WEBVTT

1
00:00:01.170 --> 00:00:05.170
Audycje kulturalne. W dobrym tonie.

2
00:00:05.330 --> 00:00:16.510
Gościem audycji kulturalnych jest dziś doktor habilitowany Rafał Syska, historyk filmu, wykładowca i dyrektor Narodowego Centrum Kultury Filmowej. Dzień dobry.

3
00:00:16.810 --> 00:00:18.410
Dzień dobry Pani, witam serdecznie.

4
00:00:18.410 --> 00:00:31.490
Spotykamy się dziś, by porozmawiać o twórczości Jana A.P. Kaczmarka. Świętujący w tym roku 70. urodziny kompozytor zmaga się z ciężką chorobą, zanikiem wieloukładowym.

5
00:00:32.190 --> 00:00:38.890
Rok jego jubileuszu jest okazją do uhonorowania jego działalności artystycznej na wiele sposobów.

6
00:00:38.890 --> 00:00:49.270
W Krakowskim Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manga zakończyła się niedawno wystawa zatytułowana Jan A.P. Marzyciel, której był Pan współkuratorem.

7
00:00:49.690 --> 00:00:58.010
Co jest w Pana opinii tym najważniejszym kluczem do opowiadania o tak wielowątkowej przecież działalności artysty?

8
00:00:58.010 --> 00:01:11.930
Jakbym powiedział, że różnorodność to pewnie było wymieniające odpowiedź, ale to co jest fascynujące w twórczości i działalności Jana A.P. Kaczmarka to jest to, że on działał na tak bardzo wielu różnych polach.

9
00:01:12.350 --> 00:01:24.950
Bo znamy go przede wszystkim jako kompozytorem muzyki filmowej, ale oprócz tego był kompozytorem muzyki teatralnej, twórcą wielkich, wielkoskalowych, potężnych przedsięwzięć muzyczno-teatralno-performatywnych.

10
00:01:24.950 --> 00:01:33.930
Był także awangardującym artystą, zwłaszcza na początku swojej twórczości, potem dyrektorem i pomysłodawcą festiwalu Transatlantyk.

11
00:01:34.330 --> 00:01:41.250
Był bardzo zaangażowany w pomoc dla młodych artystów, dla młodych kompozytorów, stąd też jego rozliczne inicjatywy.

12
00:01:41.370 --> 00:01:52.130
Tak więc ta różnorodność to była przygoda z twórcą, z osobą, z postacią bardzo wielowymiarową i zaangażowaną na różnych polach działalność taką kreatywną, artystyczną.

13
00:01:52.190 --> 00:01:54.210
To chyba jest taka cecha wiodąca.

14
00:01:54.210 --> 00:02:05.610
No właśnie, myślę, że to może być nieco zaskakującym, ale na pewno też bardzo budującym właśnie ten fakt jego działania na rzecz środowiska artystów w Polsce i młodych ludzi.

15
00:02:06.270 --> 00:02:11.210
Chęć dzielenia się doświadczeniem, chęć spotkania i takiej szczerej wymiany.

16
00:02:11.310 --> 00:02:18.210
To nie jest tak oczywiste w brutalnym nieraz przecież świecie artystów, którzy muszą często walczyć o swoją pozycję.

17
00:02:18.210 --> 00:02:28.070
Moglibyśmy powiedzieć, że tak utytułowany, doceniany twórca nie musi tego robić, a jednak Jan Apekacz-Marek chyba po prostu uwielbia ludzi.

18
00:02:28.070 --> 00:02:39.030
Tak, zdecydowanie. On miał też wielką, fantastyczną umiejętność, która nie jest zawsze umiejętnością, którą wielcy artyści posiadają.

19
00:02:39.030 --> 00:03:03.450
To znaczy umiejętność zarządzania talentem, bo iluż wielkich, wspaniałych artystów nie było w stanie się zrealizować tylko dlatego, że mimo wielkiego, wspaniałego talentu, wielkiej wrażliwości, wielkich wspaniałych pomysłów, nie umieli w odpowiedni sposób przekazywać tej treści w taki, no jednak nie ukrywajmy, biznesowym świecie, w którym potrzeba nawiązywania kontaktu, networking jest elementem

20
00:03:03.450 --> 00:03:07.730
na jednym z ważnych, jeśli i oczywiście nie najważniejszym, to na pewno jednym z ważnych.

21
00:03:07.910 --> 00:03:24.170
Jan wiedział doskonale i wie, że trzeba tym młodym twórcom nie tylko dać tę wiedzę na temat tego, jak komponować muzykę, jak współpracować z twórcami filmowymi, producentami, ale też jak odnaleźć się w środowisku.

22
00:03:24.170 --> 00:03:50.930
On postawił sobie za taki główny cel łączenie młodych twórców z słynnymi producentami i wybitnymi kompozytorami już uznanymi, uczyć ich w jaki sposób swoim talentem zarządzać, w jaki sposób się komunikować, no bo pamiętajmy, że Jan A.P. Kaczmarek nie jest z wykształcenia kompozytorem, tylko studiował prawo na Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu i chciał zostać dyplomatą,

23
00:03:50.930 --> 00:04:01.770
więc te ambicje dyplomatyczne, umiejętność zarządzania to było coś, co dzisiaj dla Jana jest także ważną nauką dla młodych twórców.

24
00:04:01.970 --> 00:04:07.090
A czy myśli Pan, że na tę umiejętność wpłynęły też doświadczenia emigracyjne?

25
00:04:07.230 --> 00:04:13.750
Absolutnie tak. Ten cudowny przykład jego pierwszego wyjazdu do Stanów Zjednoczonych jest tego dowodem.

26
00:04:13.750 --> 00:04:25.290
Jan wyjeżdża do Stanów Zjednoczonych razem z Grzegorzem Banaszakiem, czyli ze swoim współpracownikiem w tzw. orkiestrze ósmego dnia, dwuosobowej orkiestrze, to jest dosyć zabawne.

27
00:04:25.670 --> 00:04:34.850
Wyjeżdża do Stanów Zjednoczonych w 1982 roku, więc w czasie stanu wojennego. Tu jest szarość, półurodztwo. Kto wie, czy to nie jest wyjazd na stałe?

28
00:04:34.850 --> 00:04:47.030
Jadą do tej Ameryki na festiwal, który tam jest zorganizowany. Robią koncert, koncert robi wielkie wrażenie na krytykach, otrzymują świetne recenzje i to jest niezwykłe.

29
00:04:47.250 --> 00:04:58.710
Decydują pójść na całość wtedy i zakładają własną firmę, wydają płytę, rejestrują swoją działalność w Stanach Zjednoczonych.

30
00:04:58.710 --> 00:05:05.730
To nie jest taka aktywność, która nie jest przemyślana, tylko zarządzanie po amerykańsku.

31
00:05:06.170 --> 00:05:13.710
Dwóch chłopaków z Europy Wschodniej, którzy w ogóle nic nie wiedzą o kapitalizmie, odnajduje się w tym kapitalizmie fantastycznie.

32
00:05:13.830 --> 00:05:23.270
Uwielbiam te zdjęcia z Ameryki, które przywieźli potem i np. takie cudowne zdjęcie, kiedy oni, nie wiem czy kupili, czy wynajęli tego, powiem szczerze, nie wiem, samochód

33
00:05:23.270 --> 00:05:33.150
i tym samochodem jeżdżą po dzikim zachodzie amerykańskim ówczesnym. To pokazuje jaka była w nich po prostu nie tylko odwaga, ale taka pewność siebie,

34
00:05:33.330 --> 00:05:46.870
bo brawura, która jest niewątpliwie powiązana z pewnym pokorą wobec systemu, wobec show biznesu, ale zarazem nie ma tam żadnego lęku, że my nie umiemy, my nie możemy.

35
00:05:46.870 --> 00:05:54.930
Myślę, że to jest ważna także siła, charyzma, którą Jan przekazuje młodym twórcom, swoją twórczością i aktywnością.

36
00:05:55.190 --> 00:06:05.750
To jeszcze rozszerzę ten wątek przeciwności różnych, bo chyba to, z czego najbardziej słynie Jan Apekacz Marek, to są jednak jego filmowe ścieżki dźwiękowe,

37
00:06:05.990 --> 00:06:13.810
które przyniosły mu największą sławę, ale to wejście w świat branży filmowej też nie mogło być łatwe dla polskiego kompozytora.

38
00:06:13.810 --> 00:06:21.230
Tak, zwłaszcza dlatego, że Jan w ogóle nie był kompozytorem muzyki filmowej, kiedy wyjeżdżał do Stanów Zjednoczonych drugi raz,

39
00:06:21.310 --> 00:06:27.970
bo po tym 82 roku wrócił do Polski, tutaj robił dalej karierę jako kompozytor także muzyki teatralnej.

40
00:06:28.130 --> 00:06:37.070
I kiedy 89 rok przyrzedł, więc taki moment, no nie da się ukryć, wydawałoby się świetny dla niego, bo transformacja, możliwości nowe,

41
00:06:37.070 --> 00:06:45.070
to on wtedy na nowo decyduje się wyjechać do Ameryki, wtedy kiedy wielu ludzi raczej z zachodu do Polski wraca.

42
00:06:45.350 --> 00:06:52.510
Jedzie do Ameryki na stypendium i tam chce rozwijać swoją karierę kompozytora, ale muzyki teatralnej.

43
00:06:52.830 --> 00:07:00.030
I osiąga całkiem duży sukces już prawie na samym początku, ale muzyka teatralna nie daje mu możliwości zarabiania po prostu pieniędzy.

44
00:07:00.030 --> 00:07:10.290
No krótko mówiąc, to też jest jednak zawód, to jest profesja, to jest jednak ciągłe pozyskiwanie środków na utrzymanie się w tej Ameryce dla siebie, dla rodziny.

45
00:07:10.530 --> 00:07:16.630
Więc Jan zaczyna współpracować z reżyserami filmowymi, już wcześniej miał przygody w Polsce, ale dosyć sporaduczne.

46
00:07:17.090 --> 00:07:27.530
Przez Łazarkiewicz poznaje Agnieszkę Holland, siostrę Magdalenę Łazarkiewicz i pisze muzykę do pierwszego takiego ważnego filmu w swojej karierze,

47
00:07:27.530 --> 00:07:30.230
czyli do całkowitego zaćmienia Agnieszki Holland.

48
00:07:30.390 --> 00:07:41.470
Więc ten początek kariery kompozytora filmowego jest wcale niełatwy, wcale nie taki był oczywisty w karierze Jana

49
00:07:41.470 --> 00:07:46.650
i też nie da się być zapośredniczony przez Polskę czy potem przez Europę.

50
00:07:47.150 --> 00:07:51.330
Więc do tego Hollywoodu on docierał tak trochę naokoło, to nie była prosta ścieżka.

51
00:07:51.330 --> 00:08:00.970
Mhm. Tytuł zorganizowanej przez Państwa wystawy Marzyciel miał myślę za zadanie przybliżyć charakter czy duszę kompozytora,

52
00:08:01.050 --> 00:08:08.010
ale oczywiście odwoływał się też do polskiego tytułu filmu, do którego muzyka napisana przez Jana Pekacz-Marka

53
00:08:08.010 --> 00:08:16.150
została uhonorowana jedną z najważniejszych branżowych nagród, z pewnością tą najbardziej rozpoznawalną Nagrodą Akademii Filmowej.

54
00:08:16.350 --> 00:08:19.790
Co zmienił ten Oscar w życiu twórczym kompozytora?

55
00:08:19.790 --> 00:08:27.750
Jan jest człowiekiem trochę paradoksów i niejednokrotnie nawet ja zadawałem mu pytanie o wywiadach czasami

56
00:08:27.750 --> 00:08:36.450
i on na te pytania odpowiadał, co się dzieje z jego karierą, że kiedy osiąga szczyt to nie decyduje się iść dalej, tylko idzie w bok.

57
00:08:36.750 --> 00:08:46.490
Tak było parokrotnie w wypadku Jana, kiedy na przykład w 88, 89 roku jest naprawdę bardzo już rozpoznawalnym artystą.

58
00:08:46.490 --> 00:08:57.450
Proszę sobie wyobrazić, że ma swój koncert Barbican Center w Londynie, co jest naprawdę wielkim dowodem na jego wysoką rozpoznawalność.

59
00:08:57.650 --> 00:09:01.030
Wtedy decyduje się na wyjazdy Ameryki i porzucenie orkiestry ósmego dnia.

60
00:09:01.570 --> 00:09:01.890
Dziwne.

61
00:09:01.890 --> 00:09:03.970
Tak samo jest z Oskarem.

62
00:09:04.330 --> 00:09:11.230
Osiąga ten najwyższy laur w 2005 roku wraz z filmem Marzyciel.

63
00:09:11.990 --> 00:09:18.310
Wydawało się, że otwierają się przed nim wrota do fantastycznych, najlepszych hollywoodzkich produkcji.

64
00:09:18.550 --> 00:09:21.810
A on coraz częściej zaczyna przebywać w Polsce.

65
00:09:22.650 --> 00:09:27.050
Zaczyna organizować coraz większym rozmachem festiwal Transatlantyk.

66
00:09:27.050 --> 00:09:33.970
Zakładę tutaj Instytut Rozbitek, który jest instytutem zajmującym się wspieraniem młodych twórców.

67
00:09:34.350 --> 00:09:38.050
Zatem to jest taki człowiek, który jest jakby niespokojny.

68
00:09:38.670 --> 00:09:44.730
Znaczy wtedy, kiedy dociera do autentycznego szczytu, no bo dostać Oskara to jest, to już dalej nie ma nic.

69
00:09:45.030 --> 00:09:46.630
Można dostać tylko drugiego Oskar.

70
00:09:46.630 --> 00:09:51.030
To Jan decyduje się na przeformatowanie swojej twórczości.

71
00:09:51.150 --> 00:09:57.570
Zaczyna coraz częściej komponować muzykę taką oratoryjną, muzykę wielkoskalową.

72
00:09:58.330 --> 00:10:02.350
Komponuje muzykę dla wielkich wydarzeń historycznych.

73
00:10:02.940 --> 00:10:15.030
Czuje taką potrzebę bycia obok nie tylko filmu, ale także wielkich zjawisk, wielkich kategorii, wielkich idei społecznych, politycznych, kulturowych.

74
00:10:15.030 --> 00:10:18.770
I to bardziej tu w Polsce niż tam po drugiej stronie Atlantyku.

75
00:10:19.050 --> 00:10:20.230
Także czy coś zmienił?

76
00:10:20.810 --> 00:10:28.010
Paradoksalnie pozwolił Janowi w aureoli chwały realizować wielkie wydarzenia gdzieś obok filmu.

77
00:10:28.190 --> 00:10:32.550
A jak wyglądały jego dni poświęcone pracy? W jaki sposób tworzył?

78
00:10:32.690 --> 00:10:38.130
Jan zmieniał się też wraz z upływem lat.

79
00:10:38.430 --> 00:10:43.210
To znaczy początek jego kariery to jest tak naprawdę muzyka improwizowana.

80
00:10:43.210 --> 00:10:48.550
To są takie bardziej dźwięki, które są wydawane przez, konstruowane przez niego instrumenty.

81
00:10:48.650 --> 00:10:54.190
Więc trudno tu mówić o komponowaniu muzyki, bardziej o tworzeniu takich performatywnych spektakli,

82
00:10:54.390 --> 00:10:57.050
w których wchodził w rodzaj takiego transu.

83
00:10:57.690 --> 00:11:04.890
Nie da się odczytać, miał taki, że epizod u Grotowskiego, potem u znakomitych artystów awangardowych w teatrze.

84
00:11:04.890 --> 00:11:13.910
I tworzył takie dzieła, które łączyły efekty audiowizualne, komputery, którymi był zafascynowany w latach osiemdziesiątych,

85
00:11:14.550 --> 00:11:18.690
instrumenty tradycyjne, które przekształcał w zupełnie inne.

86
00:11:18.990 --> 00:11:25.090
Więc to były bardziej takie działania o charakterze nie tyle komponowania muzyki,

87
00:11:25.090 --> 00:11:30.950
i wstawania o szóstej rano, żeby coś, choćby parę tych minutek na partyturę wpisać.

88
00:11:31.110 --> 00:11:36.850
Ile bardziej takiego doświadczania świata w różnych jego aspektach

89
00:11:36.850 --> 00:11:39.910
i potem przenoszenia to na grunt improwizowanego spektaklu.

90
00:11:40.050 --> 00:11:44.910
A potem, kiedy zaczął komponować muzykę już dla teatra, a potem dla filmu,

91
00:11:44.990 --> 00:11:47.790
to wiadomo, ta aktywność musiało się zmienić.

92
00:11:47.790 --> 00:11:56.850
Więc w większym stopniu była podporządkowana regulacją typowym dla takiej pracy bardziej uporządkowanej.

93
00:11:57.530 --> 00:12:02.070
Jan zwykle jest tak, jak opowiadał wielokrotnie, raczej nie był człowiekiem,

94
00:12:02.190 --> 00:12:08.390
który siedział przed partyturą i tam cały czas drapał coś piórem na papierze.

95
00:12:08.790 --> 00:12:15.450
Bardziej tę swoją muzykę tworzył w głowie i potem, jak już była gotowa, to przelewał ją bardzo szybko na papier.

96
00:12:15.450 --> 00:12:19.610
Pracował w ostatnich latach przede wszystkim na syntezatorze,

97
00:12:20.110 --> 00:12:27.850
bo on tak pozwalał mu na taką pracę już z różnymi potencjalnie potem wykorzystywanymi instrumentami.

98
00:12:28.470 --> 00:12:31.970
Dlatego na przykład niewiele z rękopisów jego utworów muzycznych

99
00:12:31.970 --> 00:12:36.730
więcej jest zapisywanych na papierze wyciągniętym z drukarki,

100
00:12:36.790 --> 00:12:41.230
no bo najczęściej na drukarce potem drukował te swoje utwory muzyczne.

101
00:12:41.230 --> 00:12:46.430
Tylko te wczesne utwory, widać, że były pisane piórem albo ołówkiem wręcz,

102
00:12:46.570 --> 00:12:49.450
albo długopisem w takim tradycyjnym stylu.

103
00:12:49.750 --> 00:12:54.930
Natomiast w ostatnich latach to już była taka praca, którą realizowały współpracy z elektroniką.

104
00:12:55.430 --> 00:13:00.530
Te historie ostatnich lat myślę, że część ze słuchaczy dobrze pamięta.

105
00:13:00.630 --> 00:13:02.770
Ja może wrócę do początków, o których pan mówił.

106
00:13:02.870 --> 00:13:06.470
One wydają się niezwykle ciekawe i bardzo też nowatorskie,

107
00:13:06.470 --> 00:13:12.430
te spektakle multimedialne Jana A.P. Kaczmarka, performatywne koncerty, o których pan mówił.

108
00:13:12.590 --> 00:13:17.390
Jestem ciekawa, jakim echem odbijały się w latach osiemdziesiątych, kiedy powstawały.

109
00:13:17.690 --> 00:13:19.430
No to w ogóle coś niezwykłego.

110
00:13:19.530 --> 00:13:23.910
Ja nigdy nie mogę zapomnieć tego fantastycznego koncertu,

111
00:13:24.110 --> 00:13:27.150
który zatytułowany był Czekając na Kometę Halleya.

112
00:13:27.290 --> 00:13:31.110
To są lata osiemdziesiąte, dosyć późne, ale jednak jeszcze komuna trwa.

113
00:13:31.390 --> 00:13:33.130
Jeszcze nie wiadomo, kiedy to się skończy.

114
00:13:33.130 --> 00:13:36.750
Wszyscy tutaj zaczynają myśleć nie tylko o końcu komunizmu,

115
00:13:36.830 --> 00:13:39.190
ale także o zbliżającej się kometcie Halleya,

116
00:13:39.270 --> 00:13:42.950
która miała coś przynieść, być może była jakąś gwiazdą,

117
00:13:43.070 --> 00:13:45.690
która miała dostarczyć nam czegoś nowego.

118
00:13:46.350 --> 00:13:51.190
Jan stworzył taki spektakl performatywno-audiowizualny

119
00:13:51.190 --> 00:13:56.070
bez współpracy zresztą z ludźmi związanymi z kinematografią.

120
00:13:56.070 --> 00:14:02.110
I w tym spektaklu wykorzystał chyba kilkadziesiąt,

121
00:14:02.230 --> 00:14:05.430
nie pamiętam dokładnie liczby, ale kilkadziesiąt telewizorów.

122
00:14:05.490 --> 00:14:09.390
Proszę sobie wyobrazić, czasy absolutnego niedoboru telewizorów.

123
00:14:09.770 --> 00:14:14.390
Skoro by go kupić, to trzeba w sklepie stać po kilkanaście dni

124
00:14:14.390 --> 00:14:16.110
na zapisy w kolejce.

125
00:14:16.270 --> 00:14:19.670
Tak to wyglądało wtedy, chyba że miało się dolary i rzą się do Pewexu.

126
00:14:19.670 --> 00:14:26.110
Jan decyduje się na wypożyczenie od jednego z producentów telewizorów w Polsce,

127
00:14:26.150 --> 00:14:30.130
oczywiście państwowych, telewizorów kineskopowych, wielkich, ogromnych,

128
00:14:30.310 --> 00:14:33.050
ustawienia ich w takim wielkim korytarzu,

129
00:14:33.170 --> 00:14:39.450
wyświetlania na tych telewizorach siebie grającego na instrumencie muzycznym

130
00:14:39.450 --> 00:14:43.730
i zwiedzający, bo tak można powiedzieć, to zwiedzający, a nie tylko widz,

131
00:14:43.950 --> 00:14:48.670
przechodził przez ten korytarz w przestrzeń spektakl takiego performatywnego.

132
00:14:48.670 --> 00:14:53.350
Zupełny fenomen. Telewizorów nie ma w sklepach, wydaje się,

133
00:14:53.430 --> 00:14:57.010
że to jest najbardziej deficytowe urządzenie, a Jan był w stanie przekonać

134
00:14:57.010 --> 00:15:00.610
razem ze swoim ówczesnym agentem Michałem Merczyńskim,

135
00:15:01.150 --> 00:15:05.430
przekonać producenta telewizorów, żeby na jakiś czas, na kilka dni

136
00:15:05.430 --> 00:15:09.670
tak naprawdę wypożyczył nowiutkie telewizory, chyba Neptun,

137
00:15:09.890 --> 00:15:14.670
do tego spektaklu, potem na nowo były zapakowane i sprzedane ludziom.

138
00:15:14.670 --> 00:15:18.990
To była niesamowita brawura, więc te utwory, czy one się odbijały

139
00:15:18.990 --> 00:15:22.650
szerokim echem? Odbijały się, chociaż to były utwory, których widzów

140
00:15:22.650 --> 00:15:27.470
nie było tak wielu. Bardziej tego rodzaju spektakle, które moglibyśmy

141
00:15:27.470 --> 00:15:31.130
zalecić do sztuki nowych mediów, były spektaklami, które bardziej znane

142
00:15:31.130 --> 00:15:33.690
były z opisów, bardziej znane były z dokumentacji.

143
00:15:33.890 --> 00:15:37.950
Trudne były też do powtórzenia, bo zawsze miały jakąś swoją jednorazowość,

144
00:15:37.950 --> 00:15:41.930
więc naznaczone były pewnym kultem i legendą, tak jak to w sztuka nowych mediów,

145
00:15:42.010 --> 00:15:46.250
która jest bardzo ulotna. I to też jest dowód na to, że chociaż te utwory

146
00:15:46.250 --> 00:15:50.130
z tamtych czasów były nagrywane na płyty, na przykład Czekając na Kometę Halleya

147
00:15:50.130 --> 00:15:54.430
jest nagrana na płycie, no to jednak wiele tych utworów, wiele tych spektakli

148
00:15:54.430 --> 00:16:00.270
znamy z takich jedynie dokumentacji. I one mają taki wymiar raczej w tym sensie

149
00:16:00.270 --> 00:16:06.170
niekompletny, że bardziej doświadczamy pewnej sytuacji zarejestrowanej przez

150
00:16:06.170 --> 00:16:11.530
osobę z zewnątrz niż spektaklu, który jest przygotowany dla potrzeb

151
00:16:11.530 --> 00:16:12.990
medium telewizyjnego na przykład.

152
00:16:13.610 --> 00:16:17.310
Trzeba być prawdziwym marzycielem, by coś takiego zrealizować.

153
00:16:17.630 --> 00:16:23.170
Przyglądając się tym rozmaitym ścieżkom twórczym, jakie wartości przenosi

154
00:16:23.170 --> 00:16:26.790
w Pana opinii Jan Apekacz-Marek za pomocą swojej muzyki?

155
00:16:26.790 --> 00:16:31.630
Ja myślę, że to są te piękne wartości, które zawsze jak się je wymienia,

156
00:16:31.770 --> 00:16:35.790
to brzmią tak troszkę banalnie, ale Jan stara się je odbudować,

157
00:16:36.430 --> 00:16:40.490
ich znaczenie, ich wagę, ich siłę i nie wstydzi się ich wcale.

158
00:16:40.910 --> 00:16:45.290
Myślę, że ogromnie ważna jest u niego tolerancja. Bardzo ważna jest więc

159
00:16:45.290 --> 00:16:51.790
taka wizja świata, który oparty jest na równości. Bardzo często ją podkreślam

160
00:16:52.590 --> 00:16:56.770
jeszcze wcześniej niż stała się ona takim wytrychem światopoglądającym,

161
00:16:56.790 --> 00:16:59.710
lądowym, czyli ideologicznym, którym dzisiaj mamy do czynienia.

162
00:17:00.110 --> 00:17:05.970
Jan Kup pod tym względem pryncypialny. Ogromnie ważny dla niego jest zawsze kontakt,

163
00:17:06.810 --> 00:17:10.050
to znaczy świadomość tego, że trzeba ludzi ze sobą łączyć.

164
00:17:10.450 --> 00:17:15.010
Jego na przykład pomysły na festiwalu Transatlantyk miały ten cel właśnie,

165
00:17:15.250 --> 00:17:20.530
żeby na przykład zrobić kino kulinarne, gdzie ludzie po obejrzeniu filmu

166
00:17:20.530 --> 00:17:24.050
mogą siedzieć przy wspólnych stołach i zajadając pyszne potrawy,

167
00:17:24.150 --> 00:17:29.410
za sobą rozmawiać. Ludzie obcy sobie, bo tutaj dobór miejsc był w dużej mierze

168
00:17:29.410 --> 00:17:35.210
przypadkowy, albo kino łóżkowe, gdzie ludzie leżeli w takich wielkich łożach,

169
00:17:35.310 --> 00:17:37.630
przykrytych baldach, innym i oglądali filmy.

170
00:17:37.630 --> 00:17:44.990
Więc ważna była dla Jana idea łączenia. Pojęcie Transatlantyk to zawsze też takie pojęcie,

171
00:17:45.110 --> 00:17:51.030
które zawiera w sobie pewną, z jednej strony ból rozstania, emigracji, rozłomki,

172
00:17:51.370 --> 00:17:55.130
bo to jest przecież także doświadczenie samego Jana Wykaczmarka,

173
00:17:55.290 --> 00:17:59.270
ale z drugiej strony potrzeba ciągłego łączenia ludzi ze sobą.

174
00:17:59.710 --> 00:18:06.710
Jan był takim ewentowarzyskim człowiekiem, który miał potrzebę komunikowania ludzi ze sobą,

175
00:18:06.710 --> 00:18:11.870
zawsze dawanie adresów, wzajemnie wymienienia tych adresów, rozmawiania ze sobą.

176
00:18:12.110 --> 00:18:18.070
Wydaje się, że zwłaszcza w dobie pandemii było to dosyć takie zagubione uczucie

177
00:18:18.070 --> 00:18:24.390
i Jan pewnie z tego powodu też okromnie cierpiał, bo jego festiwale to były takie miejsca,

178
00:18:24.450 --> 00:18:28.750
gdzie po prostu wszyscy mieli się dość dobrze czuć rozmawiając ze sobą.

179
00:18:29.090 --> 00:18:31.910
To są takie wartości, które chyba są najważniejsze dla Jana.

180
00:18:31.910 --> 00:18:38.810
A czy marzenie i bycie zakładnikiem świata snów jest dla niego ważne?

181
00:18:39.110 --> 00:18:44.150
Tak, pod warunkiem, że się twardo stąpa po ziemi, bo jednak Jan zawsze mówił,

182
00:18:44.210 --> 00:18:51.610
że żeby osiągnąć jakiś świat marzeń, to trzeba być też zakotwiczonym bardzo silnie

183
00:18:51.610 --> 00:18:53.660
w świecie nas otaczającym.

184
00:18:54.370 --> 00:19:00.070
Jeśli utracimy z nim kontakt, to pozwolimy, żeby ten świat został pochłonięty przez zło.

185
00:19:00.070 --> 00:19:09.450
I Jan był w tym względzie też dość zdecydowany, jeśli chodzi o poglądy i nastawienia.

186
00:19:09.790 --> 00:19:14.930
Doktor habilitowany Rafał Syska był dziś gościem audycji kulturalnych.

187
00:19:15.150 --> 00:19:20.610
Rozmawialiśmy o twórczości Jana A.P. Kaczmarka w 70. rocznicę jego urodzin.

188
00:19:20.910 --> 00:19:24.190
Bardzo dziękuję za tę wnikliwą i piękną opowieść.

189
00:19:24.190 --> 00:19:28.150
Bardzo też dziękuję i zapraszam do słuchania muzyki Jana A.P. Kaczmarka,

190
00:19:28.210 --> 00:19:32.570
bo w powiązaniu zwłaszcza z filmem to największe robi wrażenie.
