> 00:13:34.170
zastanawiając się nad tym, czym ma się stać produkt, czym się ma stać

190
00:13:34.170 --> 00:13:41.470
ową naczynie użytkowe. Tutaj obserwujemy taką bardzo interesującą formę działania

191
00:13:41.470 --> 00:13:47.530
poprzez naczynie, które staje się takim elementem aktywizującym odbiorcę,

192
00:13:47.650 --> 00:13:53.090
nas użytkowników. To my stajemy się w jakiś sposób kreatorami tego przedmiotu

193
00:13:53.090 --> 00:13:57.810
poprzez jego użytkowanie, poprzez możliwość jego modyfikacji.

194
00:13:58.450 --> 00:14:03.730
No ale to są takie niuanse, o których trudno może rozmawiać. Najlepiej je po prostu zobaczyć.

195
00:14:05.070 --> 00:14:10.470
Na wystawie, o której dziś rozmawiamy, znalazły się projekty, które niejednokrotnie

196
00:14:10.470 --> 00:14:15.110
wychodziły poza kanon swoich czasów. Reprezentowały nieraz śmiałe pomysły

197
00:14:15.110 --> 00:14:21.810
dotyczące formowania, barwienia czy też łączenia materiałów. Na co zwrócić szczególną uwagę

198
00:14:21.810 --> 00:14:25.890
odwiedzając te ekspozycje? Czy może inaczej zapytam, w jaki sposób w ogóle

199
00:14:25.890 --> 00:14:28.030
powinniśmy patrzeć na obiekty szklane?

200
00:14:28.250 --> 00:14:34.270
Myślę, że i tak obserwując oglądających na naszej wystawie, obserwując ich reakcje,

201
00:14:34.450 --> 00:14:38.350
to po prostu cieszyć się z widoku tych pięknych przedmiotów.

202
00:14:38.430 --> 00:14:43.750
I to, co zauważycie Państwo na tej wystawie, to ogromna ilość tych wzorów,

203
00:14:43.770 --> 00:14:50.070
to są takie naczynia, takie przedmioty, które powiedzielibyśmy, że chcielibyśmy ich używać dzisiaj,

204
00:14:50.070 --> 00:14:54.190
i że wyobrażamy sobie, że one będą w naszym domu, będą z nami.

205
00:14:54.410 --> 00:14:59.270
To świadczy tak naprawdę o tym, że mamy do czynienia po prostu z dobrym wzorem.

206
00:14:59.370 --> 00:15:04.770
Z dobrym wzorem traktowanym jako coś uniwersalnego, coś, co przetrwa próbę czasu

207
00:15:04.770 --> 00:15:09.150
i nie jest przypisane tylko temu momentowi powstania.

208
00:15:09.150 --> 00:15:18.730
Także to jest jak gdyby bardzo frakujące, że te przygotowywane w latach 50., 60., 70. szkła użytkowe

209
00:15:18.730 --> 00:15:21.350
mają ten walor ponadczasowości.

210
00:15:21.550 --> 00:15:26.170
Druga oczywiście reakcja, z którą się możemy spotkać na tej wystawie i którą obserwujemy,

211
00:15:26.170 --> 00:15:33.270
to także takie rozpoznanie, że pewne obiekty, nie wszystkie oczywiście, które tam pokazujemy,

212
00:15:33.270 --> 00:15:38.910
to są obiekty, które rzeczywiście gościły w naszych domach i to wydaje mi się zupełnie naturalne.

213
00:15:39.070 --> 00:15:46.530
Ruch kolekcjonerski, ruch miłośników szkła okresu lat 60. i 70. wciąż rośnie w siłę

214
00:15:46.530 --> 00:15:52.350
i te szkła są w jakiś sposób poszukiwane, więc z tym większą przyjemnością

215
00:15:52.350 --> 00:15:57.670
ich posiadacze odkrywają swoje, w cudzysłowie, obiekty na tej wystawie.

216
00:15:57.670 --> 00:16:04.850
Także tropów do oglądania tego szkła jest bardzo wiele. Mam taką, czy chciałam też

217
00:16:04.850 --> 00:16:10.870
zasugerować, tutaj chcieliśmy zasugerować naszym widzom taką świadomość, że wchodząc

218
00:16:10.870 --> 00:16:15.850
oczywiście w przestrzeń muzealną oglądamy te obiekty w gablotach, na podświetlanych

219
00:16:15.850 --> 00:16:22.270
postumentach, one są już przedmiotami zabytkowymi, muzealiami, eksponatami i tak jak to w muzeum

220
00:16:22.270 --> 00:16:27.250
są obiektami z cyklu nie dotykać. Ale tak naprawdę musimy wciąż pamiętać o tym,

221
00:16:27.670 --> 00:16:32.550
że pokazujemy Państwu przedmioty użytkowe. One są stworzone dla człowieka,

222
00:16:32.710 --> 00:16:37.570
do tego, żeby służyły człowiekowi w jego codziennej aktywności.

223
00:16:37.790 --> 00:16:44.550
Toteż wychodząc z tej wystawy pokazujemy dzięki współpracy z dwoma miłośnikami

224
00:16:44.550 --> 00:16:50.390
florystyki. Bardzo piękne fotograficzne aranżacje ukazujące rozmaite wspaniałe

225
00:16:50.390 --> 00:16:56.210
gatunki dali, które zostały uwiecznione w wazonach, które pokazujemy na wystawie.

226
00:16:56.370 --> 00:17:02.130
Czyli ten moment pokazania tego przedmiotu jako przedmiotu użytkowego wydaje mi się

227
00:17:02.130 --> 00:17:05.210
tutaj takim ważnym sygnałem w kierunku naszego widza.

228
00:17:05.330 --> 00:17:10.890
Przegląd prac polskich designerek szkła od lat powojennych do współczesności

229
00:17:10.890 --> 00:17:15.570
mogą Państwo zobaczyć w Muzeum Narodowym we Wrocławiu. Jak Pani sądzi,

230
00:17:15.630 --> 00:17:21.150
czy dzisiaj szkło jest materiałem atrakcyjnym dla projektantów dopiero

231
00:17:21.150 --> 00:17:23.710
rozpoczynających swoją drogę zawodową w Polsce?

232
00:17:23.970 --> 00:17:28.090
Myślę, że szkło jest materiałem fascynującym i tego nie straci,

233
00:17:28.210 --> 00:17:33.590
jakkolwiek by się historia potoczyła, jakkolwiek trudne są warunki ekonomiczne.

234
00:17:34.230 --> 00:17:39.290
Ono ciągle pozostaje w obszarze zainteresowania i dostrzegam to także,

235
00:17:39.290 --> 00:17:43.930
że to zainteresowanie nie jest skanalizowane tylko i wyłącznie na osoby,

236
00:17:44.090 --> 00:17:49.490
które wychodzą z wrocławskiej katedry szkła, a więc to przywiązanie do dyscypliny,

237
00:17:49.570 --> 00:17:53.350
której się wyuczyło, już nie jest tutaj tak istotne.

238
00:17:53.470 --> 00:17:58.690
Także inni artyści starają się rozpoznać to tworzywo i wychodzić z jakimiś

239
00:17:58.690 --> 00:18:03.470
interesującymi pomysłami. Szczęście w tym, że granice mamy otwarte.

240
00:18:03.470 --> 00:18:08.350
Po sąsiedzku mamy kraj ze znakomitymi szklarskimi tradycjami,

241
00:18:08.590 --> 00:18:15.030
który bardzo chętnie gości właśnie twórców z Polski i wielu artystów do Czech,

242
00:18:15.170 --> 00:18:19.770
bo o Czechach mówię, się wybiera, żeby tam realizować swoje pomysły.

243
00:18:19.930 --> 00:18:25.790
Więc nie wątpię, że za 10-15 lat będziemy mogli przyglądać się temu,

244
00:18:25.850 --> 00:18:31.870
co dziś powstaje, co dzisiaj wychodzi pod rąk i rysunków polskich projektantów

245
00:18:31.870 --> 00:18:33.090
i projektantek szkła.

246
00:18:33.310 --> 00:18:37.270
Doktor, Barbara Banaś gościła dziś w audycjach kulturalnych.

247
00:18:37.470 --> 00:18:43.590
Wystawę Szklane Życiorysy mogą Państwo obejrzeć jeszcze do 14 stycznia przyszłego roku

248
00:18:43.590 --> 00:18:47.150
w Muzeum Narodowym we Wrocławiu. Zapraszamy. Bardzo dziękuję.

249
00:18:47.530 --> 00:18:48.310
Dziękuję pięknie.

250
00:18:49.990 --> 00:18:53.590
Audycje kulturalne. W dobrym tonie.

251
00:18:53.590 --> 00:18:53.710
Dziękuje za oglądanie.

252
00:18:53.710 --> 00:18:53.810
Dziękuje.