WEBVTT

1
00:00:01.390 --> 00:00:05.130
Audycje kulturalne w dobrym tonie.

2
00:00:05.750 --> 00:00:29.250
Dzień dobry Państwu, Anna Karna. Zapraszam na audycje kulturalne, a dziś będziemy wspominać wspaniałego artystę, aktora filmowego, teatralnego, telewizyjnego, profesora sztuk teatralnych, reżysera teatralnego i kochanego przez studentów, pedagoga i wychowawcę, wieloletniego dziekana łódzkiej filmówki, Jana Machulskiego, którego 95. rocznica urodzin dziś przypada.

3
00:00:29.250 --> 00:00:40.010
W Studiu Narodowego Centrum Kultury jest Łukasz Maciejewski, filmoznawca, krytyk filmowy i teatralny, wykładowca akademicki, współtwórca i dyrektor festiwali filmowych. Dzień dobry.

4
00:00:40.190 --> 00:00:42.350
Dzień dobry, witam Panią, witam Państwa.

5
00:00:42.590 --> 00:00:52.670
Zamiast kraść jako dyrektor, fabrykant, sekretarz czy inny prezes, lepiej już kraść par excellence jako złodziej. Tak jest chyba uczciwiej.

6
00:00:52.670 --> 00:01:11.230
To oczywiście Henryk Quinto, pierwszy kasiarz RP, kultowy cytat, Wabank, 81 rok. I zaczynam naszą rozmowę właśnie od tego filmu, bo sam Jan Machulski wspominał, że wśród dziesiątek zagranych ról filmowych ta rola była momentem zwrotnym.

7
00:01:11.370 --> 00:01:17.870
Choć ani Juliusz Machulski, ani Jan Machulski nie byli przekonani, że właśnie Jan Machulski ma zagrać tę postać.

8
00:01:17.870 --> 00:01:29.730
Mówimy o filmie, który, to określenie się bardzo wyświechtało, kultowe już jest naprawdę wszystko, ale są takie filmy, są takie tytuły, które naprawdę na ten tytuł zasługują.

9
00:01:29.930 --> 00:01:35.730
I Wabank jak mało który. To jest po pierwsze film, który się nie starzeje. Oglądany w nieskończoność.

10
00:01:35.770 --> 00:01:46.390
Pani pewnie ma podobnie, co trzeci Polak ma podobnie. Kiedy pojawia się w telewizorze, a pojawia się nieustannie, to jakaś hipnotyzująca moc każe nam oglądać ten film.

11
00:01:46.390 --> 00:01:58.350
I tę rolę Jana Machulskiego, która przecież powstała w bardzo trudnych czasach, w okresie postanie wojennym, kiedy naprawdę nic nie było i wszystko udawało coś innego.

12
00:01:58.350 --> 00:02:03.330
Mówię o kostiumowym przecież filmie, który wymagał takiej retro precyzji.

13
00:02:03.510 --> 00:02:09.530
I tego rodzaju uproszczeń w filmie nie widać. Widać za to ogromny talent młodego reżysera.

14
00:02:09.530 --> 00:02:16.610
To jest niewyobrażalne. To był debiut Juliusza Machulskiego. Szczerze mówiąc, mówimy o jednym z najbardziej utytułowanych reżyserów.

15
00:02:16.790 --> 00:02:20.550
W moim przekonaniu jest to najlepszy film Juliusza Machulskiego. Tam się wszystko zgadza.

16
00:02:20.670 --> 00:02:28.290
Ale żeby te elementy mogły się spełnić właśnie w tej konwencji kryminału retro, zapatrzenia Juliusza Machulskiego,

17
00:02:28.370 --> 00:02:34.330
co było niezwykle oryginalne w kinematografii Andrzeja Wajdy, Wojciecha Jerzego Hasa, czy Krzysztofa Zanuskiego,

18
00:02:34.330 --> 00:02:40.410
w gatunki amerykańskiego kina kryminalnego, żeby to się mogło spełnić, no to nie można się było pomylić w obsadzie.

19
00:02:40.610 --> 00:02:49.090
I Jan Machulski, który kojarzył się z innymi rolami, kiedy zagrał kwintę, zrobił to z niezwykłą dystynkcją, z kulturą, z klasą.

20
00:02:49.230 --> 00:02:53.070
No nie wyobrażamy sobie innego aktora grającego tę postać.

21
00:02:53.170 --> 00:02:57.950
W zderzeniu też chciałbym to bardzo mocno podkreślić, bo sukces tego filmu to jest też sukces muzyki.

22
00:02:58.150 --> 00:03:03.710
Ragtime z Wabanku, Henryka Kuźniaka, to rozmawiałam niedawno, jestem dyrektorem festiwalu Krzysztofa Komedy,

23
00:03:03.710 --> 00:03:09.710
z młodym kompozytorem muzyki filmowej, synem zresztą Jerzego Kryszaka, Holdenem Kryszakiem,

24
00:03:09.810 --> 00:03:13.050
który mówił, że to jest najwybitniejszy utwór polskiej muzyki filmowej w ogóle.

25
00:03:13.290 --> 00:03:19.510
Nie ma w tym wiele przesady. To jest rzeczywiście, ta muzyka niesie ten film i niesie rolę przecież trębacza,

26
00:03:20.330 --> 00:03:22.830
saksofonisty, kwinty w wykonaniu Jana Machulskiego.

27
00:03:23.410 --> 00:03:30.090
Powiedzmy o tym, jak Jan Machulski zbudował tę postać, dlatego, że z założenia to miał być bohater,

28
00:03:30.090 --> 00:03:34.310
który niewiele mówi, więc wydaje się, że dla aktora najgorzej.

29
00:03:34.510 --> 00:03:38.430
Mamy dobrą szkołę. Myślę, że bez wątpienia to było takie zapatrzenie.

30
00:03:38.550 --> 00:03:41.750
Mówiłem o tym wzorcu amerykańskim, ale był taki aktor jak Humphrey Bogart.

31
00:03:41.830 --> 00:03:48.450
On bardzo mało mówił. I myślę, że już na etapie scenariusza Machulski myślał o tych tuzach amerykańskiego kina.

32
00:03:48.450 --> 00:03:55.590
Na wspaniałych mężczyznach, pięknych facetach, którzy byli niekiedy oziębli, ale w gruncie rzeczy,

33
00:03:55.870 --> 00:04:02.030
bo taka była konwencja kina noir, okazywali się fantastycznymi facetami, honorowymi, dzielnymi.

34
00:04:02.190 --> 00:04:05.410
Cała mitologia westernu amerykańskiego na tym się przecież opierała.

35
00:04:05.510 --> 00:04:11.310
Na prawych facetach broniących godności najpierw ojczyzny, potem kobiety, zdecydowanie potem kobiety,

36
00:04:11.490 --> 00:04:12.710
co dzisiaj by już nie przeszło.

37
00:04:12.710 --> 00:04:19.130
To był ten wzorzec. Ja miałem możliwość poznać pana Jana, to na pewno nie była jakaś bliska znajomość,

38
00:04:19.190 --> 00:04:24.750
ale była serdeczna bardzo relacja między nami, młodym dziennikarzem, a już takim bardzo doświadczonym artystą.

39
00:04:24.870 --> 00:04:29.690
I on był w ogóle dosyć małomówny. Nie był to typ ekstrawertyka.

40
00:04:30.150 --> 00:04:33.750
Machulski był stonowany, ważył słowa.

41
00:04:34.070 --> 00:04:37.690
Kto zna najlepiej predyspozycje rodzica, jak nie dziecko.

42
00:04:37.690 --> 00:04:45.790
Więc Juliusz dużo wiedział o tacie i chyba wiedział, co można pokazać takiego, czego jeszcze kino nie do końca pokazało.

43
00:04:45.890 --> 00:04:52.430
No i bezpieczniej debiutować ze świetnym aktorem po pierwsze, a z tatą po drugie, bo się człowiek czuje raźniej.

44
00:04:52.650 --> 00:04:57.890
A Machulski wykorzystał też w pełni okazję, że no dostał wreszcie szansę na główną rolę.

45
00:04:57.990 --> 00:05:02.590
Nie tak wiele miał takich okazji w polskim kinie, więc też ją wspaniale wykorzystał.

46
00:05:02.590 --> 00:05:09.670
Cały ten film i pamiętajmy o ripoście, czyli kontynuacji, która również to nie jest częste, była bardzo udana.

47
00:05:09.870 --> 00:05:17.030
Jest to jeden z klasyków kina popularnego, z najwyższej półki wciąż i nikt mu tej godności nie odbierze.

48
00:05:17.230 --> 00:05:22.450
A w wielu filmach zatrudniał tatę i pojawiał się w mniejszych, większych rolach Jan Machulski.

49
00:05:22.730 --> 00:05:25.970
To nie były aż takie role jak w A Banku, ale też ważne.

50
00:05:25.970 --> 00:05:32.190
Zaczyna się ta lista osiągnięć Jana Machulskiego w filmach Juliusza Machulskiego o dwa banku.

51
00:05:32.350 --> 00:05:37.130
Nawet po wielu latach są te gesty, jest to słynne ucho od śledzia, zmrużenie oczu.

52
00:05:37.350 --> 00:05:39.030
No i duet świetny z Leonardem Pietraszakiem.

53
00:05:39.730 --> 00:05:45.290
Dlatego ten film przetrwał, że ma również takie drobne rzeczy, które są zapamiętywalne.

54
00:05:45.750 --> 00:05:48.730
Gesty, dialogi, fragment muzyki.

55
00:05:48.730 --> 00:05:56.290
Dodajmy, że te filmy, które potem panowie zrobili wspólnie to King Size, Deja Vu, Killer, Vinci.

56
00:05:56.510 --> 00:05:59.410
Wszystkie odniosły wielki sukces kinowy.

57
00:05:59.830 --> 00:06:08.770
Polskie kino, czy sława polskiego kina i w tym kinie również zaznaczył swoją obecność Jan Machulski, to jest kino autorskie.

58
00:06:09.130 --> 00:06:12.050
Myślę, że taki był pomysł na kinematografię powojenną.

59
00:06:12.050 --> 00:06:22.310
Ci młodzi doświadczeni II wojną światową, bardzo młodzi ludzie, którzy organizowali kinematografię pod wodzą nieco starszych, takich jak Wanda Jakubowska czy Jerzy Kawalerowicz.

60
00:06:22.450 --> 00:06:28.390
A mówię o Wojciechu Jerzym Hasie, mówię o Andrzeju Wajdziu, o Romanie Polańskim, o Januszu Morgensternie, Januszu Majewskim.

61
00:06:28.590 --> 00:06:35.070
Uważali, że przede wszystkim trzeba się odciąć od kina przedwojennego, takiego minoderyjnego, wodebilowego, peretkowego.

62
00:06:35.070 --> 00:06:44.670
Stworzyć coś nowego i raczej zanurzyć się w tych wzorcach, które były najbardziej intrygujące, na przykład w neuralizmie włoskim, czyli pokazywać życie ulicy, prostego człowieka.

63
00:06:44.810 --> 00:06:47.690
I w tym wszystkim bardzo ważna była indywidualność twórcza.

64
00:06:47.930 --> 00:07:00.950
Wydawało się wtedy, że twórcy tacy jak Stanisław Bareja, to jest takie trzecia liga, nawet nie druga liga, bo kino popularne nie miało dobrych notowań i było traktowane z pobłażaniem.

65
00:07:00.950 --> 00:07:11.130
I po wielu latach, potem cały czas ta linia była kontynuowana, powstało kino moralnego niepokoju i objawia się Juliusz Machulski, który mówi nie, ja będę robił kino amerykańskie.

66
00:07:11.230 --> 00:07:17.070
Ja będę robił komedię w stylu Billego Wildera, ja będę robił filmy, które mają dawać radość.

67
00:07:17.170 --> 00:07:20.110
No i powstały te jego evergreeny, które pani wymieniła.

68
00:07:20.230 --> 00:07:28.610
Te tytuły, które pani wymieniła, aż do Winchiego, świetnego, myślę, że ostatniego tak udanego filmu Juliusza Machulskiego, potem było już trochę gorzej.

69
00:07:28.610 --> 00:07:37.810
To ten udział ojca w małych rolach najczęściej w Kingsize to był kwintek, to byli tacy milicjanci w killerze i killerów dwóch.

70
00:07:37.950 --> 00:07:41.290
To były takie dekoracyjne role, ale ten ojciec był mu potrzebny.

71
00:07:41.470 --> 00:07:50.470
A my chcieliśmy koniecznie zobaczyć Jana Machulskiego, czyli kwintę w filmach Juliusza Machulskiego, bo to było coś wzruszającego, że ta ciągłość jest zaznaczona.

72
00:07:50.470 --> 00:08:03.350
Powiedzmy o debiucie filmowym Jana Machulskiego, bo to był 58 rok, ostatni dzień lata, debiut fabularny Tadeusza Konwickiego i znowu przełomowy film dla Polskiej Szkoły Filmowej.

73
00:08:03.350 --> 00:08:10.290
To jest jeden z moich ulubionych filmów i od Jana Machulskiego wiem też, że ukochał sobie ten film, szczególnie nic dziwnego.

74
00:08:10.410 --> 00:08:20.310
Film Poza Czasem, który jest wybitny po dziś dzień, nie zestarzał się w ogóle, może dlatego, że powstał w sposób tak bezinteresowny i zdecydowanie wyprzedził swój czas.

75
00:08:20.430 --> 00:08:32.170
To był taki moment, ta druga połowa lat 50., pierwsza połowa lat 60., w polskiej kinematografii dosyć ciekawy, a zupełnie zapomniany, kiedy scenarzyści polskiego kina postanowili się zbuntować.

76
00:08:32.170 --> 00:08:45.570
Oświadczyli mianowicie, że my pisaliśmy arcydzieła polskiego kina, nie byłoby kanału Wajdy bez Jerzego Stefana Stawińskiego, czy bez tego samego autora zezowatego szczęścia Andrzeja Munka.

77
00:08:45.850 --> 00:08:51.250
I my jesteśmy wspaniali, znamy się na kinie, sami będziemy robili kino, pisarze.

78
00:08:51.370 --> 00:08:58.470
To nie bardzo wyszło, częściej ta przygoda kręciła się krócej niż dłużej, bo jednak pisanie dla kina to jest nie to samo co reżyserowanie.

79
00:08:58.470 --> 00:09:08.710
Jerzy Stefan Stawiński też nakręcił kilka filmów, całkiem niezłych, no ale to nie jak się miało do tego, co robił w duecie z Andrzejem Munkiem i Andrzejem Wajdą.

80
00:09:08.990 --> 00:09:17.290
Natomiast spełniło się, i może warto było ten bunt zorganizować, bo spełniło się w osobie Tadeusza Konwickiego, który był wybitnym pisarzem.

81
00:09:17.430 --> 00:09:20.510
Bardzo mało filmów w sumie nakręcił, ale wszystkie były wybitne.

82
00:09:20.510 --> 00:09:31.790
Tak daleko, stąd tak blisko, Dolina Issy, według Czesława Miłosza, czy Lawa, na podstawie dziadów Adama Mickiewicza, to są filmy, które przetrwały próbę czasu i Tadeusz Konwicki.

83
00:09:31.850 --> 00:09:38.010
Zasłużenie jest zaliczane również do polskich reżyserów, nie tylko do ścisłego grona najlepszych polskich pisarzy.

84
00:09:38.090 --> 00:09:39.550
Ale wróćmy do ostatniego dnia lata.

85
00:09:39.550 --> 00:09:46.130
To był rzeczywiście 1958 rok, czyli 13 lat od zakończenia II wojny światowej.

86
00:09:46.250 --> 00:09:51.270
Młodzi ludzie, którzy kończyli tę wojnę jako osiemnastolatkowie, dochodzili do trzydziestki.

87
00:09:51.490 --> 00:09:56.230
To, co się wtedy wydarzyło, stworzyło wielką ranę, ranę na kilka pokoleń.

88
00:09:56.330 --> 00:10:00.610
I w bardzo niskobudżetowych, gdzieśmy powiedzieli, warunkach.

89
00:10:00.730 --> 00:10:04.870
A te warunki polegały na tym, że było 4 czy 5 osób na planie.

90
00:10:04.870 --> 00:10:14.990
Irena Laskowska, aktorka, Jan Machulski, aktor profesjonalny i brat Ireny, Jan Laskowski, operator, reżyser Tadeusz Konwicki.

91
00:10:15.130 --> 00:10:22.930
I nagrali taką przejmującą, czarno-białą, pięknie sfotografowaną impresję o dwojgu ludzi, którzy bardzo chcieli się kochać,

92
00:10:23.050 --> 00:10:30.090
ale coś wydarzyło się tak strasznego w czasie tej II wojny światowej, w tej przeszłości nienazwanej, że oni kochać nie potrafią.

93
00:10:30.090 --> 00:10:35.810
To był film nowoczesny, nowofalowy, ale przecież on wyprzedził nową falę, bo jeszcze nie było tych słynnych filmów.

94
00:10:35.910 --> 00:10:41.090
Goddarda, Trifota, to się wszystko wydarzyło później, więc jakiś nawet w wydaniu światowym prekursorski,

95
00:10:41.770 --> 00:10:45.890
co ciekawe i znamienne, tym filmem się zachwycił świat w dziwnym formacie.

96
00:10:46.250 --> 00:10:48.930
Ani krótki metraż, ani film pełnometrażowy.

97
00:10:49.090 --> 00:10:54.090
Film wygrał festiwal w Wenecji w swojej sekcji, co jest oczywiście oszałamiającym.

98
00:10:54.090 --> 00:11:04.490
I wtedy było i dzisiaj byłoby wielkim sukcesem. I ten młodziuteńki Jan Machulski, gdybym miał wskazać na dwie takie najważniejsze kreacje

99
00:11:04.490 --> 00:11:11.950
Jana Machulskiego w kinie, to wskazałbym właśnie wabang z jednej strony, a z drugiej na ostatni dzień lata, pokazujący też wszechstronność tego aktora.

100
00:11:12.050 --> 00:11:18.910
Pisano, że zagrał wtedy wręcz brawurowo. Na czym polegało to nowatorstwo Jana Machulskiego?

101
00:11:18.910 --> 00:11:26.290
Że w ogóle nie grał. Pamiętamy, co się działo przed wojną. Jak wtedy grał Bodo, Dymsza, Ćwiklińska, Hanka Bielicka.

102
00:11:26.390 --> 00:11:34.150
To było kompletnie inne granie. I nagle Konwicki namawia młodego Machulskiego i Laskowską, wykształconych aktorów,

103
00:11:34.210 --> 00:11:39.690
żeby właśnie byli, żeby przejmowali emocje, ale nie nadużywali ich.

104
00:11:39.810 --> 00:11:47.870
Machulski jako aktor nie potrzebował jakichś bardzo wyrazistych środków, ekspresji w żadnym właściwie filmie.

105
00:11:47.870 --> 00:11:54.830
Też tak był obsadzany. Może bardzo chciałby zagrać coś przerysowanego grubą kreską, ale nikt mu nie dał takich szans.

106
00:11:54.970 --> 00:12:05.050
To jest też los aktorski. Ale i w ostatnim dniu lata, i w jego najlepszych rolach widać było, że siłą Jana Machulskiego jest właśnie takie zrozumienie,

107
00:12:05.510 --> 00:12:10.770
na czym polega i czym różni się granie w filmie w określonych rolach oczywiście.

108
00:12:10.770 --> 00:12:20.250
Jeżeli ma zagrać, a najczęściej Jan Machulski grał rolę takich właśnie jego rówieśników, przystojnych mężczyzn, w tym przypadku poranionego, przystojnego mężczyzny,

109
00:12:20.410 --> 00:12:27.150
to siłą tego aktorstwa i odkrywczością jego było to, że on był, że bardzo to było naturalne.

110
00:12:27.290 --> 00:12:32.990
Sam Jan Machulski wśród filmów powracał do komedii Sublokator z 1966 roku.

111
00:12:32.990 --> 00:12:41.670
Wspominał Rzeczpospolitą Babską, Śluby Panieńskie. Został zresztą okrzyknięty po tych filmach amantem polskiego kina.

112
00:12:42.030 --> 00:12:47.530
Dosyć szybko została stworzona ta filmowa twarz Jana Machulskiego chyba już na zawsze.

113
00:12:47.830 --> 00:12:55.410
Tak. Sublokator to jest z tych wymienionych przez Panią filmów rzecz najważniejsza, bo to jest Janusz Majewski, znakomity reżyser,

114
00:12:55.410 --> 00:13:04.550
działający do dzisiaj w świetnej formie, pomimo chyba 93 lat, to już jest taki wiek, że chętnie wypominamy naszym mistrzom, ciesząc się, że są w tak świetnej formie.

115
00:13:05.070 --> 00:13:11.250
Sublokator wprowadzał do polskiego kina groteskę. To był taki film z ducha mrożka, czyli wszystko się w Polsce zmieniało.

116
00:13:11.250 --> 00:13:24.330
Bardzo zabawny, ze świetnymi rolami, uwielbianą przeze mnie Barbarą Ludwiszanką i Jan Machulski w roli takiego sublokatora, znienacka, zasypany kobiecością, feminizmem i feminizmami.

117
00:13:24.510 --> 00:13:33.990
Tego słowa jeszcze wówczas się nie używało. Świetny film i świetna rola, ale ten amant, tak podejrzewam jednak, to były ciekawe role i tych ról było bardzo wiele.

118
00:13:33.990 --> 00:13:46.270
To jest bardzo bogata biografia, ale aż do wabanku i statusu komercyjnego tego filmu, Machulski nie był, myślę, aż tak cenionym aktorem, jak być może na to zasługiwał.

119
00:13:46.530 --> 00:13:59.310
Dla przebiegu fabularnego, no to nie były role pierwszoplanowe i myślę, że Machulski mógł mieć wtedy z tym jakiś problem, że grając bardzo dużo, no nie może doczekać się takiego prawdziwego popisu.

120
00:13:59.310 --> 00:14:04.170
No i ten popisem po ostatnim dniu lata, po sublokatorze, wiele lat później był kwintą.

121
00:14:04.390 --> 00:14:15.010
Kiedy popatrzeć na początki Jana Machulskiego w teatrze, związany był z teatrem już od lat pięćdziesiątych, występował w teatrze dramatycznym Jaracza w Olsztynie, grał w Opolu, Lublinie.

122
00:14:15.230 --> 00:14:20.370
Dostał w Kaliszu nagrodę za sztukę Archaniołowie nie grają w bilard.

123
00:14:20.810 --> 00:14:27.990
Czy teatr też szufladkował Jana Machulskiego jako przyjaznego, ładnego blondyna, czy teatr pozwolił na więcej?

124
00:14:27.990 --> 00:14:33.610
Jan Machulski spełniał się przede wszystkim jako pedagog, więc ten teatr był jego codziennością.

125
00:14:33.810 --> 00:14:40.290
Uczył młodych ludzi, czy w teatrze, czy w studium aktorskim dla młodych Ochoty, czy jako dziekan Wydziału Aktorskiego.

126
00:14:40.490 --> 00:14:50.690
Wychowywał kolejne pokolenia, był charyzmatycznym pedagogiem, ale sam fakt, że wymieniła pani rozmaite teatry i tam nie ma teatrów warszawskich, proszę zauważyć, świadczy o czymś.

127
00:14:50.690 --> 00:14:52.310
Może nie miał szczęścia.

128
00:14:52.430 --> 00:14:59.570
Z reguły było tak, że aktorzy po szkole trafiali na prowincję, tam dużo grali, byli zauważani.

129
00:14:59.950 --> 00:15:09.650
No i potem okazywało się, że jakby taką niekoniecznie metą, ale no na pewno wcześniej czy później trafiali do Krakowa, do Warszawy albo na wybrzeże.

130
00:15:09.650 --> 00:15:16.430
W biografii Jana Machulskiego nie ma tych ośrodków. On był zresztą związany z Łodzią, urodził się pod Łodzią, tam studiował.

131
00:15:16.590 --> 00:15:19.670
Z Łodzią był związany też jako pedagog, pracował w Teatrze Nowym.

132
00:15:19.830 --> 00:15:30.150
Nie ma w biografii Jana Machulskiego jakichś postaci, czy ról, czy być może przede wszystkim reżyserów, bo to jest dla aktora, no trzeba mieć również szczęście.

133
00:15:30.350 --> 00:15:35.410
Najważniejsze, żeby Sfinarski zaczął pracować, czy Wajda zaprosił do współpracy.

134
00:15:35.410 --> 00:15:43.730
U Jana Machulskiego, kiedy tak przestudiowałem tą jego teatrologiczną biografię, nie znalazłem jakichś zbyt wielu tej rangi nazwisk,

135
00:15:43.850 --> 00:15:52.450
więc myślę, że w teatrze tym, co definitywnie zostało po karierze Jana Machulskiego teatralnej było to, że wprowadzał i wprowadził,

136
00:15:53.030 --> 00:16:01.110
bo oni o tym zawsze podkreślają, do zawodu aktora teatralnego również i Piotra Adamczyka, i Katarzynę Figurę, i Edytę Jungowską.

137
00:16:01.110 --> 00:16:10.230
Całe pokolenie aktorów, których szkolił jako dzieciaki jeszcze z Studium Ochoty, a z drugiej strony i Malajkat, i Zamachowski, i Pazura,

138
00:16:10.410 --> 00:16:19.270
czyli jego studenci i studenci w czasach, kiedy był dziekanem, czy Iza Kuna, Renata Dancewicz na Wydziale Aktorskim Szkoły Filmowej w Łodzi.

139
00:16:19.430 --> 00:16:28.910
Mówi się, że wychował stu aktorów, bo przecież w 70. roku założył Teatr Ochota, potem stworzył ognisko teatralne, dedykowane dzieciom i młodzieży.

140
00:16:28.910 --> 00:16:37.270
I wracając do tych nazwisk, o których pan mówił, wszyscy ci dziś uznani aktorzy, studenci Jana Machulskiego wspominają go z wielką serdecznością.

141
00:16:37.370 --> 00:16:40.570
On bardzo kochał uczyć, oni kochali swojego profesora.

142
00:16:40.770 --> 00:16:45.410
I go się nie dało nie lubić. Poznałem Jana Machulskiego w jego już ostatniej dekadzie życia.

143
00:16:45.630 --> 00:16:55.010
To takie są banały, ale jeżeli ktoś ma taki charakter, to dlaczego miałbym kłamać i mówić, że był skomplikowany i brawurowy, kiedy był sympatyczny i spokojny?

144
00:16:55.010 --> 00:17:00.950
Bo taki był. Mam poczucie, że pan Jan był kwintesencją jakiejś takiej kinderstuby.

145
00:17:01.270 --> 00:17:02.730
Był naprawdę dżentelmenem.

146
00:17:03.010 --> 00:17:08.770
Spotkaliśmy się na przykład na festiwalu Tarnowska Nagroda Filmowa, jestem z Tarnowa, w jury.

147
00:17:09.150 --> 00:17:17.590
Wtedy pojawił się w konkursie, to był pierwszy przedpremierowy pokaz, właściwie kino niezależne, film Rezerwat Łukasza Palkowskiego.

148
00:17:17.590 --> 00:17:24.630
Jan Machulski wtedy miał pod osiemdziesiątkę, ten film był bardzo taki młodzieńczy, jeszcze trochę tam było błędów realizacyjnych.

149
00:17:24.870 --> 00:17:29.590
Ogromną frajdę sprawiało mi obserwowanie radości Jana Machulskiego z tego filmu.

150
00:17:29.670 --> 00:17:35.590
On się tak z tego filmu cieszył, że jest to coś nowego, że młodzi ludzie znowu stworzyli rzecz, którą on podziwia.

151
00:17:35.730 --> 00:17:42.290
Miałem poczucie, że był entuzjastą od początku do końca i film chyba wygrał wtedy festiwal.

152
00:17:42.290 --> 00:17:54.130
Na pewno dostał nagrody, zresztą od tego filmu zaczęła się przecież kariera Sonii Bohosiewicz, która z drugoplanowej roli fryzjerki zrobiła prawdziwą kreację, że właściwie trudno oderwać wzrok od niej w tej roli.

153
00:17:54.270 --> 00:18:07.530
I obserwowanie takiej młodzieńczości Jana Machulskiego, również na parkiecie, bo byłem świadkiem jak wywijał i jak kochał taniec, to jest właśnie to, co mają, ale tylko ci artyści już sędziewiczy, seniorzy,

154
00:18:07.530 --> 00:18:12.190
że jego naprawdę do ostatnich dni cieszyli młodzi ludzie.

155
00:18:12.410 --> 00:18:24.590
On był takim dzieckiem, dzieciakiem dużym, jak patrzyłem właśnie na niego i jak ze mną rozmawiał i potem jeszcze dzwoniliśmy do siebie, wysyłał mi jakieś scenariusze, które napisał, bo pisał też teksty sztuk na przykład.

156
00:18:24.770 --> 00:18:31.970
To miałem poczucie, że on jest młodszy ode mnie, że ma taką swawolę, że strasznie dużo mu się chce, mu się w ogóle to życie nie nudzi.

157
00:18:31.970 --> 00:18:43.250
Ten kontakt z dzieciakami w pewnym momencie skupił się już wyłącznie, poza rolami, które grał do końca właściwie, na pracy z dzieciakami, z licealistami marzącymi o aktorstwie.

158
00:18:43.310 --> 00:18:49.270
No i wśród tych dzieciaków pojawiła się na przykład Edyta Jungowska, czy Kasia Figura, czy Cezary Pazura, czy Piotrek Adamczyk.

159
00:18:49.330 --> 00:18:56.250
To wspaniale, że zetknąwszy się z pierwszymi marzeniami o tym, że może chcą być aktorami, spotykali kogoś takiego jak Jan i Halina Machulscy.

160
00:18:56.250 --> 00:19:03.990
Pytane, co wpisuje w rubrykę zawód, od razu odpowiadał aktor. Mówił, to był cel mojego życia, być kimś innym.

161
00:19:04.330 --> 00:19:09.790
Mogłem dzięki temu przeżyć obok swojego życia jeszcze kilkadziesiąt innych.

162
00:19:10.150 --> 00:19:17.770
Dziś przypada 95. rocznica urodzin Jana Machulskiego. Do jakiego filmu, do jakiej roli dziś pan by wrócił?

163
00:19:18.250 --> 00:19:29.610
Ostatni dzień lata. To jest film dla każdego. Myślę, że może nie dla bardzo młodych ludzi właśnie, chociaż zagrali go młodzi ludzie, ale dla kogoś, kto trochę już przeżył, kto zdążył się rozczarować i wszystko rozumie, o co tam w tym filmie chodzi.

164
00:19:29.770 --> 00:19:38.970
Proszę się nie bać, że on jest czarno-biały, moi studenci, bo po latach okazuje się, że pracuję dokładnie na tym samym wydziale już 10 lat, co Jan Machulski na Wydziale Aktorskim w Szkole Filmowej w Łodzi.

165
00:19:38.970 --> 00:19:48.910
I bardzo mnie śmieszy, kiedy młodzi pokazują jakiś film na przykład z 90. lat i studenci piszą albo mówią, że to jest film vintage, albo że się boją starożytnych filmów, takiego używają określenia.

166
00:19:49.030 --> 00:19:59.770
Więc moi drodzy, nie bójcie się starożytnego filmu z 1958 roku, ostatni dzień lata, bo to jest film poza czasem i na pewno się zachwycicie również dlatego, że tam gra Jan Machulski.

167
00:19:59.950 --> 00:20:05.430
Bardzo dziękuję za to spotkanie. Gościem audycji kulturalnych był Łukasz Maciejewski.

168
00:20:05.610 --> 00:20:06.290
Bardzo dziękuję.

169
00:20:08.970 --> 00:20:11.830
Kultury kulturalne. W dobrym tonie.
