WEBVTT

1
00:00:01.390 --> 00:00:05.110
Audycje kulturalne. W dobrym tonie.

2
00:00:05.550 --> 00:00:09.810
Słuchają Państwo audycji kulturalnych podcastu Narodowego Centrum Kultury.

3
00:00:10.490 --> 00:00:18.630
Ja nazywam się Martyna Matwiejuk, a w dzisiejszej audycji porozmawiamy o autorytetach i stosunku młodych do autorytetów.

4
00:00:18.770 --> 00:00:25.770
Moim gościem jest Zuzanna Maciejczak-Kwiatkowska, autorka raportu o wzorach i autorytetach młodych społeczników. Witaj.

5
00:00:25.950 --> 00:00:26.390
Dzień dobry.

6
00:00:26.390 --> 00:00:32.290
Ten raport został przygotowany na podstawie badania realizowanego przez Narodowe Centrum Kultury.

7
00:00:32.490 --> 00:00:36.170
O bardzo ciekawych wnioskach z niego płynących za chwilę.

8
00:00:36.270 --> 00:00:41.410
Zacznijmy może od tego, na czym polegało to badanie i czym jest metoda biograficzna.

9
00:00:41.610 --> 00:00:49.090
W badaniu chcieliśmy poznać stosunek młodych, młodych społeczników do wzorów osobowych i autorytetów.

10
00:00:49.310 --> 00:00:55.230
Szczególnie interesowało nas to, jak wzory osobowe i autorytety wpływają na społeczną aktywność.

11
00:00:55.230 --> 00:01:02.870
I osoby, z którymi rozmawialiśmy to były osoby zaangażowane społecznie na rzecz swoich lokalnych społeczności.

12
00:01:03.130 --> 00:01:11.250
To byli młodzi dorośli, czyli w wieku od 18 do 29 lat, którzy byli zaangażowani na bardzo różnych polach.

13
00:01:11.390 --> 00:01:16.810
W polu kultury, edukacji, środowiska czy nawet sportu amatorskiego.

14
00:01:16.810 --> 00:01:19.890
I wykorzystaliśmy, spytałaś o metodę biograficzną.

15
00:01:20.610 --> 00:01:27.810
Ona polega na tym, że nie chcemy jakby poznać takich zastanych stanów, tylko raczej interesują nas procesy.

16
00:01:27.870 --> 00:01:31.710
Czyli to, jak coś się rozpoczęło, rozwijało i dalej dzieje.

17
00:01:31.850 --> 00:01:40.950
Taki wywiad biograficzny, a tę właśnie metodę wykorzystaliśmy tutaj, polega na tym, że najpierw pytamy naszego rozmówcę o przebieg jego życia, o historię jego życia.

18
00:01:40.950 --> 00:01:56.050
I słuchamy. Staramy się nie przerywać. Słuchamy tej narracji. Dopiero kiedy ona się zakończy, kiedy rozmówca da nam sygnał, że to już jest koniec, wtedy dopiero dopytujemy o to, co dla nas było w tej historii najciekawsze z punktu widzenia naszych pytań badawczych.

19
00:01:56.190 --> 00:02:01.950
Tego typu rozmowy długie, pogłębione przeprowadziliśmy z 52 rozmówcami.

20
00:02:01.950 --> 00:02:17.810
By ułatwić odbiorcom czytanie tego raportu, zapoznawanie się z wynikami tych badań, stworzyliście cztery fikcyjne postaci, które jak rozumiem, to są cztery wymyślone biografie, które mają przybliżać profile badanych przez was osób. Kogo tam znajdziemy?

21
00:02:17.810 --> 00:02:31.530
Tak, tak. Te fikcyjne profile stworzyliśmy po to, żeby, tak jak wspomniałaś, czytelnikom ułatwić. Dlatego, że tych rozmów było, tak jak mówiłam, 52 z osobami z miejscowości, różnej wielkości, z różnych województw, z różnymi zainteresowaniami.

22
00:02:32.250 --> 00:02:36.690
No i to było niemożliwe, żeby wszystkie te biografie przedstawić, wszystkie te sylwetki.

23
00:02:36.690 --> 00:02:57.190
Ale chcieliśmy jakoś tak zobrazować, z kim rozmawialiśmy i jakie są główne cechy tych osób. Stąd te fikcyjne cztery persony. I one powstały w ten sposób, że szukaliśmy, analizując ten materiał, szukaliśmy podobieństw i różnic między tymi osobami i jak one się łączą na poziomie tych indywidualnych biografii.

24
00:02:57.190 --> 00:03:10.190
I to jest taka trochę fabularyzowana opowieść o tych naszych rozmówcach. Pytałaś, kogo znajdziemy? Znajdziemy alternatywkę Jagodę, aktywistkę klimatyczną Michaliny, wspólnotowego Aleksandra i liderkę Zosię.

25
00:03:10.630 --> 00:03:17.350
Może chwilę opowiem, czym się charakteryzują, chociaż tak jak mówiłaś, te szczegółowe opisy znajdą ciekawi w raporcie.

26
00:03:17.350 --> 00:03:29.970
Może zaczniemy od Michaliny, bo Michalina jest taką aktywistką klimatyczną, która przynajmniej z mojego punktu widzenia, z punktu widzenia dużego miasta, jakoś najbardziej się wpisuje w moje stereotypowe wyobrażenie o aktywistce.

27
00:03:30.110 --> 00:03:42.290
To znaczy, ma takie bardzo progresywne poglądy, kluczowe są właśnie dla niej te sprawy klimatu, sprawy mniejszości. Jest bardzo, bardzo zaangażowana i tak bym powiedziałabym, ma taką buntowniczą naturę.

28
00:03:42.290 --> 00:03:54.810
A do autorytetów podchodzi z takim bardzo dużym dystansem. Raczej pielęgnuje swoją indywidualność, swoją odrębność i w związku z tym bardzo dystansuje się od takiego podążania z jakimkolwiek.

29
00:03:54.970 --> 00:04:06.350
To jest Michalina. Drugą taką personą, którą opisujemy jest alternatywka Jagoda. Jagoda z Michaliną mają trochę podobieństw właśnie pod względem tej takiej odrębności i indywidualności.

30
00:04:06.350 --> 00:04:16.090
Z tym, że Jagoda jest bardziej taka nakierowana na to pole kultury. Cochuje ją duża wrażliwość, a do autorytetów podchodzi tak raczej podejrzliwie.

31
00:04:16.290 --> 00:04:28.710
Ma za sobą takie zawody swoimi idolami artystycznymi, którzy kiedyś jej imponowali. Kolejną osobą, która jakoś dobrze opisuje tych naszych rozmówców, część z nich przynajmniej, jest Liderka Zosia.

32
00:04:28.710 --> 00:04:41.970
Liderka Zosia jest taka bardzo, właśnie Jagodę mogłaby trochę swoją taką ekspansywnością wystraszyć, bo tak jak mówiłam, Jagoda jest raczej takim wrażliwcem, a z kolei Zosia jest taką liderką, która bardzo dobrze się czuje w tej roli, takiego przewodzenia innym.

33
00:04:42.110 --> 00:04:50.550
I ona funkcjonuje od projektu do projektu. Te projekty dotyczą bardzo różnych dziedzin, wpisują się właśnie w takie instytucjonalne ramy.

34
00:04:50.550 --> 00:05:01.730
To, co Zosia szczególnie ceni w innych i na czym jej zależy, to rozwijanie swoich kompetencji. I ona też raczej nie mówi o autorytetach, tylko o mentorach, doradcach, innych liderach.

35
00:05:01.930 --> 00:05:10.230
To są te pojęcia, którymi się posługuje. Zosia, tak jak mówiłam, to jest taka fabularyzowana opość trochę, ale ma za sobą doświadczenie harcerstwa.

36
00:05:10.230 --> 00:05:22.330
I w tym harcerstwie nadal funkcjonuje kolejna nasza fikcyjna postać, czyli Aleksander, wspólnotowy Aleksander, który jest zaangażowany we wspólnoty religijne, właśnie jeszcze nadal jest w harcerstwie.

37
00:05:22.870 --> 00:05:27.410
On jest najbliższy takiemu przywiązaniu do autorytetów, tak tradycyjnie rozumianych.

38
00:05:27.550 --> 00:05:35.630
I on tych autorytetów szuka wśród osób bliskich, wśród duchownych, wśród świętych, czy swoich przełożonych.

39
00:05:35.630 --> 00:05:41.010
Szczególnie istotna jest dla niego rodzina i te wartości, które właśnie z rodziną wiąże.

40
00:05:41.190 --> 00:05:45.610
Także to są te nasze cztery osoby. Chcemy poprzez nie opowiedzieć o wszystkich pięćdziesięciu dwóch.

41
00:05:45.910 --> 00:05:55.030
Ich stosunek do autorytetów, czy może raczej bardziej do postaci, które podziwiają, które ich inspirują, bo tutaj powiedziałaś o tym, że różne nazwy padały.

42
00:05:55.190 --> 00:06:00.030
Jest oczywiście różny. Ocena także mniej lub bardziej krytyczna.

43
00:06:00.230 --> 00:06:03.770
Pewnie też różna potrzeba posiadania takich osób, za którymi podążamy w życiu.

44
00:06:03.770 --> 00:06:15.290
Ale czy patrząc zarówno na te badania, jak i poprzednie badania realizowane przez NCK, można stwierdzić, że młodzi ludzie potrzebują autorytetów w mniejszym stopniu niż poprzednie pokolenia?

45
00:06:15.430 --> 00:06:23.070
Trudno to jednoznacznie stwierdzić, ze względu na to, że nie mamy analogicznych badań, nie przeprowadziliśmy analogicznych badań w starszych grupach wiekowych.

46
00:06:23.070 --> 00:06:39.290
Ale to, co z danych ilościowych, które też w dziale badań i analiz zbieramy, co wiemy z tych danych ilościowych, to na pewno to, że te młodsze grupy wiekowe na tle ogółu populacji Polski częściej za autorytety uznają swoich bliskich.

47
00:06:39.290 --> 00:06:47.750
Czyli mamy i tatę, rzadziej widzą autorytety w tych osobach znanych publicznie, czy w postaciach historycznych.

48
00:06:47.870 --> 00:06:56.990
To na pewno to druga rzecz, o której też sami nam mówili w tych wywiadach, to to, że dzisiaj przy tak szerokim dostępie do informacji, też za pośrednictwem internetu,

49
00:06:57.130 --> 00:07:00.470
trudno jest kogoś widzieć jako taką posągową postać.

50
00:07:00.470 --> 00:07:04.710
Na każdym pozornie posągowej postaci można znaleźć jakąś rysę.

51
00:07:04.850 --> 00:07:08.070
I oni tu się odwoływali do tego, że pewnie w przeszłości tak nie było.

52
00:07:08.330 --> 00:07:13.790
Kiedy ten dostęp do informacji, też informacje o życiu prywatnym, znanych osób nie były tak szeroki.

53
00:07:13.990 --> 00:07:16.550
Iż być może łatwiej było po prostu kogoś idealizować.

54
00:07:16.690 --> 00:07:25.150
A to, o czym jeszcze nie zdążyłam powiedzieć, to to, że młodzi rozumieją autorytet jako taką postać, którą rzeczywiście w każdej sferze życia można by podziwiać.

55
00:07:25.250 --> 00:07:27.970
Która byłaby takim wzorem całościowym.

56
00:07:27.970 --> 00:07:30.950
Tak rozumiejący autorytet nie widzą ich w realnym życiu.

57
00:07:32.090 --> 00:07:39.010
Część badanych należy do pokolenia Z, Gen Z, nazywanego także pokoleniem internetowym.

58
00:07:39.350 --> 00:07:41.910
No i właśnie, tu pojawia się to, o czym mówiłaś.

59
00:07:41.990 --> 00:07:52.250
To są ludzie, którzy funkcjonują także w przestrzeni internetu, w mediach społecznościowych, gdzie kreujemy jakiś swój wizerunek, pokazujemy pewien tylko wycinek swojego życia.

60
00:07:52.250 --> 00:08:03.270
To dotyczy też postaci popularnych, znanych, które zazwyczaj ukazują te najbarwniejsze i najbardziej imponujące wycinki naszej codzienności.

61
00:08:03.390 --> 00:08:08.770
Wydaje mi się, że Gen Z wie to doskonale, ale to też jest era fake newsów.

62
00:08:08.770 --> 00:08:13.130
To jest też świat, w którym chyba niczego nie możemy być już pewnymi.

63
00:08:13.310 --> 00:08:15.710
Czy to też pobrzmiewało w wywiadach biograficznych?

64
00:08:16.070 --> 00:08:17.150
No i tak, zdecydowanie.

65
00:08:17.290 --> 00:08:23.930
I w opowieściach po prostu o swoim życiu widać było świadomość niepewności, złożoności, takiej wieloznaczności dzisiejszego świata.

66
00:08:23.930 --> 00:08:39.950
I w tym właśnie świecie młodzi próbują się jakoś odnaleźć i szukają tych wskazówek, a jednocześnie właśnie są świadomi tego, że każda opcja, każda wartość, każda tożsamość, czy każdy właśnie autorytet może być łatwo zastąpiony innym.

67
00:08:40.150 --> 00:08:50.330
Nie ma takich niekwestionowanych autorytetów. I oni doskonale to widzą i to im też utrudnia wskazanie takich postaci, które mogliby jednoznacznie za autorytet uznać.

68
00:08:50.470 --> 00:08:52.570
Co im zatem imponuje? Czego szukają?

69
00:08:52.570 --> 00:09:08.350
To jest ciekawe pytanie i to oczywiście jest bardzo zindywidualizowane i znowu mogłabym odpowiedzieć jak Rosława Socjolożka, czyli że to zależy, ale jednak były takie cechy, które się powtarzały w tych rozmowach, niezależnie właśnie od tych indywidualnych przekonań.

70
00:09:08.510 --> 00:09:15.890
I przede wszystkim to, co bardzo, bardzo mocno wybrzmiało, to docenienie takich umiejętności relacyjnych i komunikacyjnych u innych.

71
00:09:16.090 --> 00:09:22.390
I to jest coś, co wyraźnie podziwiają, taką otwartość, właśnie umiejętność nawiązywania relacji, podtrzymywania ich, rozmawiania.

72
00:09:22.570 --> 00:09:32.630
Też radzenia sobie z emocjami to jest coś, co im szczególnie imponuje, co wiąże się z tym, że po pierwsze sami widzą, że mają na tym polu jakieś braki,

73
00:09:32.750 --> 00:09:43.030
a po drugie to też z danych ilościowych wynika, że to pokolenie Z z tymi relacjami ma kłopoty, co jest związane też z doświadczeniem pandemii niewątpliwie,

74
00:09:43.150 --> 00:09:49.230
które gdzieś nas społecznie izolowało, a ich w takim szczególnie wrażliwym czasie, tak wchodzenia w dorosłość.

75
00:09:49.230 --> 00:09:55.490
Także to jest ta umiejętność, podtrzymywanie relacji to na pewno jest coś, co jest w innych doceniane.

76
00:09:56.110 --> 00:10:04.230
Inne takie cechy to autentyczność. Wspominałaś o tych fake newsach, to z kolei autentyczność, szczerość to jest coś, co bardzo cenią i czego szukają.

77
00:10:04.230 --> 00:10:11.490
Właśnie szczególnie wśród influencerów, czy osób, których nie znają osobiście. Sprawczość to jest też kolejna taka podziwiana cecha.

78
00:10:11.650 --> 00:10:19.710
Taka umiejętność realizowania założonych celów. Wyróżnianie się w czymś, bycie tak, wracając do języka tych naszych badanych, bycie mega dobrym w czymś.

79
00:10:19.770 --> 00:10:24.910
To jest coś, co po pierwsze podziwiają w innych, a po drugie sami też chcieliby tacy być.

80
00:10:24.910 --> 00:10:36.510
To wróćmy jeszcze może do samego aktywizmu społecznego, bo też w tym raporcie pada takie ciekawe zdanie o tym, że nierzadko zdarza się, że osoby, które podejmują jakieś aktywności społeczne działają w różnych obszarach.

81
00:10:36.730 --> 00:10:43.050
Na przykład nie tylko ograniczają się do działalności kulturalnej, ale też mają kilka jakichś takich jeszcze innych zainteresowań.

82
00:10:43.130 --> 00:10:49.590
I to jest też ciekawe zagadnienie, skąd ten aktywizm przychodzi, bo nie zawsze wynosimy go z domu.

83
00:10:49.590 --> 00:10:55.490
Tak, to jest ciekawe, bo projektując to badanie, wyróżniliśmy te obszary zaangażowania, które nas interesują.

84
00:10:55.650 --> 00:11:04.750
Czyli gdzieś w głowach przypisywaliśmy sobie każdego naszego rozmówcę albo właśnie do obszaru kultury, albo do obszaru ochrony środowiska, albo do wspólnot religijnych.

85
00:11:05.010 --> 00:11:11.770
A potem w praktyce to nam się zupełnie rozleciało w tym sensie, że okazało się, że jak już ktoś coś robi, to zazwyczaj robi mnóstwo innych rzeczy.

86
00:11:11.770 --> 00:11:19.750
Że to jest taka ogólna gdzieś postawa życiowa, bycie po prostu aktywnym, zaangażowanym, działanie na rzecz innych.

87
00:11:20.290 --> 00:11:25.610
Że często właśnie uczestnictwo w jednym wydarzeniu, projekcie pociąga za sobą uczestnictwo w kolejnym.

88
00:11:25.910 --> 00:11:30.230
Właśnie niekoniecznie też z tej samej, w cudzysłowie mówiąc, działki.

89
00:11:30.350 --> 00:11:36.170
A to jak się takie zaangażowanie zaczyna, co jest takim zapalnikiem, no to znowu to są różne historie.

90
00:11:36.170 --> 00:11:47.870
Ale po pierwsze to, o czym mówiłeś, czyli gdzieś wzorce rodzinne, albo na zasadzie takiej, że moi rodzice byli, czy dziadkowie byli aktywni, więc ja trochę naturalnie wchodzę w podobne aktywności.

91
00:11:48.470 --> 00:11:58.290
Albo na zasadzie takiej wartości, czy ogólnej postawy, która gdzieś w domu była obserwowana właśnie, takiej życzliwości, nastawienia na innych i gdzieś potem wychodzenie z tym poza obszar najbliższych, tak?

92
00:11:58.290 --> 00:12:11.570
Tak, też do innych osób. Ale oprócz właśnie znaczącej roli rodziny, rodziców, pojawiały się też w tych opowieściach znaczący inni jakby spoza tego grona, którzy gdzieś byli właśnie tymi zapalnikami zaangażowania.

93
00:12:11.570 --> 00:12:27.490
I to najczęściej byli albo jacyś lokalni liderzy społeczni, na przykład pracownicy instytucji kultury, czy lokalnych NGO-sów, którzy gdzieś pokazywali, albo wciągali w swoje, w swoje projekty, albo pokazywali możliwości, w co można by się zaangażować.

94
00:12:28.010 --> 00:12:31.450
Także to jest jedna taka grupa szczególnie istotna, a druga to nauczyciele.

95
00:12:31.450 --> 00:12:54.230
I to przyznam było coś, co mnie zaskoczyło o tyle, że tak dużo mam wrażenie w przestrzeni medialnej jest utyskiwania na to, jak wygląda system edukacji i oczywiście to nie był obszar naszych badań, ale rola nauczycieli, tych takich wychodzących poza schematy, pokazujących, co poza programem ścisłym można jeszcze w szkole robić, czy poza szkołą, była bardzo znacząca.

96
00:12:56.050 --> 00:13:03.770
Sporo zaskakujących wniosków w tym raporcie. Jak dalej możemy je wykorzystać? Czemu mogą służyć takie badania, jak właśnie to?

97
00:13:04.010 --> 00:13:15.450
Mam nadzieję, że te wyniki posłużą wszystkim tym, którym leży na sercu kształcenie obywatelskiej młodzieży, ale też w ogóle włączanie młodych w różne aktywności poza szkołą, poza pracą.

98
00:13:15.450 --> 00:13:27.230
Mam na myśli tutaj pracowników instytucji kultury i organizacji trzeciego sektora, ale też różnych liderów grup nieformalnych, czy chociażby właśnie nauczycieli.

99
00:13:27.350 --> 00:13:42.310
To jest ta grupa, którą mam nadzieję, że do nich ten raport dotrze i będą mogli z niego korzystać, dlatego że oni właśnie mogą, co wynika z tych naszych rozmów, być tymi zapalnikami, tymi autorytetami, którzy mogą jakoś wpłynąć na to społeczne zaangażowanie.

100
00:13:42.310 --> 00:13:59.630
A też to, o czym wcześniej nie myślałam, ale co gdzieś mnie uderzyło w trakcie lektury ponownej raportu, to to, że on się może też przydać rodzicom, którzy chcą, żeby ich dzieci po prostu odnalazły jakąś swoją pasję, swoje miejsce albo mają jakieś trudności z rówieśnikami,

101
00:13:59.690 --> 00:14:07.770
bo to, co mnie też zaskoczyło w tych wynikach, to to, że zaangażowanie społeczne bywa taką odskoczną sposobem radzenia sobie z trudnymi doświadczeniami.

102
00:14:07.770 --> 00:14:17.150
Że na przykład, jeżeli nie jestem akceptowana w klasie, to tutaj w polu, nie wiem, na przykład Teatru Amatorskiego, znajdę swoją przestrzeń, swoją grupę, czyli czuję się bezpiecznie.

103
00:14:17.390 --> 00:14:20.450
Także to jest taka kolejna grupa, której może się ten raport przydać.

104
00:14:20.530 --> 00:14:31.910
Myślę, że w szerszej perspektywie to chyba wszystkim czytelnikom tego raportu może się przydać, może się okazać inspirującym, jak wspaniale młodzi ludzie są aktywni społecznie na różnych obszarach.

105
00:14:31.910 --> 00:14:40.230
Wszystkich z Państwa zainteresowanych tym tematem odsyłamy na stronę Narodowego Centrum Kultury, gdzie znajdą Państwo raport w całości,

106
00:14:40.370 --> 00:14:48.170
a dziś opowiadała o nim w audycjach kulturalnych Zuzanna Maciejczak-Kwiatkowska z działu badań i analiz Narodowego Centrum Kultury. Bardzo Ci dziękuję.

107
00:14:48.510 --> 00:14:48.730
Dziękuję.

108
00:14:50.770 --> 00:14:54.150
Audycje kulturalne w dobrym tonie.
