WEBVTT

1
00:00:01.420 --> 00:00:05.140
Audycje kulturalne. W dobrym tonie.

2
00:00:05.320 --> 00:00:09.960
Słuchają Państwo podcastu Narodowego Centrum Kultury, przy mikrofonie Martyna Matwieju.

3
00:00:10.020 --> 00:00:14.380
Dziś moim gościem jest Grażyna Pol, kierownik działu badań i analiz w NCK,

4
00:00:15.000 --> 00:00:20.220
współautorka raportu zatytułowanego Kultura nadmiaru w perspektywie lokalnych instytucji,

5
00:00:20.720 --> 00:00:24.160
strategie i taktyki zarządzania odpadami. Dzień dobry Grażyna.

6
00:00:24.340 --> 00:00:24.780
Dzień dobry.

7
00:00:25.080 --> 00:00:29.280
Spotykamy się przy okazji niedawnej premiery tego właśnie raportu z badania.

8
00:00:29.280 --> 00:00:35.620
To nie jest pierwszy raz, kiedy Narodowe Centrum Kultury zajmuje się tematem kultury nadmiaru.

9
00:00:36.220 --> 00:00:39.300
Zacznijmy może od tego, czym ona jest, jak ją zdefiniować.

10
00:00:39.580 --> 00:00:46.560
Trudno ją jednoznacznie zdefiniować, bo też to pojęcie przechodziło wiele przeobrażeń w trakcie.

11
00:00:46.640 --> 00:00:52.180
Zresztą nie jest polskie, tylko zapożyczone ze słownika badaczy zagranicznych.

12
00:00:52.180 --> 00:00:58.420
Natomiast ogólnie mówi się o nadmiarze, że jest to pewien nadmiar, przesyt przedmiotów,

13
00:00:58.480 --> 00:01:05.120
który nas otacza, dźwięków, bodźców. To jest takie życie w sytuacji, kiedy wszystkiego mamy za dużo.

14
00:01:05.280 --> 00:01:12.920
Ten raport, przy okazji którego się dziś spotykamy, to już jest druga, jeśli dobrze liczę, publikacja NCK związana z kulturą nadmiaru.

15
00:01:12.920 --> 00:01:20.120
Tak jest. W Narodowym Centrum Kultury prowadzimy program skupiony właśnie na kulturze nadmiaru badawczy.

16
00:01:20.500 --> 00:01:31.860
W 2020 roku prowadziliśmy takie szeroko zakrojone badanie jakościowe, gdzie pytaliśmy, obserwowaliśmy zachowanie gospodarstw domowych

17
00:01:31.860 --> 00:01:39.760
związane z przedmiotami, ale właśnie z momentem, kiedy one kończą swoją użyteczność dla osób.

18
00:01:39.760 --> 00:01:46.560
I ten moment nas interesował, co sprawia, że dany przedmiot traci na użyteczności i jest nazwany odpadem.

19
00:01:46.760 --> 00:01:55.940
I tak, w roku 2021 opublikowaliśmy pierwszy raport, który głównie właśnie opowiadał o tej krańcowej użyteczności wybranych przedmiotów,

20
00:01:56.080 --> 00:01:58.980
ale czuliśmy, że nie wszystkie wątki zostały wyczerpane.

21
00:01:59.520 --> 00:02:05.120
Bardzo ciekawe było to, jak gminy, czyli te podmioty, z którymi gospodarstwa domowe bezpośrednie,

22
00:02:05.120 --> 00:02:14.000
bo wchodzą w relacje wyrzucając odpady, jak one różne stwarzają możliwości gospodarstwom domowym do tego, żeby się ich pozbywać.

23
00:02:14.160 --> 00:02:20.320
I było to na tyle duży temat, że chcieliśmy go zgłębić właśnie od strony gmin,

24
00:02:20.560 --> 00:02:26.620
od strony tych podmiotów, które mają już jakieś narzędzia, takie rozporządzenia,

25
00:02:26.620 --> 00:02:31.420
muszą też przestrzegać przepisów ogólnopolskich, europejskich,

26
00:02:31.560 --> 00:02:35.640
a z drugiej strony mają kontakt bezpośrednio z tym początkowym producentem odpadów.

27
00:02:35.940 --> 00:02:41.620
I tutaj uzupełniliśmy dlatego jeszcze ten nasz pomiar, który był skupiony na gospodarstwach domowych,

28
00:02:41.680 --> 00:02:45.100
o to, jak wybrane gminy gospodarują odpadami.

29
00:02:45.280 --> 00:02:49.820
I po pierwsze przyjrzeliśmy się statystykom Głównego Urzędu Statystycznego,

30
00:02:49.980 --> 00:02:52.900
który zbiera wszystkie informacje z każdej gminy polskiej.

31
00:02:52.900 --> 00:02:56.880
Zbudowaliśmy z tego taką mozaikę bardzo różnych gmin.

32
00:02:57.000 --> 00:03:02.200
Wybraliśmy pięć, które właśnie nas zainspirowały z różnych powodów.

33
00:03:02.380 --> 00:03:08.540
Jedne dlatego, że produkowały bardzo dużo odpadów i bardzo dużo udało się im wyselekcjonować,

34
00:03:08.660 --> 00:03:10.800
tak żeby jak najwięcej odzyskiwać.

35
00:03:11.260 --> 00:03:16.540
Drugie, dużo produkowały, ponosiły wysokie koszty utylizacji tych odpadów,

36
00:03:16.620 --> 00:03:20.840
a jednocześnie wcale nie przekładało to się na ilość tych odpadów,

37
00:03:20.840 --> 00:03:23.700
które były w sposób selektywny zbierane.

38
00:03:24.160 --> 00:03:29.040
Inne z kolei produkowały mało odpadów, im ponosiły małe koszty,

39
00:03:29.360 --> 00:03:33.060
a jeszcze inne zainspirowały nas z zupełnie innego powodu,

40
00:03:33.180 --> 00:03:38.560
takiego, który jakby nie pokazuje ani kwestii, jak bardzo to jest finansowo obciążające dla gminy,

41
00:03:38.560 --> 00:03:43.400
ani też jak bardzo efektywna jest, czyli czy zbierają selektywnie, czy nie zbierają selektywnie,

42
00:03:43.400 --> 00:03:48.000
ale na przykład miały na swoim terenie bardzo dużo dzikich wysypisk.

43
00:03:48.280 --> 00:03:54.220
No i teraz pytanie pojawiło się, czy to dobrze, że tych dzikich wysypisk tak dużo odnotowano, czy źle.

44
00:03:54.560 --> 00:04:00.720
No i wydawałoby się, że źle, ale po takim pierwszym spojrzeniu na tą gminę okazało się, że nie, nie, nie.

45
00:04:01.140 --> 00:04:03.160
To jest tak, że ostatni będą pierwszymi.

46
00:04:03.320 --> 00:04:06.560
To była gmina, która po prostu chciała się z tym problemem zmierzyć.

47
00:04:06.780 --> 00:04:09.020
No i też tutaj ciekawe rzeczy zaobserwowaliśmy.

48
00:04:09.020 --> 00:04:12.760
No właśnie, chciałam zostawić to pytanie na dalszą część naszej rozmowy,

49
00:04:12.780 --> 00:04:19.200
ale skoro mówimy o tej metodologii, wątek dzikich wysypisk, może rozszerzmy go, jeśli pozwolisz,

50
00:04:19.260 --> 00:04:24.540
bo to była rzeczywiście gmina, gdzie ta zewidencjonowana liczba dzikich wysypisk była bardzo duża,

51
00:04:24.600 --> 00:04:30.600
ale ona była bardzo duża dlatego, że prowadzono system internetowego rejestrowania tych dzikich wysypisk.

52
00:04:31.020 --> 00:04:37.500
Słowem, gdyby tego systemu nie było, tej liczby również nie byłoby wśród danych, wśród dokumentów.

53
00:04:37.500 --> 00:04:42.580
I chciałam cię zapytać w związku z tym o różne trudności, które stoją przed wami również,

54
00:04:42.940 --> 00:04:46.100
twórcami takich badań i osobami, które analizują te dane.

55
00:04:46.820 --> 00:04:48.820
No, mogą się zdarzyć właśnie takie pułapki.

56
00:04:49.500 --> 00:04:51.720
Napotkaliśmy tam wiele nieoczywistości.

57
00:04:51.840 --> 00:04:55.880
Patrząc na samą statystykę ogólnopolską,

58
00:04:56.000 --> 00:05:01.300
mieliśmy inny obraz niż konfrontując go z tą perspektywą gminy

59
00:05:01.300 --> 00:05:06.760
i dopytując o różne kwestie, które wydały nam się dziwne, skrajne, nie do końca wyjaśnione.

60
00:05:06.760 --> 00:05:09.360
I to prawda, że ten obraz jest zupełnie inny.

61
00:05:09.520 --> 00:05:13.880
W przypadku tej gminy, która ewidencjonowała wysypiska dzikie,

62
00:05:14.160 --> 00:05:18.340
no właśnie, to była jedna z niewielu gmin, która po prostu miała taki system wprowadzony.

63
00:05:18.880 --> 00:05:20.420
Można było zgłaszać te wysypiska.

64
00:05:20.960 --> 00:05:26.140
Co więcej, prowadzono też w tym czasie kampanię taką ogólnoinformacyjną na terenie gminy,

65
00:05:26.220 --> 00:05:30.420
więc ludzie wiedzieli, że gmina się tym tematem zajmuje i chce mu przeciwdziałać.

66
00:05:30.540 --> 00:05:34.000
I co więcej, jeszcze jakby rzeczywiście realnie usuwano te wysypiska.

67
00:05:34.000 --> 00:05:38.160
Więc to jest jeden z aspektów, ale to, co nas zaskoczyło,

68
00:05:38.260 --> 00:05:41.880
to na przykład to, że gmina, która teoretycznie ma bardzo mało odpadów

69
00:05:41.880 --> 00:05:45.160
i niskie koszty związane z ich utylizacją,

70
00:05:45.380 --> 00:05:50.840
tak naprawdę po prostu tych odpadów prawie nie odbierała od gospodarstw domowych.

71
00:05:51.380 --> 00:05:54.240
Robiła to tylko sześć czy siedem razy w roku.

72
00:05:54.480 --> 00:05:56.100
W związku z tym te koszty były niskie.

73
00:05:56.240 --> 00:05:58.840
Co jakby wzbudziło w nas takie wątpliwości,

74
00:05:58.840 --> 00:06:02.760
czy w takim razie gospodarstwa w pewien sposób nie są zmuszone

75
00:06:02.760 --> 00:06:05.760
do utylizowania tych odpadów we własnym zakresie.

76
00:06:05.900 --> 00:06:08.960
Nie mamy odpowiedzi jednoznacznej w raporcie,

77
00:06:09.500 --> 00:06:13.720
no ale dużo zmiennych świadczy o tym, że tak rzeczywiście było.

78
00:06:13.940 --> 00:06:17.300
W tym raporcie znajdziemy też sporo informacji dotyczących tego,

79
00:06:17.480 --> 00:06:19.600
jak w poszczególnych gospodarstwach domowych

80
00:06:19.600 --> 00:06:23.080
ten system segregacji odpadów przebiega.

81
00:06:23.280 --> 00:06:26.380
Opowiedz pokrótce, od kogo i w jaki sposób zbieraliście te dane?

82
00:06:26.380 --> 00:06:32.680
Zbieraliśmy podczas wywiadów indywidualnych z członkami gospodarstw domowych,

83
00:06:32.760 --> 00:06:35.360
czyli po prostu z osobami pełnoletnimi głównie,

84
00:06:35.600 --> 00:06:37.640
chociaż młodzież też się mogła włączyć.

85
00:06:37.840 --> 00:06:42.380
Poza tym była prowadzona przez właśnie domowników

86
00:06:42.900 --> 00:06:46.860
taka tygodniowa obserwacja swojego kosza,

87
00:06:47.040 --> 00:06:48.540
nie tylko kosza, ale też jakby tego,

88
00:06:48.580 --> 00:06:50.560
w jaki sposób używają pewne przedmioty,

89
00:06:50.640 --> 00:06:53.600
no ale w tym wypadku skupiliśmy się w tym raporcie ostatnim właśnie

90
00:06:53.600 --> 00:06:57.360
na odpadach i na tym, jak je segregują i co z tego wynika.

91
00:06:57.840 --> 00:07:01.600
Domownicy sami nam pokazywali poprzez materiał fotograficzny

92
00:07:02.700 --> 00:07:05.180
i opowiadali podczas rozmowy z badaczami,

93
00:07:05.340 --> 00:07:08.040
co robią z konkretnymi przedmiotami

94
00:07:08.040 --> 00:07:09.720
i w jaki sposób je segregują,

95
00:07:09.840 --> 00:07:11.340
te, które już nie są im potrzebne.

96
00:07:11.500 --> 00:07:14.420
To przejdźmy do wniosków płynących z tego badania.

97
00:07:14.960 --> 00:07:17.840
Z raportu wynika, że o ile staramy się w miarę możliwości

98
00:07:17.840 --> 00:07:21.700
segregować tworzywa sztuczne i metale, papier, szkło

99
00:07:21.700 --> 00:07:24.780
oraz odpady zmieszane, o tyle trochę trudniejsza sytuacja,

100
00:07:24.940 --> 00:07:25.880
trochę bardziej złożona,

101
00:07:26.020 --> 00:07:28.380
jeśli chodzi o odpady problemowe,

102
00:07:28.600 --> 00:07:31.620
odpady niebezpieczne oraz odpady biodegradowalne.

103
00:07:31.820 --> 00:07:34.860
To, że nie wszyscy zajmują się nimi

104
00:07:34.860 --> 00:07:36.400
w odpowiedni sposób wynika z tego,

105
00:07:36.420 --> 00:07:37.560
że nie wiemy, jak to robić,

106
00:07:37.660 --> 00:07:39.680
czy może nie mamy takich punktów,

107
00:07:39.740 --> 00:07:41.680
w których możemy takie odpady utylizować,

108
00:07:41.720 --> 00:07:44.100
a może po prostu to jest jakieś lenistwo

109
00:07:44.100 --> 00:07:46.760
i wymaga to większego zaangażowania z naszej strony?

110
00:07:46.760 --> 00:07:49.080
Znaczy, nie mogę powiedzieć, że jest tak albo tak,

111
00:07:49.220 --> 00:07:51.660
bo wiele tutaj elementów dotykamy.

112
00:07:52.180 --> 00:07:54.240
Myślę, że przy tych bioodpadach

113
00:07:54.240 --> 00:07:57.280
kwestią najważniejszą jest to,

114
00:07:57.340 --> 00:08:00.580
że one w pewien sposób łamią estetykę naszych przestrzeni

115
00:08:00.580 --> 00:08:04.700
i chodzi tu i o zapach, i o to, jak wyglądają.

116
00:08:04.840 --> 00:08:08.300
To, że też szybko bardzo wchodzą w tą przestrzeń naszą,

117
00:08:08.400 --> 00:08:11.540
tak, zapachem powodują jakieś zbieranie się insektów,

118
00:08:11.640 --> 00:08:13.860
więc nasze przestrzenie domowe

119
00:08:13.860 --> 00:08:16.980
zwykle nie są dostosowane do posiadania wielu koszy

120
00:08:16.980 --> 00:08:18.340
i pierwszym, z którego rezygnujemy,

121
00:08:18.340 --> 00:08:20.200
to jest właśnie ten nabio odpady.

122
00:08:20.500 --> 00:08:23.260
W przypadku gospodarstw domowych jednorodzinnych,

123
00:08:23.360 --> 00:08:25.100
gdzie tej przestrzeni jest więcej,

124
00:08:25.820 --> 00:08:28.800
zwykle gdzieś te odpady są wystawione na zewnątrz,

125
00:08:28.820 --> 00:08:29.900
jeśli jest taka możliwość,

126
00:08:30.040 --> 00:08:33.940
czyli są kompostowniki albo właśnie te śmieci biozbierane na zewnątrz,

127
00:08:34.020 --> 00:08:36.820
gdzieś tam w altanach, poza tą przestrzenią taką bliską domową.

128
00:08:36.820 --> 00:08:40.720
W sytuacji w domu wielorodzinnych robi się tutaj poważny problem

129
00:08:40.720 --> 00:08:44.180
i to jest tak, że rzeczywiście ludzie najczęściej się przyznają do tego,

130
00:08:44.220 --> 00:08:47.160
że albo po prostu robią swego rodzaju opór,

131
00:08:47.320 --> 00:08:49.780
czyli po prostu wrzucają te odpady do zmieszanych,

132
00:08:50.680 --> 00:08:53.600
albo zbierają i tak na bieżąco starają się wyrzucać

133
00:08:53.600 --> 00:08:55.300
przy każdym wyjściu z domu te odpady,

134
00:08:55.420 --> 00:08:59.560
przez co one jakby w jak najmniejszym stopniu wkraczają w tą naszą codzienność.

135
00:08:59.560 --> 00:09:02.640
Rzadko są właśnie kompostowniki,

136
00:09:02.680 --> 00:09:06.120
czy jakieś formy zmieniania, przeobrażenia tych odpadów

137
00:09:06.120 --> 00:09:07.860
już bezpośrednio w gospodarstwach domowych.

138
00:09:08.060 --> 00:09:10.480
Inną kwestią są odpady niebezpieczne.

139
00:09:10.700 --> 00:09:14.720
No i tutaj teoretycznie przychodzi gospodarstwom domowym z pomocą PSZOK,

140
00:09:14.800 --> 00:09:17.820
czyli te punkty selektywnego odbioru odpadów.

141
00:09:17.960 --> 00:09:21.940
W każdej gminie taki punkt co najmniej jeden powinien być i jest.

142
00:09:22.120 --> 00:09:25.660
Natomiast świadomość tych miejsc jest bardzo zróżnicowana.

143
00:09:25.660 --> 00:09:30.280
Na pewno należałoby tutaj prowadzić kampanie informacyjne o tych miejscach,

144
00:09:30.340 --> 00:09:32.660
bo po pierwsze ludzie, nie wszyscy mają świadomość,

145
00:09:33.320 --> 00:09:35.160
że takie miejsca istnieją.

146
00:09:35.380 --> 00:09:39.520
Po drugie też gminy czasami spełniają ten swój obowiązek

147
00:09:39.520 --> 00:09:42.600
narzucony wymogami ustawowymi w bardzo minimalnym stopniu.

148
00:09:42.740 --> 00:09:45.560
To znaczy na przykład otwierają takie miejsce tylko raz w tygodniu,

149
00:09:45.660 --> 00:09:46.580
przez dwie, trzy godziny.

150
00:09:47.220 --> 00:09:50.140
No to tu bardzo trudno osobom pracującym,

151
00:09:50.240 --> 00:09:53.200
mającym inne obowiązki, znalezienie, strzelenie się w to okienko,

152
00:09:53.560 --> 00:09:55.020
kiedy można te odpady tam wyrzucić.

153
00:09:55.020 --> 00:09:57.600
I w związku z tym też powstają różne takie wątpliwości,

154
00:09:57.700 --> 00:10:01.120
czy zawieść, czy może w jakiś inny sposób się pozbyć tych odpadów.

155
00:10:01.240 --> 00:10:05.640
No to też wiele dylematów zauważyliśmy i opisaliśmy w naszym raporcie.

156
00:10:06.360 --> 00:10:09.940
A jeszcze inną kwestią są gabaryty,

157
00:10:10.340 --> 00:10:12.120
czyli przedmioty takie pozawymiarowe,

158
00:10:12.200 --> 00:10:13.680
które trudno wyrzucić do śmietnika.

159
00:10:13.880 --> 00:10:18.940
I tutaj szczególnie przy okazji osób niemobilnych jest to kłopot,

160
00:10:18.940 --> 00:10:24.260
bo w momencie, kiedy nie ma samochodu trudno i trudno te przedmioty zawieźć do pszoku,

161
00:10:24.540 --> 00:10:27.440
osoby pozostają czasami z takim kłopotem blisko.

162
00:10:27.700 --> 00:10:29.880
Więc organizowanie mobilnych zbiórek,

163
00:10:29.960 --> 00:10:32.560
czy gdzieś wychodzenie przez gminę do tych osób,

164
00:10:32.700 --> 00:10:34.100
żeby odebrać od nich to odpad.

165
00:10:34.220 --> 00:10:36.160
To jest taką bardzo pożądaną strategią,

166
00:10:36.300 --> 00:10:37.760
która daje dobre efekty.

167
00:10:37.760 --> 00:10:41.660
Czyli cały czas w tym sektorze edukacji jeszcze jest co robić.

168
00:10:41.900 --> 00:10:44.540
A które działania, czy strategie gmin,

169
00:10:44.720 --> 00:10:46.480
nawiązując do tytułu raportu,

170
00:10:46.560 --> 00:10:48.300
okazują się najbardziej skuteczne

171
00:10:48.300 --> 00:10:50.940
na drodze właśnie egzekwowania tej segregacji odpadów?

172
00:10:51.020 --> 00:10:52.260
Co wynika z waszego raportu?

173
00:10:52.360 --> 00:10:54.020
Strategii jest wiele,

174
00:10:54.580 --> 00:10:57.980
ale myślę, że warto wyróżnić kilka elementów tych strategii.

175
00:10:58.040 --> 00:11:01.480
Na pewno kwestią ważną jest to, o czym powiedziałam,

176
00:11:01.540 --> 00:11:02.560
czyli dostępność pszoków,

177
00:11:02.660 --> 00:11:06.600
to żeby one były bardziej dostępne dla gospodarstw domowych

178
00:11:06.600 --> 00:11:08.680
dłużej i przez więcej dni w tygodniu,

179
00:11:08.760 --> 00:11:11.520
tym lepiej, tym łatwiej do nich dotrzeć

180
00:11:11.520 --> 00:11:13.300
i zorganizować taki przewóz.

181
00:11:13.860 --> 00:11:15.940
Drugą kwestią są koszty,

182
00:11:16.100 --> 00:11:20.480
czyli to, w jaki sposób gminy różnicują stawki

183
00:11:20.480 --> 00:11:24.280
za zbieranie odpadów posegregowanych i nieposegregowanych.

184
00:11:24.400 --> 00:11:27.260
I z naszego badania jasno wynika,

185
00:11:27.380 --> 00:11:30.520
że kwestia motywacja finansowa w tym wypadku

186
00:11:30.520 --> 00:11:34.180
przekłada się na zwiększenie segregacji odpadów.

187
00:11:34.380 --> 00:11:36.500
Czyli jeśli gmina nie zwiększała,

188
00:11:36.600 --> 00:11:38.220
stawki, opłaty,

189
00:11:38.520 --> 00:11:40.780
no to po prostu osoby nie segregowały.

190
00:11:41.000 --> 00:11:42.700
W momencie, kiedy takie wymaganie było,

191
00:11:43.080 --> 00:11:45.480
liczba posegregowanych odpadów wzrastała.

192
00:11:45.560 --> 00:11:47.420
Co więcej, ludzie sami zaczęli się też

193
00:11:48.400 --> 00:11:50.740
oddolnie w pewien sposób motywować do tego,

194
00:11:50.880 --> 00:11:53.020
żeby selektywną zbiórkę prowadzić.

195
00:11:53.180 --> 00:11:54.900
No bo istniało ryzyko,

196
00:11:54.960 --> 00:11:56.400
że ich również obejmie

197
00:11:56.400 --> 00:11:58.560
jakaś kara finansowa za to,

198
00:11:58.580 --> 00:12:00.580
jeśli ich sąsiad nie będzie

199
00:12:00.580 --> 00:12:01.780
segregował tych odpadów.

200
00:12:01.860 --> 00:12:03.020
No właśnie chciałam cię zapytać,

201
00:12:03.100 --> 00:12:04.800
jaka jest ta rola kontroli społecznej

202
00:12:04.800 --> 00:12:05.640
czy rodzinnej.

203
00:12:05.780 --> 00:12:07.660
W końcu, jeżeli wszyscy segregują,

204
00:12:07.820 --> 00:12:11.040
niesegregowanie śmieci jest pewnym odstępstwem od normy jednak.

205
00:12:11.420 --> 00:12:14.960
Jest i chyba coraz bardziej tak też można powiedzieć,

206
00:12:15.060 --> 00:12:16.740
że to jest odstępstwo od normy

207
00:12:16.740 --> 00:12:19.880
i jest to działanie niepożądane.

208
00:12:19.960 --> 00:12:21.900
Więc kontrola społeczna na pewno tutaj,

209
00:12:21.920 --> 00:12:24.720
w tym raporsie była dostrzegana na takim etapie,

210
00:12:24.740 --> 00:12:28.300
że i zarówno przy oporze wobec tej selekcji,

211
00:12:29.260 --> 00:12:30.860
selektywnej zbiórki odpadów,

212
00:12:30.860 --> 00:12:32.640
to znaczy, jeśli osoby mówiły, co z tego,

213
00:12:32.720 --> 00:12:34.920
że ja tutaj tak skrupulatnie segreguję

214
00:12:34.920 --> 00:12:36.900
tymi odpady i plastiki,

215
00:12:37.360 --> 00:12:39.060
jak przyjdzie starsza pani

216
00:12:39.060 --> 00:12:41.620
i wrzuci ten swój woreczek do nie tego kosza.

217
00:12:41.880 --> 00:12:43.760
Więc to jest też trochę taka wymówka,

218
00:12:43.820 --> 00:12:44.920
że inni tego nie robią,

219
00:12:45.040 --> 00:12:47.140
nie mamy stuprocentowej kontroli nad tym,

220
00:12:47.220 --> 00:12:47.780
więc dlaczego.

221
00:12:48.380 --> 00:12:50.180
Więc ten argument jest wykorzystywany

222
00:12:50.180 --> 00:12:51.860
jakby do tego, żeby kontrolować,

223
00:12:52.480 --> 00:12:54.400
bo rzeczywiście na tych forach

224
00:12:55.980 --> 00:12:56.940
społecznościowych, lokalnych,

225
00:12:57.180 --> 00:12:59.140
ludzie sami siebie upominają

226
00:12:59.140 --> 00:13:00.380
i zwracają na to uwagę,

227
00:13:00.680 --> 00:13:02.360
ale z drugiej strony też osoby,

228
00:13:02.480 --> 00:13:03.700
które mniej chętnie to robią,

229
00:13:04.220 --> 00:13:05.380
wykorzystują to, że na przykład

230
00:13:05.380 --> 00:13:06.820
te miejsca są otwarte,

231
00:13:06.900 --> 00:13:08.120
nie do końca kontrolowane

232
00:13:08.120 --> 00:13:10.680
do tego, żeby ten opór stosować.

233
00:13:10.960 --> 00:13:12.780
Dodajmy, że jednolity system

234
00:13:12.780 --> 00:13:13.960
segregowania odpadów

235
00:13:13.960 --> 00:13:16.560
obowiązuje w Polsce od 2017 roku,

236
00:13:16.680 --> 00:13:18.440
więc już trochę też czasu minęło.

237
00:13:18.660 --> 00:13:21.160
Mogliśmy się do niego przyzwyczaić.

238
00:13:21.400 --> 00:13:23.080
Też wydaje mi się, że coś,

239
00:13:23.300 --> 00:13:24.740
co to segregowanie odpadów,

240
00:13:24.820 --> 00:13:26.500
co dla niektórych mogło być,

241
00:13:26.560 --> 00:13:28.360
być może nadal jest przykrym obowiązkiem,

242
00:13:28.360 --> 00:13:30.160
dla innych staje się przedmiotem dumy.

243
00:13:30.220 --> 00:13:32.480
Niektórzy moi znajomi przyjmując gości

244
00:13:32.480 --> 00:13:34.720
z dumą chwalą się swoim domowym

245
00:13:34.720 --> 00:13:36.140
systemem segregowania odpadów,

246
00:13:36.200 --> 00:13:38.040
więc to daje duże nadzieje.

247
00:13:38.240 --> 00:13:41.260
Jak w praktyce możemy wykorzystać

248
00:13:41.260 --> 00:13:42.740
raport z tych badań?

249
00:13:42.840 --> 00:13:43.860
To, o czym powiedziałaś,

250
00:13:44.000 --> 00:13:45.000
tak, to modelowanie,

251
00:13:45.120 --> 00:13:46.740
czyli stwarzanie takiego,

252
00:13:47.020 --> 00:13:48.140
że w dobrym tonie jest

253
00:13:48.140 --> 00:13:49.040
segregowanie odpadów,

254
00:13:49.100 --> 00:13:50.700
to jest bardzo ważna kwestia.

255
00:13:50.740 --> 00:13:52.520
I rzeczywiście ten element modelowania,

256
00:13:52.540 --> 00:13:54.140
czyli pokazywania innym,

257
00:13:54.640 --> 00:13:56.060
wpływa na to, że nawet jeśli to jest

258
00:13:56.060 --> 00:13:58.120
dla nas trudna, nieestetyczna,

259
00:13:58.220 --> 00:13:59.680
uciążliwa czynność,

260
00:13:59.740 --> 00:14:00.840
a jednak dobrze odbierana,

261
00:14:01.160 --> 00:14:01.880
chętniej to robimy.

262
00:14:01.980 --> 00:14:03.660
Więc to jest ważne.

263
00:14:03.760 --> 00:14:04.560
I o tym też mówimy.

264
00:14:04.760 --> 00:14:06.300
Natomiast raport sam w sobie,

265
00:14:06.440 --> 00:14:08.080
myślę, że można traktować

266
00:14:08.080 --> 00:14:10.100
jako takie dobre uświadomienie,

267
00:14:10.440 --> 00:14:12.940
obraz tego, że sama analiza danych,

268
00:14:13.280 --> 00:14:14.560
zbieranych odgórnie,

269
00:14:14.720 --> 00:14:17.140
nie daje pełnego obrazu tego,

270
00:14:17.160 --> 00:14:19.780
co się dzieje w poszczególnych gminach.

271
00:14:19.780 --> 00:14:20.980
Jest to pewien wycinek

272
00:14:20.980 --> 00:14:23.160
i tylko spojrzenie

273
00:14:23.160 --> 00:14:25.160
i przeanalizowanie tych danych

274
00:14:25.160 --> 00:14:27.920
w połączeniu z tym kontekstem lokalnym

275
00:14:27.920 --> 00:14:30.860
daje pełniejszy i bliższy prawdzie

276
00:14:30.860 --> 00:14:32.200
obraz tej gminy.

277
00:14:32.300 --> 00:14:34.000
Więc tu bym postawiła

278
00:14:34.000 --> 00:14:36.680
taki ważny dla nas aspekt tego raportu.

279
00:14:36.760 --> 00:14:37.900
Po prostu pokazuje nam,

280
00:14:37.920 --> 00:14:40.820
jak zróżnicowana jest rzeczywistość

281
00:14:40.820 --> 00:14:43.180
i nie wszystko można opisać

282
00:14:43.180 --> 00:14:44.160
w dużych liczbach.

283
00:14:44.340 --> 00:14:46.160
Pełny raport z tego badania

284
00:14:46.160 --> 00:14:47.540
jest dostępny na stronie

285
00:14:47.540 --> 00:14:49.080
Narodowego Centrum Kultury.

286
00:14:49.080 --> 00:14:51.360
Istnieje również skrócona,

287
00:14:51.360 --> 00:14:52.600
nieco mniej zniuansowana,

288
00:14:52.860 --> 00:14:54.260
pigułkowa jego wersja.

289
00:14:54.400 --> 00:14:55.220
Zachęcamy Państwa

290
00:14:55.220 --> 00:14:57.040
do zapoznania się z tymi treściami.

291
00:14:57.680 --> 00:15:01.400
Pokusiłabyś się o takie słowo podsumowania

292
00:15:01.400 --> 00:15:03.120
dotyczące naszej kultury

293
00:15:03.120 --> 00:15:04.800
segregowania odpadów na zakończenie?

294
00:15:05.020 --> 00:15:07.100
Spróbuję, pokuszę się.

295
00:15:07.680 --> 00:15:09.380
Myślę, że warto powiedzieć

296
00:15:09.380 --> 00:15:10.460
i podkreślić to,

297
00:15:10.560 --> 00:15:12.040
że Polska w statystykach

298
00:15:12.040 --> 00:15:13.400
ogólnoeuropejskich

299
00:15:13.400 --> 00:15:16.640
jest krajem, który stosunkowo mało

300
00:15:16.640 --> 00:15:17.800
produkuje w przeliczeniu

301
00:15:17.800 --> 00:15:18.880
na osoby odpadów.

302
00:15:19.080 --> 00:15:20.580
I warto to pamiętać,

303
00:15:20.880 --> 00:15:23.040
myśląc o tej naszej kulturze nadmiaru.

304
00:15:23.280 --> 00:15:25.080
I jest wiele badań,

305
00:15:25.140 --> 00:15:26.300
które pokazuje, że Polakom

306
00:15:26.300 --> 00:15:28.520
ten temat jest coraz bardziej drogi

307
00:15:28.520 --> 00:15:29.200
i ważny

308
00:15:29.200 --> 00:15:31.020
i chcemy zmieniać

309
00:15:31.020 --> 00:15:32.820
nasze podejście do odpadów.

310
00:15:33.180 --> 00:15:34.120
Uważamy, że to jest problem

311
00:15:34.120 --> 00:15:35.900
istotny społecznie.

312
00:15:36.620 --> 00:15:37.380
Staramy się

313
00:15:37.380 --> 00:15:39.160
z bardzo dużym szacunkiem

314
00:15:39.160 --> 00:15:40.380
do przedmiotów podchodzić

315
00:15:40.380 --> 00:15:41.700
i wyrzucać ich

316
00:15:41.700 --> 00:15:43.880
w sposób taki bezmyślny.

317
00:15:43.880 --> 00:15:47.500
Natomiast patrząc na te nasze zachowania

318
00:15:47.500 --> 00:15:49.300
przez pryzmat gmin

319
00:15:49.300 --> 00:15:50.030
i strategii,

320
00:15:50.820 --> 00:15:52.320
mamy tutaj na tym polu

321
00:15:52.320 --> 00:15:54.980
jeszcze dużo do pracy

322
00:15:54.980 --> 00:15:58.240
i na takim lokalnym polu

323
00:15:58.240 --> 00:15:59.500
naszych aktywności

324
00:15:59.500 --> 00:16:00.980
myślę, że możemy jeszcze

325
00:16:00.980 --> 00:16:02.000
dużo zmienić na lepsze.

326
00:16:02.000 --> 00:16:04.040
O odpadach w kulturze nadmiaru

327
00:16:04.040 --> 00:16:05.600
opowiadała dziś Państwu Grażyna

328
00:16:05.600 --> 00:16:06.860
Polszdziału Badań i Analiz

329
00:16:06.860 --> 00:16:08.600
Narodowego Centrum Kultury.

330
00:16:08.800 --> 00:16:09.320
Bardzo dziękuję.

331
00:16:09.660 --> 00:16:10.600
Również dziękuję bardzo.

332
00:16:10.600 --> 00:16:14.060
Audycje kulturalne

333
00:16:14.060 --> 00:16:16.040
w dobrym tonie.
