WEBVTT

1
00:00:01.390 --> 00:00:05.090
Audycje kulturalne. W dobrym tonie.

2
00:00:05.350 --> 00:00:11.570
To są audycje kulturalne, podcast Narodowego Centrum Kultury przy mikrofonie Aleksandra Galant.

3
00:00:11.690 --> 00:00:18.630
Są tacy artyści, których pracę wszyscy znamy, albo przynajmniej wszyscy kojarzymy, potrafilibyśmy je bez pudła wskazać.

4
00:00:18.730 --> 00:00:24.150
Natomiast gdybyśmy mieli powiedzieć coś więcej o samym artyście, no to pewnie byłoby nam trudniej.

5
00:00:24.350 --> 00:00:28.610
I mam takie wrażenie, że przykładem takiego twórcy jest Karol Tchorek.

6
00:00:28.610 --> 00:00:35.970
Karol Tchorek, artysta rzeźbiarz, marszant, bardzo zaangażowany w tworzenie struktur artystów w Polsce,

7
00:00:36.570 --> 00:00:43.190
który jest twórcą tablic upamiętniających miejsca, w których hitlerowcy rozstrzeliwali Polaków.

8
00:00:43.250 --> 00:00:50.170
Takich tablic w Warszawie pojawiło się ponoć 460, no ale do dnia dzisiejszego przetrwało niecałe 200.

9
00:00:50.410 --> 00:00:56.450
Kim był Karol Tchorek, jakim był artystą, jakim był człowiekiem, o tym mam nadzieję opowie gościem dzisiejszego spotkania,

10
00:00:56.450 --> 00:01:03.170
czyli pani Lena Wicherkiewicz, kustoszka w Muzeum Warszawy, a także koordynatorka pracowni Karola Tchorka,

11
00:01:03.310 --> 00:01:07.190
która znajduje się w Warszawie przy ulicy Smolnej 36 przez 10.

12
00:01:07.430 --> 00:01:08.890
Witam w audycjach kulturalnych.

13
00:01:09.170 --> 00:01:09.630
Dzień dobry.

14
00:01:09.810 --> 00:01:15.930
Na początek zapytam panią o ten moment, kiedy pani drogi się skrzyżowały z twórczością Karola Tchorka.

15
00:01:16.030 --> 00:01:19.690
Czy to też był taki artysta, o którego dopiero pani poznawała z czasem?

16
00:01:20.090 --> 00:01:24.450
Tak naprawdę moja przygoda z Karolem Tchorkiem rozpoczęła się bardziej od jego syna Mariusza.

17
00:01:24.450 --> 00:01:27.490
Pamiętam, jak jeszcze pracowałam w Muzeum Sztuki w Łodzi.

18
00:01:27.630 --> 00:01:32.370
Przy okazji zgłębiania twórczości Władysława Strzemińskiego natknęłam się na tekst,

19
00:01:32.610 --> 00:01:36.810
który Mariusz Tchorek napisał specjalnie na wystawę rocznicową i konferencji,

20
00:01:36.890 --> 00:01:41.090
która dotyczyła Władysława Strzemińskiego i wtedy pojawił mi się właśnie Mariusz.

21
00:01:41.170 --> 00:01:44.790
Mariusz Tchorek i jakoś przez jego w zasadzie pryzmat poznawałam ojca,

22
00:01:44.910 --> 00:01:48.190
a jeżeli chodzi o Karola, no to oczywiście poprzez tablicę,

23
00:01:48.310 --> 00:01:51.270
przez które pewnie większość z nas to nazwisko kojarzy,

24
00:01:51.270 --> 00:01:55.050
kiedy przeprowadziłam się tutaj do Warszawy, a tak bliżej to w momencie,

25
00:01:55.230 --> 00:02:00.610
kiedy pracownia Karola Tchorka została przekazana pod opiekę naszemu muzeum.

26
00:02:00.870 --> 00:02:04.610
Została mi przydzielona właśnie funkcja koordynowania pracami tej pracowni.

27
00:02:05.090 --> 00:02:08.710
No i tutaj moja przygoda, moje związki, że tak powiem, z Karolem się zacieśniły.

28
00:02:08.790 --> 00:02:13.230
Znaczy poznałam po prostu jego twórczość bliżej i tak naprawdę namacalnie,

29
00:02:13.270 --> 00:02:15.990
obcując ze spuścizną, która w pracowni się zachowała,

30
00:02:16.070 --> 00:02:19.350
więc w zasadzie to jest ten moment w sumie niedługi, kiedy jego twórczość poznaje.

31
00:02:19.350 --> 00:02:21.710
Oczywiście jest pewnie wiele rzeczy, których jeszcze nie wiem,

32
00:02:22.350 --> 00:02:24.450
ale pracownia ma bardzo dużo do zaoferowania.

33
00:02:24.970 --> 00:02:28.310
W zasadzie jest trochę taką kapsułą czasu, bym powiedziała,

34
00:02:28.390 --> 00:02:32.050
jeżeli chodzi o twórczość Karola, ale też osób, który z którymi był związany,

35
00:02:32.130 --> 00:02:36.470
właśnie jego rodzinę, syna, synową, więc jest to takie miejsce,

36
00:02:36.690 --> 00:02:39.050
które pewnie jeszcze ma wiele do odkrycia.

37
00:02:39.190 --> 00:02:43.810
Jaka jest twórczość Karola Tchorka? Jakim on był artystą i co tworzył?

38
00:02:43.870 --> 00:02:46.010
Już kilkukrotnie wspomniałyśmy o tablicach,

39
00:02:46.010 --> 00:02:50.370
bo to jest rzeczywiście bardzo duże osiągnięcie i jeden z symboli Warszawy,

40
00:02:50.450 --> 00:02:51.990
zwłaszcza dla jego mieszkańców.

41
00:02:52.210 --> 00:02:57.470
Natomiast zawężanie jego twórczości tylko do tych tablic może być trochę niesprawiedliwym.

42
00:02:57.690 --> 00:03:00.370
Tak, aczkolwiek myślę, że tablice są takim,

43
00:03:00.930 --> 00:03:03.570
no, nie wiem, czy powiedzieć genialnym, może to banalnie zabrzmi,

44
00:03:03.670 --> 00:03:07.190
ale takim, w którym rzeczywiście z jednej strony są bardzo proste,

45
00:03:07.230 --> 00:03:08.390
jeżeli chodzi o swoją formę,

46
00:03:09.110 --> 00:03:11.310
nawiązującą do Krzyża Virtuti Militari,

47
00:03:11.410 --> 00:03:14.310
takiego bardzo uproszczonego, jakby taką esencją tego.

48
00:03:14.310 --> 00:03:17.430
I jednocześnie bardzo dobrze wpisują się w pejzaż miasta.

49
00:03:17.670 --> 00:03:20.010
One są widoczne, a jednocześnie nie przytłaczają.

50
00:03:20.090 --> 00:03:22.370
Każdy zwraca na nie uwagę, ale nie czuje jakiegoś,

51
00:03:22.410 --> 00:03:25.130
znaczy ciężar oczywiście tego, co ze sobą niosą

52
00:03:25.130 --> 00:03:27.470
i wydarzeń, które upamiętniają, to na pewno.

53
00:03:27.630 --> 00:03:30.150
Natomiast one są rzeczywiście takimi obiektami,

54
00:03:30.410 --> 00:03:33.790
które, no, wydają się organiczną częścią substancji miasta.

55
00:03:33.950 --> 00:03:36.710
To jest, wydaje mi się, genialne w tym, co zrobił.

56
00:03:36.850 --> 00:03:39.250
Natomiast jeżeli chodzi o jego twórczość rzeźbiarską,

57
00:03:39.250 --> 00:03:40.870
on też był medalierem.

58
00:03:41.090 --> 00:03:43.690
Trudno jest chyba go jakoś jednoznacznie zdefiniować,

59
00:03:43.690 --> 00:03:45.470
jego styl na pewno był realistą

60
00:03:45.470 --> 00:03:47.770
i na pewno był takim rzeźbiarzem,

61
00:03:47.870 --> 00:03:50.530
który bardzo dobrze się czuł w formach monumentalnych.

62
00:03:50.670 --> 00:03:53.210
To zapewne ma związek z jego wykształceniem.

63
00:03:53.410 --> 00:03:57.930
On był absolwentem warszawskiej szkoły sztuk zdobniczych i malarstwa,

64
00:03:58.090 --> 00:04:00.790
a potem studiował też w akademii w pracowni Tadeusza Brejera

65
00:04:00.790 --> 00:04:01.930
i myślę, że to właśnie on,

66
00:04:02.050 --> 00:04:03.370
a wcześniej jeszcze Jan Szczepkowski,

67
00:04:03.470 --> 00:04:04.670
którego właśnie studiował.

68
00:04:04.930 --> 00:04:08.110
To ci dwaj rzeźbiarze wywarli na niego bardzo duży wpływ,

69
00:04:08.110 --> 00:04:11.030
może nieformalny, ale takiego powiedzmy podejścia do rzeźby

70
00:04:11.030 --> 00:04:12.150
i do sztuki w ogóle

71
00:04:12.150 --> 00:04:13.710
i myślę, że to było istotne.

72
00:04:13.830 --> 00:04:17.030
Także jakby taki element realistyczny jest na pewno ważny.

73
00:04:17.370 --> 00:04:19.830
Karol Tchorek też przez całe swoje życie

74
00:04:19.830 --> 00:04:22.190
był wierny takiemu przeświadczeniu,

75
00:04:22.310 --> 00:04:24.350
że artysta, a rzeźbiarz w szczególności,

76
00:04:24.490 --> 00:04:27.530
jest takim twórcą, którego praca powinna polegać

77
00:04:27.530 --> 00:04:29.190
na przekazywaniu pewnych treści

78
00:04:29.190 --> 00:04:31.530
i pozostawaniu w relacji ze społeczeństwem.

79
00:04:31.570 --> 00:04:33.250
I ta misja społeczna sztuki,

80
00:04:33.490 --> 00:04:35.090
tego, że ona powinna być komunikatywna

81
00:04:35.090 --> 00:04:37.370
i jakoś odzwierciedlająca czas,

82
00:04:37.750 --> 00:04:39.610
w którym dzieła powstają.

83
00:04:40.050 --> 00:04:42.610
Więc to było tym chyba, o czym się kierował.

84
00:04:43.290 --> 00:04:44.930
Tak powiedziałam, rzeźba monumentalna

85
00:04:44.930 --> 00:04:47.110
to jakby to, co w przestrzeni miasta

86
00:04:47.110 --> 00:04:48.410
i w przestrzeni Warszawy szczególnie,

87
00:04:48.470 --> 00:04:49.170
chociaż nie tylko,

88
00:04:49.390 --> 00:04:51.330
bo w innych miastach też mamy przykłady

89
00:04:51.330 --> 00:04:52.190
jego twórczości.

90
00:04:53.150 --> 00:04:55.970
Monumentalna nie w sensie ogromnego rozmachu,

91
00:04:56.150 --> 00:04:58.290
chociaż tworzył też jakby duże kompozycje,

92
00:04:58.430 --> 00:05:00.170
ale takiego właśnie myślenia,

93
00:05:00.410 --> 00:05:03.310
rzeźbą, która działa poprzez swoją masę, formę,

94
00:05:03.310 --> 00:05:05.210
był bardzo dobrym portrecistą.

95
00:05:05.290 --> 00:05:06.450
Także jeżeli chodzi o rzeźby,

96
00:05:06.570 --> 00:05:09.070
to może takie już teraz wydaje nam się pasę,

97
00:05:09.190 --> 00:05:10.810
ale jakby w czasach, w których tworzył,

98
00:05:10.870 --> 00:05:13.510
to takie zapotrzebowanie też na taką rzeźbę było.

99
00:05:13.690 --> 00:05:15.990
A jednocześnie potrafił tworzyć rzeczy

100
00:05:15.990 --> 00:05:17.150
nie tylko realistyczne,

101
00:05:17.350 --> 00:05:18.830
wszystkie kierunki artystyczne oczywiście,

102
00:05:18.970 --> 00:05:20.550
które za jego życia były obecne,

103
00:05:20.610 --> 00:05:21.410
były mu znajome.

104
00:05:21.490 --> 00:05:22.530
I on też twierdził,

105
00:05:22.570 --> 00:05:24.030
że jakby drogą naturalną sztuk

106
00:05:24.030 --> 00:05:25.530
jest właśnie takie dążenie

107
00:05:25.530 --> 00:05:27.230
od realizmu ku abstrakcji.

108
00:05:27.470 --> 00:05:28.950
I w zasadzie ten proces

109
00:05:28.950 --> 00:05:30.630
w jego twórczości też zachodził.

110
00:05:30.630 --> 00:05:33.550
Tworzył rzeźby inspirowane na przykład kubizmem.

111
00:05:33.650 --> 00:05:35.050
Jest portret Białoszewskiego,

112
00:05:35.210 --> 00:05:36.650
który jest taki bardzo kubistyczny.

113
00:05:36.770 --> 00:05:38.530
W ogóle jakby ktoś tą rzeźbę zobaczył,

114
00:05:38.590 --> 00:05:39.550
jest to twarz,

115
00:05:39.990 --> 00:05:42.030
ale zupełnie nierealistyczna,

116
00:05:42.210 --> 00:05:44.030
bardzo zgeometryzowana

117
00:05:44.030 --> 00:05:46.110
i taka idąca gdzieś w kierunku

118
00:05:46.110 --> 00:05:49.010
pewnej takiej deformacji kubistycznej.

119
00:05:49.150 --> 00:05:50.470
A jednocześnie tworzył rzeczy

120
00:05:50.470 --> 00:05:51.830
zupełnie abstrakcyjne,

121
00:05:52.090 --> 00:05:52.590
takie jak na przykład

122
00:05:52.590 --> 00:05:54.470
nagrobek Władysława Strzemińskiego.

123
00:05:54.690 --> 00:05:56.870
Jest to forma zupełnie abstrakcyjna,

124
00:05:56.870 --> 00:05:57.670
organiczna,

125
00:05:57.770 --> 00:06:00.150
nawiązująca do elementów,

126
00:06:00.210 --> 00:06:01.650
które pojawiają się w jego obrazach,

127
00:06:01.790 --> 00:06:02.590
w jego powidokach.

128
00:06:02.710 --> 00:06:04.290
Fragment tego jakoś przetworzony

129
00:06:04.290 --> 00:06:05.910
w trójwymiarową bryłę

130
00:06:05.910 --> 00:06:07.690
stał się właśnie jakby tą esencją

131
00:06:07.690 --> 00:06:08.470
tego pomnika.

132
00:06:09.150 --> 00:06:09.890
Tworzył też rzeźbę

133
00:06:09.890 --> 00:06:11.970
o takim jakby symbolicznym znaczeniu,

134
00:06:12.310 --> 00:06:13.990
na przykład Warszawska Jesień,

135
00:06:14.130 --> 00:06:16.390
która stoi na tyłach Akademii Muzycznej.

136
00:06:16.530 --> 00:06:17.730
To jest po prostu klucz wiolinowy.

137
00:06:18.010 --> 00:06:20.250
Te jego realizacje są bardzo różne.

138
00:06:21.010 --> 00:06:22.510
Tutaj, jeżeli chodzi o takie prace symboliczne,

139
00:06:22.590 --> 00:06:23.150
jest też rzeźba

140
00:06:23.150 --> 00:06:25.370
jedna z wcześniejszych zachowanych prac

141
00:06:25.370 --> 00:06:26.290
czas miniony.

142
00:06:26.510 --> 00:06:27.370
Rzeźba drewniana

143
00:06:27.370 --> 00:06:28.490
to też u niego nie było

144
00:06:28.490 --> 00:06:29.250
takie częste,

145
00:06:29.350 --> 00:06:30.030
chociaż on w ogóle

146
00:06:30.030 --> 00:06:31.450
lubił pracować z drewnem,

147
00:06:31.450 --> 00:06:32.830
nie tylko jakby rzeźbiąc,

148
00:06:32.870 --> 00:06:33.630
ale też wykonując

149
00:06:33.630 --> 00:06:35.450
przedmioty codziennego użytku,

150
00:06:36.210 --> 00:06:37.810
która przedstawia taką postać,

151
00:06:37.910 --> 00:06:39.190
wydaje się takim fragmentem

152
00:06:39.190 --> 00:06:40.290
pnia drzewa,

153
00:06:40.450 --> 00:06:41.130
który gdzieś przechodzi

154
00:06:41.130 --> 00:06:42.070
w postać ludzką.

155
00:06:42.210 --> 00:06:43.810
Więc gdzieś to obrazowanie

156
00:06:43.810 --> 00:06:44.630
gdzieś zawsze,

157
00:06:44.730 --> 00:06:45.630
gdzieś zawierało się

158
00:06:45.630 --> 00:06:46.550
między realizmem,

159
00:06:46.690 --> 00:06:47.350
symbolizmem,

160
00:06:47.430 --> 00:06:48.210
a abstrakcją.

161
00:06:48.390 --> 00:06:49.470
To tak można by było

162
00:06:49.470 --> 00:06:50.530
pokrótce powiedzieć.

163
00:06:50.770 --> 00:06:52.030
I taki sposób przedstawiania

164
00:06:52.030 --> 00:06:53.210
nie jest jakoś związany

165
00:06:53.210 --> 00:06:53.890
chronologicznie,

166
00:06:53.890 --> 00:06:55.550
że wczesne prace są realistyczne,

167
00:06:55.650 --> 00:06:56.810
a późniejsze abstrakcyjne.

168
00:06:56.970 --> 00:06:57.630
To się po prostu

169
00:06:57.630 --> 00:06:58.990
w jego twórczości przenikało.

170
00:06:59.130 --> 00:07:00.410
Karol Kolek też nie doczekał się

171
00:07:00.410 --> 00:07:01.990
jakiejś pogłębionej analizy

172
00:07:01.990 --> 00:07:02.910
swojej sztuki.

173
00:07:03.110 --> 00:07:03.950
To wszystko przed nami,

174
00:07:03.990 --> 00:07:05.590
a myślę, że pracowanie

175
00:07:05.590 --> 00:07:06.570
tego, co znajduje się

176
00:07:06.570 --> 00:07:07.170
w pracowni,

177
00:07:07.270 --> 00:07:08.970
zarówno jeżeli chodzi o właśnie

178
00:07:08.970 --> 00:07:09.630
rzeźby,

179
00:07:09.910 --> 00:07:10.490
projekty,

180
00:07:11.130 --> 00:07:11.570
makiety

181
00:07:11.570 --> 00:07:12.790
i cała dokumentacja

182
00:07:12.790 --> 00:07:13.450
i archiwum,

183
00:07:13.750 --> 00:07:14.370
myślę, że to jest

184
00:07:14.370 --> 00:07:15.350
takie miejsce,

185
00:07:15.490 --> 00:07:16.170
gdzie mamy nadzieję,

186
00:07:16.290 --> 00:07:17.590
że takie prace badawcze

187
00:07:17.590 --> 00:07:18.590
nad jego twórczością

188
00:07:18.590 --> 00:07:19.750
też będą się odbywać.

189
00:07:25.470 --> 00:07:27.010
Z wielkim zaciekawieniem

190
00:07:27.010 --> 00:07:28.130
słuchałam wszystkiego,

191
00:07:28.190 --> 00:07:29.230
co pani mówiła.

192
00:07:29.330 --> 00:07:30.170
Również tego

193
00:07:30.170 --> 00:07:31.870
o różnych formach,

194
00:07:31.910 --> 00:07:32.810
z jakich on korzystał,

195
00:07:32.910 --> 00:07:33.890
o różnych stylistykach,

196
00:07:33.950 --> 00:07:34.790
w jakich tworzył.

197
00:07:34.910 --> 00:07:36.050
Mówiła pani o kubizmie

198
00:07:36.050 --> 00:07:36.750
między innymi.

199
00:07:36.870 --> 00:07:38.050
Czytając o Karolu Tchorku

200
00:07:38.050 --> 00:07:39.610
natknęłam się na takie określenie,

201
00:07:39.670 --> 00:07:40.830
że mówiono o nim,

202
00:07:41.030 --> 00:07:41.910
czy zdarzało się,

203
00:07:41.990 --> 00:07:42.610
że był określany

204
00:07:42.610 --> 00:07:44.490
jako socrealistyczny rzemieślnik.

205
00:07:44.870 --> 00:07:45.830
Mnie to zmartwiło,

206
00:07:45.850 --> 00:07:47.370
bo oczywiście nie jest to komplement

207
00:07:47.370 --> 00:07:49.870
i chyba takie wyjaśnienie,

208
00:07:50.130 --> 00:07:51.650
skąd to określenie się wzięło,

209
00:07:51.830 --> 00:07:52.590
to takiego wyjaśnienia

210
00:07:52.590 --> 00:07:54.050
możemy poszukać w Warszawie

211
00:07:54.050 --> 00:07:55.330
przy ulicy Marszałkowskiej,

212
00:07:55.450 --> 00:07:56.470
w Marszałkowskiej dzielnicy

213
00:07:56.470 --> 00:07:57.050
mieszkaniowej

214
00:07:57.050 --> 00:07:58.790
zwanej przez wszystkich MDM-em,

215
00:07:58.870 --> 00:07:59.650
bo tam znajduje się

216
00:07:59.650 --> 00:08:01.050
taka bardzo duża płaskorzeźba

217
00:08:01.050 --> 00:08:02.390
pod tytułem Macierzyństwo.

218
00:08:02.490 --> 00:08:03.210
To jest chyba taka

219
00:08:03.210 --> 00:08:04.370
najbardziej socrealistyczna

220
00:08:04.990 --> 00:08:05.630
jego praca,

221
00:08:05.750 --> 00:08:07.170
chociaż w pracowni też są

222
00:08:07.170 --> 00:08:08.670
projekty jego pomników

223
00:08:08.670 --> 00:08:09.850
czy innych takich realizacji.

224
00:08:09.990 --> 00:08:10.810
Czasami jest nam trudno

225
00:08:10.810 --> 00:08:11.570
jakoś zidentyfikować,

226
00:08:11.950 --> 00:08:13.390
gdzie takie motywy

227
00:08:13.390 --> 00:08:14.750
no właśnie socrealistyczne

228
00:08:14.750 --> 00:08:15.410
się pojawiają.

229
00:08:15.490 --> 00:08:16.170
Jak chodzi o MDM,

230
00:08:16.170 --> 00:08:17.790
to właśnie mamy matkę z dzieckiem,

231
00:08:18.590 --> 00:08:20.110
natomiast są też postaci,

232
00:08:20.170 --> 00:08:21.630
nie wiem, robotników, hutników,

233
00:08:21.830 --> 00:08:22.670
więc gdzieś też takie

234
00:08:22.670 --> 00:08:24.570
szkice rzeźbiarskie też są,

235
00:08:24.670 --> 00:08:26.470
więc rzeczywiście był to taki moment,

236
00:08:26.630 --> 00:08:27.950
kiedy ta stylistyka,

237
00:08:28.030 --> 00:08:28.930
zresztą to był czas,

238
00:08:28.950 --> 00:08:30.710
w którym też inni artyści

239
00:08:30.710 --> 00:08:31.670
w tej stylistyce,

240
00:08:31.850 --> 00:08:33.030
nawet którzy jakby potem,

241
00:08:33.190 --> 00:08:34.450
czy wcześniej nie tworzyli

242
00:08:34.450 --> 00:08:34.930
w ten sposób,

243
00:08:35.110 --> 00:08:36.050
no mieli taki epizod,

244
00:08:36.190 --> 00:08:37.350
no to jest związane po prostu

245
00:08:37.350 --> 00:08:37.910
z czasem,

246
00:08:38.110 --> 00:08:39.610
w których przyszło im tworzyć.

247
00:08:39.770 --> 00:08:40.590
Myślę, że jeżeli chodzi

248
00:08:40.590 --> 00:08:41.430
o Karola Tchorka,

249
00:08:41.510 --> 00:08:42.810
to jest tak naprawdę określenie,

250
00:08:42.850 --> 00:08:43.990
które można zastosować

251
00:08:43.990 --> 00:08:45.990
do kilku wybranych realizacji.

252
00:08:46.170 --> 00:08:47.810
Większość trochę wymyka się

253
00:08:47.810 --> 00:08:48.930
tej klasyfikacji.

254
00:08:49.070 --> 00:08:49.890
No myślę, że to nie jest

255
00:08:49.890 --> 00:08:50.710
do końca prawda.

256
00:08:50.950 --> 00:08:51.690
On zresztą też

257
00:08:51.690 --> 00:08:53.350
jakoś nie deklarował się,

258
00:08:53.450 --> 00:08:54.810
też on jako artysta,

259
00:08:54.870 --> 00:08:55.490
że to jest styl,

260
00:08:55.550 --> 00:08:56.350
w którym tworzy.

261
00:08:56.770 --> 00:08:58.150
Rzeczywiście pewne realizacje

262
00:08:58.150 --> 00:08:59.310
można tak określić.

263
00:08:59.410 --> 00:09:00.450
Czy był rzemieślnikiem?

264
00:09:00.550 --> 00:09:02.150
Ja myślę, że on na pewno

265
00:09:02.150 --> 00:09:03.890
był rzemieślnikiem bardzo dobrym.

266
00:09:04.010 --> 00:09:05.550
Zresztą zaczął swoją przygodę

267
00:09:05.550 --> 00:09:06.330
ze sztuką właśnie

268
00:09:06.330 --> 00:09:07.270
od kształcenia się

269
00:09:07.270 --> 00:09:08.030
w zawodzie po prostu

270
00:09:08.030 --> 00:09:08.830
rzemieślniczym,

271
00:09:08.910 --> 00:09:10.890
więc on pracę z materią,

272
00:09:12.190 --> 00:09:13.150
rzeźbienie, wykuwanie,

273
00:09:13.150 --> 00:09:14.870
to miał bardzo dobrze opanowaną

274
00:09:14.870 --> 00:09:16.650
i to widać, że to było coś,

275
00:09:16.710 --> 00:09:17.910
w czym był po prostu biegły,

276
00:09:18.150 --> 00:09:20.010
ale myślę, że ten element

277
00:09:20.010 --> 00:09:21.210
jakby twórczy też był.

278
00:09:21.310 --> 00:09:22.890
To nie był tylko rzemieślnik.

279
00:09:23.130 --> 00:09:24.250
Na pewno to mu pomagało,

280
00:09:24.350 --> 00:09:25.370
to, że rzeczywiście

281
00:09:25.370 --> 00:09:26.710
praca z materiałem,

282
00:09:27.110 --> 00:09:27.510
jakimkolwiek,

283
00:09:27.590 --> 00:09:28.470
czy to był kamień,

284
00:09:28.530 --> 00:09:29.530
czy to było drewno,

285
00:09:29.770 --> 00:09:30.990
bardzo był w tym sprawny.

286
00:09:31.090 --> 00:09:32.950
Bardzo dobrze pracował,

287
00:09:32.990 --> 00:09:34.150
jeżeli chodzi o liternictwo,

288
00:09:34.850 --> 00:09:35.610
wykuwanie liter,

289
00:09:35.830 --> 00:09:36.670
to też było to,

290
00:09:36.710 --> 00:09:37.890
w czym był bardzo biegły,

291
00:09:37.970 --> 00:09:39.090
więc na pewno tak.

292
00:09:39.270 --> 00:09:40.310
Ten element rzemieślniczy,

293
00:09:40.310 --> 00:09:42.970
jak najbardziej socrealistyczny,

294
00:09:43.150 --> 00:09:44.730
myślę, że do pewnych realizacji

295
00:09:44.730 --> 00:09:45.730
można to zastosować,

296
00:09:45.810 --> 00:09:46.690
ale cała twórczość

297
00:09:46.690 --> 00:09:48.530
jest bardziej zróżnicowana.

298
00:09:48.850 --> 00:09:49.650
Rozmawiamy teraz

299
00:09:49.650 --> 00:09:51.130
o takiej jednej stronie

300
00:09:51.130 --> 00:09:52.410
działalności Karola Tchorka,

301
00:09:52.490 --> 00:09:53.850
tej stricte artystycznej,

302
00:09:53.990 --> 00:09:55.110
związanej z tworzeniem,

303
00:09:55.230 --> 00:09:56.570
z przygotowywaniem rzeźb,

304
00:09:56.650 --> 00:09:57.730
ale Karol Tchorek

305
00:09:57.730 --> 00:09:59.610
był też bardzo zaangażowany

306
00:09:59.610 --> 00:10:00.050
w takie,

307
00:10:00.230 --> 00:10:01.170
dzisiaj powiedzielibyśmy,

308
00:10:01.330 --> 00:10:02.610
może promowanie kultury,

309
00:10:02.730 --> 00:10:03.930
chociaż to nie brzmi najlepiej.

310
00:10:04.370 --> 00:10:05.170
On prowadził

311
00:10:05.170 --> 00:10:06.470
salon sztuki Nike,

312
00:10:06.670 --> 00:10:07.750
niestety stracił go

313
00:10:07.750 --> 00:10:08.630
w czasie wojny,

314
00:10:08.710 --> 00:10:09.930
po prostu został zniszczony.

315
00:10:09.930 --> 00:10:11.350
Ale on chyba

316
00:10:11.350 --> 00:10:12.630
tworzył wokół siebie

317
00:10:12.630 --> 00:10:13.810
taki kulturalny świat,

318
00:10:13.970 --> 00:10:15.330
takie towarzystwo kulturalne.

319
00:10:15.410 --> 00:10:16.370
Jeżeli chodzi o salon Nike,

320
00:10:16.490 --> 00:10:17.230
to on go prowadził

321
00:10:17.230 --> 00:10:18.110
w czasie okupacji,

322
00:10:18.110 --> 00:10:21.230
od 1943 do wybuchu powstania,

323
00:10:21.490 --> 00:10:23.410
do sierpnia 1944 roku

324
00:10:23.410 --> 00:10:24.850
i potem wznowił działalność

325
00:10:24.850 --> 00:10:25.590
salonu Nike

326
00:10:25.590 --> 00:10:27.310
po odzyskaniu niepodległości,

327
00:10:27.410 --> 00:10:28.050
bo to miejsce,

328
00:10:28.130 --> 00:10:29.830
w którym salon Nike prowadził,

329
00:10:29.870 --> 00:10:31.370
był to dawny sklep filmowy

330
00:10:31.370 --> 00:10:33.130
Wedla na Marszokowskiej 63,

331
00:10:33.510 --> 00:10:34.250
Róg Pięknej.

332
00:10:35.070 --> 00:10:35.910
No i potem oczywiście

333
00:10:35.910 --> 00:10:37.730
ta kamienica została wyburzona

334
00:10:37.730 --> 00:10:39.230
pod budowę właśnie MDM-u.

335
00:10:39.830 --> 00:10:41.050
Więc też jakby Karolowi

336
00:10:41.050 --> 00:10:42.550
to miejsce zostało odebrane,

337
00:10:42.670 --> 00:10:43.850
tam wcześniej jakieś perypetie

338
00:10:43.850 --> 00:10:45.270
właśnie z firmą Wedel.

339
00:10:45.430 --> 00:10:46.250
Taka działalność właśnie,

340
00:10:46.330 --> 00:10:46.910
nazwijmy to,

341
00:10:47.090 --> 00:10:48.310
promocji kultury,

342
00:10:48.630 --> 00:10:49.830
no chyba to jest dobre określenie,

343
00:10:49.910 --> 00:10:51.590
ale też chyba nie ma co unikać

344
00:10:51.590 --> 00:10:52.810
też określenie jakby handlowa,

345
00:10:52.950 --> 00:10:52.990
tak?

346
00:10:53.110 --> 00:10:54.290
On był też marszandem,

347
00:10:55.150 --> 00:10:55.710
adykwariuszem,

348
00:10:55.770 --> 00:10:57.390
bo zbierał bardzo różne rzeczy

349
00:10:57.390 --> 00:10:59.070
artystyczne i je sprzedawał.

350
00:10:59.470 --> 00:11:00.250
Natomiast rzeczywiście

351
00:11:00.250 --> 00:11:01.750
ta działalność salonu Nike

352
00:11:01.750 --> 00:11:04.430
w takim bardzo trudnym okresie,

353
00:11:04.430 --> 00:11:05.970
no była nakierowana na to,

354
00:11:06.030 --> 00:11:07.110
żeby właśnie artystom też

355
00:11:07.110 --> 00:11:08.710
w tym bardzo trudnym czasie

356
00:11:08.710 --> 00:11:09.270
pomóc,

357
00:11:09.390 --> 00:11:10.350
więc to robił,

358
00:11:10.470 --> 00:11:11.650
ale jednocześnie sprzedawał

359
00:11:11.650 --> 00:11:12.630
też różnego rodzaju

360
00:11:12.630 --> 00:11:14.650
przedmioty artystyczne

361
00:11:14.650 --> 00:11:15.930
i rzemiosła artystyczne.

362
00:11:16.010 --> 00:11:16.790
I tą działalność

363
00:11:16.790 --> 00:11:18.590
prowadził też po wojnie,

364
00:11:18.690 --> 00:11:19.690
najpierw tuż po wojnie

365
00:11:19.690 --> 00:11:20.470
właśnie jeszcze w ramach

366
00:11:20.470 --> 00:11:21.330
tego salonu Nike,

367
00:11:21.530 --> 00:11:22.690
który przez te kilka lat

368
00:11:22.690 --> 00:11:23.310
funkcjonował,

369
00:11:23.370 --> 00:11:24.870
a potem to się przeniosło

370
00:11:24.870 --> 00:11:25.610
na Smolną.

371
00:11:26.110 --> 00:11:27.390
Nie wiem na ile ta działalność

372
00:11:27.390 --> 00:11:27.690
była,

373
00:11:27.830 --> 00:11:28.770
ona była oficjalna,

374
00:11:28.850 --> 00:11:29.610
bo nawet jest zachowana

375
00:11:29.610 --> 00:11:30.370
korespondencja,

376
00:11:30.390 --> 00:11:31.050
jak w pewnym momencie

377
00:11:31.050 --> 00:11:31.390
jest,

378
00:11:31.570 --> 00:11:33.390
dostaje pismo z Urzędu Skarbowego,

379
00:11:33.390 --> 00:11:34.090
że tam coś,

380
00:11:34.210 --> 00:11:35.830
jakieś ma zapłacić podatki,

381
00:11:36.030 --> 00:11:37.570
których tam nie brał pod uwagę,

382
00:11:37.630 --> 00:11:39.210
więc jakoś w tamtym systemie

383
00:11:39.210 --> 00:11:39.950
udawało mu się

384
00:11:39.950 --> 00:11:42.050
tą działalność handlową prowadzić.

385
00:11:42.330 --> 00:11:42.830
Handlową,

386
00:11:42.870 --> 00:11:43.750
ale też na przykład

387
00:11:43.750 --> 00:11:45.430
wynajmował pewne przedmioty

388
00:11:45.430 --> 00:11:47.250
jako rekwizyty do filmów,

389
00:11:47.370 --> 00:11:48.510
to też była taka działalność,

390
00:11:48.550 --> 00:11:49.710
z której czerpał zyski,

391
00:11:49.890 --> 00:11:51.070
no ponadto wynajmował też

392
00:11:51.070 --> 00:11:51.850
samą pracownię,

393
00:11:51.890 --> 00:11:52.790
między innymi właśnie

394
00:11:52.790 --> 00:11:54.090
jako plan filmowy,

395
00:11:54.550 --> 00:11:56.250
więc bardzo był taką osobą,

396
00:11:56.330 --> 00:11:57.770
bardzo zaradną

397
00:11:57.770 --> 00:11:59.470
i znającą wartość

398
00:11:59.470 --> 00:12:00.710
różnych przedmiotów.

399
00:12:00.890 --> 00:12:01.570
No on stał jednak

400
00:12:01.570 --> 00:12:03.410
mocno nogami na ziemi,

401
00:12:03.570 --> 00:12:04.850
takim był, był realistą.

402
00:12:05.010 --> 00:12:05.530
No i jednocześnie

403
00:12:05.530 --> 00:12:06.790
miał rzeczywiście oko

404
00:12:06.790 --> 00:12:07.930
do wyszukiwania

405
00:12:07.930 --> 00:12:09.190
ładnych przedmiotów

406
00:12:09.190 --> 00:12:11.190
i też chyba taki talent handlowy,

407
00:12:11.270 --> 00:12:11.930
no to jakoś to się

408
00:12:11.930 --> 00:12:13.170
wszystko chyba łączyło.

409
00:12:13.970 --> 00:12:14.450
W tym wszystkim

410
00:12:14.450 --> 00:12:15.470
też pomagała mu żona,

411
00:12:15.630 --> 00:12:16.310
Zofia Tchorek,

412
00:12:16.310 --> 00:12:16.910
tą działalność

413
00:12:16.910 --> 00:12:17.950
wspólnie prowadzili.

414
00:12:18.210 --> 00:12:18.850
To była taka,

415
00:12:18.870 --> 00:12:19.150
powiedzmy,

416
00:12:19.250 --> 00:12:20.190
handlowa część,

417
00:12:20.290 --> 00:12:21.250
natomiast jeżeli chodzi

418
00:12:21.250 --> 00:12:22.750
o taką promocję kultury,

419
00:12:22.830 --> 00:12:23.650
to chyba najbardziej

420
00:12:23.650 --> 00:12:24.870
obrazowym przykładem

421
00:12:24.870 --> 00:12:26.070
i pewnie najważniejszym

422
00:12:26.070 --> 00:12:28.230
to jest promowanie kultury ludowej.

423
00:12:28.590 --> 00:12:29.790
Prawdopodobnie się to wiązało

424
00:12:29.790 --> 00:12:31.070
jakby z jego pochodzeniem.

425
00:12:31.210 --> 00:12:32.230
Karol Tchorek pochodził

426
00:12:32.230 --> 00:12:33.070
z rodziny

427
00:12:33.070 --> 00:12:34.590
o korzeniach chłopskich,

428
00:12:34.670 --> 00:12:35.870
ale też robotniczych.

429
00:12:36.130 --> 00:12:36.990
Urodził się w Cerocku,

430
00:12:37.050 --> 00:12:37.870
w takiej rodzinie,

431
00:12:38.010 --> 00:12:38.990
która przeprowadziła się

432
00:12:38.990 --> 00:12:39.570
ze wsi właśnie

433
00:12:39.570 --> 00:12:40.990
do małego miasteczka,

434
00:12:41.130 --> 00:12:42.790
więc gdzieś ta bliskość

435
00:12:42.790 --> 00:12:43.930
właśnie takiej ludowości

436
00:12:43.930 --> 00:12:44.870
pewnie wiązała się

437
00:12:44.870 --> 00:12:45.890
z jego pochodzeniem

438
00:12:45.890 --> 00:12:47.370
i on jeszcze przed wojną,

439
00:12:47.550 --> 00:12:48.250
w czasie studiów,

440
00:12:48.330 --> 00:12:48.810
cała nauka

441
00:12:48.810 --> 00:12:50.150
bardzo długo mu zajęła.

442
00:12:50.310 --> 00:12:51.270
On w ogóle zajęł się

443
00:12:51.270 --> 00:12:52.370
twórczością artystyczną

444
00:12:52.370 --> 00:12:52.750
w momencie,

445
00:12:52.910 --> 00:12:54.010
kiedy jako nastolatek

446
00:12:54.010 --> 00:12:54.590
wziął udział

447
00:12:54.590 --> 00:12:55.750
jako ochotnik w wojnie

448
00:12:55.750 --> 00:12:56.690
dwudziestego roku

449
00:12:56.690 --> 00:12:58.190
i potem już został

450
00:12:58.190 --> 00:12:58.830
w Warszawie.

451
00:12:59.610 --> 00:13:00.410
Wtedy jakoś

452
00:13:00.410 --> 00:13:01.870
poczuł, że ma talent,

453
00:13:01.970 --> 00:13:02.810
czy to go interesuje.

454
00:13:02.850 --> 00:13:03.370
W każdym razie

455
00:13:03.370 --> 00:13:04.470
zaczął się rozglądać

456
00:13:04.470 --> 00:13:06.330
za tym, żeby odbyć edukację

457
00:13:06.330 --> 00:13:07.230
w tym kierunku.

458
00:13:07.370 --> 00:13:08.430
W tym czasie jeszcze pracował

459
00:13:08.430 --> 00:13:09.950
w różnych takich prostych pracach

460
00:13:09.950 --> 00:13:10.730
i miał między innymi,

461
00:13:10.770 --> 00:13:12.230
nie wiem, jako piaskarz pracował.

462
00:13:12.330 --> 00:13:13.510
I rzeczywiście ta edukacja

463
00:13:13.510 --> 00:13:13.970
od lat,

464
00:13:14.130 --> 00:13:15.390
drugiej połowy lat dwudziestych

465
00:13:15.390 --> 00:13:17.150
w zasadzie do trzydziestego ósmego roku.

466
00:13:17.210 --> 00:13:18.650
On się obronił w trzydziestym ósmym roku,

467
00:13:18.730 --> 00:13:20.090
więc studia długo mu zajęły.

468
00:13:20.090 --> 00:13:21.310
Ze względu po prostu na to,

469
00:13:21.370 --> 00:13:22.110
że musiał jednocześnie

470
00:13:22.110 --> 00:13:23.110
zarabiać na życie.

471
00:13:23.510 --> 00:13:24.090
I jedną z takich,

472
00:13:24.290 --> 00:13:24.690
można powiedzieć,

473
00:13:24.710 --> 00:13:25.750
że to był jakby zarobek,

474
00:13:25.830 --> 00:13:26.550
bo to się wiązało też

475
00:13:26.550 --> 00:13:27.810
z jego zainteresowaniami,

476
00:13:27.950 --> 00:13:29.930
ale zajął się inwentaryzacją

477
00:13:29.930 --> 00:13:31.450
sztuki ludowej na Kurpiach.

478
00:13:31.550 --> 00:13:32.950
Tak część jakby ludowej kultury

479
00:13:32.950 --> 00:13:33.890
go interesowała.

480
00:13:33.990 --> 00:13:35.130
Być może to związane było

481
00:13:35.130 --> 00:13:36.470
z pochodzeniem jego matki.

482
00:13:36.790 --> 00:13:37.850
Uzyskał stypendium

483
00:13:37.850 --> 00:13:39.990
Funduszu Kultury Narodowej

484
00:13:39.990 --> 00:13:40.990
i w ramach tego stypendium

485
00:13:40.990 --> 00:13:41.770
inwentaryzował

486
00:13:41.770 --> 00:13:43.170
zabytki sztuki kurpiowskiej.

487
00:13:43.830 --> 00:13:44.490
Zbierał je,

488
00:13:44.790 --> 00:13:45.730
przekazywał je do

489
00:13:46.210 --> 00:13:46.870
powstającego wtedy

490
00:13:46.870 --> 00:13:47.790
Muzeum w Łomży,

491
00:13:47.790 --> 00:13:50.330
a jednocześnie sam też kolekcjonował

492
00:13:50.330 --> 00:13:51.870
i w tym czasie zgromadził

493
00:13:51.870 --> 00:13:52.930
taką, no niedużą,

494
00:13:53.010 --> 00:13:53.990
ale z naszej perspektywy

495
00:13:53.990 --> 00:13:55.330
bardzo ważną kolekcję

496
00:13:55.330 --> 00:13:56.650
wycinanek kurpiowskich

497
00:13:56.650 --> 00:13:58.570
pochodzących z początku XX wieku,

498
00:13:58.650 --> 00:14:00.070
właśnie tak do lat dwudziestych.

499
00:14:00.170 --> 00:14:00.950
I one się zachowały,

500
00:14:00.990 --> 00:14:02.210
właśnie zachowały się w pracowni.

501
00:14:02.370 --> 00:14:03.570
Teraz są w depozycie

502
00:14:03.570 --> 00:14:05.010
w Muzeum Kultury Kurpiowskiej

503
00:14:05.010 --> 00:14:05.770
w Ostrołęce.

504
00:14:05.950 --> 00:14:07.290
Więc to jest jakby jedna rzecz.

505
00:14:07.750 --> 00:14:09.950
A drugą sprawą jest taka,

506
00:14:10.310 --> 00:14:12.110
no myślę, że to ważna rzecz,

507
00:14:12.290 --> 00:14:13.390
przyjaźń z twórcą,

508
00:14:13.630 --> 00:14:15.090
trudno powiedzieć, że ludowym.

509
00:14:15.190 --> 00:14:16.350
Formy są może ludowe,

510
00:14:16.350 --> 00:14:18.570
ale artysta mieszkał w Warszawie.

511
00:14:18.970 --> 00:14:19.950
Chodzi o Leona Kudła.

512
00:14:20.070 --> 00:14:21.270
I ta przyjaźń rzeczywiście

513
00:14:21.270 --> 00:14:22.590
była też przyjaźnią

514
00:14:22.590 --> 00:14:23.770
w takim ludzkim wymiarze,

515
00:14:23.850 --> 00:14:24.990
ale miała też ten wymiar

516
00:14:24.990 --> 00:14:26.270
takiej opieki,

517
00:14:26.450 --> 00:14:28.010
powiedzmy, merytorycznej

518
00:14:28.010 --> 00:14:29.170
i promocji, tak.

519
00:14:29.290 --> 00:14:30.190
Więc on tak naprawdę

520
00:14:30.190 --> 00:14:31.810
dzięki wsparciu

521
00:14:31.810 --> 00:14:33.150
Karola Tchorka,

522
00:14:33.210 --> 00:14:33.890
Leona Kudła,

523
00:14:34.050 --> 00:14:34.770
stał się właśnie

524
00:14:34.770 --> 00:14:35.650
znanym artystą.

525
00:14:35.730 --> 00:14:36.330
Potem po wojnie

526
00:14:36.330 --> 00:14:37.050
przedstawiony

527
00:14:37.050 --> 00:14:38.390
Aleksandrowi Jackowskiemu,

528
00:14:38.490 --> 00:14:39.310
który go włączył jakby

529
00:14:39.310 --> 00:14:40.250
w tego grona

530
00:14:40.250 --> 00:14:41.390
artystów ludowych,

531
00:14:41.590 --> 00:14:42.590
którzy właśnie po wojnie

532
00:14:42.590 --> 00:14:44.030
wypłynęli jako twórcy

533
00:14:44.030 --> 00:14:45.450
dużego formatu.

534
00:14:45.550 --> 00:14:46.490
Więc to jest taka

535
00:14:46.490 --> 00:14:47.470
myślę, że rzecz,

536
00:14:47.570 --> 00:14:48.750
którą warto pamiętać

537
00:14:48.750 --> 00:14:49.870
i kolekcja rzeźb

538
00:14:49.870 --> 00:14:50.550
Leona Kudły

539
00:14:50.550 --> 00:14:52.130
jest też częścią pracowni,

540
00:14:52.350 --> 00:14:53.210
no integralną częścią

541
00:14:53.210 --> 00:14:53.770
tego miejsca,

542
00:14:53.850 --> 00:14:54.350
ale też jakby

543
00:14:54.350 --> 00:14:55.650
historii życia Karola

544
00:14:55.650 --> 00:14:56.370
i też pokazuje

545
00:14:56.370 --> 00:14:58.170
właśnie jego jako

546
00:14:58.170 --> 00:14:59.470
osobę, która wspiera

547
00:14:59.470 --> 00:15:00.570
po prostu artystów.

548
00:15:00.670 --> 00:15:01.890
I też dzięki wysiłkom

549
00:15:01.890 --> 00:15:03.090
Karola Tworka

550
00:15:03.090 --> 00:15:04.790
Leon Kudła został przyjęty,

551
00:15:04.890 --> 00:15:05.550
stał się członkiem

552
00:15:05.550 --> 00:15:07.610
Związku Artystów Plastyków,

553
00:15:07.710 --> 00:15:08.670
bo też Karol Tchorek

554
00:15:08.670 --> 00:15:09.550
w tych strukturach

555
00:15:09.550 --> 00:15:10.790
dosyć prężnie działał.

556
00:15:11.250 --> 00:15:11.930
On zdaje się,

557
00:15:11.930 --> 00:15:13.690
że był sekretarzem Związku,

558
00:15:14.030 --> 00:15:15.750
był zaangażowany też w to,

559
00:15:15.990 --> 00:15:16.650
o czym pani mówiła

560
00:15:16.650 --> 00:15:17.110
na początku,

561
00:15:17.230 --> 00:15:18.430
tak jak w czasie wojny

562
00:15:18.430 --> 00:15:20.190
starał się pomagać artystom,

563
00:15:20.290 --> 00:15:21.250
żeby oni mogli sobie

564
00:15:21.250 --> 00:15:21.830
jakoś radzić,

565
00:15:21.970 --> 00:15:22.650
mieli za co żyć.

566
00:15:23.110 --> 00:15:24.210
Tak naprawdę zdaje się,

567
00:15:24.290 --> 00:15:25.390
że działał w tę stronę

568
00:15:25.390 --> 00:15:26.210
również po wojnie,

569
00:15:26.330 --> 00:15:27.330
wtedy kiedy utworzyły się

570
00:15:27.330 --> 00:15:28.010
już struktury.

571
00:15:28.130 --> 00:15:29.110
Tak, on tuż po wojnie

572
00:15:29.110 --> 00:15:30.090
znalazł się w Krakowie

573
00:15:30.090 --> 00:15:31.050
i tam zresztą

574
00:15:31.050 --> 00:15:31.870
te struktury

575
00:15:31.870 --> 00:15:33.830
Związku Polskich Artystów Plastyków

576
00:15:33.830 --> 00:15:35.190
jakby zaczęły się tworzyć

577
00:15:35.190 --> 00:15:35.850
na nowo tak

578
00:15:35.850 --> 00:15:37.090
z uwagi też na sytuację,

579
00:15:37.250 --> 00:15:38.470
która była tu w Warszawie.

580
00:15:38.870 --> 00:15:39.830
I przez rok,

581
00:15:39.930 --> 00:15:41.370
1945-46,

582
00:15:41.370 --> 00:15:42.290
był sekretarzem

583
00:15:42.290 --> 00:15:44.010
Prezydium Zarządu Głównego

584
00:15:44.010 --> 00:15:45.710
Związku Polskich Artystów Plastyków,

585
00:15:45.790 --> 00:15:46.410
a potem już,

586
00:15:46.430 --> 00:15:48.370
jak zamieszkał w Warszawie ponownie,

587
00:15:48.970 --> 00:15:50.070
przez wiele lat działał

588
00:15:50.070 --> 00:15:51.550
w strukturach sekcji rzeźby

589
00:15:51.550 --> 00:15:53.170
Związku Polskich Artystów Plastyków,

590
00:15:53.330 --> 00:15:54.630
a w latach 60-tych

591
00:15:54.630 --> 00:15:55.510
z kolei był

592
00:15:55.510 --> 00:15:57.290
kierownikiem pracowni rzeźbiarskiej,

593
00:15:57.470 --> 00:15:58.890
pracowni sztuk plastycznych.

594
00:15:59.050 --> 00:15:59.650
To było ciało,

595
00:15:59.750 --> 00:16:00.730
które zbierało

596
00:16:00.730 --> 00:16:02.270
jakby wszelkie zamówienia publiczne,

597
00:16:02.370 --> 00:16:03.130
można by było powiedzieć,

598
00:16:03.230 --> 00:16:04.850
na różne artystyczne,

599
00:16:04.970 --> 00:16:06.510
projektowe sprawy

600
00:16:06.510 --> 00:16:07.370
i jakby dysponowało

601
00:16:07.970 --> 00:16:08.830
tymi zamówieniami,

602
00:16:08.970 --> 00:16:10.150
rozdzielało między artystów.

603
00:16:10.150 --> 00:16:11.770
Takim był ono pośrednikiem

604
00:16:11.770 --> 00:16:12.830
między zamawiającymi,

605
00:16:12.850 --> 00:16:13.610
nie wiem, zakładami,

606
00:16:13.750 --> 00:16:14.970
firmami, urzędami,

607
00:16:15.490 --> 00:16:16.610
więc on jakby tutaj,

608
00:16:16.790 --> 00:16:18.250
w te sprawy związane z rzeźbą,

609
00:16:18.910 --> 00:16:19.870
jemu podlegały.

610
00:16:19.970 --> 00:16:21.130
Zresztą wielu artystów,

611
00:16:21.270 --> 00:16:22.270
tu jeżeli chodzi o tą pomoc,

612
00:16:22.430 --> 00:16:24.150
to w zachowanej korespondencji

613
00:16:24.150 --> 00:16:25.530
widać, jak wielu artystów

614
00:16:25.530 --> 00:16:26.590
się do niego zwracało

615
00:16:26.590 --> 00:16:27.210
właśnie czasami

616
00:16:27.210 --> 00:16:28.150
w takich naprawdę

617
00:16:29.130 --> 00:16:30.330
dramatycznych, materialnych problemach

618
00:16:30.670 --> 00:16:31.350
o wsparcie,

619
00:16:31.430 --> 00:16:33.310
więc on też był taką osobą

620
00:16:33.850 --> 00:16:34.510
działającą też

621
00:16:34.510 --> 00:16:35.970
zarówno w kwestiach takich,

622
00:16:36.010 --> 00:16:36.990
powiedzmy, merytorycznych,

623
00:16:37.130 --> 00:16:37.570
artystycznych,

624
00:16:37.610 --> 00:16:39.490
ale też takich zupełnie przyziemnych,

625
00:16:39.490 --> 00:16:40.530
więc był też takim

626
00:16:40.530 --> 00:16:42.990
rzeczywiście dobrym organizatorem

627
00:16:42.990 --> 00:16:44.690
i taką osobą

628
00:16:44.690 --> 00:16:46.410
po ludzku wspierającą.

629
00:16:46.490 --> 00:16:48.130
Na koniec naszego spotkania

630
00:16:48.130 --> 00:16:48.770
mam do pani

631
00:16:48.770 --> 00:16:50.190
mniej typową prośbę,

632
00:16:50.330 --> 00:16:51.610
bo chciałabym zapytać,

633
00:16:51.670 --> 00:16:52.470
czy mogłybyśmy jakoś

634
00:16:52.470 --> 00:16:54.010
wspólnie naszkicować sobie

635
00:16:54.010 --> 00:16:54.970
zupełnie niedługi

636
00:16:54.970 --> 00:16:55.990
spacer

637
00:16:55.990 --> 00:16:57.330
śladami Karola Tchorka

638
00:16:57.330 --> 00:16:57.870
w Warszawie.

639
00:16:57.950 --> 00:16:59.430
Oczywiście abstrahuję od tablic,

640
00:16:59.530 --> 00:17:00.170
bo to byłby już

641
00:17:00.170 --> 00:17:01.650
bardzo intensywny spacer,

642
00:17:01.790 --> 00:17:03.150
ale chodzi mi o miejsca,

643
00:17:03.210 --> 00:17:04.670
w których możemy oglądać

644
00:17:04.670 --> 00:17:06.050
pracę Karola Tchorka,

645
00:17:06.130 --> 00:17:07.050
a może też o miejsca,

646
00:17:07.090 --> 00:17:08.710
z którymi on był związany.

647
00:17:08.710 --> 00:17:09.250
No przypuszczam,

648
00:17:09.310 --> 00:17:10.030
że ten spacer

649
00:17:10.030 --> 00:17:11.030
warto zacząć

650
00:17:11.030 --> 00:17:11.710
lub zakończyć

651
00:17:11.710 --> 00:17:12.350
na Smolnej.

652
00:17:12.570 --> 00:17:13.530
Tak, na pewno

653
00:17:13.530 --> 00:17:14.950
pracownia na Smolnej,

654
00:17:15.270 --> 00:17:15.950
Smolna 36,

655
00:17:16.390 --> 00:17:17.310
lokal 10A,

656
00:17:17.790 --> 00:17:18.570
no to jest na pewno

657
00:17:18.570 --> 00:17:19.210
takie miejsce,

658
00:17:19.230 --> 00:17:20.170
od którego ten spacer

659
00:17:20.170 --> 00:17:21.190
mógłby się zacząć.

660
00:17:21.290 --> 00:17:21.870
Można by było

661
00:17:21.870 --> 00:17:22.610
stamtąd ruszyć

662
00:17:22.610 --> 00:17:23.910
w stronę MDM-u

663
00:17:23.910 --> 00:17:25.030
i zobaczyć właśnie

664
00:17:25.030 --> 00:17:25.950
macierzyństwo.

665
00:17:26.130 --> 00:17:26.990
Takim miejscem,

666
00:17:27.070 --> 00:17:27.610
teraz już nie ma

667
00:17:27.610 --> 00:17:28.370
tego miejsca,

668
00:17:28.630 --> 00:17:29.650
ale no można by

669
00:17:29.650 --> 00:17:30.590
tam się udać.

670
00:17:30.730 --> 00:17:31.410
Zajęcza 9,

671
00:17:31.410 --> 00:17:32.010
tam była

672
00:17:32.010 --> 00:17:33.370
przedwojenna pracownia

673
00:17:33.370 --> 00:17:34.410
Karola Tchorka.

674
00:17:34.790 --> 00:17:35.390
Mieszkanie

675
00:17:35.390 --> 00:17:36.710
na Saskiej Kępie,

676
00:17:37.030 --> 00:17:38.370
Wał Mieceszyński,

677
00:17:38.530 --> 00:17:39.390
870.

678
00:17:39.970 --> 00:17:41.030
To też takie miejsce

679
00:17:41.030 --> 00:17:41.430
na pewno

680
00:17:41.430 --> 00:17:42.430
warte zobaczenia.

681
00:17:42.610 --> 00:17:43.130
Jak już jesteśmy

682
00:17:43.130 --> 00:17:44.270
na praskim brzegu,

683
00:17:44.390 --> 00:17:45.650
to akurat trochę daleko

684
00:17:45.650 --> 00:17:46.310
na Targówku,

685
00:17:46.430 --> 00:17:47.270
teatr na Targówku,

686
00:17:47.410 --> 00:17:49.070
ponieważ sala teatralna,

687
00:17:49.110 --> 00:17:49.950
według projektu

688
00:17:49.950 --> 00:17:51.270
jego dekoracja rzeźbiarska,

689
00:17:51.370 --> 00:17:51.910
więc to też

690
00:17:51.910 --> 00:17:53.150
warto by było

691
00:17:53.150 --> 00:17:54.170
pewnie zobaczyć.

692
00:17:54.170 --> 00:17:54.970
No tak tutaj

693
00:17:54.970 --> 00:17:56.050
zaczęliśmy duże koło

694
00:17:56.050 --> 00:17:57.350
zatoczyć już.

695
00:17:58.270 --> 00:17:58.850
No na pewno

696
00:17:58.850 --> 00:18:00.010
trzeba by przejść

697
00:18:00.010 --> 00:18:00.750
z kolei znowu

698
00:18:00.750 --> 00:18:01.510
na lewy brzeg

699
00:18:01.510 --> 00:18:02.350
i na pewno

700
00:18:02.350 --> 00:18:03.350
warszawska jesień

701
00:18:03.350 --> 00:18:04.170
to też myślę,

702
00:18:04.250 --> 00:18:05.370
że warto zobaczyć.

703
00:18:05.490 --> 00:18:06.390
Poza tablicami

704
00:18:06.390 --> 00:18:07.250
też są zachowane

705
00:18:07.250 --> 00:18:08.190
inne tablice,

706
00:18:08.290 --> 00:18:09.550
nie te tablice

707
00:18:09.550 --> 00:18:10.070
Tchorka,

708
00:18:10.210 --> 00:18:11.150
ale inne tablice

709
00:18:11.150 --> 00:18:11.530
na przykład

710
00:18:11.530 --> 00:18:12.490
na Barkbakanie,

711
00:18:12.590 --> 00:18:13.190
rocznica

712
00:18:13.190 --> 00:18:14.990
związane z zakończeniem

713
00:18:14.990 --> 00:18:16.070
potopu szwedzkiego,

714
00:18:16.350 --> 00:18:17.030
czy tablica

715
00:18:17.030 --> 00:18:18.030
na Nowym Świecie

716
00:18:18.030 --> 00:18:18.890
przy Świętokrzyskiej

717
00:18:18.890 --> 00:18:19.330
w miejscu,

718
00:18:19.410 --> 00:18:19.930
gdzie mieściło się

719
00:18:19.930 --> 00:18:21.290
dowództwo obrony Warszawy.

720
00:18:21.410 --> 00:18:22.550
Myślę, że jeżeli

721
00:18:22.550 --> 00:18:23.430
ktoś nawet

722
00:18:23.430 --> 00:18:24.430
pokonując tę trasę

723
00:18:24.430 --> 00:18:25.290
w ciągu kilku dni

724
00:18:25.290 --> 00:18:26.110
się na to zdecyduje,

725
00:18:26.210 --> 00:18:26.970
to ma przed sobą

726
00:18:26.970 --> 00:18:28.310
całkiem sporo chodzenia.

727
00:18:29.030 --> 00:18:30.070
Bardzo pani dziękuję

728
00:18:30.070 --> 00:18:30.970
za to, że opowiedziała

729
00:18:30.970 --> 00:18:32.070
pani o Karol Tchorku.

730
00:18:32.150 --> 00:18:33.370
Był postacią ważną

731
00:18:33.370 --> 00:18:33.970
dla Warszawy,

732
00:18:34.070 --> 00:18:34.990
ale nie tylko dla Warszawy,

733
00:18:35.150 --> 00:18:35.650
również dla tego

734
00:18:35.650 --> 00:18:36.750
artystycznego świata.

735
00:18:36.930 --> 00:18:37.590
Raz jeszcze pani

736
00:18:37.590 --> 00:18:38.270
bardzo dziękuję.

737
00:18:38.490 --> 00:18:38.690
Dziękuję.

738
00:18:39.190 --> 00:18:40.230
Waszym i moim gościem

739
00:18:40.230 --> 00:18:41.250
była dzisiaj pani

740
00:18:41.250 --> 00:18:42.170
Lena Wicherkiewicz,

741
00:18:42.310 --> 00:18:43.630
kustoszka Muzeum Warszawy

742
00:18:43.630 --> 00:18:44.670
i koordynatorka

743
00:18:44.670 --> 00:18:46.390
pracowni Karola Tchorka

744
00:18:46.390 --> 00:18:47.510
przy ulicy Smolnej

745
00:18:47.510 --> 00:18:48.150
w Warszawie.

746
00:18:50.310 --> 00:18:51.430
Audycje kulturalne

747
00:18:51.430 --> 00:18:53.350
w dobrym tonie.

748
00:18:53.430 --> 00:18:53.590
Dziękuje.

749
00:18:53.850 --> 00:18:54.090
Dziękuje.

750
00:18:54.090 --> 00:18:54.170
Dziękuje.