WEBVTT

1
00:00:01.420 --> 00:00:05.080
Audycje kulturalne. W dobrym tonie.

2
00:00:05.340 --> 00:00:11.920
To są audycje kulturalne, podcast Narodowego Centrum Kultury przy mikrofonie Aleksandra Galant.

3
00:00:12.020 --> 00:00:17.500
Jak być może, mam nadzieję, zwróciliście uwagę, każde nasze spotkanie zaczynam od krótkiego wstępu.

4
00:00:17.580 --> 00:00:27.740
Staram się naszkicować trochę temat, którym się zajmujemy, ale prawda jest taka, że publikacja, której dotyczy dzisiejsze spotkanie, dotyczy tematu, który jest mi zupełnie obcy.

5
00:00:27.740 --> 00:00:41.780
Praktycznie nic na ten temat nie wiem, dlatego bardzo się cieszę, że jest ze mną osoba, która napisała książkę Narodziny i rozkwit Polskiej Rzeczpospolitej Mangowej i o tej polskiej kulturze mangi i anime więcej opowie.

6
00:00:41.860 --> 00:00:51.020
A to jest pan Łukasz Ryczulski, pracownik Biblioteki Humanistycznej Uniwersytetu Łódzkiego, który przyjął zaproszenie i jest dzisiaj waszym i moim gościem.

7
00:00:51.300 --> 00:00:54.520
Bardzo się cieszę, że znalazł pan czas i że będziemy mogli porozmawiać.

8
00:00:54.520 --> 00:01:00.720
Dzień dobry, wszystkim i dziękuję za zaproszenie i że będę mógł coś powiedzieć na ten temat i wyjaśnić pewne rzeczy.

9
00:01:01.140 --> 00:01:10.540
Mam nadzieję, że nawet całkiem sporo, bo ta publikacja jest chyba nie tylko unikatowa, jeżeli chodzi o polski rynek wydawniczy, ale też bardzo pieczołowicie przygotowana.

10
00:01:10.720 --> 00:01:23.000
Takim najprostszym pytaniem, które jako pierwszy przychodzi do głowy osobie, która nie jest związana z tym fandomem, to jest pytanie o to, jak możemy rozróżniać najbardziej intuicyjnie mangę i anime.

11
00:01:23.000 --> 00:01:32.340
Manga to jest w naszym współczesnym rozumieniu też komiks japoński, a anime to jest japońska animacja, czyli naszym tym pierwszym kluczem powinna być Japonia,

12
00:01:32.680 --> 00:01:37.820
którym powinniśmy jakoś to oceniać, waloryzować czy tagować sobie. To jest ta Japonia.

13
00:01:38.220 --> 00:01:42.040
Manga, czyli japoński komiks i anime, czyli japońska animacja.

14
00:01:42.040 --> 00:01:51.320
W tym miejscu też należy zaznaczyć ad vocem, że wyraz manga ma o wiele szersze znaczenie i o ile w Europie, bądź może szerzej poza Japonią,

15
00:01:51.320 --> 00:01:58.760
wyrazu manga używa się głównie jako synonimu komiksu, a dokładniej jako nazwy własnej komiksu japońskiego,

16
00:01:58.920 --> 00:02:06.240
o tyle w samej Japonii wyraz manga ma inne znaczenie. Jest to nazwa zbiorca tradycyjnych drzeworytów japońskich,

17
00:02:06.240 --> 00:02:13.060
z których ten komiks japoński ewolucyjnie się wywodzi, aczkolwiek no tu jest ta taka różnica językowa,

18
00:02:13.140 --> 00:02:17.760
że dla Europejcyków, dla reszty świata poza Japonią manga to jest głównie komiks japoński,

19
00:02:18.100 --> 00:02:22.440
dla nich komiks to jest komiku, a manga to są te drzeworyty japońskie tradycyjne,

20
00:02:22.500 --> 00:02:24.900
ale ogólnie kluczem jest ta Japonia, Japonia, Japonia.

21
00:02:25.200 --> 00:02:33.880
Japonia oczywiście jako ojczyzna, mangi, anime, całego fandomu, ale kiedy ten japoński popkulturowy świat pojawił się nad Wisłą

22
00:02:33.880 --> 00:02:39.920
i kiedy tutaj pojawił się fandom, kiedy pojawili się ludzie, którzy zaczęli ten świat zgłębiać,

23
00:02:40.020 --> 00:02:46.020
zaczęli nim tak naprawdę żyć i którzy zaczęli się łączyć, którzy stworzyli pewną bardzo charakterystyczną grupę.

24
00:02:46.120 --> 00:02:54.920
Fandom też jest takim słowem o bardzo ograniczonym zasięgu raczej do grup subkulturowych, bądź do badaczy tych grup.

25
00:02:55.040 --> 00:02:58.980
Fandom najogólniej zatrzymują, że to jest społeczność fanów jakiegoś zjawiska.

26
00:02:58.980 --> 00:03:05.420
W takiej nowomowie fanów mamy do czynienia z fandomem Gwiezdnych Wojen, czyli fanami Gwiezdnych Wojen.

27
00:03:05.560 --> 00:03:09.340
Fandomem mangi, anime, czyli fanami japońskich komiksów i filmów aniołowanych.

28
00:03:09.400 --> 00:03:11.420
Czyli fandom to jest społeczność fanów.

29
00:03:11.680 --> 00:03:15.740
Proszę się odpowiedzieć, kiedy ta japońska popkultura pojawiła się w Polsce.

30
00:03:16.080 --> 00:03:18.220
Gorzej z kwestią, kiedy pojawił się fandom.

31
00:03:18.420 --> 00:03:22.800
Otóż to jak japońska popkultura pojawiła się już w latach 50., 60.,

32
00:03:22.800 --> 00:03:26.880
głównie za pośrednictwem Kim i filmów z cyklu Godzilla.

33
00:03:26.880 --> 00:03:29.360
Godzilla, aczkolwiek nie była, to jeszcze manga, anime.

34
00:03:29.520 --> 00:03:32.660
Była to taka szersa popkultura japońska, no ale te lata 60.

35
00:03:32.940 --> 00:03:36.340
to jest początek obecności japońskiej popkultury w naszym kraju.

36
00:03:37.160 --> 00:03:41.600
Pierwsze takie stricte mangowe kontakty między Polską a Japonią,

37
00:03:41.680 --> 00:03:44.040
czyli ta pierwsza obecność manga, anime w naszym kraju,

38
00:03:44.060 --> 00:03:48.880
no to jest końcówka lat 60., 69. rok, początek roku 70.,

39
00:03:48.880 --> 00:03:53.680
kiedy to do polskich kin wesły pierwsze animacje japońskie,

40
00:03:53.800 --> 00:03:57.000
jak Kot w butach, Dzieci wśród piratów.

41
00:03:57.240 --> 00:04:00.080
Potem w telewizji polskiej pojawiły się takie produkcje,

42
00:04:00.540 --> 00:04:04.880
które znają wszyscy z nas, ale nikt albo prawie nikt z nas nie wie,

43
00:04:04.900 --> 00:04:06.620
że były to dzieła japońskie.

44
00:04:06.660 --> 00:04:09.840
Chodzi o Pszczółkę Maję na przykład, która dla większości Polaków

45
00:04:09.840 --> 00:04:11.940
jest animacją polską.

46
00:04:12.200 --> 00:04:14.780
Większość Polaków, szczególnie w wieku moich rodziców,

47
00:04:14.780 --> 00:04:18.300
nie bierze pod uwagę, że Pszczółka Maja to jest nie polska animacja.

48
00:04:18.760 --> 00:04:21.040
Nie, Pszczółka Maja została narysowana w Japonii,

49
00:04:21.100 --> 00:04:24.360
aczkolwiek był to bardzo złożony konglomerat twórczy,

50
00:04:24.600 --> 00:04:27.640
złożony z Niemców zachodnich, ówcześnio Japończyków,

51
00:04:27.800 --> 00:04:31.220
Amerykanów, Czechosłowaków, ale za tą część wizualną

52
00:04:31.220 --> 00:04:32.580
odpowiadali głównie Japończyczy.

53
00:04:32.840 --> 00:04:35.840
Potem jest Załoga Ji, bardzo znana animacja,

54
00:04:36.020 --> 00:04:38.320
Pani Łyżeczka, Muminki.

55
00:04:38.920 --> 00:04:41.480
No tych animacji pojawiło się bardzo, bardzo dużo później,

56
00:04:41.480 --> 00:04:46.560
i więc tu te animacje pojawiły się tak w dużej ilości od lat 70.,

57
00:04:46.560 --> 00:04:49.280
aczkolwiek to, że te animacje pojawiły się w Polsce,

58
00:04:49.300 --> 00:04:52.240
nie oznacza, że z automatu pojawili się ich fani.

59
00:04:52.380 --> 00:04:57.020
Problem polega na tym, że te lata 70., 80. wszędzie na świecie

60
00:04:57.020 --> 00:05:01.020
przechowały się trochę mniejszą tolerancją dla kultur innych narodów,

61
00:05:01.100 --> 00:05:04.900
w związku z powyższym te poszczególne twory kultury japońskiej

62
00:05:04.900 --> 00:05:07.940
musiały przejść przez sita cenzorskie różnych państw,

63
00:05:08.760 --> 00:05:11.820
w których, nie będę bardzo przebierał w słowach,

64
00:05:12.280 --> 00:05:16.220
celowo usuwano wszystkie elementy świadczące o tym,

65
00:05:16.300 --> 00:05:17.640
że jest to produkt japoński.

66
00:05:17.820 --> 00:05:20.880
Tu głównie przodowali Amerykanie, którzy naprawdę w spadku załogi Ji

67
00:05:20.880 --> 00:05:24.160
i wielu innych produktów, całkowicie wyrugowali z nich

68
00:05:24.160 --> 00:05:25.700
wszystkie ślady japońskości.

69
00:05:25.860 --> 00:05:29.040
I te animacje w takiej formie już, to tak się wyrażę,

70
00:05:29.280 --> 00:05:32.200
oczyszczonej z tych rzeczy, które mogłyby wskazywać

71
00:05:32.200 --> 00:05:34.600
na ich japońskie pochodzenie, trafiły do Polski.

72
00:05:34.800 --> 00:05:38.200
Więc Polacy, oglądający załogę JITI w pszczółkę Maję wspomnianą,

73
00:05:38.340 --> 00:05:41.040
nie mieli prawa wiedzieć, że jest to produkt japoński,

74
00:05:41.100 --> 00:05:45.080
więc też nie za bardzo mogli stać się fanami japońskich animacji,

75
00:05:45.140 --> 00:05:46.660
no bo oni po prostu wtedy nie wiedzieli,

76
00:05:46.740 --> 00:05:48.060
że to, co oglądają, jest japońskie.

77
00:05:48.160 --> 00:05:51.220
Nikt, albo prawie nikt naprawdę nie wiedział o tym,

78
00:05:51.320 --> 00:05:53.960
że te animacje są japońskie i że można stać się tego fanem.

79
00:05:54.280 --> 00:05:56.400
Dla większości z nich były te animacje polskie,

80
00:05:56.540 --> 00:05:59.260
jak pszczółka Maja, francuskie, frankofońskie,

81
00:05:59.320 --> 00:06:01.280
może szerzej amerykańskie, ale nie japońskie.

82
00:06:01.280 --> 00:06:02.460
Nikt tego nie kojarzył z Japonią.

83
00:06:02.680 --> 00:06:07.160
Pierwszą znaną mi grupą fanowską jest taka grupa,

84
00:06:07.220 --> 00:06:10.780
bardzo nieformalna grupa, założona przez niestety nieżyjącego

85
00:06:10.780 --> 00:06:13.040
już Witolda Nowakowskiego, naszego kendokę,

86
00:06:13.420 --> 00:06:15.540
jednego z najbardziej tytułowanych polskich kendoków,

87
00:06:15.660 --> 00:06:18.560
który, z uwagi na uprawiany sport, miał tą okazję,

88
00:06:18.640 --> 00:06:21.760
że mógł poznać tą kulturę japońską in situ w Japonii.

89
00:06:22.200 --> 00:06:26.280
I tam poznał też tą mangę i przywoził, czy jakiś czas do Polski,

90
00:06:26.820 --> 00:06:30.360
różne rzeczy z mangą związane, w ogóle z tą podkulturą japońską związane,

91
00:06:30.360 --> 00:06:33.780
przy czym nie możemy pana Witolda ograniczać tylko do mangi i anime,

92
00:06:33.840 --> 00:06:37.440
on był w ogóle fanem kultury japońskiej, tłumacem literatury japońskiej,

93
00:06:37.520 --> 00:06:41.100
język polski i tak dalej, więc tu nie ogranicajmy go tylko do mangi i anime,

94
00:06:41.320 --> 00:06:45.300
ale wśród tych jego działań pojawiła się też manga i anime

95
00:06:45.300 --> 00:06:48.020
i jakieś tam takie pierwsze nieformalne grupy osób,

96
00:06:48.160 --> 00:06:52.900
to jest druga połowa lat, lat 80., gdzie właśnie wokół pana Witolda

97
00:06:52.900 --> 00:06:58.280
jakieś osoby świadome znaczenia wyrazu manga i anime i japońskiego rodowodu

98
00:06:58.280 --> 00:07:02.060
pewnych animacji zaczęły się kształtować, aczkolwiek w takiej formie,

99
00:07:02.140 --> 00:07:06.280
w jakiej możemy obserwować to obecnie, to są dopiero lata 90.,

100
00:07:06.280 --> 00:07:09.700
druga połowa lat 90., czyli dekadę późnej po Witoldzie Nowakowskim,

101
00:07:09.820 --> 00:07:13.860
kiedy dzięki Robertowi Korzeniewskiemu, alias Mr. Root,

102
00:07:14.280 --> 00:07:18.180
wszystko to jakoś tam eksplodowało nagle i rozwinęło się do tego,

103
00:07:18.180 --> 00:07:19.280
co możemy obserwować dzisiaj.

104
00:07:25.270 --> 00:07:28.390
Mam nadzieję, że powiemy jeszcze o tym, jak ten fandom,

105
00:07:28.530 --> 00:07:32.150
ta grupa funkcjonowała na początku, ale wspomniał pan o latach 90.

106
00:07:32.610 --> 00:07:36.650
I tutaj nasunęła mi się taka refleksja, że książka, którą pan napisał,

107
00:07:36.770 --> 00:07:41.250
jest momentami taka bardzo duchologiczna, bo przenosi nas w czasie,

108
00:07:41.370 --> 00:07:45.610
do lat 80., do 90. Ja może powiem o latach 90.,

109
00:07:45.610 --> 00:07:50.070
bo to wtedy przypadł czas mojego dzieciństwa i rzeczywiście podpisuje się

110
00:07:50.070 --> 00:07:54.450
pod tym, co pan napisał, że to oglądanie wtedy tak nazywanych,

111
00:07:54.450 --> 00:07:57.650
myślę, że osoby, które znają się na temacie, to mają dreszcze,

112
00:07:57.710 --> 00:08:02.510
kiedy słyszą hasło japońskie bajki, ale dla nas oglądanie tych japońskich

113
00:08:02.510 --> 00:08:06.610
bajek na kanale Polonia 1, to było, powiedziałabym, takie jakieś

114
00:08:06.610 --> 00:08:09.710
doświadczenie pokoleniowe. Myśmy oglądali, przywołam,

115
00:08:09.770 --> 00:08:12.650
czarodziejka z Księżyca, Dragon Ball, Pokemony.

116
00:08:13.230 --> 00:08:16.350
Oczywiście to jest pewnie takie przedszkole, jeżeli chodzi o tę

117
00:08:16.350 --> 00:08:19.410
popkulturę japońską, ale wydaje mi się, że w moim pokoleniu

118
00:08:19.410 --> 00:08:22.330
było bardzo niewiele dzieci, które nie miały z tym styczności.

119
00:08:22.330 --> 00:08:25.190
Jeśli miało się w domu telewizor, myślę, że nie można było tego

120
00:08:25.190 --> 00:08:29.670
uniknąć. To było naprawdę zjawisko ogarniające ówcześnie bardzo dużą

121
00:08:29.670 --> 00:08:35.050
część populacji dziecięczej naszego kraju. I tu chciałbym kiedyś dojść,

122
00:08:35.330 --> 00:08:39.230
dlaczego akurat tak się stało, że te animacje japońskie tak bardzo

123
00:08:39.230 --> 00:08:42.550
u nas chwyciły, że tak się wyrazę. No bo są kraje sąsiednie,

124
00:08:42.650 --> 00:08:47.450
w których faktycznie ta manga anime też jest obecna. Czechy, Węgry, Litwa,

125
00:08:47.450 --> 00:08:52.330
ale nigdzie popularność mangi, anime i potem ta skala rozwoju późniejszego

126
00:08:52.330 --> 00:08:55.750
fandomu wokół tego uszczotlanego nie osiągnęły nawet porównywalnego

127
00:08:55.750 --> 00:08:59.350
poziomu. Polska jest pewnego rodzaju fenomenem, jeśli chodzi o skalę

128
00:08:59.350 --> 00:09:04.030
popularności, gdzie tylko współczesne Niemcy nas w tej naszej części

129
00:09:04.030 --> 00:09:09.370
Europy przebijają pod względem rozwoju fandomu, ilości fanów i całej tej

130
00:09:09.370 --> 00:09:13.410
wydawniczej otoczki wokół tego funkcjonującej. Więc tu bardzo trudno

131
00:09:13.410 --> 00:09:17.070
powiedzieć na pytanie, dlaczego tak się stało. Mam nadzieję, że kiedyś mi się uda

132
00:09:17.070 --> 00:09:20.730
znaleźć odpowiedź na to pytanie. No ale fakt jest faktem. Stało się to,

133
00:09:20.770 --> 00:09:26.610
co był ten rok 1995-1996, kiedy nagle narodziło się takie zjawisko.

134
00:09:27.010 --> 00:09:31.630
Wiele osób podchodziło do niego ówcześnie z lękiem, co jest no zrozumiałe

135
00:09:31.630 --> 00:09:35.710
w pewnym sensie. Była taka nowość kulturowa, całkowicie obca,

136
00:09:36.190 --> 00:09:40.310
więc tu ten lęk na kontakt z czymś nieznanym, nowym był zrozumiały.

137
00:09:40.310 --> 00:09:44.790
Na szczęście dla fanów mangi anime polskich ten lęk w większości

138
00:09:44.790 --> 00:09:48.870
społeczeństwa ustąpił i zamienił się w jakąś tam bierną akceptację

139
00:09:48.870 --> 00:09:53.670
w większości. Są jeszcze osoby żyjące lękiem o to, co ta kultura robi

140
00:09:53.670 --> 00:09:58.070
z polskiej młodzieży, ale to już jest margines. Myślę, że ten etap trudny

141
00:09:58.070 --> 00:10:01.870
mamy już za sobą, ale każdy fandom, każda grupa fanowska musi przejść

142
00:10:01.870 --> 00:10:06.190
przez taki okres. Fantaści przechodzili to samo w latach 80., więc tu każda

143
00:10:06.190 --> 00:10:10.030
społeczność fanowska musi przejść przez tą próbę obrony swojego

144
00:10:11.210 --> 00:10:11.790
zainteresowania.

145
00:10:12.050 --> 00:10:16.650
Tym bardziej, że tutaj ta grupa fanów mangi anime jest bardzo

146
00:10:16.650 --> 00:10:20.490
charakterystyczna, bardzo kolorowa, no i też ewidentnie nawiązująca

147
00:10:20.490 --> 00:10:24.570
do innej kultury, bo mówimy o kulturze azjatyckiej, która zwłaszcza

148
00:10:24.570 --> 00:10:28.150
w latach 70., 80. faktycznie mogła ten lęk budzić.

149
00:10:28.330 --> 00:10:32.910
Zwłaszcza, i też jestem ciekawa, kiedy to pan datuje, że pojawił się też

150
00:10:32.910 --> 00:10:36.970
ten ruch konwentowy. To nie było już siedzenie w domu przed telewizorami

151
00:10:36.970 --> 00:10:41.510
i oglądanie pajek czy animacji, tylko to się już zrobił taki zorganizowany

152
00:10:41.510 --> 00:10:45.870
ruch związany ze spotykaniem się. No i właśnie, tym coś na tych

153
00:10:45.870 --> 00:10:49.470
konwentach robi. Ci, którzy nie jeżdżą, między innymi ja, nie wiemy.

154
00:10:49.710 --> 00:10:53.910
To jest kolejny wyraz wytrych dla osób postronnych, być może niezrozumiały.

155
00:10:54.070 --> 00:10:57.610
Konwent najogólniej we wszystkich rodowiskach fanowskich, we wszystkich

156
00:10:57.610 --> 00:11:01.290
polskich, przede wszystkim konwent, no to jest żlot fanów.

157
00:11:01.290 --> 00:11:04.630
No to chyba nie da się tego ogólnie ująć. Konwent to jest żlot fanów.

158
00:11:05.050 --> 00:11:09.050
No tylko, niestety, tu dochodzimy do tej granicy. Gdzie się zaczyna

159
00:11:09.050 --> 00:11:12.290
żlot fanów? Gdzie się kończy spotkanie? A gdy zaczyna się już żlot fanów?

160
00:11:12.370 --> 00:11:16.470
Tu są pewne problemy definiczyjne, ale ogólnie przyjmuje się i to jest

161
00:11:16.470 --> 00:11:19.650
informacja, która raczej nie budzi zastrzeżeń wśród jakichś tam

162
00:11:19.650 --> 00:11:23.610
nielicznych osób badających, czy czy ten temat pierwszy konwent mangowy,

163
00:11:23.690 --> 00:11:27.690
czyli poświęcony tylko wyłącznie manze i anime i w całości poświęcony

164
00:11:27.690 --> 00:11:33.730
temu tematowi. To jest rok 97, o ile pamiętam, to był lipiec i to była impreza

165
00:11:33.730 --> 00:11:37.130
o nazwie po japońsku Manga Noseka i na polskie to się tłumaczy jako

166
00:11:37.130 --> 00:11:42.370
świat mangi. Pierwszy stricte mangowy konwent w całości poświęcony manze i anime

167
00:11:42.370 --> 00:11:46.790
zorganizowany w gdyńskim budynku Imki. Potem, jeśli pamięć mnie nie myli,

168
00:11:46.870 --> 00:11:51.710
jest wrzesień tego samego roku, wrzesień 97, wrzesień o październik w Łodzi,

169
00:11:52.350 --> 00:11:56.370
drugi chronologicznie konwent mangowy w Polsce, w łódzkim Domu Kultury.

170
00:11:56.370 --> 00:11:58.550
I potem to już lawina.

171
00:11:58.750 --> 00:12:02.310
Wspomniałam na początku naszej rozmowy o ramach czasowych, bo wtedy pytałam

172
00:12:02.310 --> 00:12:06.210
Pana, kiedy ten ruch, ten fandom w Polsce zaczął się kształtować,

173
00:12:06.270 --> 00:12:09.890
ale bardzo intrygująca jest też ta druga część ramy czasowej,

174
00:12:10.030 --> 00:12:15.990
ta końcówka widełek, mianowicie moment, w którym to pierwsze pokolenie fanów

175
00:12:15.990 --> 00:12:20.350
przestało ingerować w rozwój społeczności. Bardzo mnie to sformułowanie

176
00:12:20.350 --> 00:12:24.310
zainteresowało, zaciekawiło. Zastanawiam się, czy ono sugeruje to,

177
00:12:24.310 --> 00:12:29.050
że fandom jest bardzo dynamiczny, czy też sugeruje to, że jak w każdej grupie

178
00:12:29.050 --> 00:12:34.870
i w każdej społeczności, pojawiają się jakieś tarcia, pojawiają się jakieś małe frakcje

179
00:12:34.870 --> 00:12:37.430
lub zwolennicy jednego, przeciwnicy drugiego.

180
00:12:37.910 --> 00:12:41.770
Fandom mangi anime jest specyficzny z wielu powodów.

181
00:12:41.950 --> 00:12:46.550
Pani wspomniała o wyglądach, powiązaniach kulturowych, tak, ale jedną ze specyfik

182
00:12:46.550 --> 00:12:50.970
fandomu mangi anime polskiego jest to, że z tego zjawiska się wyrasta.

183
00:12:51.110 --> 00:12:56.270
Z mojej obserwacji wynika się, że z bycia fanem mangi anime, przynajmniej aktywnym,

184
00:12:56.370 --> 00:13:00.870
się wyrasta. I to jest coś bardzo dziwnego, bo w każdym fandomie,

185
00:13:00.950 --> 00:13:05.410
w każdej społeczności fanowskiej naturalne jest, że pewna grupa członków

186
00:13:05.410 --> 00:13:10.010
tej społeczności odchodzi z niej z powodu jakichś tam problemów życiowych,

187
00:13:10.110 --> 00:13:14.630
czy zmiany zainteresowań, ale jednak duża część, jeśli nie większość,

188
00:13:14.630 --> 00:13:17.510
do końca życia identyfikuje się z tą społecznością.

189
00:13:17.710 --> 00:13:22.450
Z bycia fanem fantastyki raczej się nie wyrasta. Z bycia fanem wjeżdżnych wojen

190
00:13:22.450 --> 00:13:25.970
raczej się nie wyrasta. Jak już raz kogoś to ugryzie, to w mniejszym lub

191
00:13:25.970 --> 00:13:29.750
w większym stopniu jest się tym fanem do końca życia. Z fanami mangi anime

192
00:13:29.750 --> 00:13:36.090
jest gorzej. Z bycia fanem mangi anime się wyrasta. Oczywiście ten sentyment,

193
00:13:36.750 --> 00:13:40.850
zamiłowanie, czy jakaś tam tolerancja dla tego zjawiska pozostaje.

194
00:13:40.850 --> 00:13:46.730
Aczkolwiek fani mangi anime po jakimś czasie przestają być aktywni,

195
00:13:46.850 --> 00:13:50.930
a nawet przestają śledzić w ogóle rynek wydawnicy. To jest jeden z niewielu,

196
00:13:50.970 --> 00:13:55.130
jeśli nie jedyny znanymi taki przypadek fandomu, więc faktycznie w polskim fandomie

197
00:13:55.130 --> 00:14:00.170
co jakiś czas następuje takie odchodzenie generacji i na to miejsce wchodzi

198
00:14:00.170 --> 00:14:05.490
następna generacja. Jak na razie od początku przechodzi to w miarę płynnie.

199
00:14:05.490 --> 00:14:09.590
Nie było takich przypadków, a dotychczas gdyby było bezkrólewie,

200
00:14:09.690 --> 00:14:13.230
nie było komu rządzić, nie było komu przejąć pałeczki, pchać tego dalej.

201
00:14:13.670 --> 00:14:19.410
Jak na razie idzie to jakoś zgrabnie. Pierwsze takie wielkie, masowe odejstie

202
00:14:19.410 --> 00:14:22.550
dinozaurów, jak to teraz się mówi w fandomie, czy tego pierwszego pokolenia

203
00:14:22.550 --> 00:14:28.230
fanów to był ten okolice roku 2000, kiedy większość ojców założycieli

204
00:14:28.230 --> 00:14:32.370
z różnych powodów życiowych musiała bądź nie chciała, ale musiała,

205
00:14:32.370 --> 00:14:37.090
chciała albo coś się stało, odesła, porzuciła tą swoją aktywność

206
00:14:37.090 --> 00:14:41.090
na łonie tej społeczności. To pierwsze takie odejście to było w roku 2000,

207
00:14:41.490 --> 00:14:45.730
kiedy mister Rut odszedł właśnie, czyli założyciel tej grupy.

208
00:14:45.850 --> 00:14:49.610
Odesli też główni organizatorzy Manganosekaj, czyli pierwszej imprezy

209
00:14:49.610 --> 00:14:53.850
tej mangowej w Polsce typowej. Odesli też twórci pierwszego łódzkiego konwentu.

210
00:14:53.910 --> 00:14:57.890
Po prostu na dużą skalę ludzie, którzy tworzyli ten ruch odesli,

211
00:14:57.890 --> 00:15:02.350
ale udało im się wychować swoich następców i jakoś to szło dalej

212
00:15:02.350 --> 00:15:03.270
i idzie do dzisiaj.

213
00:15:03.490 --> 00:15:07.210
To na sam koniec naszej rozmowy zapytam Pana właśnie o to,

214
00:15:07.330 --> 00:15:11.270
co jest jeszcze przed fandomem, jakie zmiany zachodzą, jakie zmiany są

215
00:15:11.270 --> 00:15:13.830
na horyzoncie, jak to wszystko może się rozwinąć.

216
00:15:14.050 --> 00:15:17.430
Trudno mi mówić o obecnych czasach, bo ja się raczej i z sentymentu

217
00:15:17.430 --> 00:15:21.790
i z zamiłowania zajmuję tymi pierwszymi czasami, ale z tego, co obecnie obserwuję,

218
00:15:22.010 --> 00:15:26.130
to co mogą sobie pozwolić na tego typu uwagę, to niestety polski fandom,

219
00:15:26.130 --> 00:15:29.890
man, gen, nima. Tak samo niestety, jak wszystkie fandomy przestają być fanowskie.

220
00:15:30.390 --> 00:15:34.870
Kim jest w ogóle fan? Wyraz fan jest wyrazem powiązany metabologicznie

221
00:15:34.870 --> 00:15:40.150
z wyrazem fanatyk. Fan jest fanatykiem czegoś. Fan musi być i powinien być twórczy.

222
00:15:40.670 --> 00:15:45.150
I niestety w obecnych czasach obserwujemy zjawisko niestety komercyjnej

223
00:15:45.770 --> 00:15:50.770
popularyzacji fanowstwa, kiedy różne korporacje medialne głównie wmawiają nam,

224
00:15:50.830 --> 00:15:54.190
że jesteśmy fanami tego, fanami owego, bo to się sprzedaje.

225
00:15:54.190 --> 00:15:58.350
Na to chorują wszystkie fandomy. Fandom, mangi, anime też powoli coraz mniej

226
00:15:58.350 --> 00:16:03.010
jest fanoszki. Coraz mniej w tej grupie jest twórczych osób, które organizują

227
00:16:03.010 --> 00:16:08.750
konwenty, wydają fanziny, pisą fanfiki, rysują fanarty. Coraz mniej jest osób

228
00:16:08.750 --> 00:16:13.190
twórczych, aktywnych, a coraz więcej jest osób jedynie biernie konsumujących

229
00:16:13.730 --> 00:16:17.830
produkty popkultury tworzonej przez różne korporacje, więc w chwili obecnej

230
00:16:17.830 --> 00:16:21.650
jesteśmy świadkami takiej komercjalizacji fandomu, mangi, anime.

231
00:16:21.650 --> 00:16:25.570
Konwentów nie organizują już fani. Większość konwentów organizują

232
00:16:25.570 --> 00:16:30.150
w chwili obecnej firmy, które z tego żyją i to jest ich podstawowa działalność.

233
00:16:30.530 --> 00:16:34.930
Większość wydawnictw nie prowadzą obecnie fani jak dawniej, tylko firmy,

234
00:16:35.110 --> 00:16:38.210
dla których głównym celem jest zysk. Więc dla mnie problemem obecnego

235
00:16:38.210 --> 00:16:42.050
fandomu jest to, że coraz mniej jest w nim fanostwa, coraz więcej komercji

236
00:16:42.050 --> 00:16:46.370
i to należałoby jakoś odwrócić. Mam nadzieję, że to się stanie,

237
00:16:46.650 --> 00:16:50.530
że ten fandom wróci do swoich aktywnych korzeni, kiedy fani będą

238
00:16:51.930 --> 00:16:54.270
twórcymi, szczytami. Fan musi być twórcy.

239
00:16:54.470 --> 00:16:58.470
Taka gorzka refleksja na koniec, chociaż mam wrażenie, że zakończył to pan

240
00:16:58.470 --> 00:17:03.430
z postrzeżeniem, które może być budujące i które być może będzie takim przewodnim

241
00:17:03.430 --> 00:17:07.610
dla osób, które teraz ten fandom tworzą i tej społeczności w jakiś sposób

242
00:17:07.610 --> 00:17:13.050
chciałyby przewodzić i tę popkulturę w Polsce dalej krzewić, rozwijać o nim mówić.

243
00:17:13.190 --> 00:17:18.110
Jeszcze są w naszym kraju osoby, fani, którym naprawdę się chce i angażują

244
00:17:18.110 --> 00:17:23.130
w tą działalność swoje prywatne pieniądze bez żadnych szans na zysk, nie tak dalej.

245
00:17:23.250 --> 00:17:28.270
Jak miesiąc temu byłem w Rzeszowie na takiej imprezie, gdzie naprawdę ludzie para

246
00:17:28.270 --> 00:17:32.330
wyłożyli własne pieniądze, żeby za własnej przyjemności zorganizować spotkanie

247
00:17:32.330 --> 00:17:37.250
dla 30 miejscowych fanów. Piękna, piękna rzecz, więc ta nadzieja zawsze jest.

248
00:17:37.610 --> 00:17:43.430
Nie wątpmy, ta idea fanówstwa sama się obroni, tylko musimy dać jej jakieś tam pożywienie.

249
00:17:43.570 --> 00:17:48.390
Ci bardziej zaangażowani, bardziej dorośli, bardziej mobilni muszą jakoś działać,

250
00:17:48.490 --> 00:17:49.750
pokazać drogę młodszym.

251
00:17:49.970 --> 00:17:57.670
Chyba zbudowała się taka piękna puenta, a więcej o polskim fandomie związanym z mango i anime

252
00:17:57.670 --> 00:18:02.850
możecie dowiedzieć się czytając książkę Narodziny i rozkwit Polskiej Rzeczypospolitej Mangowej,

253
00:18:02.850 --> 00:18:08.070
a jej autor, pan Łukasz Ryczulski z Biblioteki Humanistycznej Uniwersytetu Łódzkiego

254
00:18:08.070 --> 00:18:12.610
był dzisiaj waszym i moim gościem. Bardzo panu dziękuję za spotkanie.

255
00:18:12.890 --> 00:18:14.070
Dziękuję za to proszenie.
